Cytaty o dzieciństwie

Dużo lat upłynęło od tego dnia. Schody i ściana, na której ujrzałem odblask świecy ojca, nie istnieją już od dawna. We mnie też zniszczało wiele rzeczy, o których myślałem, ze powinny trwać wiecznie, i nowe wyrosły, dając początek nowym troskom i radościom, których wówczas nie byłbym mógł przewidzieć, tak samo jak dawne stały mi się trudne do zrozumienia. Od dawna już ojciec nie może powiedzieć mamie: „Idź do tego malca.” Możliwość takich godzin już się nie odrodzi dla mnie nigdy. Ale od niedawna zaczynam bardzo dobrze słyszeć, kiedy nadstawię ucha, łaknienie, które zdołałem wstrzymać w obecności ojca i które wybuchło dopiero wówczas, kiedy zostałem sam z matką. W rzeczywistości łaknienie to nie ustało nigdy; i jedynie dlatego, że życie milczy teraz bardziej dokoła mnie, słyszę je na nowo, niby owe dzwony klasztorne, w ciągu dnia tak stłumione hałasami miasta, iż zdawałoby się, że zamarły, ale które zaczynają znów dzwonić w ciszy wieczornej.

Życia nie da się przed nikim zasłonić, a tym bardziej przed dzieckiem. Nie ma takiej kurtyny, żeby można zasłonić. Dziecko nawet przez kurtynę widzi. (…) Potem coraz mniej się widzi. Świat już nie chce się tak w oczach odbijać. A dziecko nie musi nawet patrzeć. Świat mu sam się pod powieki wciska. Świat jest jeszcze wtedy przezroczysty. Niestety, wyrasta się z tego.

Wcale nie od wieku zależy, czy się dzieckiem jest.

To, czego uczymy się w dzieciństwie, nigdy nie idzie na marne…

Wspomnienia mojego dzieciństwa są dramatyczne, chyba zresztą tak jak wszystkich ludzi, bo zdarzenia banalne gubią się w niepamięci, ale być może winna jest również temu moja skłonność do tragizowania. Mówią, że pejzaż kształtuje charakter człowieka. Pochodzę z kraju bardzo pięknego, ale prześladowanego przez katastrofy.

Moje dzieciństwo upływało pod znakiem ukrywanych lęków.

Rany emocjonalne z pierwszego okresu życia zostawiają nieusuwalne blizny.

W krainie dzieciństwa wszyscy jesteśmy cudzoziemcami.

I, już po latach, przyrzekłem sobie, że zrobię wszystko, co w mojej mocy, żeby żadne dziecko więcej nie musiało żyć jak Jean, bez jednej chociażby zabawki.

(…) pewne obrazy z dzieciństwa zostają w albumie pamięci wyryte niczym fotografie, niczym sceneria, do której człowiek zawsze wraca pamięcią, choćby upłynęło nie wiadomo jak wiele czasu.

Wcale nie jest miło być samotnym, ani w dzieciństwie, ani na starość. Latami zastanawiałam się, jakie są inne dzieci, czy śnią się im te same koszmary, czy czują się tak samo nieszczęśliwe jak ja. Ten, kto twierdzi, że dzieciństwo to najszczęśliwszy okres w życiu, jest kłamcą albo głupcem.

Musiałem przyznać, że świat pozorów, podający się za rzeczywistość, miał w zanadrzu niejedną sztuczkę, a najdotkliwszą był koniec dzieciństwa.