Shogun

Nienawiść bierze się z lęku.

Żądza nie trwa wiecznie, trzeba coś z nią zrobić.

Czymże są chmury

Jeśli nie wymówką dla nieba?

Czymże jest życie

Jeśli nie ucieczką przed śmiercią?

Życie to tylko sen we śnie.

A jednak to nie był palec boży. To był palec Toranagi.

– Jakże Omi-san może wiedzieć, co Żelazna Pięść powiedział prywatnie swojej konkubinie? – spytał. – Nie mamy w jego domu szpiegów.

– Już mamy, wielmożny panie.

Przygotuj się na najlepsze, lecz nie bój się najgorszego.

Wielcy mężowie od wieków potępiali domy nierządu i frywolne przybytki, jednakże mężczyźni nie są cnotliwi i władca zakazujący poduszkowania w takich domach jest głupcem, gdyż zakaz taki sprowadza jeszcze większe zło.

Umierać tak bez powodu to dowód słabości charakteru. Albo trafniej: głupoty.

Życie i śmierć są tym samym… karmę pozostaw karmie.

Nadzieja nie zda się na nic przeciw mieczom.

Uznał, że malutką szansę ocalenia ma tylko wówczas, gdy przekona wszystkich, w tym samego siebie, że całkowicie pogodził się z porażką, choć w rzeczywistości była to jedynie maska, dzięki której zyskiwał czas, kontynuując prowadzoną przez siebie całe życie grę, składającą się z pertraktacji, zwlekania i pozornych odwrotów, i czekał cierpliwie na pojawienie się szczeliny w zbroi wroga, ta gdzie kryje się żyła szyjna, żeby natychmiast bez pardonu zadać celny cios.

Niewybaczalną głupotą jest przegrać.

Zdrada i strach były zaraźliwe i należało je wyplenić bez litości z chwilą pojawienia.

Konie są o wiele bardziej zdradliwe od ludzi.

Nie sposób obronić się przed zabójcą, który jest gotów sam zginąć.

Tajemnicę można zachować jedynie wtedy, gdy jest się samemu i powierza ją szeptem pustej studni w samo południe.

Jedynie żyjąc o krok od śmierci można pojąć nieopisaną radość życia.

Ale ciebie nic nie cieszy, Sudara, niestety. Nic prócz twojej żony, pani Genjiko. Pani Genjiko to twoja słabość.

Ale pamiętać trzeba, że w złych ludziach tkwi dobro, a w dobrych znajdzie się zło.

Podstęp i zdrada to oręż wojenny.

Ufam, ale najbardziej sobie.

Obowiązkiem wasali zaś jest naturalnie przekazywanie wszelkich wieści, które mogą dopomóc ich panu.

Wiedza i mądrość nie zdadzą się na nic, jeśli zabraknie środków na wprowadzenie planu w życie.

Układy ze śmiercią to układy święte.

Oboje dali się nieść słodkiej melancholii, połączeni prostotą pojedynczej łzy, radzi z panującej ciszy, dzieląc uczucie pokory i wiedząc, że dar zwrócono w stanie nieskalanym.

Przebaczać wrogowi to głupota.

My, kobiety, potrzebujemy boga, Wielki Panie, żeby pomagał nam radzić sobie z mężczyznami.

To głupota być przesądnym, ale też głupotą też jest niczego się nie bać.

Dziwne, myślał Toranaga, jak kobieta potrafi się zmieniać. Raz jest brzydka, to znów ładna, a chwilami nawet piękna, choć, to tylko złudzenie.

A potem usłyszał głos Hiro-matsu i pierwszą część hasła:

– Jeżeli Prawda jest odsłonięta, po co medytować?

– A Jeżeli Prawda jest ukryta? – odparł Toranaga.

– Jest odsłonięta – rzekł, tak jak należało, Hiro-matsu. Cytat ów pochodził ze starożytnego tantrystycznego buddyjskiego nauczyciela Sarahy.

A samuraje nie wojują z kobietami, chyba że one wojują z nimi.

Tak w czasie wojny, jak i w czasie pokoju, porządny wróg może się okazać cenniejszy od porządnego sojusznika.

Jakąż dziecinadą jest mówienie na głos tego, co się myśli.

Schwytany samuraj przestaje być samurajem.

Dawno temu odkrył, że niezakłócony sen może dostarczyć odpowiedzi na wiele zagadek, a jeżeli nie dostarczał, czyż było to aż takie ważne? Czyż życie nie jest tylko kroplą rosy w kropli rosy?

