{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Mój Dybuk. W poszukiwaniu tożsamości: drogi, bezdroża, dygresje",
  "slug": "moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje.md",
  "author": {
    "name": "Włodzimierz Herman",
    "slug": "wlodzimierz-herman",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman"
  },
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/scholar/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje_978-83-7383-850-5.webp",
  "quotes_count": 8,
  "quotes": [
    {
      "id": "e4c8a72b-a9a9-4498-a591-185917263557",
      "slug": "zydzi-traktuja-synagoge",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje/zydzi-traktuja-synagoge",
      "text": "Żydzi traktują synagogę nie tylko jako dom modlitwy, ale też jako miejsce spotkań, serdecznego witania przyjaciół, a nawet osobistych wrogów, rozmów i plotek. (…) I szum w Domu Bożym trwa nieustannie, przerywany tylko modlitwą, kazaniem rabina i śpiewem kantora – rzecz nie do pomyślenia w żadnej innej religii. Może to obcych trochę dziwić, ale świadczy o rodzinnym, ludzkim, intymnym stosunku religijnych Żydów do swego Boga.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 143,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "modlitwa",
          "slug": "modlitwa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/modlitwa"
        },
        {
          "name": "wspólnota",
          "slug": "wspolnota",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wspolnota"
        },
        {
          "name": "judaizm",
          "slug": "judaizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/W%C5%82odzimierz_Herman#M%C3%B3j_dybuk._W_poszukiwaniu_to%C5%BCsamo%C5%9Bci:_drogi,_bezdro%C5%BCa,_dygresje",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:08"
    },
    {
      "id": "ba19ccf6-0473-475b-934d-c7f94318bdbc",
      "slug": "w-swojej-dlugoletniej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje/w-swojej-dlugoletniej",
      "text": "W swojej długoletniej pracy reżyserskiej w Polsce, Danii i wielu innych krajach miałem bardzo często do czynienia z tekstami w obcych językach i z ich przekładami na język, w którym realizowałem przedstawienie. Musiałem często porównywać, polemizować z tłumaczami, poprawiać… Przeważnie tłumacze znali język docelowy lepiej ode mnie. Ale, jak zapewne każdy reżyser, miałem pewną przewagę nad nimi: często rozumiałem podteksty, sytuacje i intencje dramatyczne autora sztuki lepiej niż tłumacz.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 17,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "teatr",
          "slug": "teatr",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/teatr"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/W%C5%82odzimierz_Herman#M%C3%B3j_dybuk._W_poszukiwaniu_to%C5%BCsamo%C5%9Bci:_drogi,_bezdro%C5%BCa,_dygresje",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:08"
    },
    {
      "id": "8d0222f8-f86c-4879-a921-a32af705d4cf",
      "slug": "walka-o-sprawiedliwosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje/walka-o-sprawiedliwosc",
      "text": "Walka o sprawiedliwość społeczną, poparcie dla rodzącego się ruchu robotniczego były wyraźne w utworach pisarzy żydowskich, szczególnie u Pereca i An-skiego. Literatura żydowska w jidysz miała ogromny wpływ na świadomość młodszego pokolenia Żydów w procesie ich sekularyzacji. (…) literatura w jidysz, z która zetknąłem się jeszcze jako chłopiec, miała również wpływ na rozwój moich poglądów społeczno-politycznych, na mój stosunek do biednych i uciskanych, którzy wprawdzie nie zawsze mają rację, ale zawsze mają prawo do żądania lepszych warunków życia i pracy.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 214,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sprawiedliwość",
          "slug": "sprawiedliwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sprawiedliwosc"
        },
        {
          "name": "literatura",
          "slug": "literatura",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/literatura"
        },
        {
          "name": "judaizm",
          "slug": "judaizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/W%C5%82odzimierz_Herman#M%C3%B3j_dybuk._W_poszukiwaniu_to%C5%BCsamo%C5%9Bci:_drogi,_bezdro%C5%BCa,_dygresje",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:08"
    },
    {
      "id": "55318fe9-a1d4-48f6-ab18-1498679f06ff",
      "slug": "wszystkie-te-przykazania",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje/wszystkie-te-przykazania",
      "text": "Wszystkie te przykazania, nakazy i zakazy, łącznie z głównymi: obrzezaniem, koszernym jedzeniem, zwykle kilkakrotnie droższym od powszechnie dostępnych środków żywnościowych, sprawiają, że Pan Bóg, wybierając sobie naród, nie miał najmniejszego zamiaru uczynić mu życia łatwiejszym i wygodniejszym.\n\nŻydzi mieli jednak trochę wolności, autonomii, do której siły wyższe się nie wtrącały, a jeżeli już, to umiarkowanie, z pewną tolerancją. Były to święta niereligijne, upamiętniające wydarzenia mniej lub więcej historyczne. I podczas gdy inne narody lub ludy świętują przeważnie czasy zwycięstwa, to Żydzi świętują prawie zawsze czas uniknięcia zagłady.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 141,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "tradycja",
