Aforyzmy

Książek, które chcemy, by były czytane przez młodzież, nie należy zalecać, lecz chwalić w jej obecności.

Poczucie zdrowia zobywamy tylko przez chorobę.

Gdybyśmy sami więcej myśleli, mielibyśmy więcej złych i więcej dobrych książek.

Nawet nasze częste błędy mają ten pożytek, że w końcu przyzwyczają nas do myśli, iż wszystko może dziać się inaczej, niż to sobie wyobrażamy.

Ujawniać słabostki wielkich ludzi jest obowiązkiem; pokrzepia się przez to tysiące nie szkodząc nikomu.

Wynalazek druku jest swego rodzaju mesjaszem wśród wynalazków.

Byłoby szczęściem móc uszy i inne zmysły zamykać jak oczy.

Czyż nie jest rzeczą dziwną, że władcy ludzkości posiadają o wiele wyższą rangę niż jej nauczyciele.

Od czasu wynalezienia pisma, bardzo straciły na sile prośby, a zyskały rozkazy.

Dowcipny człowiek zawdzięcza najczęściej więcej niż połowę swego pomysłu durniowi, na którego trafił.

Silna wrażliwość, którą tak wielu się chełpi, jest najczęściej następstwem zaniku rozumu.

Nowe spojrzenia przez stare dziury.

Naród, który pragnie wszystkim się przypodobać, zasługuje na pogardę wszystkich.

Padało tak silnie, że wszystkie świnie stały się czyste, a wszyscy ludzie brudni.

Po trzydziestoletniej wojnie z samym sobą doszło wreszcie do ugody; lecz czas został stracony.

Chodzi mu, tak jak każdemu wielkiemu filozoficznemu gadule, nie tyle o prawdę, ile o brzmienie jego prozy.

Listy mądrego człowieka odzwierciedlają charakter ludzi, do których są skierowane.

Wpierw musimy wierzyć, a potem wierzymy.

Do największych odkryć, na które wpadł rozum ludzki w nowszych czasach, należy moim zdaniem sztuka recenzowania książek bez ich czytania.

Jedynym mankamentem dobrych książek jest to, że zwykle stają się przyczyną powstania wielu złych.

Dzieło to przy całej swej grubości jest tak puste, że można je uważać za futerał, a nie za książkę.

Pójście w świat jest dla pisarza konieczne nie dlatego, by widział wiele różnych sytuacji, ale by sam się w nich znalazł.

Napisano już wiele o pierwszych ludziach. Czy nie warto, by ktoś spróbował napisać coś o dwóch ostatnich.

Popularnym nazwa się dziś często taki wykład, dzięki któremu masy są w stanie mówić o czymś, czego nie rozumieją.

Boże, nie pozwól mi tylko napisać książki o książkach.

Napisał osiem tomów. Zapewne uczyniłby lepiej, gdyby posadził osiem drzewek lub spłodził ośmioro dzieci.

W niejednym dziele wielkich ludzi wolałbym przeczytać raczej to, co wykreślili, niż to, co zostawili.

Lepiej jest nie badać w ogóle jakiejś sprawyy niż uczynić to powierzchownie; zwykły zdrowy rozsądek bowiem nie popełnia tylu błędów, co połowiczna uczoność.

Niektórzy stają się naukowcami, tak jak inni żołnierzami, dlatego tylko, że nie nadają się do niczego innego.

Był jednym z tych, którzy wszystko chcą lepiej zrobić, niż się wymaga. Jest to wstrętna lokajska właściwość.

Nie należy człowieka sądzić nigdy wedle tego, co napisał, lecz według tego, co mówi w towarzystwie ludzi, którzy mu dorównują.

Zakochani w sobie mają przynajmniej tę korzyść, że nie posiadają zbyt wielu rywali.

U większości ludzi niewiara w jedno zasadza się na ślepej wierze w co innego.

Rodzice, którzy zauważą, że ich syn chce zostać zawodowym poetą, powinni go tak długo ćwiczyć rózgami, aż przestanie pisać lub zostanie wielkim poetą.

