{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Ferdydurke",
  "slug": "ferdydurke",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke.md",
  "author": {
    "name": "Witold Gombrowicz",
    "slug": "witold-gombrowicz",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz"
  },
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/literackie/witold-gombrowicz/ferdydurke_978-83-0808-497-7.jpg",
  "quotes_count": 80,
  "quotes": [
    {
      "id": "f6d357c8-65c4-44e0-b3c1-6e81fece5d1f",
      "slug": "wszystko-podszyte-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/wszystko-podszyte-jest",
      "text": "Wszystko podszyte jest dzieckiem.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "dzieciństwo",
          "slug": "dziecinstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dziecinstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:59"
    },
    {
      "id": "dbfbf360-eb0f-4aae-94ce-9fa9186a50b3",
      "slug": "w-lustrze-gdy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/w-lustrze-gdy",
      "text": "W lustrze, gdy się ujrzymy niespodzianie, przez chwilę nie jesteśmy pewni, czy to my.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:59"
    },
    {
      "id": "c35a36d3-3cbd-4ffb-b540-bdbaa09307d9",
      "slug": "to-wlasnie-mnie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/to-wlasnie-mnie",
      "text": "To właśnie mnie w niej urzekło - owa dojrzałość i suwerenność w młodości, pewność stylu. Gdy my tam, w szkole, miewaliśmy wągry, gdy nieustannie wyskakiwały nam rozmaite krosty, ideały, gdy ruchy mieliśmy niezdarne, gdy co krok, to gafa - jej exterieur był zachwycająco wykończony.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "młodość",
          "slug": "mlodosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mlodosc"
        },
        {
          "name": "pewność siebie",
          "slug": "pewnosc-siebie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pewnosc-siebie"
        },
        {
          "name": "idealizacja",
          "slug": "idealizacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/idealizacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:59"
    },
    {
      "id": "c0803586-362c-43a0-b299-ae8c03bf5881",
      "slug": "slepota-dzialania-automatyzm",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/slepota-dzialania-automatyzm",
      "text": "Ślepota działania. Automatyzm odruchów. Atawizm instynktów.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "działanie",
          "slug": "dzialanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dzialanie"
        },
        {
          "name": "instynkt",
          "slug": "instynkt",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/instynkt"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:59"
    },
    {
      "id": "b1721f14-f9c6-42b0-8b45-acbbde6cf574",
      "slug": "wydalo-mi-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/wydalo-mi-sie",
      "text": "Wydało mi się w półśnie, ale już po obudzeniu, że ciało moje nie jest jednolite, że niektóre części są jeszcze chłopięce i że moja głowa wykpiwa i wyszydza łydkę, łydka zaś głowę, że palec nabija się z serca, serce z mózgu, nos z oka, oko z nosa rechocze i ryczy - i wszystkie te części gwałciły się dziko w atmosferze wszechobejmującego i przejmującego panszyderstwa.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        },
        {
          "name": "ciało",
          "slug": "cialo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cialo"
        },
        {
          "name": "dojrzewanie",
          "slug": "dojrzewanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dojrzewanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:59"
    },
    {
      "id": "939648f2-4e79-401f-ad2a-8e90c01128f0",
      "slug": "tak-panie-profesorze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/tak-panie-profesorze",
      "text": "– Tak, panie profesorze – rzekł dyrektor z dumą – ciało jest starannie dobrane i wyjątkowo przykre i drażniące, nie ma tu ani jednego przyjemnego ciała, same ciała pedagogiczne, jak pan widzi…",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "gra słów",
          "slug": "gra-slow",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gra-slow"
        },
        {
          "name": "nauczyciele",
          "slug": "nauczyciele",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nauczyciele"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:59"
    },
    {
      "id": "87fc4160-8427-45bb-8c3d-1cfb6dbac480",
      "slug": "zapytuje-was-o",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/zapytuje-was-o",
      "text": "Zapytuję was o to z całą powagą i z całą odpowiedzialnością za słowo tudzież z jak największym respektem dla wszystkich waszych części bez wyjątku, ponieważ wiem że stanowicie część Ludzkości, której ja także jestem częścią, oraz że częściowo uczestniczycie w części części czegoś, co także jest częścią i czego również jestem częścią w części, wraz ze wszystkimi cząstkami i częściami części, części części części części części części części części części części... Ratunku! O, przeklęte części! O, krwiożercze, przeraźliwe części, a więc znowu mnie ucapiłyście, czyż nie ma ucieczki przed wami, ha, gdzież się schronię, co pocznę, o, dość; dość, dość, skończmy tę część książki, przejdźmy co żywiej do innej części, i przysięgam, że w następnym rozdziale już nie będzie cząstek, bo otrząsnę się z nich i zrzucę je, i wyrzucę je na zewnątrz, pozostając na wewnątrz (częściowo przynajmniej) bez części.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "absurd",
          "slug": "absurd",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/absurd"
        },
        {
          "name": "gra słów",
          "slug": "gra-slow",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gra-slow"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:59"
    },
    {
      "id": "66e0c684-d385-4c4c-ac79-7a9e97b4a3e6",
      "slug": "szukalem-slow-ktorych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/szukalem-slow-ktorych",
      "text": "Szukałem słów, których, jak zawsze, nie było.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "słowa",
          "slug": "slowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slowa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:59"
    },
    {
      "id": "553dc15c-684b-469d-993e-d72417a2a8d3",
      "slug": "w-stanie-trzezwego",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/w-stanie-trzezwego",
