Sąd w Canudos

W osobliwy sposób ci polegli i ranni teraz, kiedy ulegli przemianie i pojawili się w postaci cyfr, także dla mnie stracili swój człowieczy charakter. Jakby nigdy nie żyli jako rzeczywiści ludzie z krwi i kości. Jakbym wcale nie znał osobiście jednego czy drugiego, jakbym nie pisał listu do ukochanej Manuela, do matki José…

Społeczeństwo (…) nie złamało w człowieku pustkowi podejrzenia, czy aby wszystkie te zapisane mądrości, jakie biali obcy, którzy zjawili się tutaj przed trzystu laty, utrwalili w księgach, są rzeczywiście prawami prawdziwszymi od bezlitosnych praw rasy, gatunku i natury.

Kobieta to wielka siła… Pod każdym względem. Nie tylko gdy jest młoda, ładna… Jeśli prawdziwie jest kobietą, do ostatniej chwili – także stara i pomarszczona – stanowi wielką siłę.

Zdaje się, że pisanie to trudne rzemiosło. Zwłaszcza jeśli człowiek jest stary i pośpiesznie, bez zastanawiania się chce opowiedzieć wszystko, co pamięta.