{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Pomniejsze bóstwa",
  "slug": "pomniejsze-bostwa",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa.md",
  "author": {
    "name": "Terry Pratchett",
    "slug": "terry-pratchett",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
  },
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/proszynski-i-s-ka/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa_978-83-8391-392-6-09c12b22.webp",
  "quotes_count": 37,
  "quotes": [
    {
      "id": "fde6faf0-f017-4e61-8097-a0d3bf7cf60e",
      "slug": "nigdy-nie-byc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/nigdy-nie-byc",
      "text": "Nigdy nie być biskup ani wysoki panjandrum. Niebezpieczne życie. Zawsze być człowiek, co czyścić ławki albo zamiatać za ołtarz. Nikt nie dręczyć użyteczny człowiek. Nikt nie dręczyć mały człowiek. Nikt nie pamiętać imię.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        },
        {
          "name": "hierarchia społeczna",
          "slug": "hierarchia-spoleczna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/hierarchia-spoleczna"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "ed2f77b5-59b7-4c4b-a93b-9f1a3b136f49",
      "slug": "tylko-to-chroni",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/tylko-to-chroni",
      "text": "Tylko to chroni wszystkich przed obłędem: niepewność. Nadzieja, że jednak może wszystko jakoś się ułoży.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "nadzieja",
          "slug": "nadzieja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nadzieja"
        },
        {
          "name": "niepewność",
          "slug": "niepewnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niepewnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "ea3e8d42-a55f-46ba-a218-b3644a2c3a1f",
      "slug": "w-co-zawsze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/w-co-zawsze",
      "text": "W co zawsze wierzyłem? Że tak w ogóle, generalnie, jeśli człowiek żył jak należy, nie według tego, co mówią jacyś kapłani, ale według tego, co wewnątrz wydaje się przyzwoite i uczciwe, to w końcu to wszystko mniej więcej dobrze się skończy.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "moralność",
          "slug": "moralnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moralnosc"
        },
        {
          "name": "sumienie",
          "slug": "sumienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sumienie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "d5092eca-7383-4fd0-ae42-946dee6cfe45",
      "slug": "ludzie-zyja-w-swiecie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/ludzie-zyja-w-swiecie",
      "text": "Ludzie! Żyją w świecie, gdzie trawa wciąż jest zielona, gdzie codziennie wschodzi słońce, a kwiaty regularnie zmieniają się w owoce. A co im imponuje? Płaczące posągi. Zamiana wody w wino. Zwykły kwantowy efekt tunelowy, który i tak by się zdarzył, gdyby tylko ktoś zechciał poczekać parę zylionów lat. Jak gdyby zamiana słonecznego światła w wino, dokonywana przez winorośle, ich grona, czas i enzymy nie była tysiąc razy bardziej cudowna i nie zdarzała się stale...",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "d0c1f16b-1e92-4bac-ad1a-51dccd4d5d25",
      "slug": "swiat-zasadniczo-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/swiat-zasadniczo-jest",
      "text": "Świat zasadniczo jest zabawny (…). I nie zawiera dostatecznej ilości rzeczy do picia.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "alkohol",
          "slug": "alkohol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/alkohol"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "d078aaae-f1b3-41b2-b04b-407af0e0d0c2",
      "slug": "logika-to-jedyny",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/logika-to-jedyny",
      "text": "Logika to jedyny sposób, by być ignorantem wobec reguł.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "logika",
          "slug": "logika",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/logika"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "ce69441f-7c6c-4810-8750-92f8a5e4150a",
      "slug": "wiara-sie-przesuwa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/wiara-sie-przesuwa",
      "text": "Wiara się przesuwa. Ludzie zaczynają od wiary w boga, a kończą na wierze w strukturę.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "caf60757-86a0-4206-b557-d401b1ac7fd5",
      "slug": "wiecie-co-zawolal",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/wiecie-co-zawolal",
      "text": "Wiecie co! – zawołał. – Dwie torebki słodzonych daktyli za cenę jednej! Co wy na to? To jakbym sobie rękę odrąbywał. Kobieta zerknęła na tacę. – Fuj... Muchy wszystko obsiadły! – zauważyła. – To rodzynki, proszę pani. – W takim razie dlaczego odleciały? Człowiek sprawdził. Po czym spojrzał jej prosto w oczy. – Cud! – krzyknął, dramatycznie wymachując rękami. – Nadchodzi czas cudów!",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "oszustwo",
          "slug": "oszustwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/oszustwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "c1c1682b-0a76-4ec1-bef3-8c96b1cf53ec",