      "text": "W stanie trzeźwego pijaństwa wychylał butelkę za butelką, im zaś więcej pił, tym bardziej trzeźwiał, a jego analityczna kochanka tak samo. Właściwie trzeźwością bardziej upijali się niż alkoholem.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "alkohol",
          "slug": "alkohol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/alkohol"
        },
        {
          "name": "absurd",
          "slug": "absurd",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/absurd"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:59"
    },
    {
      "id": "5195cb72-2606-4453-8c92-52721b06838e",
      "slug": "wielka-poezja-bedac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/wielka-poezja-bedac",
      "text": "Wielka poezja, będąc wielką i będąc poezją, nie może nie zachwycać nas, a więc zachwyca.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "poezja",
          "slug": "poezja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/poezja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:59"
    },
    {
      "id": "2e254dbc-3975-4ca0-b53b-b8aad46fdb7f",
      "slug": "zamiast-aby-sztuka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/zamiast-aby-sztuka",
      "text": "Zamiast aby sztuka wam służyła, wy służycie sztuce – i z owczą łagodnością zezwalacie, iżby wam hamowała rozwój i wpychała w piekło indolencji.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:59"
    },
    {
      "id": "25e47b47-0195-4a2b-a92a-da940073370d",
      "slug": "to-najtezsze-glowy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/to-najtezsze-glowy",
      "text": "– To najtęższe głowy w stolicy – odparł dyrektor – żaden z nich nie ma jednej własnej myśli; jeśliby zaś i urodziła się w którymś myśl własna, już ja przegonię albo myśl, albo myśliciela. To zgoła nieszkodliwe niedołęgi, nauczają tylko tego, co w programach, nie, nie postoi w nich myśl własna.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "myślenie",
          "slug": "myslenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/myslenie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:59"
    },
    {
      "id": "f38d27e2-43e1-4ba4-879c-044a4a9bd0f2",
      "slug": "nie-ma-nic",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/nie-ma-nic",
      "text": "Nie ma nic lepszego nad prawdziwie anachroniczny chwyt pedagogiczny! Te miłe maleństwa, wychowane przez nas w nierealnej atmosferze, tęsknią nade wszystko do życia i rzeczywistości i dlatego nic ich tak nie boli jak własna niewinność.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "młodość",
          "slug": "mlodosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mlodosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "edef50fd-83f1-4e1b-ac6d-edce883cf840",
      "slug": "jezeli-chcesz-miec",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/jezeli-chcesz-miec",
      "text": "Jeżeli chcesz mieć dziecko nieślubne, bardzo proszę! A cóż w tym złego! Kult dziewictwa ustał! My, inżynierowie konstruktorzy nowej rzeczywistości społecznej, nie uznajemy kultu dziewictwa dawnych hreczkosiejów!",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rodzina",
          "slug": "rodzina",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rodzina"
        },
        {
          "name": "zmiany społeczne",
          "slug": "zmiany-spoleczne",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmiany-spoleczne"
        },
        {
          "name": "dziewictwo",
          "slug": "dziewictwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dziewictwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "e977d663-aa5a-4be6-ba0b-317d53c0b6de",
      "slug": "nic-to-bracie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/nic-to-bracie",
      "text": "Nic to, bracie, każdy ma doczepiony jakiś ideał do swej osoby, jak klocek na Popielec. Pij, pij, popijaj! Myślisz, że ja się wyzwoliłem? Zrobiłem z gęby ścierkę, a parobek ciągle mi doskwiera.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        },
        {
          "name": "idealizm",
          "slug": "idealizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/idealizm"
        },
        {
          "name": "role społeczne",
          "slug": "role-spoleczne",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/role-spoleczne"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "e0d86211-8a64-4f79-813f-75dd40d0da00",
      "slug": "jam-chlopak-jam",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/jam-chlopak-jam",
      "text": "Jam chłopak, jam tylko chłopak polityczny, chłopak historyczny.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        },
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "d9543b7a-f968-4659-8670-b21075941305",
      "slug": "lecz-on-siedzial",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/lecz-on-siedzial",
      "text": "Lecz on siedział, a siedząc siedział i siedział jakoś tak siedząc, tak się zasiedział w siedzeniu swoim, tak był absolutny w tym siedzeniu, że siedzenie, będąc skończenie głupim, było jednak zarazem przemożne.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "absurd",
          "slug": "absurd",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/absurd"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "bcbf2ed6-460e-4881-8cdf-6f786aa5d2db",
      "slug": "nic-co-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/nic-co-jest",
      "text": "Nic, co jest smaczne, nie może być straszne (jak samo słowo „smaczne” to wskazuje), tylko niesmaczne jest naprawdę niejadalne.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "jedzenie",
          "slug": "jedzenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jedzenie"
        },
        {
          "name": "gra słów",
          "slug": "gra-slow",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gra-slow"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "b8c37c6e-ffdc-4c64-9daa-64d10a524450",
      "slug": "jezeli-nie-chcesz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/jezeli-nie-chcesz",
      "text": "Jeżeli nie chcesz być lekarzem, bądźże przynajmniej kobieciarzem lub koniarzem, ale niech będzie wiadomo... niech będzie wiadomo...",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        },
        {
          "name": "presja społeczna",
          "slug": "presja-spoleczna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/presja-spoleczna"
        },
        {
          "name": "role społeczne",
          "slug": "role-spoleczne",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/role-spoleczne"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "b7609308-c6fd-41ef-aec0-eb086fae555c",
