Alfred Szklarski

Odebranie przeciwnikowi broni i pokonanie gołymi rękami przynosiło większą chwałę niż zabicie i oskalpowanie.

Wybacz, matko mojej matki, że oglądamy cię w tak przykrym stanie. Zakłóciliśmy twój zimowy sen i ścigaliśmy. Surowa zima przepłoszyła zwierzynę z tych okolic, mamy mało pożywienia, jesteśmy głodni. Teraz, dzięki tobie, nasi starcy, kobiety i dzieci będą syci przez wiele wieczorów.

Pojęcie kłamstwa było wtedy Indianom obce, zawsze mówili prawdę, a gdy nie mogli jej komuś zdradzić, po prostu milczeli.

Czipewejowie, jak wszyscy Algonkinowie oraz inne ludy zamieszkujące okolice Wielkich Jezior, w odpowiednich porach roku uprawiali kukurydzę, zbierali dziki ryż i sok drzew klonowych zastępujący im cukier, ale główne ich pożywienie stanowiła dzika zwierzyna, ptactwo i ryby.

Każdy polował jedynie dla zaspokojenia swych potrzeb, nikt bezmyślnie nie tępił zwierzyny.

Zwyczaj wielożeństwa wśród Indian posiadał społeczne oraz gospodarcze uzasadnienie. Mężczyźni ginęli w młodym wieku na bezustannych wyprawach wojennych, skąd też było ich zawsze mniej niż kobiet, którymi ktoś musiał się opiekować. Ponadto związki małżeńskie stanowiły u Indian przede wszystkim główną więź łączącą rodziny i cel ten odgrywał większą rolę przy zawieraniu małżeństw, niż sam małżeński związek dwojga ludzi. Dla utrzymania więzi rodzinnej wdowiec poślubiał siostrę swej zmarłej żony, a wdowa wychodziła za mąż za brata zmarłego męża. Czasem także zamężny mężczyzna dobierał sobie drugą, młodszą żonę, gdy pierwsza się postarzała i nie mogła sama podołać wszystkim pracom obciążającym kobietę.

Wigwamy posiadały przeważnie owalny kształt i kopulaste sklepienie. Szkielet wigwamu formowano z młodych, giętkich drzew i pokrywano go szerokimi, długimi płatami kory bądź plecionymi matami, które można było zwijać w rolki w celu przeniesienia w inne miejsce.

Główne ich pożywienie stanowiły uprawiane w pobliżu osad: kukurydza, fasola, dynie oraz zbierany w jeziorach i rzekach wodny ryż, ryby i jadalne żółwie. Pożywienie swe uzupełniali mięsem dzikiej, płowej leśnej zwierzyny, a dwa razy do roku wyruszali całym plemieniem na prerię, by polować na bizony, które, oprócz mięsa i tłuszczu, dostarczały także cennych materiałów do wyrobu odzienia i różnych przedmiotów, niezbędnych w codziennym życiu.

Tehawankę ogarnęło wzruszenie, chciał dać znak, że jest w pobliżu, ale obowiązujący dla siostry szacunek uniemożliwiał bezpośrednią z nią rozmowę. Gdy byli dziećmi bawili się razem, żartowali, przebywali ze sobą, lecz po osiągnięciu dojrzałości zobowiązani byli nawzajem siebie unikać.

Santee Dakotowie prowadzili osiadły tryb życia. Osady swe otaczali obronnymi wałami ziemnymi, fosami bądź palisadami. Budowali trwałe domy, składające się ze szkieletu z grubych drewnianych słupów, który nakrywali płatami kory lub warstwą ziemi.

Czipewejowie podczas wielkiej wędrówki ze wschodu na zachód zmuszeni byli do ciągłych walk z wypieranymi przez nich Dakotami, Lisami oraz Saukami, Kickappo i Iowa. Wielu Czipewejów padało w boju, wobec czego ubytki w gronie mężczyzn uzupełniali łącząc się z innymi, mniejszymi plemionami, bądź adoptując wziętych do niewoli jeńców.

Indianie powszechnie wierzyli, że wszelakie dolegliwości są powodowane przez złe duchy, które wstrzeliwują do ciał ludzkich różne zaczarowane przedmioty, jak kolce kaktusów, kamyki, ostre, małe zęby i pazury dzikich zwierząt i tym podobne. Wiara w złe i dobre duchy oraz czary i uroki była od wieków tak głęboko zakorzeniona w świadomości Indian, że często samo zainscenizowane przez szamana wydobycie zaczarowanego przedmiotu z ciała chorego pomagało w odzyskiwaniu zdrowia.