Mag

– Okazuje się, że więcej moich kolegów było pańskimi ofiarami, niż dotychczas sądziłem.

– Ofiarami?

– A jak pan nazwie ludzi, którym każe się cierpieć, nie pozostawiając im żadnego wyboru?

– Bardzo trafna definicja człowieka w ogóle.

Ty chcesz, by cię lubiano. A ja chcę tylko istnieć.

Mężczyźni widzą przedmioty, kobiety ich wzajemne relacje.

Nie życzę sobie uprzejmości. Uprzejmość zawsze zawiera odmowę spojrzenia na rzeczywistość z innego punktu widzenia.

– A od czego zależy, czy jest to tragedia, czy komedia?

– Od tego, czy potrafimy zrozumieć, jaką rolę odgrywamy w normalnym życiu.

Katastaza w klasycznej tragedii poprzedza koniec czyli katastrofę. I dorzucił: – Zresztą w komedii również.

Jednak na koniec udało mi się odkryć coś, co dla większości bogaczy pozostaje na zawsze tajemnicą: że każdy człowiek ma z góry określoną zdolność do szczęścia. I do nieszczęścia. I że warunki materialne nie mają na to większego wpływu.

– Czy mogłaby się tak uśmiechać, gdyby wiedziała o Belsen?

– To dlatego, że oni umarli, my wiemy, że żyjemy. Wiemy, że ten świat istnieje, gdyż przy wybuchu gwiazdy giną tysiące takich światów. To oznacza ten uśmiech; że istnieje coś, co mogłoby nie istnieć.

Powiem Ci, czym naprawdę jest wojna. Psychozą spowodowaną nieumiejętnością zrozumienia wzajemnych zależności. Nieumiejętnością ustosunkowania się do naszych bliźnich. Do naszej ekonomicznej i historycznej sytuacji. A przede wszystkim do nicości. Do śmierci.

Jeśli istnieje piekło, to na tym właśnie polega. Piekło to nie płomienie i widły diabłów. To miejsce, gdzie człowiek czuje się poza granicami rozsądku (…).

– W tym uśmiechu jest coś nieubłaganego.

– Nieubłaganego? – Conchis stanął za moim krzesłem i patrzył ponad moją głową. – Prawda. Prawda jest nieubłagana. Ale nie znaczenie prawdy.

Im lepiej zrozumiesz, na czym polega wolność, tym mniej będziesz z wolności korzystał.