{
  "type": "topic",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "name": "zwierzęta",
  "slug": "zwierzeta",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta",
  "heading": "Cytaty o zwierzętach",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta.md",
  "quotes_count": 103,
  "authors_count": 67,
  "parent": {
    "name": "przyroda",
    "slug": "przyroda",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda",
    "heading": "Cytaty o przyrodzie"
  },
  "children": [
    {
      "name": "koty",
      "slug": "koty",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/koty",
      "heading": "Cytaty o kotach"
    },
    {
      "name": "psy",
      "slug": "psy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psy",
      "heading": "Cytaty o psach"
    },
    {
      "name": "miłość do zwierząt",
      "slug": "milosc-do-zwierzat",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc-do-zwierzat",
      "heading": "Cytaty o miłości do zwierząt"
    },
    {
      "name": "ptaki",
      "slug": "ptaki",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ptaki",
      "heading": "Cytaty o ptakach"
    },
    {
      "name": "znęcanie się nad zwierzętami",
      "slug": "znecanie-sie-nad-zwierzetami",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/znecanie-sie-nad-zwierzetami",
      "heading": "Cytaty o znęcaniu się nad zwierzętami"
    }
  ],
  "quotes": [
    {
      "id": "bfe27742-c27b-4137-9367-ed7d9148ae92",
      "slug": "nawet-jesli-nigdy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frans-de-waal/bonobo-i-ateista-w-poszukiwaniu-humanizmu-wsrod-naczelnych/nawet-jesli-nigdy",
      "text": "Nawet jeśli nigdy nie zamierzałem zostać seksuologiem naczelnych, było to nieuniknioną konsekwencją mojej pracy. Widziałem, jak uprawiają seks w każdej pozycji, jaką można sobie tylko wyobrazić, a nawet w takich, z którymi nasza wyobraźnia mogłaby mieć kłopot (np. wisząc do góry nogami). Najistotniejsza obserwacja dotycząca seksu bonobo to fakt, że jest całkowicie swobodny i zharmonizowany z całością życia społecznego. Różni się to nieco od spojrzenia, jakie na życie erotyczne ma większość z nas, z naszymi kompleksami, obsesjami i zahamowaniami. Niektórzy ludzie nie potrafią nawet kochać się przy włączonym świetle! (…) Nam seks kojarzy się z reprodukcją i pożądaniem, ale w przypadku bonobo zaspokaja przeróżne potrzeby. Zaspokojenie seksualne w żadnym wypadku nie jest celem za każdym razem, a reprodukcja to tylko jedna z funkcji. Wyjaśnia to, dlaczego seks uprawiają tam wszyscy ze wszystkimi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Frans de Waal",
        "slug": "frans-de-waal",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frans-de-waal"
      },
      "book": {
        "title": "Bonobo i ateista. W poszukiwaniu humanizmu wśród naczelnych",
        "slug": "bonobo-i-ateista-w-poszukiwaniu-humanizmu-wsrod-naczelnych",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frans-de-waal/bonobo-i-ateista-w-poszukiwaniu-humanizmu-wsrod-naczelnych"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 103,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "seks",
          "slug": "seks",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/seks"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Frans_de_Waal#Bonobo_i_ateista._W_poszukiwaniu_humanizmu_w%C5%9Br%C3%B3d_naczelnych",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:33"
    },
    {
      "id": "9d39c42c-3b77-4dad-8e48-7f8e0dfe4efd",
      "slug": "tlumienie-kojarzenia-krewniaczego",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frans-de-waal/bonobo-i-ateista-w-poszukiwaniu-humanizmu-wsrod-naczelnych/tlumienie-kojarzenia-krewniaczego",
      "text": "Tłumienie kojarzenia krewniaczego (…) jest dobrze rozwinięte u wielu różnych zwierząt, od muszek owocówek i gryzoni po naczelne. Dla gatunków rozmnażających się płciowo jest to niemal biologiczny nakaz. W przypadku bonobo seksu ojców z córkami unika się w ten sposób, że w okolicach okresu dojrzewania samice odchodzą, by dołączyć do sąsiednich społeczności. Seks matek z synami jest natomiast w ogóle nieobecny, mimo że zostają oni w grupie i często przemieszczają się razem z matkami. Tylko w tym wariancie seks jest w społeczności bonobo wykluczony. A wszystko to pod nieobecność jakiegokolwiek tabu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Frans de Waal",
        "slug": "frans-de-waal",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frans-de-waal"
      },
      "book": {
        "title": "Bonobo i ateista. W poszukiwaniu humanizmu wśród naczelnych",
        "slug": "bonobo-i-ateista-w-poszukiwaniu-humanizmu-wsrod-naczelnych",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frans-de-waal/bonobo-i-ateista-w-poszukiwaniu-humanizmu-wsrod-naczelnych"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 105,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "seks",
          "slug": "seks",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/seks"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "biologia",
          "slug": "biologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/biologia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Frans_de_Waal#Bonobo_i_ateista._W_poszukiwaniu_humanizmu_w%C5%9Br%C3%B3d_naczelnych",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:33"
    },
    {
      "id": "890a5d67-9635-4e60-92c6-e6ba7b342aff",
      "slug": "mowiac-ze-u-szympansow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frans-de-waal/jak-sie-roznimy-gender-oczami-prymatologa/mowiac-ze-u-szympansow",
      "text": "Mówiąc, że u szympansów dominują samce, a u bonobo samice, musimy zatem doprecyzować, że ta mniej dominująca płeć nie jest nigdy całkowicie bezsilna. A także, że oprócz trzech głównych wyznaczników statusu, czyli zdolności do walki, rangi i władzy, istnieje jeszcze czwarty: prestiż. Prestiż ma podstawowe znaczenie u gatunków takich jak nasz, które polegają na przekazywaniu wiedzy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Frans de Waal",
        "slug": "frans-de-waal",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frans-de-waal"
      },
      "book": {
        "title": "Jak się różnimy. Gender oczami prymatologa",
        "slug": "jak-sie-roznimy-gender-oczami-prymatologa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frans-de-waal/jak-sie-roznimy-gender-oczami-prymatologa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "reputacja",
          "slug": "reputacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/reputacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Frans_de_Waal#Jak_si%C4%99_r%C3%B3%C5%BCnimy._Gender_oczami_prymatologa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:33"
    },
    {
      "id": "5b4b8fe0-3698-4d2a-8e4f-6413e0454195",
      "slug": "ta-dobrze-znana",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frans-de-waal/jak-sie-roznimy-gender-oczami-prymatologa/ta-dobrze-znana",
