{
  "type": "quote",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wasilij-grossman/zycie-i-los/naturalna-daznosc-czlowieka",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/wasilij-grossman/zycie-i-los/naturalna-daznosc-czlowieka.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/wasilij-grossman/zycie-i-los/naturalna-daznosc-czlowieka.md",
  "id": "693103b5-107d-4208-abf0-e4e006682890",
  "slug": "naturalna-daznosc-czlowieka",
  "text": "Naturalna dążność człowieka do wolności jest niezniszczalna, można ją zdławić, ale nie sposób zniszczyć. Totalitaryzm nie może wyrzec się przemocy. Zginąłby, gdyby się jej wyrzekł. Wieczna, nieustanna, bezpośrednia czy zamaskowana przemoc jest podstawą totalitaryzmu. Człowiek bowiem nie wyrzeknie się wolności. Ten wniosek rozjaśnia nasz czas, daje nadzieję na przyszłość.",
  "language": "pl",
  "author": {
    "name": "Wasilij Grossman",
    "slug": "wasilij-grossman",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wasilij-grossman"
  },
  "book": {
    "title": "Życie i los",
    "slug": "zycie-i-los",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wasilij-grossman/zycie-i-los"
  },
  "character": null,
  "chapter": null,
  "chapter_parent": null,
  "page": null,
  "verified": false,
  "original": null,
  "other_languages": [],
  "topics": [
    {
      "name": "wolność",
      "slug": "wolnosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
    },
    {
      "name": "przemoc",
      "slug": "przemoc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemoc"
    },
    {
      "name": "totalitaryzm",
      "slug": "totalitaryzm",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/totalitaryzm"
    }
  ],
  "source": {
    "name": "Wikicytaty",
    "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wasilij_Grossman#%C5%BBycie_i_los_(1959)",
    "license": {
      "label": "CC BY-SA 4.0",
      "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
    }
  },
  "added_at": "2026-09-26T06:58:53",
  "more_from_book": [
    {
      "id": "fee4ef44-2597-42f7-a895-15dac17ae667",
      "slug": "najwiekszym-z-sekretow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wasilij-grossman/zycie-i-los/najwiekszym-z-sekretow",
      "text": "Największym z sekretów wojny, duchem jej tragedii, było prawo jednego człowieka do posyłania innego człowieka na śmierć.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "wojna",
          "slug": "wojna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wasilij_Grossman#%C5%BBycie_i_los_(1959)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:53"
    },
    {
      "id": "eb8961bd-2b06-4e2a-b0ca-3aae8158327e",
      "slug": "wszystko-co-zywe",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wasilij-grossman/zycie-i-los/wszystko-co-zywe",
      "text": "Wszystko, co żywe, jest niepowtarzalne. Nie do pomyślenia są dwaj dokładnie tacy sami ludzie, dwa takie same krzaki dzikiej róży… Życie zamiera tam, gdzie przemoc stara się zatrzeć jego niepowtarzalność i swoiste cechy.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przemoc",
          "slug": "przemoc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemoc"
        },
        {
          "name": "indywidualizm",
          "slug": "indywidualizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/indywidualizm"
        },
        {
          "name": "odmienność",
          "slug": "odmiennosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odmiennosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wasilij_Grossman#%C5%BBycie_i_los_(1959)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:53"
    },
    {
      "id": "ce41ce14-98ee-42ed-b7c5-07170f86a4cd",
      "slug": "milosc-podobna-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wasilij-grossman/zycie-i-los/milosc-podobna-jest",
      "text": "Miłość podobna jest do węgla: rozżarzona – parzy, a zimna – brudzi…",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "namiętność",
          "slug": "namietnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/namietnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wasilij_Grossman#%C5%BBycie_i_los_(1959)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:53"
    }
  ]
}