{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Podziemni bogowie. Wybór szkiców",
  "slug": "podziemni-bogowie-wybor-szkicow",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/podziemni-bogowie-wybor-szkicow",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/podziemni-bogowie-wybor-szkicow.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/podziemni-bogowie-wybor-szkicow.md",
  "author": {
    "name": "Umberto Eco",
    "slug": "umberto-eco",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco"
  },
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/czytelnik/umberto-eco/podziemni-bogowie-wybor-szkicow_978-83-0703-096-8-392f53b3.jpg",
  "quotes_count": 13,
  "quotes": [
    {
      "id": "a3f54657-bdb2-46d1-8539-2f8a21ba0e56",
      "slug": "ktokolwiek-jest-za-kara",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/podziemni-bogowie-wybor-szkicow/ktokolwiek-jest-za-kara",
      "text": "Ktokolwiek jest za karą śmierci, musi być gotów wykonać wyrok, jeśli tak zdecyduje społeczność, w której żyje.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Podziemni bogowie, Dialog o karze śmierci",
      "chapter_parent": null,
      "page": 154,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "odpowiedzialność",
          "slug": "odpowiedzialnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odpowiedzialnosc"
        },
        {
          "name": "kara śmierci",
          "slug": "kara-smierci",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kara-smierci"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:28:52"
    },
    {
      "id": "f382cc1b-c9fd-4cfa-a467-5ce4f1e889d9",
      "slug": "jesli-zabijam-iksa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/podziemni-bogowie-wybor-szkicow/jesli-zabijam-iksa",
      "text": "Jeśli zabijam Iksa, aby przestrzec Igreka, to czyż nie posługuję się Iksem jako środkiem, aby przestrzec Igreka i aby bronić wszystkich innych obywateli przed jego ewentualnymi zbrodniami? A jeśli wolno mi posłużyć się Iksem jako przestrogą dla Igreka, to czyż nie mogę w takim razie posłużyć się Samuelem, aby wyprodukować mydło dla Adolfa?",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Podziemni bogowie, Dialog o karze śmierci",
      "chapter_parent": null,
      "page": 153,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "moralność",
          "slug": "moralnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moralnosc"
        },
        {
          "name": "kara śmierci",
          "slug": "kara-smierci",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kara-smierci"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:28:44"
    },
    {
      "id": "4e0b2956-85da-4f08-95ac-12235f6c6b63",
      "slug": "panstwo-nie-moze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/podziemni-bogowie-wybor-szkicow/panstwo-nie-moze",
      "text": "[...] państwo nie może odebrać życia po to, aby przekonać nas, że odbieranie życia jest złem.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Podziemni bogowie, Dialog o karze śmierci",
      "chapter_parent": null,
      "page": 152,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "moralność",
          "slug": "moralnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moralnosc"
        },
        {
          "name": "kara śmierci",
          "slug": "kara-smierci",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kara-smierci"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:28:27"
    },
    {
      "id": "c78651f0-1147-455f-841d-1078ba664861",
      "slug": "prawdziwy-bohater-to-zawsze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/podziemni-bogowie-wybor-szkicow/prawdziwy-bohater-to-zawsze",
      "text": "Prawdziwy bohater to zawsze bohater przez pomyłkę, jego marzeniem jest być uczciwym tchórzem jak wszyscy.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Podziemni bogowie, Dlaczego śmieją się w swoich klatkach?",
      "chapter_parent": null,
      "page": 142,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "odwaga",
          "slug": "odwaga",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odwaga"
        },
        {
          "name": "tchórzostwo",
          "slug": "tchorzostwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tchorzostwo"
        },
        {
          "name": "bohaterstwo",
          "slug": "bohaterstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bohaterstwo"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:27:12"
    },
    {
      "id": "aa4eda96-07b3-49b7-a26b-6e625fc355e7",
      "slug": "gdybyz-moglo-byc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/podziemni-bogowie-wybor-szkicow/gdybyz-moglo-byc",
      "text": "Gdybyż mogło być prawdą, że zło przychodzi zawsze z zagranicy. Kłopot polega na tym, że przybywa nie z daleka, ale z głębi.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Podziemni bogowie, Samobójcy ze Świątyni Ludu",
      "chapter_parent": null,
      "page": 115,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zło",
          "slug": "zlo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zlo"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:27:10"
    },
    {
      "id": "39abc254-47c6-4a80-bd6e-d987a8c95107",
      "slug": "w-historii-ludzkosci",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/podziemni-bogowie-wybor-szkicow/w-historii-ludzkosci",
      "text": "[...] w historii ludzkości pojawiły się dwa pojęcia Boga: z jednej strony Boga osobowego, który jest pełnią bytu [...]. Ale ten sam Bóg objawia się często w sposób całkiem odmienny: jako ten, którego nie ma. [...] Ten Bóg [...] jest nie wypowiedziany, można do niego dotrzeć tylko za pośrednictwem teologii negatywnej, jest sumą tego, czego nie można o nim powiedzieć [...].",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Podziemni bogowie, Sacrum",
      "chapter_parent": null,
      "page": 112,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:27:08"