Co wielki dureń napisze w książce, byłoby może znośne, gdyby potrafił wyrazić to w trzech słowach.

Książka jest lustrem; gdy zajrzy do niej małpa, nie odzwierciedli ona apostoła.

Książka ta odniosła skutek, który zwykle odnoszą dobre książki: naiwnych uczyniła naiwniejszymi, rozsądnych rozsądniejszymi, a pozostałych tysiące zostało niezmienionymi.

Nie daj się zarazić, nie podawaj czyjegoś zdania za własne, myśl lepiej sam.

Przy proroctwach interpretator jest często ważniejszy od proroka.

Chciałbym znać tytuł ostatniej w świecie książki.

Mam bardzo wysokie wyobrażenie o wielkości i godności człowieka.

Zawsze podobało mi się u człowieka to, że on, który zbudował Luwr, wieczyste piramidy i katedry, przygląda się z podziwem pszczelim celkom czy domkom ślimaczym.

Skłonność ludzka do bardzo poważnego traktowania drobnostek była przyczyną powstania niejednej wielkiej rzeczy.

Dałbym coś za to, by dokładnie wiedzieć, dla kogo właściwie zostały dokonane te czyny, o których publiczności mówie się: dla ojczyzny.

Dziś pozwoliłem słońcu, aby wstało wcześniej niż ja.

Ludzie, którzy nigdy nie mają czasu, czynią najmniej.

Godzina podarowana skazanemu na śmierć warta jest życie.

Gdy ktoś wykona coś źle, a spodziewaliśmy się dobrego wykonania, mówimy: „Tak to ja też potrafię.” Niewiele jest określeń wyrażających tyle skromności.

Bojaźliwie ślęczeć i rozmyślać, co można było zrobić, jest najgorszym, co można robić.

Czym jestem? Co powinienem robić? W co mogę wierzyć i czego mogę się spodziewać? Do tego sprowadza się wszystko w filozofii.

Nie mogę wprawdzie powiedzieć, czy będzie lepiej, gdy będzie inaczej; ale tyle rzec mogę, iż musi być inaczej, o ile ma być dobrze.

Istnieją ludzie, którzy posiadają tak mało odwagi, by stwierdzić cokolwiek, że boją się nawet oświadczyć, iż wieje wiatr, chociaż wyraźnie to czują, o ile nie usłyszą przedtem, że ktoś już to powiedział.

Dla wielu ludzi cnota polega raczej na żalu za grzechy niż na niepopełnianiu grzechów.

Stara reguła: bezczelny może udawać skromnego, lecz skromny nigdy bezczelnego.

Ludzie, którzy czytają wiele na ulicy, zazwyczaj bardzo mało czytają w domu.

Można równie dobrze śnić nie śpiąc, jak spać nie śniąc.

Najniebezpieczniejsze kłamstwa to prawdy nieco zniekształcone.

Czyż nie jest dziwne, że ludzie tak chętnie walczą o religię, a tak niechętnie żyją zgodnie z jej przepisami.

Przede wszystkim rozszerzenie granic nauki; bez tego wszystko jest daremne.

Wątpić w rzeczy, w które obecnie wierzy się bez żadnego ich zbadania, jest głównym zadaniem.

Czyż nie często powstaje sytuacja, w której filozofia zakazuje komuś filozofowania?

Złota zasada: Nie należy sądzić ludzi według ich przekonań, lecz według tego, co przekonania te z nich czynią.

Osioł wydaje mi się koniem przetłumaczonym na holenderski.

Żaden wynalazek nie przyszedł chyba ławiej człowiekowi niż wynalezienie nieba.

Nie posiadamy takich słów, by móc z durniami mówić o mądrości.

Strzeż się, abyś przez przypadek nie znalazł się w sytuacji, do której nie dorastasz, abyś nie musiał wydawać się czymś, czym nie jesteś; nic bowiem nie jest bardziej niebezpieczne i nie pozbawia tak wewnętrznego spokoju, a kończy się zwykle zupełną utratą zaufania.