Wróg jest wobec ciebie najbardziej uprzejmy wówczas, gdy zamyślał bądź już zaplanował twoją zgubę.

Honor samuraja jest z pewnością ważniejszy od świstka papieru.

Jego oczy

Były samym dnem

Piekieł…

Czystą udręką,

Jasno wypowiedzianą.

Jeżeli dopuścisz

Ich zgrozę do siebie,

Staniesz się jak one,

W przepastnej otchłani,

Niewypowiedzianej.

Gdybym mogła słów użyć

Niczym spadłych liści,

Jakież ognisko

Powstałoby z moich wierszy!

Mamy takie powiedzenie, że czasu nie mierzy się jedną miarą, że czas może być jak mróz, albo jak błyskawica, jak łza, jak oblężenie, burza, zachód słońca, a nawet jak kamień.

Posłuchaj, Inegles, częściowo odpłacę ci się za to pewną radą: zawsze pamiętaj, że Japońce mają po sześć twarzy i trzy serca. Powiadają, że jedno serce, fałszywe, do pokazywania światu, ma człowiek w ustach, drugie w piersi, które okazuje starannie dobranym przyjaciołom i rodzinie, oraz trzecie, prawdziwe, rzeczywiste, tajemne serce, które zna tylko on sam, ukryte Bóg wie gdzie. Japończycy są niewiarygodnie zdradliwie, niewybaczalnie perfidni.

Ale mimo to zdarza się, że potrzebujemy tej chłodnej, okrutnej, złośliwej, przebiegłej, praktycznej mądrości kobiet. Są o wiele sprytniejsze od nas, nie?

Śmierć unosi się w naszym powietrzu, jest obecna w morzu i ziemi.

Chiny są tak ogromne, że prawie jak cały świat.

Mężczyźni to takie duże dzieci, pomyślała. Tacy pełni niemądrej dumy.

Człowieczy los jest jedynie człowieczym losem, a życie jedynie złudą.

Nieruchome ostrze mierzyło w serce. Słyszał już tylko własne życie, coraz silniej i silniej, aż wreszcie nie mógł już wsłuchiwać się w nie dłużej. Jego dusza łaknęła wieczystej ciszy.

Jakie piękne jest życie i jakie smutne! Jak ulotne, bez przeszłości i przyszłości, zamknięte w bezgranicznym teraz!

Cóż znaczy ból dla mężczyzny?

Mądry człowiek jest przygotowany na zdradę.

– Jeżeli chodzi o bunt, przeciwko władcy, to nie ma żadnych „okoliczności łagodzących”.

– Chyba że się zwycięży.

Matko Boska, ochroń mnie przed złymi kapłanami.

Kwestie boskie pozostaw Bogu, karma to karma. Dziś jesteś tutaj, opływasz w zaszczyty i ci się szczęści. Popatrz na zachodzące słońce, czyż nie jest piękne? Ono jest. A jutra nie ma. Jest tylko obecna chwila. Popatrz proszę. Ten zachód słońca jest taki piękny i już nigdy się nie powtórzy, już nie, nigdy w całej wieczności. Pogrąż się w nim, połącz w jedno z naturą i nie przejmuj się karmą, swoją, moją ani tej wioski.

Piękności

Nie ujmuje

Spadanie

Na wietrze.

Czyż człowiek nie jest tylko kwiatem uniesionym przez wiatr i jedynie góry, morze, gwiazdy i ta Kraina Bogów są wieczne i rzeczywiste?

(…) o tak, pory narodzin i śmierci są piękne.

A wieczność to dziś.

Pieniądze to plugastwo, zabawka dla kobiet albo dobre dla tych zafajdanych kupców.

Mężczyzna nigdy nie przeprasza, nawet jeżeli się pomyli.

– Jakże nieogarnione jest życie – powiedział uszczęśliwiony. – Niemal słyszę deszcz, który czeka na swoje narodziny.

Kąpiel to dar dany nam przez Boga albo bogów, boska rozkosz, z której należy się cieszyć i jako taką ją traktować.

Niebo

Spieczone przez słońce

Płacze

Życiodajnymi łzami.

Ale las

Zraniony przez wiatr

Płacze

Martwymi liśćmi.

Czasem i w gnoju można znaleźć przyjaciół.

Wieś zawsze będzie wsią, bo pola ryżowe są żyzne, a morze zasobne, i taka jest ostatnia z prawd.

Miarą człowieka jest ukrywanie cierpień.