Cytaty
Nikt nie będzie mógł spalić moich wspomnień.
Papier ma lepszą pamięć niż ludzie.
Wspomnienia spowijają mnie niczym welon. Unoszę ramię i zaraz otacza je rękaw wspomnień. Spoglądam i widzę mnogość czasów. Najbardziej jednak lękam się tego, że podobnie jak z innymi kwestiami, okaże się, że tak się one tylko ciągną przez stulecia na samej granicy nicości.
Pamięć jest przekleństwem, to fakt (…), ale również najwspanialszym z darów. Bo jeśli stracisz pamięć, stracisz wszystko.
Pamięć tak rozpaczliwie stara się nas opuścić. Pamięć wie, że nie jesteśmy w stanie znieść jej towarzystwa. Pamięć potrafi zrobić z nas skończonych głupców. Posłuchaj tylko starych śmiertelników, którym nie pozostało nic prócz wspomnień z dzieciństwa. Jakże często mylą tych, co są obok nich, z ludźmi, którzy od dawna już nie żyją, a w dodatku nikt ich nie słucha.
(…) lata zaciemniają ludzkie wspomnienia, nawet te, których obiecywał nie zapomnieć.
s. 408
Od lat próbuję uciec od tego wspomnienia, uciec od miłości, na która już za późno. Uciec albo chociaż nie podchodzić zbyt blisko…
Bo w życiu nie ma żadnej muzyki, nie ma żadnych akcentów. Większość spraw dzieje się w ciszy. Żyjesz dalej i odtwarzasz wszystko w pamięci. Niczego nie przeżywasz po raz drugi, tylko po prostu zapamiętujesz, i to niedokładnie. Poza tym życie nie jest takie proste jak fabuła filmu, jest za wiele do zapamiętania.
Naoczni świadkowie wypadków lub wyjątkowo brutalnych przestępstw bardzo rzadko potrafią powiedzieć, co naprawdę widzieli. Ich umysły są tak wstrząśnięte i oszołomione tym, co się wydarzyło, że później, we wspomnieniach, tworzą w wyobraźni szczegóły, których tak naprawdę nie było. Dlatego naoczni świadkowie na ogół są mało wiarygodni.
Czymże jest przeszłość, jeśli nie tym, co sami postanawiamy pamiętać.
Pamięć symboliczna jest to proces, dzięki któremu człowiek nie tylko powtarza swe przeszłe doświadczenia, ale także doświadczenia te rekonstruuje. Wyobraźnia staje się niezbędnym elementem prawdziwego przypomnienia.
Przypomnienia u człowieka nie możemy określić jako prostego nawrotu jakiegoś wydarzenia, jako słabego obrazu lub odbicia poprzednich wrażeń.
