Fernando Vallejo

Nie wiem, czy Armando Arango, tandeciarski baron von Battenberg, duch z radionoweli, brał udział w wojnie koreańskiej, czy nie. Nie obchodzi mnie to. Bohaterowie karabinu i granatu budzą we mnie grozę.

Cave canis seu domus domini”. Wiesz co to znaczy? Strzeż się psa i gospodarza tego domu.

A wiesz, czym się zajmuje Prawo? Ta wielka dziwka? Kolumbijskie prawo? Stręczycielstwem. Poczynając od tego, że pobiera podatek za kawalerstwo – zaraz ci wytłumaczę. Kto jest nieżonaty i nie ma dzieci, płaci. Temu, kto ma jedno dziecko, obniża się stawkę podatku o określoną sumę, kto ma dwoje – o jeszcze większą. Państwa to nic nie kosztuje; kosztuje pracodawcę. Robotnikowi z jednym dzieckiem płaci on miesięczną rekompensatę, z dwojgiem – drugie tyle. I tak, spokojnie, aż do dziesiątki albo dwudziestki. W nagrodę robotnik funduje mu strajk, a jego żona porody. Premie, rekompensaty za zwolnienia, ubezpieczenia, gratyfikacje, urlopy, pożyczki, emerytury – dobrze mu tak, wyzyskiwaczowi, i niech się cieszy, że nie robimy rewolucji. Po kilku latach było w Kolumbii coś z pięć czy dziesięć milionów bezrobotnych, którzy płodzili dzieci i czekali kresu tej niesprawiedliwości, oraz jeden albo dwóch myjących ubikacje w Wenezueli bądź w Nowym Jorku.

Na szarym pudełku Pielroja z mego dzieciństwa widniała głowa Indianina, czerwonoskórego z czerwonymi piórami. Ile dałbym dzisiaj za jedną taką paczkę z milionów, które wyprodukowano! Ale były tak pospolite, że nie zachowała się ani jedna. To wielki paradoks, którego sensu wciąż nie chwytają archeolodzy – że im więcej jest jakichś rzeczy, tym mniej ich zostaje.

Echavarria to najznakomitsza rodzina w Antioqui, jej arystokracja. Nie taka od błękitnej krwi i herbów; tej nie akceptujemy. Arystokracja pracy w krainie próżniaków.

Kiedy poeta ów zaczął tracić młodość i urodę, własną ręką położył kres temu nonsensowi. Powiesz, że to nie jest wystarczający powód. Może masz i rację. Jednak za najważniejszymi decyzjami kryje się zawsze coś więcej, wiele powodów, które w tym konkretnym przypadku mógłbym nawet wymienić: śmierć ojca, śmierć siostry, zrujnowanie rodziny, katastrofa okrętu w Wenezueli, niezwykła wrażliwość, wyostrzona dodatkowo w Paryżu, i wreszcie, na dokładkę, kropla która przelewa kielich: małoduszność durnego i próżnego miasta, nazywanego w owych czasach – przez pamięć wiary chrztu, „świętej wiary”, santa fe – Santa Fe de Bogota.

I tak, gromadząc urazy, zacząłem się pogrążać w noc ciemną nienawiści, w której czasem tylko błyskały pojedyncze iskierki miłości. Myślę, że jedynie taka miłość jest coś warta. Ten, kto kocha cały świat, nie kocha nikogo.

Dziecku, bez jego zgody powołanemu na ten padół łez, para nieodpowiedzialnych ludzi daje, poza istnieniem, bardzo niewiele, choć bardzo wiele jest mu dłużna: pieszczoty, kolejki elektryczne, szacunek.

Mętne, złowieszcze, wody brunatnego koloru, brudne jak dusza w grzechu śmiertelnym. Podobno utonął w nich mąż Tonity, siostry babci. Pewnej nocy spadł z mostu, pijany w sztok, tak że nawet nie zdążył się zorientować, o co chodzi. Tak właśnie chciałbym umrzeć: śmiercią miłosierną, w nieświadomości.

Oburzali się wszyscy dookoła: „Co za wstyd, dawać mięso psom, kiedy tyle dzieci nie dojada, tyle ubogich kobiet, nie ma za co kupić mleka dla swoich maleństw, nie ma czym ich nakarmić!” Ponieważ rodziny Echavarria już nie spotkasz, już ich wymordowano, odpowiem w ich imieniu: Jeżeli te kobiety nie mają na mleko dla dzieci, kto im kazał je rodzić?