      "text": "Ta dobrze znana tendencyjność w sposobie oglądania przez nas wieczornych wiadomości dotyczy również zachowań zwierząt. Telewizja oferuje znacznie więcej programów przyrodniczych o rekinach niż o kozłach śnieżnych. Zawsze kiedy pytam producentów seriali przyrodniczych o to, dlaczego mamy mnóstwo dokumentów o szympansach, a tak niewiele o bonobo, odpowiadają, że te drugie pokazują za mało akcji. (…) Krew i konfrontacje się sprzedają. W programie można pokazać krwawiącego szympansa, jak kulejąc, schodzi ze sceny, podczas gdy narrator ponurym głosem przypomni nam o „prawach dżungli”. Kanały przyrodnicze uwielbiają pozostawiać nas z tym mrocznym przesłaniem.\n\nJednak sami się przez to zapędzili w kozi róg, wykluczając opowieści bardziej skłaniające do myślenia. Bonobo jak najbardziej zapewniają sporo akcji, choć większość z tego ma charakter erotyczny. Telewizje mają z tym problem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Frans de Waal",
        "slug": "frans-de-waal",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frans-de-waal"
      },
      "book": {
        "title": "Jak się różnimy. Gender oczami prymatologa",
        "slug": "jak-sie-roznimy-gender-oczami-prymatologa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frans-de-waal/jak-sie-roznimy-gender-oczami-prymatologa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przemoc",
          "slug": "przemoc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemoc"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "telewizja",
          "slug": "telewizja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/telewizja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Frans_de_Waal#Jak_si%C4%99_r%C3%B3%C5%BCnimy._Gender_oczami_prymatologa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:33"
    },
    {
      "id": "1c0e9f08-4cb3-4ea4-9d09-7f84f9e51f52",
      "slug": "czesto-sprowadzamy-spoleczna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frans-de-waal/jak-sie-roznimy-gender-oczami-prymatologa/czesto-sprowadzamy-spoleczna",
      "text": "Często sprowadzamy społeczną dominację u innych gatunków do dominacji fizycznej. Jak mogłoby być inaczej? Albo dominujesz, albo nie. Jeśli Mama [imię szympansicy] nie może fizycznie pobić żadnego dorosłego samca, to dlaczego w ogóle mamy ją nazywać samicą alfa? Fakt, że stosujemy tę uproszczoną logikę do zwierząt, jest zaskakujący, skoro nigdy nie robimy tak w przypadku naszego społeczeństwa. Nikt z odwiedzających jakąś firmę nie podchodzi do najmocniej zbudowanego faceta w biurze z przekonaniem, że to musi być szef.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Frans de Waal",
        "slug": "frans-de-waal",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frans-de-waal"
      },
      "book": {
        "title": "Jak się różnimy. Gender oczami prymatologa",
        "slug": "jak-sie-roznimy-gender-oczami-prymatologa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frans-de-waal/jak-sie-roznimy-gender-oczami-prymatologa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "kobiety",
          "slug": "kobiety",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kobiety"
        },
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Frans_de_Waal#Jak_si%C4%99_r%C3%B3%C5%BCnimy._Gender_oczami_prymatologa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:33"
    },
    {
      "id": "5bee993f-e62f-47e5-8f59-cc434e4597ae",
      "slug": "tym-co-czlowieka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/radek-rak/basn-o-wezowym-sercu-albo-wtore-slowo-o-jakobie-szeli/tym-co-czlowieka",
      "text": "Tym, co człowieka odróżnia od zwierząt, nie jest rozum ani dusza, tylko wstyd.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Radek Rak",
        "slug": "radek-rak",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/radek-rak"
      },
      "book": {
        "title": "Baśń o wężowym sercu albo wtóre słowo o Jakóbie Szeli",
        "slug": "basn-o-wezowym-sercu-albo-wtore-slowo-o-jakobie-szeli",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/radek-rak/basn-o-wezowym-sercu-albo-wtore-slowo-o-jakobie-szeli"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 149,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "wstyd",
          "slug": "wstyd",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wstyd"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Radek_Rak#Ba%C5%9B%C5%84_o_w%C4%99%C5%BCowym_sercu_albo_wt%C3%B3re_s%C5%82owo_o_Jak%C3%B3bie_Szeli",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:18"
    },
    {
      "id": "2407ff18-660b-4662-89a8-acc4dc3e06b8",
      "slug": "choc-jeden-ogrod",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/cees-nooteboom/hotel-nomadow/choc-jeden-ogrod",
      "text": "Choć jeden ogród zoologiczny na tym świecie powinien przecież mieć odwagę wyciągnięcia konsekwencji z naszego pochodzenia. Klatka z homo sapiens we wszystkich jego zróżnicowanych wcieleniach, może wtedy lepiej byśmy się rozumieli. Oczywiście pojawia się pytanie, czy spodobałoby się to pozostałym zwierzętom.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Cees Nooteboom",
        "slug": "cees-nooteboom",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/cees-nooteboom"
      },
      "book": {
        "title": "Hotel nomadów",
        "slug": "hotel-nomadow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/cees-nooteboom/hotel-nomadow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Cees_Nooteboom#Hotel_nomad%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:58"
    },
    {
      "id": "7db53c94-dc73-45c7-b137-41d8b78b0812",
      "slug": "ludzie-i-zwierzeta",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mo-yan/obfite-piersi-pelne-biodra/ludzie-i-zwierzeta",
      "text": "Ludzie i zwierzęta niewiele się od siebie różnią.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mo Yan",
        "slug": "mo-yan",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mo-yan"
      },
      "book": {
        "title": "Obfite piersi, pełne biodra",
        "slug": "obfite-piersi-pelne-biodra",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mo-yan/obfite-piersi-pelne-biodra"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 73,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Obfite_piersi,_pe%C5%82ne_biodra",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:49"
    },
    {
      "id": "0e61102a-df7a-470c-b407-7e2f4b4a7d87",
      "slug": "to-naprawde-dziwne",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-tyler/drabina-czasu/to-naprawde-dziwne",
      "text": "To naprawdę dziwne, że zwierzęta chcą razem z ludźmi dzielić schronienie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Anne Tyler",
        "slug": "anne-tyler",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-tyler"
      },
      "book": {
        "title": "Drabina czasu",
        "slug": "drabina-czasu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-tyler/drabina-czasu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "dom",
          "slug": "dom",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dom"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anne_Tyler#Drabina_czasu_(1995)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:47"