      "slug": "kiedy-ta-notatka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/kiedy-ta-notatka",
      "text": "Kiedy ta notatka doszła do wiadomości uczniów, zaroiło się w szkolnym mrowisku. – My niewinni? My, młodzież dzisiejsza? My, którzy już chodzimy na kobiety? – Śmiechy i śmieszki rosły, gwałtowne, aczkolwiek sekretne, i zewsząd pojawiały się sarkazmy. Ach, naiwny dziadek! Cóż za naiwność! Ha, cóż za naiwność! Wprędce jednak pojąłem, że śmiech trwa zbyt długo… że, zamiast się skończyć, wzrasta i utwierdza się w sobie, a utwierdzając się staje się nadmiernie sztuczny w swoim rozwścieczeniu. Cóż się działo? Dlaczego śmiech się nie kończył? Dopiero potem zrozumiałem, jaki to gatunek trucizny wstrzyknął im diaboliczny i makiaweliczny Pimko. Albowiem prawda była taka, że te szczeniaki, uwięzione w szkole i oddalone od życia – były niewinne. Tak, byli niewinni, pomimo iż nie byli niewinni! Byli niewinni w swoim pragnieniu, aby nie być niewinnymi. Niewinni z kobietą w ramionach! Niewinni w walce i w biciu. Niewinni, gdy recytowali wiersze, i niewinni, gdy grali w bilard. Niewinni, gdy jedli i spali. Niewinni, gdy zachowywali się niewinnie. Zagrożeni bez przerwy świętą naiwnością, nawet gdy krew rozlewali, torturowali, gwałcili albo przeklinali – wszystko, aby nie popaść w niewinność!",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "młodość",
          "slug": "mlodosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mlodosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "a263fa81-fc95-4552-b8f9-8db0f4df67cd",
      "slug": "sen-ktory-mie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/sen-ktory-mie",
      "text": "Sen, który mię trapił w nocy i obudził, był wykładnikiem lęku.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "sny",
          "slug": "sny",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sny"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "8de70cd2-7abb-479a-be60-9ed639b58d37",
      "slug": "nie-egzystowala-az-dotad",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/nie-egzystowala-az-dotad",
      "text": "Nie egzystowała aż dotąd w nadziei, że znajdzie się ktoś, kto ją posiędzie. I oto nie tylko znalazł się, ale w dodatku porwał! Więc zmobilizowała w sobie całą zdolność kochania i pokochała mnie - ponieważ ją pokochałem.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "8bf0c7bb-7957-41d8-9b2c-2bed45e69ad6",
      "slug": "lezalem-w-metnym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/lezalem-w-metnym",
      "text": "Leżałem w mętnym świetle, a ciało moje bało się nieznośnie, uciskając strachem mego ducha, duch uciskał ciało i każda najdrobniejsza fibra kurczyła się w oczekiwaniu, że nic się nie stanie, nic się nie odmieni, nic nigdy nie nastąpi i cokolwiek by się przedsięwzięło, nie pocznie się nic i nic. Był to lęk nieistnienia, strach niebytu, niepokój nieżycia, obawa nie-rzeczywistości, krzyk biologiczny wszystkich komórek moich wobec wewnętrznego rozdarcia, rozproszenia i rozproszkowania. Lęk nieprzyzwoitej drobnostkowości i małostkowości, popłoch dekoncentracji, panika na tle ułamka, strach przed gwałtem, który miałem w sobie, i przed tym, który zagrażał od zewnątrz – a co najważniejsza, ciągle mi towarzyszyło, ani na krok nie odstępując, coś, co bym mógł nazwać samopoczuciem wewnętrznego, między cząsteczkowego przedrzeźniania i szyderstwa, wsobnego prześmiechu rozwydrzonych części mego ciała i analogicznych części mego ducha.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "862f913e-9399-41b8-8750-ee8345eb65c9",
      "slug": "i-siadywala-przy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/i-siadywala-przy",
      "text": "I siadywała przy obiedzie, ach, dojrzała w niedojrzałości, pewna siebie, obojętna i sama dla siebie, a ja siedziałem dla niej, dla niej, dla niej siedziałem i nie mogłem ani przez jedną sekundę nie siedzieć dla niej, w niej byłem, ona mnie w sobie zawierała razem z mym szyderstwem, jej gusta, jej smaki były dla mnie decydujące i mogłem podobać się sobie tylko o tyle, o ile jej się podobałem. Tortura – tkwić bez reszty w nowoczesnej pensjonarce.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "84b729d6-c0fb-43e4-be8f-001f6035659c",
      "slug": "rozesmialem-sie-jak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/rozesmialem-sie-jak",
      "text": "Roześmiałem się (jak często życie zmusza nas do śmieszków).",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pozory",
          "slug": "pozory",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pozory"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "838009a4-4dbe-477d-bd45-71fe4623a7c2",
      "slug": "moze-slowacki-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/moze-slowacki-nie",
      "text": "Może Słowacki nie wzrusza Gałkiewicza, ale nie powie mi chyba Gałkiewicz, że nie przewierca mu duszy na wskroś Mickiewicz, Byron, Puszkin, Shelley, Goethe...",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "edukacja",
          "slug": "edukacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/edukacja"
        },
        {
          "name": "poezja",
          "slug": "poezja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/poezja"
        },
        {
          "name": "indoktrynacja",
          "slug": "indoktrynacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/indoktrynacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "7e084e13-a397-4078-9109-9f6af0bed84d",
      "slug": "jak-to-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/jak-to-nie",
      "text": "Jak to nie zachwyca Gałkiewicza, jeśli tysiąc razy tłumaczyłem Gałkiewiczowi, że go zachwyca.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "edukacja",
          "slug": "edukacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/edukacja"
        },
        {
          "name": "indoktrynacja",
          "slug": "indoktrynacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/indoktrynacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "67beb169-78c8-4018-9b34-325240d47f43",
      "slug": "laknalem-jak-kania",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/laknalem-jak-kania",
      "text": "Łaknąłem jak kania tej miłości idealnej. Lecz nie chciała mnie! Gębę mi robiła! I z dniem każdym straszliwszą robiła mi gębę.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        },
        {
          "name": "nieodwzajemniona miłość",
          "slug": "nieodwzajemniona-milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nieodwzajemniona-milosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "64013402-2a5d-404c-bab2-a1e057db8e92",
