Cytaty o kulcie jednostki

W psychice ludzkiej gdzieś na samym jej dnie leży najsilniejsza bodaj potrzeba wiary, potrzeba religji, potrzeba przeświadczenia, iż poza rzeczami dającemi się ogarnąć własnym umysłem, istnieją koncepcje wyższe, prawdy nie dla każdego dostępne, których losy pozostają w ręku Opatrzności, względnie ludzi opatrznościowych. I właśnie człowiek opatrznościowy, on tylko, może sobie pozwolić na zamknięcie przed innymi tajemnic swoich wyższych planów i głębszych przemyśleń.

Gdy umierają wielkie religie, wyłaniają się religie wypaczone – sekty. Zawsze jest tak. Wtedy się wyłaniają bożki – to jest ta charyzmatyczna władza wodza, jeszcze przed Stalinem, on jest ten jedyny, nikomu się nie ufa i wybiera się wtedy jednego, któremu się ufa. To jest stara historia. To sięga co najmniej czasów romantyzmu. (…) polityka jest taką zbrodnią i hańbą, że lepiej, aby jeden człowiek wziął na siebie całą tę hańbę. W ten sposób narodowi została ta hańba oszczędzona. Tu było teoretyczne uzasadnienie autokracji rosyjskiej: car poświęca się, bierze na siebie hańbę za cały naród, hańbę prowadzenia państwa. I tu znowu ta krew przelana, te straszliwe zbrodnie, jakie się działy, tak, ale tu jest ta uświęcona osoba tego idola, właśnie tego cara czy Lenina, charyzmatycznej osoby, która odkupuje wszystko, w której pokłada się najwyższe nadzieje, i ona bierze na siebie cały grzech.

Nie rozumiesz tego, Uranio. Poznałaś wiele spraw dotyczących Ery Truijllo; niektóre wydawały ci się najpierw nie do przyjęcia, ale pod wpływem tego, czego słuchałaś, co porównywałaś, nad czym się zastanawiałaś, zrozumiałaś, że tyle milionów ludzi na skutek propagandy, braku informacji, ludzi otumanionych indoktrynacją, wyobcowanych, pozbawionych wolnej woli, możliwości wyboru, a nawet zaspokojenia własnej ciekawości – ze strachu i z racji wszechobecnego serwilizmu i uległości – zaczęło czcić Truijllo jak Boga.

Tłumy jednostek szukają proroka, ale najczęściej znajdują Führera.

Spojrzał na ogromną twarz. Zajęło mu 40 lat, nim odkrył, jaki to uśmiech kryje się pod czarnym wąsem. Och, cóż za okrutna, niepotrzebna pomyłka! Och, cóż za upór i arogancja nie pozwalały mu się przytulić do miłującej piersi! Dwie pachnące ginem łzy spłynęły mu wolno po policzkach. Ale wszystko już było dobrze, wreszcie było dobrze; walka się skończyła. Odniósł zwycięstwo nad samym sobą. Kochał Wielkiego Brata.

– Czy Wielki Brat istnieje?

– Oczywiście, że istnieje. Partia istnieje, a Wielki Brat to ucieleśnienie Partii.

– Czy istnieje w ten sam sposób co ja?

– Ty nie istniejesz.

Towarzysz Napoleon ma zawsze rację.

Gorszy od „kultu jednostki” jest „kult zera”.