    },
    {
      "id": "af996f9e-9b86-40c6-a93c-f5eedfbb2f2f",
      "slug": "zwierzeta-czesto-wykazuja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/daniel-tammet/urodzilem-sie-pewnego-blekitnego-dnia-pamietniki-nadzwyczajnego-umyslu-z-zespolem-aspergera/zwierzeta-czesto-wykazuja",
      "text": "Zwierzęta często wykazują więcej cierpliwości i akceptacji niż wielu ludzi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Daniel Tammet",
        "slug": "daniel-tammet",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/daniel-tammet"
      },
      "book": {
        "title": "Urodziłem się pewnego błękitnego dnia. Pamiętniki nadzwyczajnego umysłu z zespołem Aspergera",
        "slug": "urodzilem-sie-pewnego-blekitnego-dnia-pamietniki-nadzwyczajnego-umyslu-z-zespolem-aspergera",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/daniel-tammet/urodzilem-sie-pewnego-blekitnego-dnia-pamietniki-nadzwyczajnego-umyslu-z-zespolem-aspergera"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "akceptacja",
          "slug": "akceptacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/akceptacja"
        },
        {
          "name": "cierpliwość",
          "slug": "cierpliwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpliwosc"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Daniel_Tammet#Urodzi%C5%82em_si%C4%99_pewnego_b%C5%82%C4%99kitnego_dnia._Pami%C4%99tniki_nadzwyczajnego_umys%C5%82u_z_zespo%C5%82em_Aspergera_(2008)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:19"
    },
    {
      "id": "ff618648-84e7-4fea-a418-7a75882105ce",
      "slug": "kiedy-zwierze-lub",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/temple-grandin/zrozumiec-zwierzeta/kiedy-zwierze-lub",
      "text": "Kiedy zwierzę lub osoba z autyzmem widzi świat rzeczywisty zamiast idei świata, oznacza to, że dostrzega związane z nim szczegóły. To najważniejsza rzecz, o której trzeba pamiętać – percepcja zwierząt polega na zauważaniu szczegółów, których nie dostrzegają ludzie. Są one całkowicie skupione na szczegółach. To klucz do zrozumienia zwierząt.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Temple Grandin",
        "slug": "temple-grandin",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/temple-grandin"
      },
      "book": {
        "title": "Zrozumieć zwierzęta",
        "slug": "zrozumiec-zwierzeta",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/temple-grandin/zrozumiec-zwierzeta"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "drobiazgi",
          "slug": "drobiazgi",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/drobiazgi"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Temple_Grandin#Zrozumie%C4%87_zwierz%C4%99ta._Wykorzystywanie_tajemnic_autyzmu_do_rozszyfrowania_zachowa%C5%84_zwierz%C4%85t_(2005)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:11"
    },
    {
      "id": "c4951bd9-862e-4201-a92e-bd4d52faf703",
      "slug": "autyzm-sprawil-ze-mialam",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/temple-grandin/zrozumiec-zwierzeta/autyzm-sprawil-ze-mialam",
      "text": "Autyzm sprawił, że miałam problemy w szkole i w różnych grupach społecznych, ale za to lepiej rozumiałam zwierzęta.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Temple Grandin",
        "slug": "temple-grandin",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/temple-grandin"
      },
      "book": {
        "title": "Zrozumieć zwierzęta",
        "slug": "zrozumiec-zwierzeta",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/temple-grandin/zrozumiec-zwierzeta"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "odmienność",
          "slug": "odmiennosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odmiennosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Temple_Grandin#Zrozumie%C4%87_zwierz%C4%99ta._Wykorzystywanie_tajemnic_autyzmu_do_rozszyfrowania_zachowa%C5%84_zwierz%C4%85t_(2005)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:11"
    },
    {
      "id": "a4f97af7-a1d8-499f-89c2-392a6b6a1597",
      "slug": "wiele-osob-dziwi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/temple-grandin/zrozumiec-zwierzeta/wiele-osob-dziwi",
      "text": "Wiele osób dziwi się, że choć tak bardzo kocham zwierzęta, to współpracuję z przemysłem mięsnym. Dużo o tym myślałam. Pamiętam, jak wyjrzałam przez okno po tym, gdy zaprojektowałam centralny blok naprowadzający. Zobaczyłam setki krów w zagrodach. Zmartwiłam się, że mam na biurku plany naprawdę wydajnej rzeźni. Ze wszystkich zwierząt najbardziej lubię właśnie krowy. Patrząc na nie, zdałam sobie sprawę z tego, ze nie byłoby ich tam, gdyby nie ludzie. A skoro to my doprowadziliśmy do tego, że te zwierzęta są z nami, jesteśmy za nie odpowiedzialni. Powinny przy nas dobrze żyć i mieć dobrą śmierć. Powinniśmy sprawić, by uniknęły stresów. Na tym polega moje zadanie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Temple Grandin",
        "slug": "temple-grandin",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/temple-grandin"
      },
      "book": {
        "title": "Zrozumieć zwierzęta",
        "slug": "zrozumiec-zwierzeta",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/temple-grandin/zrozumiec-zwierzeta"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "odpowiedzialność",
          "slug": "odpowiedzialnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odpowiedzialnosc"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Temple_Grandin#Zrozumie%C4%87_zwierz%C4%99ta._Wykorzystywanie_tajemnic_autyzmu_do_rozszyfrowania_zachowa%C5%84_zwierz%C4%85t_(2005)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:11"
    },
    {
      "id": "4bd3a76a-ae1d-4339-95c9-ca2e7f020af3",
      "slug": "zwierzeta-w-naszym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/cesar-millan/zaklinacz-psow/zwierzeta-w-naszym",
      "text": "Zwierzęta w naszym życiu nie zjawiają się bez powodu: udzielają nam nauk o tym, jak zostać lepszym człowiekiem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Cesar Millan",
        "slug": "cesar-millan",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/cesar-millan"
      },
      "book": {
        "title": "Zaklinacz psów",
        "slug": "zaklinacz-psow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/cesar-millan/zaklinacz-psow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rozwój osobisty",
          "slug": "rozwoj-osobisty",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rozwoj-osobisty"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Cesar_Millan#Zaklinacz_ps%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:59"
    },
    {
      "id": "1f95c395-f589-4d74-8c08-43cede59f874",
      "slug": "chciwosc-toczy-afryke",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/warren-adler/prywatne-klamstwa/chciwosc-toczy-afryke",
      "text": "Chciwość toczy Afrykę jak nieuleczalna choroba. Całe stada słoni są masakrowane dla ich kłów. Nosorożców prawdopodobnie nie da się już uratować. A lampartowi trudno odzyskać własne królestwo.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Warren Adler",
