Świadomość narodowa i pamięć społeczna – historia – czyni ze zbiorowiska ludzkiego społeczność – nie bierną… — Zbigniew Załuski

Młodzieniec „konkretny” idzie do kina na „Lotną”, patrzy, jak ułani rąbią szablami w pancerz stalowego olbrzyma – i śmieje się. Pokazano mu całą nicość tego czynu – widzi Don Kichota walczącego z wiatrakami.

Hitler spalił książki i filmy antywojenne na stosie, a ich niemieccy czytelnicy i widzowie w karnych kolumnach pomaszerowali na podbój świata.

Dziś, po tylu latach, gdy znikły z warszawskich ulic niemal ostatnie już ślady skutków szaleńczej decyzji, zostało nam w pamięci jedno: bliscy, którzy polegli, i ich przeogromne 63-dniowe męczeństwo, przeogromne, nadludzkie bohaterstwo.Determinacja ludzi, którzy z gołymi pięściami poszli na bunkry, na cekaemy, którzy swój żołnierski obowiązek w tych bezprzykładnie trudnych warunkach wykonali – od początku do końca.