      "slug": "nie-chcialem-byc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/nie-chcialem-byc",
      "text": "Nie chciałem być staromodny z nią, chciałem być z nią nowoczesny!",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zakochanie",
          "slug": "zakochanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zakochanie"
        },
        {
          "name": "konformizm",
          "slug": "konformizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konformizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "5b0bcc5d-d1f5-41f7-900e-f6fa344f0cfd",
      "slug": "potem-mowila-ze-smutkiem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/potem-mowila-ze-smutkiem",
      "text": "Potem mówiła ze smutkiem: - Wiem, że jestem głupia. Wiem, że nic dobrze nie umiem. Wiem, że nie jestem ładna... - A ja musiałem zaprzeczać. Ona zaś wiedziała, że zaprzeczam nie w imię rzeczywistości i prawdy, lecz tylko, ponieważ kocham, i dlatego przyjmowała te zaprzeczenia z rozkoszą, zachwycona, że znalazła bezwzględnego adoratora a priori, który kocha, który się zgadza, przyjmuje i akceptuje wszystko, wszystko, życzliwie, ciepło...",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "53002eb1-fc0e-4448-9836-10e688eaeb77",
      "slug": "kulture-swiata-obsiadlo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/kulture-swiata-obsiadlo",
      "text": "Kulturę świata obsiadło stado babin przyczepionych, przyłatanych do literatury, niezmiernie wprowadzonych w wartości duchowe i zorientowanych estetycznie (…) Wiedzą już, że trzeba być niezależną, stanowczą i głębszą, przeto zazwyczaj są niezależne, głębsze i stanowcze bez przesady oraz pełne ciotczynej dobroci.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "literatura",
          "slug": "literatura",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/literatura"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "500ff902-41d2-4dfb-8cd8-36a250a80b25",
      "slug": "jak-szalenie-zdradliwe",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/jak-szalenie-zdradliwe",
      "text": "Jak szalenie zdradliwe jest życie!",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "4242dcdf-79a3-43fa-b015-242f6307e122",
      "slug": "o-dajcie-mi-chociaz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/o-dajcie-mi-chociaz",
      "text": "O, dajcie mi chociaż jedną twarz nie wykrzywioną, przy której mógłbym poczuć grymas mojej twarzy…",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "autentyczność",
          "slug": "autentycznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/autentycznosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "169d9d95-2cc8-4009-90c4-50d5210d7656",
      "slug": "miny-miny-ta-bron",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/miny-miny-ta-bron",
      "text": "Miny! Miny – ta broń, a zarazem tortura!",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "mowa ciała",
          "slug": "mowa-ciala",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mowa-ciala"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "11a5aa43-3b58-4707-8016-3aaf9fcc1976",
      "slug": "mlodosc-jej-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/mlodosc-jej-nie",
      "text": "Młodość jej nie potrzebowała żadnych ideałów, gdyż sama sobie była ideałem.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "młodość",
          "slug": "mlodosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mlodosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "0e6f1059-f86e-431c-ad6e-85765b6e34db",
      "slug": "przeklenstwem-ludzkosci-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/przeklenstwem-ludzkosci-jest",
      "text": "Przekleństwem ludzkości jest, iż egzystencja nasza na tym świecie nie znosi żadnej określonej i stałej hierarchii, lecz że wszystko ciągle płynie, przelewa się, rusza i każdy musi być odczuty i oceniony przez każdego, a pojęcie o nas ciemnych, ograniczonych i tępych jest nie mniej doniosłe niż pojęcie bystrych, światłych i subtelnych.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "relacje międzyludzkie",
          "slug": "relacje-miedzyludzkie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/relacje-miedzyludzkie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "0a426c80-72c3-45be-ba7d-6433218f3f09",
      "slug": "on-siedzial-z-sensem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/on-siedzial-z-sensem",
      "text": "On siedział z sensem (bo czytał), a ja bez sensu siedziałem.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "czytanie książek",
          "slug": "czytanie-ksiazek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czytanie-ksiazek"
        },
        {
          "name": "bezcelowość",
          "slug": "bezcelowosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bezcelowosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "034ff9f0-ba04-4201-8897-38acb8992e59",
      "slug": "przez-powtarzanie-przez",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/przez-powtarzanie-przez",
      "text": "Przez powtarzanie, przez powtarzanie najsnadniej tworzy się wszelka mitologia!",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "społeczeństwo",
          "slug": "spoleczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spoleczenstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:58"
    },
    {
      "id": "fb19166f-2fce-466d-a6e8-d39a77350c69",
      "slug": "hipomaniakalna-meka-hipomaniakalna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/hipomaniakalna-meka-hipomaniakalna",
      "text": "Hipomaniakalna męka hipomaniakalna niewysłowiona męczarnia niewysłowienia boleść niewysublimowania ból palca paznokcia zęba ucha.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:57"
    },
    {
      "id": "f06c3c94-0219-487a-8f68-f69e48e5843c",
      "slug": "ciotki-moje-te-liczne",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/ciotki-moje-te-liczne",
      "text": "Ciotki moje, te liczne ćwierćmatki doczepione, przyłatane, ale szczerze kochające.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rodzina",
          "slug": "rodzina",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rodzina"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:57"
    },
    {
      "id": "e95d1d19-8795-498e-bb65-cccc28ce3944",
      "slug": "koniec-i-bomba",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/koniec-i-bomba",
      "text": "Koniec i bomba, a kto czytał ten trąba!",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Witold_Gombrowicz#Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:57"