        "slug": "warren-adler",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/warren-adler"
      },
      "book": {
        "title": "Prywatne kłamstwa",
        "slug": "prywatne-klamstwa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/warren-adler/prywatne-klamstwa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "chciwość",
          "slug": "chciwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chciwosc"
        },
        {
          "name": "ekologia",
          "slug": "ekologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ekologia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Warren_Adler#Eliot",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:50"
    },
    {
      "id": "14111497-60cc-4edf-beb5-6b2a0736b79e",
      "slug": "afryka-jest-kryterium",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/warren-adler/prywatne-klamstwa/afryka-jest-kryterium",
      "text": "Afryka (…) jest kryterium, na podstawie którego będziemy sądzeni. To najbardziej zagrożony kontynent. Jeśli nasza chciwość go zniszczy, wszyscy będziemy skazani na zagładę. Na niebezpieczeństwo narażone jest nie tylko życie poszczególnych dzikich zwierząt, istnieje wręcz groźba wyginięcia całych gatunków.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Warren Adler",
        "slug": "warren-adler",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/warren-adler"
      },
      "book": {
        "title": "Prywatne kłamstwa",
        "slug": "prywatne-klamstwa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/warren-adler/prywatne-klamstwa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "chciwość",
          "slug": "chciwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chciwosc"
        },
        {
          "name": "ekologia",
          "slug": "ekologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ekologia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Warren_Adler#Eliot",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:50"
    },
    {
      "id": "6bda6bdc-00f8-4bad-9e72-6d9d2cb7e91f",
      "slug": "zwierzeta-nasi-bracia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kim-stanley-robinson/2312/zwierzeta-nasi-bracia",
      "text": "Zwierzęta, nasi bracia mniejsi, przypominają, że każdy przeżyty dzień to nie tylko przygoda, lecz i sukces. (Str.607)",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kim Stanley Robinson",
        "slug": "kim-stanley-robinson",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kim-stanley-robinson"
      },
      "book": {
        "title": "2312",
        "slug": "2312",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kim-stanley-robinson/2312"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kim_Stanley_Robinson#2312",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:32"
    },
    {
      "id": "e4bf57fe-f237-4018-8842-6022ff13963d",
      "slug": "moze-zwierzeta-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/beata-wawryniuk/motyl-na-szpilce/moze-zwierzeta-nie",
      "text": "Może zwierzęta nie myślą, ale na pewno czują (…).",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Beata Wawryniuk",
        "slug": "beata-wawryniuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/beata-wawryniuk"
      },
      "book": {
        "title": "Motyl na szpilce",
        "slug": "motyl-na-szpilce",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/beata-wawryniuk/motyl-na-szpilce"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "emocje",
          "slug": "emocje",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/emocje"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Beata_Wawryniuk#Motyl_na_szpilce",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:09"
    },
    {
      "id": "92173a73-0325-4089-824e-2ba4bfc564db",
      "slug": "byc-moze-pielgrzym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nicholas-evans/zaklinacz-koni/byc-moze-pielgrzym",
      "text": "Być może Pielgrzym nawet winił siebie samego za to, co się stało. Bo niby dlaczego ludzie mieliby uważać, że mają monopol na poczucie winy?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Nicholas Evans",
        "slug": "nicholas-evans",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nicholas-evans"
      },
      "book": {
        "title": "Zaklinacz koni",
        "slug": "zaklinacz-koni",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nicholas-evans/zaklinacz-koni"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wina",
          "slug": "wina",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wina"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Nicholas_Evans#Zaklinacz_koni",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:08"
    },
    {
      "id": "28228dce-cf68-4fcf-a81a-b78c0be80c40",
      "slug": "w-kontaktach-ze-zwierzetami",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/susan-elizabeth-phillips/arena/w-kontaktach-ze-zwierzetami",
      "text": "W kontaktach ze zwierzętami nie można sobie pozwalać na sentymentalizm.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Susan Elizabeth Phillips",
        "slug": "susan-elizabeth-phillips",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/susan-elizabeth-phillips"
      },
      "book": {
        "title": "Arena",
        "slug": "arena",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/susan-elizabeth-phillips/arena"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "pragmatyzm",
          "slug": "pragmatyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pragmatyzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Arena#Inne",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:03"
    },
    {
      "id": "08623cc6-d681-4831-ae22-483b0d49cbc3",
      "slug": "nigdy-nie-pozwol",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/susan-elizabeth-phillips/arena/nigdy-nie-pozwol",
      "text": "Nigdy nie pozwól, by zwierzak się zorientował, że się go boisz.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Susan Elizabeth Phillips",
        "slug": "susan-elizabeth-phillips",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/susan-elizabeth-phillips"
      },
      "book": {
        "title": "Arena",
        "slug": "arena",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/susan-elizabeth-phillips/arena"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "pewność siebie",
          "slug": "pewnosc-siebie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pewnosc-siebie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Arena#Inne",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:03"
    },
    {
      "id": "f057401a-a757-46e0-a77f-cf15274718b5",
      "slug": "zycie-zwierzat-tez",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/susan-elizabeth-phillips/arena/zycie-zwierzat-tez",
      "text": "Życie zwierząt też jest wartościowe!",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Susan Elizabeth Phillips",