      "slug": "rob-drugiemu-zanim",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/rob-drugiemu-zanim",
      "text": "Rób drugiemu, zanim on zrobi tobie.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "relacje międzyludzkie",
          "slug": "relacje-miedzyludzkie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/relacje-miedzyludzkie"
        },
        {
          "name": "zaufanie",
          "slug": "zaufanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zaufanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "bd2620a2-6089-4d0d-87dc-754134de7d19",
      "slug": "zolw-porusza-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/zolw-porusza-sie",
      "text": "Żółw porusza się z taką prędkością, jaka wystarcza do polowania na sałatę.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "b031c56e-ce9d-4577-8117-d8a55c544df8",
      "slug": "trzeba-robic-pewne",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/trzeba-robic-pewne",
      "text": "Trzeba robić pewne rzeczy, ponieważ są słuszne. Nie dlatego, że bogowie tak każą. Innym razem mogą przecież wymyślić coś innego.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "moralność",
          "slug": "moralnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moralnosc"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "9ca33393-6f3f-4526-890a-9645be317a65",
      "slug": "rzeczy-zawsze-kiedys",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/rzeczy-zawsze-kiedys",
      "text": "Rzeczy zawsze kiedyś były lepsze, niż są teraz. Taka jest natura rzeczy.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przeszłość",
          "slug": "przeszlosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przeszlosc"
        },
        {
          "name": "nostalgia",
          "slug": "nostalgia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nostalgia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "86d8d08d-859b-440a-8a51-d332aa690401",
      "slug": "mozesz-ginac-za-swoja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/mozesz-ginac-za-swoja",
      "text": "Możesz ginąć za swoją ojczyznę albo za rodzinę, ale dla boga powinieneś żyć szczęśliwie i pracowicie każdego dnia swego długiego żywota.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        },
        {
          "name": "szczęście",
          "slug": "szczescie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szczescie"
        },
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "7d06b5a7-43d4-4605-811f-b3b3c361ba3c",
      "slug": "nie-byc-pewnym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/nie-byc-pewnym",
      "text": "Nie być pewnym: na tym właśnie polega filozofia.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wątpliwości",
          "slug": "watpliwosci",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/watpliwosci"
        },
        {
          "name": "filozofia",
          "slug": "filozofia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/filozofia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "7c6c8adb-feb9-48a5-84af-c4461456d699",
      "slug": "to-nie-sa-ksiazki",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/to-nie-sa-ksiazki",
      "text": "To nie są książki do czytania. Raczej do pisania.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "pisanie",
          "slug": "pisanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pisanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "521f9deb-84a7-4775-86bc-c1fdaafba320",
      "slug": "nie-da-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/nie-da-sie",
      "text": "Nie da się porwać ludzi faktami. Potrzebna jest sprawa. Potrzebny jest symbol.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "manipulacja",
          "slug": "manipulacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/manipulacja"
        },
        {
          "name": "propaganda",
          "slug": "propaganda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/propaganda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "28897223-ffa8-4c1c-bd89-f759d70472b4",
      "slug": "podoba-mi-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/podoba-mi-sie",
      "text": "Podoba mi się idea demokracji stwierdził Brutha. Trzeba mieć kogoś, komu nikt nie ufa. Dzięki temu wszyscy są zadowoleni.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "zaufanie",
          "slug": "zaufanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zaufanie"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "2071d749-bd1a-426b-959a-11bd9555b615",
      "slug": "zycie-jest-niczym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/zycie-jest-niczym",
      "text": "Życie jest niczym jaskółka przelatująca przez pokój. A na zewnątrz tylko ciemność. Ona przefruwa i doznaje jednej chwili ciepła i światła.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        },
        {
          "name": "przemijanie",
          "slug": "przemijanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemijanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "1d726972-9337-4d95-a8c9-f96e51576c3d",