          "slug": "tradycja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tradycja"
        },
        {
          "name": "judaizm",
          "slug": "judaizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/W%C5%82odzimierz_Herman#M%C3%B3j_dybuk._W_poszukiwaniu_to%C5%BCsamo%C5%9Bci:_drogi,_bezdro%C5%BCa,_dygresje",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:08"
    },
    {
      "id": "efafb4b7-cae4-44c5-bfd6-bbec5297e690",
      "slug": "moze-zabrzmi-to-kontrowersyjnie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje/moze-zabrzmi-to-kontrowersyjnie",
      "text": "Może zabrzmi to kontrowersyjnie, ale sądzę, że pod koniec XIX i w pierwszej połowie XX wieku decydującą rolę w kształtowaniu poczucia żydowskiej tożsamości przejęły od religii rozwijająca się i coraz bogatsza literatura w jidysz oraz bujne życie teatralne w tym języku.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 103,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        },
        {
          "name": "literatura",
          "slug": "literatura",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/literatura"
        },
        {
          "name": "teatr",
          "slug": "teatr",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/teatr"
        },
        {
          "name": "judaizm",
          "slug": "judaizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/W%C5%82odzimierz_Herman#M%C3%B3j_dybuk._W_poszukiwaniu_to%C5%BCsamo%C5%9Bci:_drogi,_bezdro%C5%BCa,_dygresje",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:07"
    },
    {
      "id": "ed61fddb-81bd-428e-b499-5c9f6d03c2d1",
      "slug": "ostatecznie-kazdy-czlowiek",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje/ostatecznie-kazdy-czlowiek",
      "text": "Ostatecznie każdy człowiek ma swojego dybuka. Może nie każdy zdaje sobie z tego sprawę, ale wszyscy go mamy: w sobie, obok siebie…\n\nŻyć z dybukiem nie jest łatwo. Ale jeszcze trudniej bez niego.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 9,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        },
        {
          "name": "konflikt wewnętrzny",
          "slug": "konflikt-wewnetrzny",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konflikt-wewnetrzny"
        },
        {
          "name": "judaizm",
          "slug": "judaizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/W%C5%82odzimierz_Herman#M%C3%B3j_dybuk._W_poszukiwaniu_to%C5%BCsamo%C5%9Bci:_drogi,_bezdro%C5%BCa,_dygresje",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:07"
    },
    {
      "id": "8daaefcf-48b2-406d-a109-f7abd0eeeca2",
      "slug": "osobiscie-kwalifikowalbym-siebie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje/osobiscie-kwalifikowalbym-siebie",
      "text": "Osobiście kwalifikowałbym siebie do kategorii zbliżonej do Żyd kulturowy, chociaż brzmi to może nieco komicznie. Jeden z mądrych rabinów kopenhaskich nazywa mnie i mnie podobnych, a tych jest większość w Danii, kultur-jøde, Żydem kulturowym, nie uważając tego za krytykę, stwierdzając po prostu fakt.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 101,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        },
        {
          "name": "kultura",
          "slug": "kultura",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kultura"
        },
        {
          "name": "judaizm",
          "slug": "judaizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/W%C5%82odzimierz_Herman#M%C3%B3j_dybuk._W_poszukiwaniu_to%C5%BCsamo%C5%9Bci:_drogi,_bezdro%C5%BCa,_dygresje",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:07"
    },
    {
      "id": "25f25dc6-1986-4c21-b751-360fb9047b61",
      "slug": "czlowiek-moze-choc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje/czlowiek-moze-choc",
      "text": "Człowiek może, choć nie zawsze, kontrolować to, co mówi, ale nigdy tego, co myśli.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 263,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "myślenie",
          "slug": "myslenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/myslenie"
        },
        {
          "name": "słowa",
          "slug": "slowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slowa"
        },
        {
          "name": "samokontrola",
          "slug": "samokontrola",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/samokontrola"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/W%C5%82odzimierz_Herman#M%C3%B3j_dybuk._W_poszukiwaniu_to%C5%BCsamo%C5%9Bci:_drogi,_bezdro%C5%BCa,_dygresje",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:07"
    }
  ]
}
