Liczą się nie realne doświadczenia, lecz sposób, w jaki pamięć przechowuje je i odtwarza podczas zachodzącego… — Mario Vargas Llosa

Zawsze znajdzie się w powieści lub w udanym wierszu element czy wymiar, którego nie uchwyci racjonalna analiza krytyczna. Krytyka jest bowiem działaniem rozumu i inteligencji, w kreacji literackiej zaś prócz tych czynników biorą udział, nieraz najistotniejszy, intuicja, wrażliwość, domyślność, nawet przypadek – wymykające się sieci, choćby o najbardziej gęstych okach, krytycznego badania. Dlatego nikt nikomu nie wytłumaczy, jak się tworzy dzieło – co najwyżej pomoże zdobyć umiejętność pisania i czytania. Reszty trzeba się nauczyć samemu, potykając się, upadając i wstając, bez wytchnienia.

Wolę bowiem czytać powieści, niż dokonywać ich wiwisekcji.

P e ł n a treść danej powieści (złożona z faktów podanych i pamiętanych) to sześcian.