      "slug": "orly-ktore-potrafia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/orly-ktore-potrafia",
      "text": "Orły, które potrafią unieść byka, możesz policzyć na palcach jednej głowy.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "ptaki",
          "slug": "ptaki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ptaki"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "10bcaac3-53c6-4b94-a6ae-f5180bd078fb",
      "slug": "potrzeba-czterdziestu-ludzi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/potrzeba-czterdziestu-ludzi",
      "text": "Potrzeba czterdziestu ludzi pewnie stojących na ziemi, żeby utrzymać jednego z głową w chmurach.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "marzenia",
          "slug": "marzenia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/marzenia"
        },
        {
          "name": "hierarchia społeczna",
          "slug": "hierarchia-spoleczna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/hierarchia-spoleczna"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "0735a3c8-2475-47a6-8e57-7552297984cf",
      "slug": "umysl-egoisty-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/umysl-egoisty-jest",
      "text": "Umysł egoisty jest jak stalowa kula. Nic nie przedostaje się do środka, nic nie wychodzi na zewnątrz.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "myślenie",
          "slug": "myslenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/myslenie"
        },
        {
          "name": "egoizm",
          "slug": "egoizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/egoizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "f3769e3f-1328-4ab2-8991-6209f216af31",
      "slug": "kiedy-najmniejsze-co-moga",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/kiedy-najmniejsze-co-moga",
      "text": "Kiedy najmniejsze, co mogą ci zrobić, to wszystko, wtedy najgorsze, co mogą zrobić, nagle przestaje budzić grozę.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "odwaga",
          "slug": "odwaga",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odwaga"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:52"
    },
    {
      "id": "eaa7ed9c-e4b9-4930-9ff3-61db56b3905f",
      "slug": "bogowie-lubili-gry",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/bogowie-lubili-gry",
      "text": "Bogowie lubili gry – pod warunkiem, że wygrywali.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "sukces i porażka",
          "slug": "sukces-i-porazka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sukces-i-porazka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Terry_Pratchett#Pomniejsze_b%C3%B3stwa_(1992)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:52"
    },
    {
      "id": "c9ba6938-7629-4900-8014-39cb8d1322a2",
      "slug": "gdy-widzisz-bande",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/gdy-widzisz-bande",
      "text": "Gdy widzisz bandę nierobów, gadających o prawdzie i pięknie, i najlepszej metodzie zaatakowania Etyki, możesz postawić swoje sandały, że tak sobie gadają, bo tuzin innych biedaków zajmuje się pracą, żeby ci mogli żyć jak bogowie.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        },
        {
          "name": "filozofia",
          "slug": "filozofia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/filozofia"
        },
        {
          "name": "hierarchia społeczna",
          "slug": "hierarchia-spoleczna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/hierarchia-spoleczna"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:52"
    },
    {
      "id": "c91136cd-2bba-465f-9a14-539705bb2226",
      "slug": "nie-ma-sensu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/nie-ma-sensu",
      "text": "Nie ma sensu wiara w rzeczy, które istnieją.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "rzeczywistość",
          "slug": "rzeczywistosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rzeczywistosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Terry_Pratchett#Pomniejsze_b%C3%B3stwa_(1992)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:52"
    },
    {
      "id": "c00a5c85-3efe-43ce-b141-74ee499939a0",
      "slug": "byly-to-owce",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/byly-to-owce",
      "text": "Były to owce – prawdopodobnie najgłupsze zwierzęta we wszechświecie, może z wyjątkiem kaczek.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "głupota",
          "slug": "glupota",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/glupota"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:52"
    },
    {
      "id": "bcadfdfc-da54-4a5d-9f16-7dc12a731a72",
      "slug": "wiara-jest-pokarmem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/wiara-jest-pokarmem",
      "text": "Wiara jest pokarmem bogów.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Terry_Pratchett#Pomniejsze_b%C3%B3stwa_(1992)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:52"
    },
    {
      "id": "93d07ac3-3e72-4fc2-bb1f-028785eebe4d",