    },
    {
      "id": "c50c33b0-6013-4ce6-8757-d4842305ce4a",
      "slug": "bez-uczniow-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/bez-uczniow-nie",
      "text": "Bez uczniów nie byłoby szkoły, a bez szkoły życia by nie było!",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "edukacja",
          "slug": "edukacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/edukacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Witold_Gombrowicz#Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:57"
    },
    {
      "id": "a59615e9-14d7-4733-a185-693b93494b5e",
      "slug": "ignorowala-mnie-ignorowala",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/ignorowala-mnie-ignorowala",
      "text": "Ignorowała mnie – ignorowała, jak tylko nowoczesna pensjonarka to potrafi, niemniej doskonale wiedząc o mym rozkochaniu w jej urokach nowoczesnych.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "obojętność",
          "slug": "obojetnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/obojetnosc"
        },
        {
          "name": "nieodwzajemniona miłość",
          "slug": "nieodwzajemniona-milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nieodwzajemniona-milosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:57"
    },
    {
      "id": "a41cb213-41e6-448b-82b2-c0fa46eb3d62",
      "slug": "bo-nie-ma-nic",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/bo-nie-ma-nic",
      "text": "Bo nie ma nic gorszego od nauczycieli osobiście sympatycznych, zwłaszcza jeśli przypadkiem mają osobiste zdanie.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "nauczyciele",
          "slug": "nauczyciele",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nauczyciele"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:57"
    },
    {
      "id": "9e177100-d883-4eda-b065-43192614e5ec",
      "slug": "dlaczego-slowacki-wzbudza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/dlaczego-slowacki-wzbudza",
      "text": "Dlaczego Słowacki wzbudza w nas zachwyt i miłość? (…) Dlatego, panowie, że Słowacki wielkim poetą był!",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "poezja",
          "slug": "poezja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/poezja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Witold_Gombrowicz#Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:57"
    },
    {
      "id": "93f05010-1687-4c6a-b138-a3ec4994037c",
      "slug": "mam-was-w-du-zym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/mam-was-w-du-zym",
      "text": "Mam was w du… żym poważaniu!",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "gra słów",
          "slug": "gra-slow",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gra-slow"
        },
        {
          "name": "pogarda",
          "slug": "pogarda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogarda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Witold_Gombrowicz#Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:57"
    },
    {
      "id": "568a05c1-2554-4982-b53d-0dcdbff88cc9",
      "slug": "las-ten-co-gorsza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/las-ten-co-gorsza",
      "text": "Las ten co gorsza był zielony.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "absurd",
          "slug": "absurd",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/absurd"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Witold_Gombrowicz#Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:57"
    },
    {
      "id": "4a39c8cd-b10b-43cd-8f49-c365686d4c13",
      "slug": "a-nastepnego-ranka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/a-nastepnego-ranka",
      "text": "A następnego ranka szkoła i Syfon, Miętus, Hopek, Myzdral, Gałkiewicz i accusatwus cum infinitwo, Bladaczka, wieszcz i codzienna powszechna niemożność, nudno, nudno, nudno! I znowu to samo! I znowu wieszcz wieszczy, nauczyciel giędzi wieszczem, na życie zarabia, uczniowie pod ławkami męczą się w prostracji, palec w bucie kręci się jak kołowrotek i nie pieprz Piętrze wieprza pieprzem i nie wieprz Piętrze wieprza pieprzem i nie pieprz Piętrze wieszcza pietrzem, nudno, nudno!",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "edukacja",
          "slug": "edukacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/edukacja"
        },
        {
          "name": "nuda",
          "slug": "nuda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nuda"
        },
        {
          "name": "monotonia",
          "slug": "monotonia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/monotonia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:57"
    },
    {
      "id": "3d97cd17-9e53-446e-be74-4627fb5bda68",
      "slug": "drobne-realia-zyciowe",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/drobne-realia-zyciowe",
      "text": "Drobne realia życiowe was gubią. Jesteście jak człowiek, który wyzwał smoka do walki, lecz którego mały pokojowy piesek zapędzi w kozi róg.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:57"
    },
    {
      "id": "2b6f24be-7139-44fd-8e99-c05857127b38",
      "slug": "dzieci-ich-juz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/dzieci-ich-juz",
      "text": "Dzieci ich już wcale nie umiały mówić i na czworakach szczekały, a rodzice jeszcze zachęcali: - Scekaj, scekaj, synusiu-Burecku, to cię ostawiom w spokoju, scekaj, scekaj, Burecku.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "konformizm",
          "slug": "konformizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konformizm"
        },
        {
          "name": "absurd",
          "slug": "absurd",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/absurd"
        },
        {
          "name": "wychowanie",
          "slug": "wychowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wychowanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:57"
    },
    {
      "id": "053857be-1ad5-4759-9b70-338f5b2f1feb",
      "slug": "doskonale-bawicie-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/doskonale-bawicie-sie",
      "text": "Doskonale, bawicie się w piłeczkę, dzieci! - zawołał, aczkolwiek wcale nie bawiliśmy się w piłeczkę i w ogóle nie było piłeczki. - W piłeczkę, w piłeczkę bawicie się, w piłeczkę, jak ładnie jeden drugiemu podrzuca piłeczkę, jak ładnie tamten ją chwyta!",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "manipulacja",
          "slug": "manipulacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/manipulacja"
        },
        {
          "name": "absurd",