        "slug": "susan-elizabeth-phillips",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/susan-elizabeth-phillips"
      },
      "book": {
        "title": "Arena",
        "slug": "arena",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/susan-elizabeth-phillips/arena"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "szacunek do życia",
          "slug": "szacunek-do-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szacunek-do-zycia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Arena#Daisy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:02"
    },
    {
      "id": "f44e6aa4-ef60-4277-85bb-4c20676d1e94",
      "slug": "owad-moze-zmylic",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber/imperium-mrowek/owad-moze-zmylic",
      "text": "Owad może zmylić, jest mniejszy i delikatniejszy niż my, a mimo to drwi sobie z nas, a nawet nam grozi. Zresztą, jeśli się dobrze zastanowić, wszyscy kończymy w ich żołądkach. To przecież robaki, larwy muszek, rozprawiają się z naszymi szczątkami… (…) Owad od zawsze był uważany za wcielenie zła. Na przykład Belzebub, jeden z wysłanników Szatana, jest przedstawiany jako postać z głową muchy. To nie przypadek.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Bernard Werber",
        "slug": "bernard-werber",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber"
      },
      "book": {
        "title": "Imperium mrówek",
        "slug": "imperium-mrowek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber/imperium-mrowek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "zło",
          "slug": "zlo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zlo"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Imperium_mr%C3%B3wek",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:01"
    },
    {
      "id": "93e5daf8-661d-4cdb-ba0b-81e34220d49d",
      "slug": "cierpienie-czy-mrowki",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber/imperium-mrowek/cierpienie-czy-mrowki",
      "text": "CIERPIENIE: Czy mrówki mogą cierpieć? A priori nie. Nie mają systemu nerwowego odpowiedzialnego za tę funkcję. A kto nie ma nerwów, nie otrzymuje też informacji o bólu. To tłumaczyłoby, dlaczego oderwane części mrówek „żyją” czasami dość długo niezależnie od reszty ciała.\n\nBrak bólu wprowadza nas w całkiem nowy świat science-fiction. Bez bólu nie ma strachu, a może nawet i samoświadomości. Przez długi czas entomolodzy zastanawiali się nad pewną teorią: jedność społeczeństwa mrówek wynika z faktu, że te nie cierpią. To tłumaczy wszystko i nic. Ma to jednak jeszcze inną zaletę: zabijając je, czujemy się zwolnieni z wszelkich skrupułów.\n\nAle ja bałbym się zwierzęcia, które nie cierpi.\n\nCała ta koncepcja jest jednak fałszywa. Mrówka, której odcina się głowę, emituje charakterystyczny zapach. Zapach bólu. Coś zatem się dzieje. Mrówka nie ma elektrycznych bodźców nerwowych, ma jednak bodźce chemiczne. Wie, kiedy brakuje jej cząstki samej siebie, i cierpi z tego powodu. Cierpi na swój sposób, z pewnością inny niż nasz, niemniej jednak cierpi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Bernard Werber",
        "slug": "bernard-werber",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber"
      },
      "book": {
        "title": "Imperium mrówek",
        "slug": "imperium-mrowek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber/imperium-mrowek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "empatia",
          "slug": "empatia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/empatia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Imperium_mr%C3%B3wek",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:01"
    },
    {
      "id": "2a925d55-99ce-4255-976a-87603a65863b",
      "slug": "kiedy-czlowiek-kiedy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber/imperium-mrowek/kiedy-czlowiek-kiedy",
      "text": "KIEDY CZŁOWIEK: Kiedy człowiek się boi, jest szczęśliwy lub wściekły, jego gruczoły wewnątrzwydzielnicze produkują hormony, które wpływają jedynie na jego własne ciało. Krążą w zamkniętym naczyniu. Serce bije coraz szybciej, człowiek poci się, twarz wykrzywia mu grymas, on sam wydaje z siebie krzyk lub płacz. To jego sprawa. Inni mogą patrzeć, współczując lub nie, w zależności od decyzji swego umysłu.\n\nKiedy boi się mrówka, jest szczęśliwa lub wściekła, hormony krążą w jej ciele, opuszczają je i penetrują ciała innych. Dzięki fero-hormonom, zwanym też feromonami, miliony osobników będą krzyczeć i płakać w tym samym czasie. Musi to być niesamowite wrażenie: czuć to, co przeżywają inni, dawać odczuć to, co czuje się samemu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Bernard Werber",
        "slug": "bernard-werber",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber"
      },
      "book": {
        "title": "Imperium mrówek",
        "slug": "imperium-mrowek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber/imperium-mrowek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "emocje",
          "slug": "emocje",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/emocje"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "empatia",
          "slug": "empatia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/empatia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Imperium_mr%C3%B3wek",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:01"
    },
    {
      "id": "ccbd505a-f989-4cfc-8ccc-1b9b33106dc5",
      "slug": "pajaki-zapewne-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami/1q84-tom-1/pajaki-zapewne-nie",
      "text": "(…) pająki zapewne nie uświadamiają sobie szczególnie, że są cierpliwe? Nie posiadają chyba żadnych umiejętności poza tkaniem pajęczyny, a jedynym stylem życia, jaki mają do wyboru, jest tkwienie w niej i czekanie. Siedzą nieruchomo w jednym miejscu, czekają na zdobycz, a w końcu ich żywot dobiega kresu, umierają i usychają. To wszystko jest od początku zapisane w ich genach. Nie znają wahań, rozczarowań ani żalu. Nie męczą ich metafizyczne problemy ani moralne konflikty.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Haruki Murakami",
        "slug": "haruki-murakami",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami"
      },
      "book": {
        "title": "1Q84. Tom 1",
        "slug": "1q84-tom-1",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami/1q84-tom-1"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cierpliwość",
          "slug": "cierpliwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpliwosc"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "instynkt",
          "slug": "instynkt",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/instynkt"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/1Q84#Tom_1",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:57:50"
    },
    {
      "id": "592dd1bc-2908-4267-8201-066247bd8846",
      "slug": "w-bajkach-zwierzeta",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ignacy-karpowicz/sonka/w-bajkach-zwierzeta",
