Adam Mickiewicz

– „Słuchaj, dzieweczko!” – krzyknie śród zgiełku

Starzec, i na lud zawoła:

Ufajcie memu oku i szkiełku,

Nic tu nie widzę dokoła.

„Duchy karczemnej tworem gawiedzi,

W głupstwa wywarzone kuźni;

Dziewczyna duby smalone bredzi,

A gmin rozumowi bluźni”.

– „Dziewczyna czuje, – odpowiadam skromnie,

A gawiedź wierzy głęboko:

Czucie i wiara silniej mówi do mnie,

Niż mędrca szkiełko i oko.”

Walter kochał swą żonę, lecz miał duszę ślachetną;

Szczęścia w domu nie znalazł, bo go nie było w ojczyźnie.

Ciemno wszędzie, głucho wszędzie,

co to będzie, co to będzie?

I dzień mój cały jest oczekiwaniem,

A gdy wieczornej doczekam się pory,

Chcę ją przedłużyć rozpamiętywaniem;

Ja życie moje liczę na wieczory.

Po co żałujesz dzikiej wietrznicy,

Która cię zwabia w te knieje,

Zawraca głowę, rzuca w tęsknicy,

I może jeszcze się śmieje?

Tak Niemen, dawniej sławny z gościnności,

Łączący bratnich narodów dzierżawy,

Już teraz dla nich był progiem wieczności

I nikt, bez straty życia lub swobody,

Nie mógł przestąpić zakazanej wody.

Ktokolwiek będziesz w Nowogródzkiej stronie,

Do Płużyn ciemnego boru

Wjechawszy, pomnij zatrzymać twe konie,

Byś się przypatrzył jezioru.

Świteź tam jasne rozprzestrzenia łona,

W wielkiego kształcie obwodu,

Gęstą po bokach puszczą oczerniona,

A gładka jak szyba lodu.

Jeżeli nocną przybliżysz się dobą

I zwrócisz ku wodom lice:

Gwiazdy nad tobą i gwiazdy pod tobą,

I dwa obaczysz księżyce.

Niepewny, czyli szklana z pod twej stopy

Pod niebo idzie równina,

Czyli też niebo swoje szklane stropy

Aż do nóg twoich ugina;

Gdy oko brzegów przeciwnych nie sięga,

Dna nie odróżnia od szczytu:

Zdajesz się wisieć w środku niebokręga,

W jakiejś otchłani błękitu.

Ach, jak tam zimno musi być w grobie!

Umarłeś, tak, dwa lata!

Weź mię, ja umrę przy tobie,

Nie lubię świata.

Noc przeszła, zasnąć trudno;

Nie wygnać z myśli grzechu.

Zawsze na sercu nudno,

Nigdy na ustach śmiechu!

Ach, gdy z tobą, kochanie,

Smutku i szczęścia nie dzielę,

Smutek smutkiem zostanie,

Weselem nie jest wesele.

Niemasz zbrodni bez kary,

Lecz jeśli szczera skrucha,

Zbrodniarzów Pan Bóg słucha.

O potęgo! o człowieku!

Wielkie zamki, wielkie imię,

Wielkie nic! wielkości, czczy dymie!(…)

O nauki! o człowieku!

Wielka mądrość, wielkie imię,

Wielkie nic! rozum, czczy dymie!(…)

O pobożności! człowieku!

Święta wiaro, święte imię,

Święte nic! Cnoto, czczy dymie!

Ja umieram w kwiecie wieku.