          "slug": "absurd",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/absurd"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:57"
    },
    {
      "id": "214f0a5d-4723-43c2-8a27-b3af02b559c1",
      "slug": "slodko-slodko-otrzasnac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/slodko-slodko-otrzasnac",
      "text": "Słodko, słodko otrząsnąć pył z obuwia i odchodzić nie pozostawiając nic za sobą, nie, nie odchodzić, ale iść... [...] Odchodzić idąc, iść odchodząc i nie czuć nawet wspomnienia.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział X: Hulajnoga i nowe przyłapanie",
      "chapter_parent": null,
      "page": 166,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "podróże",
          "slug": "podroze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/podroze"
        },
        {
          "name": "nowy początek",
          "slug": "nowy-poczatek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nowy-poczatek"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-28T11:39:46"
    },
    {
      "id": "0a14096a-1469-4371-83a1-454d19ecb7e2",
      "slug": "kiedy-umiera-w-tobie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/kiedy-umiera-w-tobie",
      "text": "Kiedy umiera w tobie wszystko, a nikt jeszcze nie zdążył urodzić się na nowo. O, warto żyć dla śmierci, by wiedzieć, że w nas umarło, że już nie ma, pusto i czczo, cicho i czysto [...].",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział X: Hulajnoga i nowe przyłapanie",
      "chapter_parent": null,
      "page": 166,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-28T11:39:43"
    },
    {
      "id": "0c3b8242-4c68-4a1e-912e-18f16a13b2d2",
      "slug": "o-styl-narzedzie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/o-styl-narzedzie",
      "text": "O, styl – narzędzie tyranii!",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział VIII: Kompot",
      "chapter_parent": null,
      "page": 123,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "tyrania",
          "slug": "tyrania",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tyrania"
        },
        {
          "name": "styl literacki",
          "slug": "styl-literacki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/styl-literacki"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-28T11:11:10"
    },
    {
      "id": "b2bfef6f-f291-4ce1-be23-d0484fee9a86",
      "slug": "nie-znam-nic",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/nie-znam-nic",
      "text": "[...] nie znam nic okrutniejszego niż człowiek, który drugiemu człowiekowi gębę robi.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział VIII: Kompot",
      "chapter_parent": null,
      "page": 122,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "okrucieństwo",
          "slug": "okrucienstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/okrucienstwo"
        },
        {
          "name": "ocenianie innych",
          "slug": "ocenianie-innych",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ocenianie-innych"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-28T11:11:09"
    },
    {
      "id": "0761a54d-801a-4f88-b860-376bd672b9e8",
      "slug": "swiat-istnieje-tylko",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/swiat-istnieje-tylko",
      "text": "[...] świat istnieje tylko dzięki temu, że zawsze za późno się cofać.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział VII: Miłość",
      "chapter_parent": null,
      "page": 113,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "konsekwencje decyzji",
          "slug": "konsekwencje-decyzji",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konsekwencje-decyzji"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-28T11:11:01"
    },
    {
      "id": "54997b09-647f-4113-a74a-ae664d094a42",
      "slug": "ludzkosc-wszystko-zamienia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/ludzkosc-wszystko-zamienia",
      "text": "Ludzkość, wszystko zamienia na pieniądze i wydaje resztę.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział V: Filidor dzieckiem podszyty",
      "chapter_parent": null,
      "page": 86,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pieniądze",
          "slug": "pieniadze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pieniadze"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-28T11:10:56"
    },
    {
      "id": "209c4a7a-2e1d-4c78-aaa9-91a477e08291",
      "slug": "starajcie-sie-przezwyciezyc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/starajcie-sie-przezwyciezyc",
      "text": "[...] starajcie się przezwyciężyć formę, wyzwolić z formy. Przestańcie utożsamiać się z tym, co was określa.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział IV: Przedmowa do Filidora dzieckiem podszytego",
      "chapter_parent": null,
      "page": 77,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-28T11:10:46"
    },
    {
      "id": "48bd516b-3a5f-434b-a9ea-b60a04576ec5",
      "slug": "napisalem-glupio-lecz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/napisalem-glupio-lecz",
      "text": "Napisałem głupio, lecz nie zawierałem z nikim kontraktu na dostawę samych dzieł mądrych, doskonałych.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział IV: Przedmowa do Filidora dzieckiem podszytego",
      "chapter_parent": null,
      "page": 75,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pisanie",
          "slug": "pisanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pisanie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-28T11:10:38"
    },
    {
      "id": "660cdf95-a9b4-4e73-a150-09bda61c8db1",
      "slug": "sztuka-polega-na-doskonaleniu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/sztuka-polega-na-doskonaleniu",
      "text": "[...] sztuka polega na doskonaleniu formy.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział IV: Przedmowa do Filidora dzieckiem podszytego",
      "chapter_parent": null,
      "page": 73,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-28T11:10:20"
    },
    {
      "id": "f8ef1e88-39d3-464d-b5ea-85da875a6859",
      "slug": "rzeczywistosc-jest-zawsze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/rzeczywistosc-jest-zawsze",
      "text": "Rzeczywistość jest zawsze bogatsza od naiwnych iluzji i kłamliwych fikcji.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział IV: Przedmowa do Filidora dzieckiem podszytego",
      "chapter_parent": null,
      "page": 73,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "złudzenia",
          "slug": "zludzenia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zludzenia"