      "text": "W bajkach zwierzęta nie są po prostu zwierzętami, są istotami trochę niższymi od ludzi, a jednocześnie znaczniej bardziej od nich klarownymi w swoich poczynaniach.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ignacy Karpowicz",
        "slug": "ignacy-karpowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ignacy-karpowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Sońka",
        "slug": "sonka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ignacy-karpowicz/sonka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "literatura dziecięca",
          "slug": "literatura-dziecieca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/literatura-dziecieca"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ignacy_Karpowicz#So%C5%84ka",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:57:25"
    },
    {
      "id": "2da9f927-5a34-4707-84c2-4772a6ceffe0",
      "slug": "stworzenie-ktore-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/irena-jurgielewiczowa/ten-obcy/stworzenie-ktore-sie",
      "text": "Stworzenie, które się boi, nie chce być z ludźmi, jak mu coś jest.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Irena Jurgielewiczowa",
        "slug": "irena-jurgielewiczowa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/irena-jurgielewiczowa"
      },
      "book": {
        "title": "Ten obcy",
        "slug": "ten-obcy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/irena-jurgielewiczowa/ten-obcy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ten_obcy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:55"
    },
    {
      "id": "ffc91c04-3d83-470c-aaa8-83e6a1462ec5",
      "slug": "jesli-uczyc-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-nurowska/nakarmic-wilki/jesli-uczyc-sie",
      "text": "Jeśli uczyć się miłości – to tylko od wilków.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Maria Nurowska",
        "slug": "maria-nurowska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-nurowska"
      },
      "book": {
        "title": "Nakarmić wilki",
        "slug": "nakarmic-wilki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-nurowska/nakarmic-wilki"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Maria_Nurowska#Nakarmi%C4%87_wilki",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:35"
    },
    {
      "id": "30dd26bc-80d5-4d8d-839b-bb07d72c286b",
      "slug": "ta-klacz-byla",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ewa-baglaj/prymuska/ta-klacz-byla",
      "text": "– Ta klacz była krzywdzona przez ludzi, odczuwała, głód, strach i rwący ból w kopytach, a jednak nigdy w nas nie zwątpiła. Nie znarowiła się. Nadal potrafi z jednakową cierpliwością okazywać mnóstwo ciepła i sympatii. Jest dla maluchów jak żywa przytulanka. Służy nie tylko do jazdy, ale i do wywoływania uśmiechów u tych dzieci, które znają tylko ból i przerażenie. Dzięki temu, co przeszła i jaka jest, możemy się od niej uczyć wybaczania, zaufania i miłości.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ewa Bagłaj",
        "slug": "ewa-baglaj",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ewa-baglaj"
      },
      "book": {
        "title": "Prymuska",
        "slug": "prymuska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ewa-baglaj/prymuska"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 96,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zaufanie",
          "slug": "zaufanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zaufanie"
        },
        {
          "name": "przebaczenie",
          "slug": "przebaczenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przebaczenie"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ewa_Bag%C5%82aj#Prymuska",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:30"
    },
    {
      "id": "9caec43c-600c-459f-bd8d-c23606ecd367",
      "slug": "my-mamy-swiatopoglad",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych/my-mamy-swiatopoglad",
      "text": "My mamy światopogląd, a Zwierzęta światoczucie, wiesz?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Olga Tokarczuk",
        "slug": "olga-tokarczuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk"
      },
      "book": {
        "title": "Prowadź swój pług przez kości umarłych",
        "slug": "prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "instynkt",
          "slug": "instynkt",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/instynkt"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Olga_Tokarczuk#Prowad%C5%BA_sw%C3%B3j_p%C5%82ug_przez_ko%C5%9Bci_umar%C5%82ych",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:21"
    },
    {
      "id": "0b4a7590-bb0a-4452-84b7-1a16fc7db636",
      "slug": "z-punktu-widzenia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych/z-punktu-widzenia",
      "text": "Z punktu widzenia natury nie ma istot pożytecznych i niepożytecznych. To tylko niemądre rozróżnienie stosowane przez ludzi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Olga Tokarczuk",
        "slug": "olga-tokarczuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk"
      },
      "book": {
        "title": "Prowadź swój pług przez kości umarłych",
        "slug": "prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Olga_Tokarczuk#Prowad%C5%BA_sw%C3%B3j_p%C5%82ug_przez_ko%C5%9Bci_umar%C5%82ych",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:21"
    },
    {
      "id": "5b84cc7a-ce37-453d-bded-90f74bdae55d",
      "slug": "kot-patrzy-na-czlowieka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-scott-bakker/mrok-ktory-nas-poprzedza/kot-patrzy-na-czlowieka",
      "text": "Kot patrzy na człowieka z góry, a pies z dołu, jedynie świnia ośmiela się patrzeć mu prosto w oczy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Richard Scott Bakker",
        "slug": "richard-scott-bakker",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-scott-bakker"
      },
      "book": {
        "title": "Mrok, który nas poprzedza",
        "slug": "mrok-ktory-nas-poprzedza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-scott-bakker/mrok-ktory-nas-poprzedza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "koty",
          "slug": "koty",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/koty"
        },
        {
          "name": "psy",
          "slug": "psy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psy"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mrok,_kt%C3%B3ry_nas_poprzedza#Rozdzia%C5%82_16",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:15"
    },
    {
      "id": "8207db8a-d56d-49f4-8fb1-dd74d58295b5",
      "slug": "w-krowach-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wieslaw-mysliwski/widnokrag/w-krowach-jest",
      "text": "W krowach jest cała tajemnica stworzenia i głębsza niż w człowieku. Równa tajemnicy gwiazd, słońca, śmierci.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wiesław Myśliwski",
        "slug": "wieslaw-mysliwski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wieslaw-mysliwski"
      },
      "book": {
        "title": "Widnokrąg",