    },
    {
      "id": "c1ed78f6-43ba-4aca-afc0-807e39f14dbc",
      "slug": "czlowiek-czuje-ze-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/podziemni-bogowie-wybor-szkicow/czlowiek-czuje-ze-jest",
      "text": "Człowiek czuje, że jest nieskończony, tj. dysponujący nie ograniczoną wolą, powiedzmy po prostu, że chce wszystkiego. Spostrzega jednak, że nie może zrealizować tego, co chce, i dlatego musi wyobrazić sobie Innego (tego, kto posiada to, czego on sam pragnie), i przyznać mu zdolność przezwyciężenia kontrastu między tym, czego się chce, a tym, co się może.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Podziemni bogowie, Sacrum",
      "chapter_parent": null,
      "page": 110,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pragnienia",
          "slug": "pragnienia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pragnienia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:27:05"
    },
    {
      "id": "1e32ed01-9fca-4d96-8f1c-5e6f7df3fe27",
      "slug": "myslac-wciaz-ze-wszystko",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/podziemni-bogowie-wybor-szkicow/myslac-wciaz-ze-wszystko",
      "text": "Myśląc wciąż, że wszystko jest możliwe, stajemy wobec niebezpieczeństwa, że zapomnimy o tym, co okazało się możliwe i rzeczywiście miało miejsce.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Podziemni bogowie, Mistyka „Planète”",
      "chapter_parent": null,
      "page": 108,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pamięć",
          "slug": "pamiec",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pamiec"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:27:03"
    },
    {
      "id": "9973c131-c33a-453b-9751-14452f265960",
      "slug": "podejrzeniu-ze-wszystko",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/podziemni-bogowie-wybor-szkicow/podejrzeniu-ze-wszystko",
      "text": "Podejrzeniu, że wszystko jest prawdą, towarzyszy podejrzenie, że wszystko jest fałszem.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Podziemni bogowie, Mistyka „Planète”",
      "chapter_parent": null,
      "page": 104,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "prawda",
          "slug": "prawda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prawda"
        },
        {
          "name": "kłamstwo",
          "slug": "klamstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/klamstwo"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:27:01"
    },
    {
      "id": "96c04a8c-660c-4680-8e47-e331f217fab3",
      "slug": "mistyczna-ekscytacja-i-diaboliczny",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/podziemni-bogowie-wybor-szkicow/mistyczna-ekscytacja-i-diaboliczny",
      "text": "Mistyczna ekscytacja i diaboliczny rytuał bywają blisko ze sobą związane: Gilles de Rais, spalony na stosie za pożarcie zbyt wielkiej liczby dzieci, był towarzyszem broni Joanny d'Arc, bojowniczki charyzmatycznej jak Che.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Nowe średniowiecze: Vagantes",
      "chapter_parent": null,
      "page": 91,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "fanatyzm",
          "slug": "fanatyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fanatyzm"
        },
        {
          "name": "rytuały",
          "slug": "rytualy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rytualy"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:26:58"
    },
    {
      "id": "644c3593-87ff-45af-942b-9d35cdf0759c",
      "slug": "bawiac-sie-dziecko",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/podziemni-bogowie-wybor-szkicow/bawiac-sie-dziecko",
      "text": "Bawiąc się, dziecko uczy się poruszać w świecie właśnie dlatego, że robi na niby to, co później będzie musiało robić naprawdę.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Nowe średniowiecze: Alternatywny projekt średniowiecza",
      "chapter_parent": null,
      "page": 78,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "nauka",
          "slug": "nauka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nauka"
        },
        {
          "name": "dzieciństwo",
          "slug": "dziecinstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dziecinstwo"
        },
        {
          "name": "zabawa",
          "slug": "zabawa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zabawa"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:26:56"
    },
    {
      "id": "c084a524-f8c2-4fe5-a52e-a9b4cd1c507d",
      "slug": "kiedy-juz-raz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/podziemni-bogowie-wybor-szkicow/kiedy-juz-raz",
      "text": "Kiedy już raz uzna się prawomocność fałszerstwa, przyjemności dostarczyć nam może jedynie to, że fałsz ów uzna się za prawdę [...].",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Miasto automatów",
      "chapter_parent": null,
      "page": 57,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "kłamstwo",
          "slug": "klamstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/klamstwo"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:25:54"
    },
    {
      "id": "b1810377-c81c-483c-984f-5887c3c8481c",
      "slug": "wszystko-jest-prawdziwe",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/podziemni-bogowie-wybor-szkicow/wszystko-jest-prawdziwe",
      "text": "„Wszystko jest prawdziwe” oznacza ostatecznie „wszystko jest fałszywe”. Absolutna nierealność jawi się jako rzeczywista obecność.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Fortece samotności",
      "chapter_parent": null,
      "page": 15,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "prawda",
          "slug": "prawda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prawda"
        },
        {
          "name": "kłamstwo",
          "slug": "klamstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/klamstwo"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:25:41"
    }
  ]
}