Wszechświat u schyłku stulecia

Matematyk Allen Hammond powiedział kiedyś, że „w okopach wszyscy jesteśmy platonikami”.

Sądzę, że największe osiągnięcie współczesnej fizyki stanowi odkrycie, że nasz zdrowy rozsądek jest ograniczony do bardzo wąskiej dziedziny codziennego doświadczenia. Poza tą dziedziną rozciąga się obszar, do którego nasze zmysły nie mają dostępu.

Teoria Wszystkiego przekreśliłaby – przynajmniej w zasadzie – empiryczny charakter fizyki, czyniąc z niej naukę podobną do matematyki, w której wszystkie własności świata wynikałyby z podstawowych aksjomatów teorii.

Matematyka wykracza poza funkcje przypisywane zwykle językowi.

Sądzę, że temat metaforyczności języka nauk ścisłych nadal czeka na wnikliwe opracowanie.

To prawda, że Tajemnica nie znajduje się w twierdzeniach nauki, lecz w jej horyzoncie. Ale ten horyzont przenika wszystko.

Schrödinger zadał sobie kiedyś pytanie: jakie osiągnięcia nauki najbardziej pomogły religijnemu poglądowi na świat? I sam sobie udzielił odpowiedzi: wyniki Boltzmanna i Einsteina dotyczące natury czasu.

Jest rzeczą oczywistą, że możliwość lub niemożliwość skonstruowania Teorii Wszystkiego (przy bardziej maksymalistycznym jej rozumieniu) istotnie zależy od wielu filozoficznych założeń (zarówno ontologicznych, jak i epistemologicznych). Nie da się mówić o Wszystkim, nie wchodząc na teren filozofii.

Zaryzykowałbym twierdzenie, że wiele „udziwnień”, którym hołdują rozmaite gałęzie sztuki począwszy od końca XIX wieku, nie jest niczym innym jak tylko kolejnymi próbami dotrzymania kroku nauce (i jej pochodnej, technice) w ciągu coraz bardziej zawrotnych i abstrakcyjnych sukcesów.

Twórczość jest przeznaczeniem człowieka.

Przyszłość pozostaje otwarta i ryzyko zawsze jest w nią wkomponowane, ale horyzonty nauki są horyzontami przyszłości.

Jeżeli mam kochać właśnie ten a nie inny skrawek ziemi tylko dlatego, że się na nim urodziłem, to dlaczego nie mam kochać tego wycinka czasu, który spośród wszystkich możliwych epok i stuleci został mi dany do dyspozycji? (…) Jeżeli mamy być patriotami naszych czasów, to powinniśmy starannie pielęgnować to, co się nam w nich udało osiągnąć.

Jeżeli nawet historia fizyki wydaje się powtarzać, to zwykle – po dokładniejszym wglądzie – okazuje się, że kolisko dziejów nie zamyka się, lecz linią wstępującą, na kształt spirali, prowadzi do regionów kryjących w sobie wiele niespodzianek.

To metody właśnie kryją w sobie zalążki przyszłych światów.

Tęsknimy ku jedności, ale jesteśmy wynikiem podziałów.

To, co jeszcze niedawno było wyczynem na miarę nagrody Nobla, dziś jest chlebem powszednim fizyków.

Chcąc powiedzieć coś wartościowego o dziedzinie, w której kompetentne są dwie specjalności, trzeba narazić się obydwom.

Lwią część odpowiedzialności za rozłam między naukami empirycznymi a humanistycznymi ponosi prymitywna interpretacja mechaniki klasycznej i wynikający z tej interpretacji mechanistyczny obraz świata.

Wyobraźnia zawsze odgrywała w fizyce ważną rolę. Jeżeli nie można (np. z powodu ograniczeń technicznych lub z lenistwa) wykonać jakiegoś eksperymentu, to trzeba go sobie dokładnie wyobrazić.