        "slug": "widnokrag",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wieslaw-mysliwski/widnokrag"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "tajemnica",
          "slug": "tajemnica",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tajemnica"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wies%C5%82aw_My%C5%9Bliwski#Widnokr%C4%85g_(1996)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:09"
    },
    {
      "id": "c4094733-75dc-4ea0-9305-3901b3c83c33",
      "slug": "bac-trzeba-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gao-xingjian/gora-duszy/bac-trzeba-sie",
      "text": "Bać trzeba się ludzi, nie zwierząt!",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Gao Xingjian",
        "slug": "gao-xingjian",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gao-xingjian"
      },
      "book": {
        "title": "Góra duszy",
        "slug": "gora-duszy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gao-xingjian/gora-duszy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/G%C3%B3ra_duszy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:01"
    },
    {
      "id": "3efde58b-00c7-4ee5-b125-596093c24662",
      "slug": "zwierzeta-nie-sa-okrutne",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/miasto-bestii/zwierzeta-nie-sa-okrutne",
      "text": "Zwierzęta nie są okrutne tak jak ludzie; zabijają tylko wtedy, kiedy się bronią albo są głodne.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Isabel Allende",
        "slug": "isabel-allende",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende"
      },
      "book": {
        "title": "Miasto Bestii",
        "slug": "miasto-bestii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/miasto-bestii"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "okrucieństwo",
          "slug": "okrucienstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/okrucienstwo"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Miasto_Bestii",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:49"
    },
    {
      "id": "015e588e-b55b-42c2-b784-a5cb7170f4b9",
      "slug": "granatowa-otchlan-bydlecych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andrzej-stasiuk/jadac-do-babadag/granatowa-otchlan-bydlecych",
      "text": "Granatowa otchłań bydlęcych oczu jest jak lustro, w którym widzimy siebie jako ożywione mięso, obdarzone jednak pewnym rodzajem łaski.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Andrzej Stasiuk",
        "slug": "andrzej-stasiuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andrzej-stasiuk"
      },
      "book": {
        "title": "Jadąc do Babadag",
        "slug": "jadac-do-babadag",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andrzej-stasiuk/jadac-do-babadag"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Andrzej_Stasiuk#Jad%C4%85c_do_Babadag",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:40"
    },
    {
      "id": "026fd891-57cc-4794-9160-75aecac0658d",
      "slug": "wyginely-poniewaz-cos",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/zygzak/wyginely-poniewaz-cos",
      "text": "Wyginęły, ponieważ coś tak ładnego nie mogło przetrwać obok człowieka.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Carlos Somoza",
        "slug": "jose-carlos-somoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
      },
      "book": {
        "title": "Zygzak",
        "slug": "zygzak",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/zygzak"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "ekologia",
          "slug": "ekologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ekologia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Zygzak#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:30"
    },
    {
      "id": "e2080578-18fd-48d5-af49-0ee18f32284d",
      "slug": "w-niedoli-skorzy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/annie-proulx/kroniki-portowe/w-niedoli-skorzy",
      "text": "(...) w niedoli skorzy jesteśmy do płaczu. Psy, jelenie, ptaki cierpią w ciszy, nie roniąc łez. Cierpienie zwierząt jest nieme. Ten płacz to pewnie taki sposób na przetrwanie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Annie Proulx",
        "slug": "annie-proulx",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/annie-proulx"
      },
      "book": {
        "title": "Kroniki portowe",
        "slug": "kroniki-portowe",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/annie-proulx/kroniki-portowe"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "płacz",
          "slug": "placz",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/placz"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kroniki_portowe",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:13"
    },
    {
      "id": "6106a3c9-7d69-46c5-96b8-c8ac45fbe178",
      "slug": "my-ludzie-pracujacy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/yann-martel/zycie-pi/my-ludzie-pracujacy",
      "text": "My, ludzie pracujący w tym fachu, mawiamy, że najniebezpieczniejszym zwierzęciem w zoo jest człowiek. Jeśli ująć rzecz w kategoriach ogólnych, chodzi o to, że niepohamowana drapieżność naszego gatunku uczyniła całą planetę naszym łupem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Yann Martel",
        "slug": "yann-martel",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/yann-martel"
      },
      "book": {
        "title": "Życie Pi",
        "slug": "zycie-pi",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/yann-martel/zycie-pi"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "ekologia",
          "slug": "ekologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ekologia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/%C5%BBycie_Pi_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:09"
    },
    {
      "id": "06cab85f-5f31-4d8f-af52-f330080144b2",
      "slug": "cecylia-chichotala-bez",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/charles-bukowski/kobiety/cecylia-chichotala-bez",
      "text": "Cecylia chichotała bez przerwy, usiłując nam dowieść, że zwierzęta mają dusze. Nikt nie próbował podważyć tej opinii. Wiedzieliśmy, że to możliwe. Nie byliśmy natomiast wcale przekonani, czy my mamy dusze.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Charles Bukowski",
        "slug": "charles-bukowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/charles-bukowski"
      },
      "book": {
        "title": "Kobiety",
        "slug": "kobiety",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/charles-bukowski/kobiety"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "dusza",
          "slug": "dusza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dusza"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Charles_Bukowski#Kobiety",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:52"
    },
    {
      "id": "f323d9db-b179-46cd-80f2-66a0a2305fbf",
      "slug": "bestia-nie-tkwi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/graham-masterton/czternascie-obliczy-strachu/bestia-nie-tkwi",
      "text": "Bestia nie tkwi w nas. To my tkwimy w zwierzęciu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Graham Masterton",
