Günter Grass
Cytaty
Po prostu śmieszna jest ta zazdrość o wszystko i nic. Do czego byśmy doszli, musielibyśmy szczeznąć bez projektów i utopii!
Powiadam: kobiety nie muszą dbać o wiecznotrwałość, ponieważ ucielesniają życie; mężczyźni natomiast mogą tylko poza sobą dowodzić wiecznotrwałości, budując dom, sadząc drzewo, dokonując czynu, ginąc na polu chwały, ale przedtem jeszcze płodząc dzieciaczki. Kto nie może rodzić, ten jest w najlepszym razie domniemanym ojcem i nie umywa się do natury.
Ojcowie byli dla niej zawsze śmiechu warci. Toteż zamężne kobieciny w ich mieszczańskich klatkach nazywała „ufryzowanymi królicami”, które muszą nadstawiać się swoim samcom.
Na dłuższą metę nie można poprzestać na własnym towarzystwie (…) no cóż, ludzie to zwierzęta towarzyskie.
Ty z tą swoją ślimaczą filozofią. Jeśli zawsze wolno tylko pełzać, to przecież postęp nigdy nie nastąpi.
To się nigdy nie skończy. Także w komunizmie. Zawsze doły przeciw górze. Wówczas bonzowie nosili miano patrycjuszy. Oni podrażali śledzia ze Skanii. Oni, chociaż pieprzu było pod dostatkiem, śrubowali jego cenę. Oni zawsze mówili: To wina Duńczyków. Rosną cła w Sundzie. Wszystko drożeje. Tak to jest. Trzeba to zaakceptować. Tak mówi państwo jako partia. A ta ma rację, zawsze ma rację. I ciągle mówi: Na wolność jest za wcześnie.
Jest tak, jak gdyby ludzie chcieli z rozmysłem wytępić się nawzajem, żeby nic nie pozostało…
Kto to robi? Co popycha ludzi do wzajemnego wyniszczania się? Jakiż to rozum sprawuje rządy, skoro znaczną część wynagrodzenia za robotniczy trud inwestuje się w coraz doskonalsze technologie zagłady. Jakiż to zsekularyzowany diabeł pucuje obraz wroga na taki połysk, że pośród deklarowanego pokoju ludzie stękając pod ciężarem zbrojeń stają naprzeciw siebie: oko w oko, zaślepieni, śmiertelnie pewni? Wciąż jeszcze Belzebub? Tak zwany pęd ku śmierci? A może znowu ja, turbot z baśni? Męska, bo wojowniczas zasada?
Nadzieja odsłania historię. Nadzieja uwalnia od uwarunkowanych czasem uwikłań. Szlak, któremu na imię postęp. Ona przetrwa. Bo jedynie rzeczywista jest tylko nadzieja.
W końcu światowego problemu przeludnienia nie można rozwiązać poprzez umieralność niemowląt.
Szkoda, że on już nie przewodniczy. Bo co to będzie, jeśli nikt nie potrafi sprowadzić wszystkich racji z prawa i z lewa do wspólnego mianownika? Bo za dużo racji jest zagrożeniem. Wtedy w gadaniu szybko odchodzi się od jedności.
Niestety to nie jest tak, że można wszystko wiedzieć z góry.