        },
        {
          "name": "rzeczywistość",
          "slug": "rzeczywistosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rzeczywistosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-28T11:10:18"
    },
    {
      "id": "1ec09ba8-6f87-40be-9e46-675de7d9cbe8",
      "slug": "czy-wreszcie-my-stwarzamy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/czy-wreszcie-my-stwarzamy",
      "text": "Czy wreszcie my stwarzamy formę, czy ona nas stwarza? Wydaje się nam, że to my konstruujemy – złudzenie, w równej mierze jesteśmy konstruowani przez konstrukcję.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział IV: Przedmowa do Filidora dzieckiem podszytego",
      "chapter_parent": null,
      "page": 66,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-28T11:10:11"
    },
    {
      "id": "4375dc94-2260-42d4-965c-8a74b38fdf55",
      "slug": "czyz-wszelka-forma",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/czyz-wszelka-forma",
      "text": "Czyż wszelka forma nie polega na eliminacji, konstrukcja nie jest uszczupleniem, czy wyraz może oddać co innego jak tylko część rzeczywistości?",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział IV: Przedmowa do Filidora dzieckiem podszytego",
      "chapter_parent": null,
      "page": 66,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "rzeczywistość",
          "slug": "rzeczywistosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rzeczywistosc"
        },
        {
          "name": "język",
          "slug": "jezyk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-28T11:10:06"
    },
    {
      "id": "62b28294-f1e4-4740-b3d1-15c8c0f3fb93",
      "slug": "juz-w-zaraniu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/juz-w-zaraniu",
      "text": "[...] już w zaraniu młodości człowiek wsiąka we frazes i grymas. W takiej kuźni wykuwa się dojrzałość nasza.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział IV: Przedmowa do Filidora dzieckiem podszytego",
      "chapter_parent": null,
      "page": 63,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "młodość",
          "slug": "mlodosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mlodosc"
        },
        {
          "name": "dojrzewanie",
          "slug": "dojrzewanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dojrzewanie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-28T11:07:53"
    },
    {
      "id": "e6741533-5ae4-4ae9-a0ca-47bae5d83b7b",
      "slug": "nie-moze-byc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/nie-moze-byc",
      "text": "Nie może być nic logiczniejszego niż język, w którym wszystko, co nielogiczne, jest wyjątkiem!",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział III: Przyłapanie i dalsze miętoszenie",
      "chapter_parent": null,
      "page": 54,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "język",
          "slug": "jezyk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk"
        },
        {
          "name": "logika",
          "slug": "logika",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/logika"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-28T11:07:47"
    },
    {
      "id": "5ae8c3c8-c510-4fec-a40d-9afb40c6c77e",
      "slug": "jakze-uciekac-od-czegos",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/jakze-uciekac-od-czegos",
      "text": "Jakże [...] uciekać od czegoś, czym się jest, gdzie znaleźć punkt oparcia, podstawę oporu? Forma nasza przenika nas, więzi od wewnątrz równie, jak od zewnątrz.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział II: Uwięzienie i dalsze zdrabnianie",
      "chapter_parent": null,
      "page": 45,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-28T11:07:44"
    },
    {
      "id": "13bc8776-aadf-4e38-b945-37e06e1e018f",
      "slug": "do-ucieczki-potrzebna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/do-ucieczki-potrzebna",
      "text": "[...] do ucieczki potrzebna jest wola ucieczki [...].",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział II: Uwięzienie i dalsze zdrabnianie",
      "chapter_parent": null,
      "page": 44,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "siła woli",
          "slug": "sila-woli",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sila-woli"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-27T06:19:26"
    },
    {
      "id": "8f61da35-04a1-40ab-89c3-45c5bde7fc8c",
      "slug": "ach-stworzyc-forme",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/ach-stworzyc-forme",
      "text": "Ach, stworzyć formę własną! Przerzucić się na zewnątrz! Wyrazić się! Niech kształt mój rodzi się ze mnie, niech nie będzie zrobiony mi!",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział I: Porwanie",
      "chapter_parent": null,
      "page": 16,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-25T23:20:17"
    },
    {
      "id": "732f5e8e-10b6-45a4-9dfb-5ac355500c73",
      "slug": "cale-morze-sadow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/cale-morze-sadow",
      "text": "[...] całe morze sądów, z których każdy określa cię w drugim człowieku i stwarza cię w jego duszy. Jak gdybyś się rodził w tysiącu przyciasnych dusz!",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział I: Porwanie",
      "chapter_parent": null,
      "page": 10,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        },
        {
          "name": "ocenianie innych",
          "slug": "ocenianie-innych",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ocenianie-innych"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-08T23:40:46"
    },
    {
      "id": "2eb67e41-714f-40d1-8dd8-c276e92da8c2",
      "slug": "czlowiek-jest-najglebiej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/czlowiek-jest-najglebiej",
      "text": "[...] człowiek jest najgłębiej uzależniony od swego odbicia w duszy drugiego człowieka, chociażby ta dusza była kretyniczna.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział I: Porwanie",
      "chapter_parent": null,
      "page": 9,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        },
        {
          "name": "ocenianie innych",
          "slug": "ocenianie-innych",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ocenianie-innych"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-08T23:40:23"
    },
    {
      "id": "1f7beb4e-fbf6-43a7-bfda-86f2fadc79db",
      "slug": "za-powazny-moze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/za-powazny-moze",
      "text": "Za poważny może miałem stosunek do powagi, zanadto przeceniłem dorosłość dorosłych.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział I: Porwanie",
