Katedra Marii Panny w Paryżu

Żałobne suknie spierają się i blakną – ale serce czernieje na zawsze.

Serce kapitana Febusa, jak ówczesna fizyka, nie uznawało próżni.

Mistrzu Jakubie, królowie mniej są okrutni po winie niż po rumianku.

Oto jest życie! Najczęściej nasi najlepsi przyjaciele są sprawcami naszego upadku.

Królowie są jak Jowisz Kreteński: mają uszy w nogach.

Ówczesna sprawiedliwość niewiele się troszczyła o ścisłość i rzetelność w procesach kryminalnych. Byleby można było powiesić obwinionego – o resztę niewiele dbano.

Stawał się więc coraz bardziej uczony, a zarazem – naturalnym biegiem rzeczy – coraz bardziej surowy jako ksiądz, coraz bardziej smutny jako człowiek.

Księga zabije gmach.

Mody zrobiły więcej złego niż rewolucje.

Nadmierny ból, jak i nadmierna radość, jest rzeczą gwałtowną i trwa krótko; serce człowieka nie wytrzymuje zbyt długo żadnej krańcowości.

Ukarać lud za to, że śmie żądać, i… zrobić to, czego żąda.

Jakże przy tym wzruszająca była opieka udzielona istocie tak nieszczęśliwej przez istotę tak potworną – Quasimodo ratujący nieszczęśliwej przez istotę tak potworną – Quasimodo ratujący skazaną na śmierć. Bo zetknęły się i wspomogły dwie skrajne krzywdy – jedna wyrządzona przez społeczeństwo, druga – przez przyrodę.

Febus de Châteaupers skończył również tragicznie – ożenił się.

Człowiek potrzebuje uczucia, życie bez tkliwości i bez miłości jest tylko bezdusznym, skrzypiącym i smutnym mechanizmem.

Bo choćby człowiek w nic nie wierzył, zdarzają się w życiu chwile, kiedy wyznaje się tę wiarę, której świątynia stoi najbliżej.

– Czy ty wiesz, co to jest przyjaźń? – zapytał.

– Tak – odrzekała Cyganka. – To kiedy się jest siostrą i bratem, to dwie dusze, co się dotykają nie zlewając w jedną, to dwa palce u ręki.

– A miłość? – pytał dalej Gringoire.

– O! Miłość… – odezwała się, a głos jej drżał i oczy pałały. – To być dwojgiem, co w jedno się zlewają. To mężczyzna i kobieta stopieni w jednego anioła. To niebo!