Hermann Hesse

Potrzebowałem dużo czasu [...], a jeszcze nie uporałem się z tym do końca, żeby się nauczyć, że nie można się niczego nauczyć.

Wieleśmy się nauczyli, [...] wiele jeszcze nauki przed nami. Nie kręcimy się w kółko, idziemy w górę, koło jest spiralą, wspięliśmy się już o kilka stopni.

[...] z nieruchomej twarzy przyjaciela odczytał decyzję, nieodwracalną jak nie można odwrócić biegu wypuszczonej z łuku strzały.

Widział wszystkie te postacie i twarze w tysiącach wzajemnych związków… nowo narodzone. Każda była śmiertelnym, namiętnym i bolesnym przykładem wszystkiego, co jest przemijające. A jednak żadna z nich nie umarła, tylko zmieniała się, nieprzerwanie rodząc się ponownie z nową twarzą. Jedynie czas stał pomiędzy nimi.

Słowa wyrządzają krzywdę tajemnemu sensowi, gdy się coś wypowiada na głos, wszystko się od razu trochę zmienia, robi się trochę fałszywe, trochę głupawe [...].

Oto przeciwieństwo każdej prawdy jest równie prawdziwe! Prawdę można przecież wypowiedzieć i ubrać w słowa tylko wtedy, gdy jest to prawda jednostronna. Wszystko, co ma postać myśli i daje się wyrazić słowami, jest jednostronne, jest połowiczne, brakuje mu całości, dopełnienia, jedności. [...] Ale sam świat, to, co jest wokół nas i w nas w środku, nigdy nie jest jednostronne.

Można przekazywać wiedzę, ale nie mądrość. Mądrość można znaleźć, można nią żyć, można się na niej wspierać, można dzięki niej czynić cuda, ale wypowiedzieć jej i nauczać nie sposób.

[...] mądrości nie daje się przekazać. Gdy mędrzec stara się przekazać jakąś mądrość, brzmi to zawsze jak głupstwo.

Niektórzy ludzie [...] muszą się bardzo zmieniać, muszą przywdziewać najróżniejsze stroje [...].

Przeważnie ludzie są jak liść, co leci z wiatrem to tu, to tam, kręci się i wiruje, aż spadnie na ziemię. Inni zaś, nieliczni, są jak gwiazdy, które poruszają się stałym torem, nie dosięgnie ich żaden wiatr, w samych sobie znajdują prawo i drogę.

Sens i istota znajdowały się nie gdzieś poza rzeczami, ale w nich, we wszystkim.

Kiedy jaźń zostanie pokonana i umrze, kiedy ucichną wszelkie zapały i drgnienia serca, musi obudzić się to coś ostatecznego, ten rdzeń istnienia, który nie jest już jaźnią, ta wielka tajemnica.