      "chapter_parent": null,
      "page": 8,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "młodość",
          "slug": "mlodosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mlodosc"
        },
        {
          "name": "dojrzewanie",
          "slug": "dojrzewanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dojrzewanie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-08T23:40:18"
    },
    {
      "id": "8a122d5e-d7d7-471a-9d1b-7c068b2f83b2",
      "slug": "bez-lokaja-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/bez-lokaja-nie",
      "text": "Bez lokaja nie pojmiesz dziedzica.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział XIII: Parobek, czyli nowe przychwycenie",
      "chapter_parent": null,
      "page": 203,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "relacje międzyludzkie",
          "slug": "relacje-miedzyludzkie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/relacje-miedzyludzkie"
        },
        {
          "name": "hierarchia społeczna",
          "slug": "hierarchia-spoleczna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/hierarchia-spoleczna"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-08T23:39:58"
    },
    {
      "id": "b9112011-2c1a-4dc3-96ad-5ac7d078aeda",
      "slug": "normalnosc-jest-linoskoczkiem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/normalnosc-jest-linoskoczkiem",
      "text": "Normalność jest linoskoczkiem nad otchłanią anormalności. Ileż utajonego szału zawiera zwykły porządek [...].",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział XIV: Hulajgęba i nowe przyłapanie",
      "chapter_parent": null,
      "page": 223,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pozory",
          "slug": "pozory",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pozory"
        },
        {
          "name": "szaleństwo",
          "slug": "szalenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szalenstwo"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-08T23:39:53"
    },
    {
      "id": "972e18e8-c616-4c69-9a79-dcb289293a15",
      "slug": "kobieta-zawsze-przyjmie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/kobieta-zawsze-przyjmie",
      "text": "[...] kobieta zawsze przyjmie, że się ją kocha.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział XIV: Hulajgęba i nowe przyłapanie",
      "chapter_parent": null,
      "page": 235,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "kobiety",
          "slug": "kobiety",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kobiety"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-08T23:39:46"
    },
    {
      "id": "03761491-574f-46d9-9f89-efe4a004e854",
      "slug": "o-bezczelnosc-tych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/o-bezczelnosc-tych",
      "text": "O, bezczelność tych kobieciątek, tak łasych na miłość, tak pochopnych do owego zgrania miłosnego, tak skorych do tego, by stać się przedmiotem zachwytu...",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział XIV: Hulajgęba i nowe przyłapanie",
      "chapter_parent": null,
      "page": 239,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "kobiety",
          "slug": "kobiety",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kobiety"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-08T23:39:30"
    },
    {
      "id": "cfe3bdf1-0ad3-40d4-89e8-f00179ff543e",
      "slug": "przed-czlowiekiem-schronic",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/przed-czlowiekiem-schronic",
      "text": "[...] przed człowiekiem schronić się można jedynie w objęcia innego człowieka.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział XIV: Hulajgęba i nowe przyłapanie",
      "chapter_parent": null,
      "page": 241,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "relacje międzyludzkie",
          "slug": "relacje-miedzyludzkie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/relacje-miedzyludzkie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-08T23:39:19"
    },
    {
      "id": "a2af2c61-5697-4dd4-ac2a-cd90f08c9932",
      "slug": "twarz-nie-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/twarz-nie-jest",
      "text": "[...] twarz nie jest przedmiotem, twarz podmiotem jest, podmiotem, podmiotem!",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział III: Przyłapanie i dalsze miętoszenie",
      "chapter_parent": null,
      "page": 59,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-08T23:39:08"
    },
    {
      "id": "08be1271-bd3f-4d91-96df-9df57ebfdaac",
      "slug": "nie-widziano-jeszcze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/nie-widziano-jeszcze",
      "text": "[...] nie widziano jeszcze wyjaśnienia, które by nie było zaciemnieniem.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział I: Porwanie",
      "chapter_parent": null,
      "page": 7,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiedza",
          "slug": "wiedza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiedza"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-08T23:38:58"
    },
    {
      "id": "63bbd8fc-cf32-4c3a-9d57-029ce1de4970",
      "slug": "mezczyzna-winien-zabic",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/mezczyzna-winien-zabic",
      "text": "[...] mężczyzna winien zabić nieutulone z żalu chłopię, jak motyl wyfrunąć, pozostawiając trupa poczwarki, która się skończyła.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział I: Porwanie",
      "chapter_parent": null,
      "page": 7,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "dojrzewanie",
          "slug": "dojrzewanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dojrzewanie"
        },
        {
          "name": "męskość",
          "slug": "meskosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/meskosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-08T23:38:54"
    },
    {
      "id": "1f842e77-829b-478e-99b5-078c82c51a65",
      "slug": "nieszczesna-pamieci-ktora",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/nieszczesna-pamieci-ktora",
      "text": "Nieszczęsna pamięci, która każesz widzieć, jakimi drogami doszliśmy do obecnego stanu posiadania!",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział I: Porwanie",
      "chapter_parent": null,
      "page": 6,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pamięć",
          "slug": "pamiec",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pamiec"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-08T23:38:30"
    }
  ]
}