Nigdy nie pisać książki, kiedy wystarczy strona, ani rozdziału, gdy starcza słowo.

Gdy uczyć będziemy ludzi, jak powinni myśleć, a nie wiecznie, co powinni myśleć, unikniemy wielu nieporozumień.

Częściej słyszymy pouczenia niż pocieszenia.

Istniały właściwie tylko dwie osoby na świecie, które szczerze miłował: jedną był zawsze jego największy pochlebca, drugą - on sam.

Księżyc i łzy - to nie wystarcza, by pisać wrażliwie.

Pisarz nadaje metaforze ciało, lecz czytelnik duszę.

Wątpienie nie może być niczym więcej niż czujnością, w przeciwnym razie staje się niebezpieczne.

Z dowcipnych pism mądrych ludzi można często nauczyć się więcej niż z poważnych.

Ludzie zbyt subtelni są rzadko wielkimi ludźmi.

Sympatia jest kiepską jałmużną.

Z wróżbiarstwa można wyżyć, ale nie z mówienia prawdy.

Czy wykonując wyrok na mordercy nie popadamy w błąd, jak dziecko, co bije krzesło, o które się uderzyło?

Bardzo wielu, a może większość ludzi, aby coś znaleźć, musi najpierw wiedzieć, że to istnieje.

Jeden spłodzi myśl, inny trzyma ją do chrztu, trzeci ma z nią dzieci, czwarty odwiedza ją na łożu śmierci, a piąty ją grzebie.

Bardzo mnie zawsze boli, gdy umiera utalentowany człowiek, świat bowiem bardziej ludzi takich potrzebuje niż niebo.

Niejeden, broniąc czegoś nierozważnego, powiedzieć w końcu zdołał, z rozpaczy, coś mądrego.

Naprawdę nie możemy wiedzieć, czy nie przebywamy teraz w domu wariatów.

Konieczną jest rzeczą nawet w drobnostkach dotrzymywać słowa i być dyskretnym.

Żadna klasa partaczy nie jest traktowana przez ludzi z większą wyrozumiałością niż prorocy.

Cała ta teoria jest do niczego, nadaje się jedynie do dyskutowania.

Kto mniej posiada, niż pożąda, powienien wiedzieć, że posiada więcej, niż jest tego wart.

Czas jest skarbem uczonych.

To dziwne, że tylko nadzwyczajni ludzie dokonują odkryć, które później wydają się takie zwykłe i proste.

Szczytem, do którego wznieść się może słaby umysł, to jest zdolność wynajdywania słabostek wielkich ludzi.

Wszystkie słabe rządy opierają się na tym, że kneblują mądrzejszej części narodu usta.

Wiadomo, że w całym kraju od przeszło pięciuset lat nikt z radości nie umarł.

Jest rzeczą powszechnie znaną, że kwadransiki dłuższe są od kwadransów.

Pierwszy krok do mądrości - wszystko oskarżać, ostatni - pogodzić się ze wszystkim.

Nie kłamstwa, lecz bardzo subtelne fałszywe uwagi wstrzymują pochód prawdy.

Jestem przekonany, że nie tylko podziwiamy się w innych, lecz także nienawidzimy się w innych.

Znałem ludzi, którzy pili po kryjomu, a byli pijani publicznie.

Najbardziej interesującą powierzchnią w świecie jest twarz ludzka.

Gdy tylko zaczynamy widzieć wszystko we wszystkim, wyrażamy to zwykle w sposób niejasny. Zaczynamy mówić językiem aniołów.

Gdy powiem: utrzymuj w czystości zęby i płucz usta co rano, nie będzie to tak chętnie postrzegane niż wtedy, gdy dodam: złóż przy tym dwa palce na krzyż. Skłonność ludzka do mistycyzmu. Należy z niej korzystać.

Długotrwałe szczęście traci już chociażby przez fakt swego trwania.

Choć w kościołach prawi kazania, piorunochrony nie są tam zbyteczne.