      "slug": "kiedy-jest-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/kiedy-jest-sie",
      "text": "Kiedy jest się bogiem, kłopot polega na tym, że nie ma się do kogo modlić.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "modlitwa",
          "slug": "modlitwa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/modlitwa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:52"
    },
    {
      "id": "71007ba9-52aa-43a0-b142-dcbdb92d5ef9",
      "slug": "bogowie-nie-lubia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/bogowie-nie-lubia",
      "text": "Bogowie nie lubią ludzi, którzy nie pracują. Ludzie, którzy nie są przez cały czas zajęci, mogliby zacząć myśleć.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "myślenie",
          "slug": "myslenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/myslenie"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        },
        {
          "name": "manipulacja",
          "slug": "manipulacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/manipulacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:52"
    },
    {
      "id": "705baf58-c545-4a3c-a505-3f1be8263956",
      "slug": "grawitacja-to-nalog",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/grawitacja-to-nalog",
      "text": "Grawitacja to nałóg, z którym ciężko zerwać.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "fizyka",
          "slug": "fizyka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fizyka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:52"
    },
    {
      "id": "6d8d96cd-e829-4cbf-97e0-c8581acc726a",
      "slug": "bogowie-potrzebuja-wiary",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/bogowie-potrzebuja-wiary",
      "text": "Bogowie potrzebują wiary, a ludzie pragną bogów.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:52"
    },
    {
      "id": "67095e8e-a0ab-41b7-80c3-652cb09d777f",
      "slug": "kazdy-realista-odczuwa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/kazdy-realista-odczuwa",
      "text": "Każdy realista odczuwa głęboką depresję w obecności optymisty.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "optymizm",
          "slug": "optymizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/optymizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:52"
    },
    {
      "id": "4cdf0bbc-2b16-4c6d-b978-d222ee12d4c4",
      "slug": "czlowiek-nadaje-bostwu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/czlowiek-nadaje-bostwu",
      "text": "Człowiek nadaje bóstwu kształt, jakby wlewał galaretę do formy.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:52"
    },
    {
      "id": "40f93636-6969-4234-855c-67040fa103d0",
      "slug": "jestesmy-tutaj-i-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/jestesmy-tutaj-i-jest",
      "text": "Jesteśmy tutaj i jest teraz. Wszystko poza tym, moim zdaniem, to już tylko domysły.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rzeczywistość",
          "slug": "rzeczywistosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rzeczywistosc"
        },
        {
          "name": "chwila obecna",
          "slug": "chwila-obecna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chwila-obecna"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:52"
    },
    {
      "id": "37f4d8d0-f500-491d-a3c4-5e9f0819ff2a",
      "slug": "istnieje-o-wiele",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/istnieje-o-wiele",
      "text": "Istnieje o wiele mniej metafor, niż się powszechnie sądzi.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "słowa",
          "slug": "slowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slowa"
        },
        {
          "name": "metafory",
          "slug": "metafory",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/metafory"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:52"
    },
    {
      "id": "21d40133-c69b-4283-8f36-dee0fdd7b248",
      "slug": "bogom-nie-przeszkadzaja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/bogom-nie-przeszkadzaja",
      "text": "Bogom nie przeszkadzają ateiści, pod warunkiem że są to ateiści gorący, głębocy, żarliwi (…). Ateiści, którzy całe życie nie wierzą, całe życie nienawidzą bogów za to, że ci nie istnieją. Taki ateizm jest niczym skała. To prawie wiara…",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "nienawiść",
          "slug": "nienawisc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nienawisc"
        },
        {
          "name": "ateizm",
          "slug": "ateizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ateizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:52"
    },
    {
      "id": "12eae33d-5f23-4d01-bab3-1ca886e82c52",
      "slug": "lecz-om-mial",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/lecz-om-mial",
      "text": "Lecz Om miał do dyspozycji Bruthę, z umysłem tak ostrym jak beza.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "głupota",
          "slug": "glupota",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/glupota"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:52"
    }
  ]
}