Jak też ludzie doszli do pojęcia wolności? To była wielka myśl.

Nauczyciel nie może wychować indywiduów, wychowuje jedynie rodzaje.

Wyglądało to tak błazeńsko, jak wydawać się musi rakowi, gdy zobaczy człowieka idącego do przodu.

Jest zawsze lepiej, gdy urząd jest niższy od umiejętności tego, kto go sprawuje.

Istnieje obecnie tylu geniuszów, że należy być zadowolonym, gdy niebo obdarzy nas dzieckiem, które nie jest genialne.

Notorycznym błędem mało utalentowanych ludzi o większym oczytaniu niż rozsądku jest to, że wpadają raczej na sztuczne niż naturalne wyjaśnienia.

Książki, których przede wszystkim należałoby zakazać na świecie, to katalogi zakazanych książek.

Trudno o dziwniejszy produkt na świecie niż książki. Drukowane przez ludzi, którzy ich nie rozumieją; sprzedawane przez ludzi, którzy ich nie rozumieją; oprawiane, recenzowane i czytane przez ludzi, którzy ich nie rozumieją; a teraz nawet pisane przez ludzi, którzy ich nie rozumieją.

Jak szczęśliwie żyliby niektórzy, gdyby równie mało troszczyli się o sprawy innych ludzi, co o swoje własne.

Najbardziej rozpowszechniona opinia i to, co każdy uważa za pewne, zasługuje często najbardziej na zbadanie.

Bóg stworzył człowieka na obraz i podobieństwo swoje - znaczy przypuszczalnie: człowiek stworzył Boga na obraz i podobieństwo swoje.

Zwątpij we wszystko przynajmniej raz, nawet w twierdzenie: dwa razy dwa jest cztery.

Równość, której żądamy, to najbardziej znośny stopień nierówności.

Bóg tworzy zwierzęta, człowiek - sam siebie.

Nic szybciej nie postarza człowieka niż częste myślenie o tym, że się starzeje.

Niejednokrotnie bywałem rugany z powodu błędów, na popełnienie których mój mentor nie miał dość siły czy dowcipu.

Pewność przekonania - gdybym chciał, to bym mógł - jest przyczyną bierności niejdnej dobrej głowy.

Najlepszą warownią przeciwko burzom losu jest zawsze jeszcze grób.

Trzy puenty i jedno kłamstwo czynią dziś pisarza.

Stokroć wolę piszącego tak, jak to kiedyś modą stać się może, niż piszącego zgodnie z obowiązującą modą.

Podobno strzela się bardzo celnie po kilku kieliszkach; zwróćcie uwagę na pokrewieństwo sztuki strzelania i poezji.

Każdy człowiek posiada moralną backside, której nie pokazuje bez potrzeby i zasłania tak długo, jak to jest możliwe, spodniami przyzwoitości.

Ujawniać swe wątpliwości - to zawsze jest dozwolone wolnemu człowiekowi.

Hipotezy niektórych młodych nie są sprzeczne z doświadczeniem, ale obawiam się, że kiedyś doświadczenie przeciwko nim się obróci.

Gdyby nam jakiś anioł opowiedział coś ze swej filozofii, sądzę, że niektóre zdania brzmiałyby tak, jak dwa razy dwa jest trzynaście.

Obiecują publiczności niczego więcej nie obiecywać.

Ogromne błędy usprawiedliwia się często bardzo uczenie.

Sekty nienawidzą się tym silniej, im bliższe są ich poglądy.

Był tak skrupulatnym szperaczem, że spostrzegał zawsze raczej ziarenko pisaku niż dom.

Nie przemyślany szacunek dla dawnych praw, dawnych zwyczajów i dawnej religii jest przyczyną wszelkiego zła na świecie.

Można bez zbytniego polotu tak pisać, że trzeba by bardzo wiele polotu, aby to zrozumieć.

Nieposkromioną ambicję i podejrzliwość spotykałem zawsze w ścisłej ze sobą łączności.