        "slug": "graham-masterton",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/graham-masterton"
      },
      "book": {
        "title": "Czternaście obliczy strachu",
        "slug": "czternascie-obliczy-strachu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/graham-masterton/czternascie-obliczy-strachu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "instynkt",
          "slug": "instynkt",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/instynkt"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Graham_Masterton#Czterna%C5%9Bcie_obliczy_strachu_(1995)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:56"
    },
    {
      "id": "5ffa78a5-e047-4dc0-879f-eaf31e2785c1",
      "slug": "krowa-ujrzala-nagle",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joanna-chmielewska/pafnucy-opowiesci-o-dobrym-niedzwiedziu-tom-2/krowa-ujrzala-nagle",
      "text": "Krowa ujrzała nagle przed sobą prawdziwego, żywego niedźwiedzia i przeraziła się tak śmiertelnie, że nawet zapomniała zaryczeć. Wybałuszyła oczy na Pafnucego i z przerażenia przestała przeżuwać.\n\n– Nie bój się – powiedział Pafnucy łagodnie. – Ja jestem dobry niedźwiedź i nie zrobię ci nic złego. Chciałem zobaczyć, co tu słychać, i zaprzyjaźnić się z wami.\n\nUsiadł grzecznie na trawie i czekał, aż krowa wróci do równowagi. Krowa była dosyć tępa i musiała długo myśleć, żeby zrozumieć, co Pafnucy powiedział. Wreszcie do niej dotarło.\n\n– Ale przecież ty jesteś dziki – powiedziała podejrzliwie.\n\n– Nic podobnego – zaprotestował Pafnucy stanowczo. – Wcale nie jestem dziki. Jestem pod ochroną.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Joanna Chmielewska",
        "slug": "joanna-chmielewska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joanna-chmielewska"
      },
      "book": {
        "title": "Pafnucy. Opowieści o dobrym niedźwiedziu. Tom 2",
        "slug": "pafnucy-opowiesci-o-dobrym-niedzwiedziu-tom-2",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joanna-chmielewska/pafnucy-opowiesci-o-dobrym-niedzwiedziu-tom-2"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "literatura dziecięca",
          "slug": "literatura-dziecieca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/literatura-dziecieca"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Joanna_Chmielewska#Pafnucy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:43"
    },
    {
      "id": "ec8a42c6-ce2e-4689-8539-267f2f26a802",
      "slug": "w-kwestii-stosunku",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joanna-chmielewska/jak-wytrzymac-ze-wspolczesna-kobieta/w-kwestii-stosunku",
      "text": "W kwestii stosunku do zwierzątek kobiety miewają dziwaczne fanaberie i takie na przykład pająki nie budzą w nich tkliwości.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Joanna Chmielewska",
        "slug": "joanna-chmielewska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joanna-chmielewska"
      },
      "book": {
        "title": "Jak wytrzymać ze współczesną kobietą",
        "slug": "jak-wytrzymac-ze-wspolczesna-kobieta",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joanna-chmielewska/jak-wytrzymac-ze-wspolczesna-kobieta"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "kobiety",
          "slug": "kobiety",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kobiety"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_wytrzyma%C4%87_ze_wsp%C3%B3%C5%82czesn%C4%85_kobiet%C4%85%3F",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:39"
    },
    {
      "id": "28839081-f942-4b8e-96c9-0d990b459f06",
      "slug": "nie-bedziesz-chodzil",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/herbert-george-wells/wyspa-doktora-moreau/nie-bedziesz-chodzil",
      "text": "– Nie będziesz chodził na Czworakach – tak każe Prawo. Czyż nie jesteśmy Ludźmi?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Herbert George Wells",
        "slug": "herbert-george-wells",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/herbert-george-wells"
      },
      "book": {
        "title": "Wyspa doktora Moreau",
        "slug": "wyspa-doktora-moreau",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/herbert-george-wells/wyspa-doktora-moreau"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "prawo",
          "slug": "prawo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prawo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wyspa_doktora_Moreau",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:58"
    },
    {
      "id": "4ac45086-55fb-4bbe-aeb1-18d62c1dd7e1",
      "slug": "mrowki-sa-bardzo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-cejrowski/gringo-wsrod-dzikich-plemion/mrowki-sa-bardzo",
      "text": "Mrówki są bardzo proste – całe ich myślenie jest jak para lejców – działanie zależy od tego, który z instynktów mocniej szarpnie…",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wojciech Cejrowski",
        "slug": "wojciech-cejrowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-cejrowski"
      },
      "book": {
        "title": "Gringo wśród dzikich plemion",
        "slug": "gringo-wsrod-dzikich-plemion",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-cejrowski/gringo-wsrod-dzikich-plemion"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "instynkt",
          "slug": "instynkt",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/instynkt"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gringo_w%C5%9Br%C3%B3d_dzikich_plemion#M",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:52"
    },
    {
      "id": "3116af4c-80ba-4193-976d-05c96c7fa654",
      "slug": "swinie-nie-sa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-cejrowski/gringo-wsrod-dzikich-plemion/swinie-nie-sa",
      "text": "Świnie nie są po to, żeby je człowiek karmił, tylko na odwrót.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wojciech Cejrowski",
        "slug": "wojciech-cejrowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-cejrowski"
      },
      "book": {
        "title": "Gringo wśród dzikich plemion",
        "slug": "gringo-wsrod-dzikich-plemion",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-cejrowski/gringo-wsrod-dzikich-plemion"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gringo_w%C5%9Br%C3%B3d_dzikich_plemion#%C5%9A",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:52"
    },
    {
      "id": "09fb13ba-c246-456d-b85e-e49ba8da6f71",
      "slug": "zadna-prawda-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/david-hume/traktat-o-naturze-ludzkiej/zadna-prawda-nie",
      "text": "Żadna prawda nie wydaje mi się bardziej oczywista niż ta, że zwierzęta potrafią myśleć i odczuwać tak jak ludzie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "David Hume",
        "slug": "david-hume",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/david-hume"
      },
      "book": {
        "title": "Traktat o naturze ludzkiej",
        "slug": "traktat-o-naturze-ludzkiej",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/david-hume/traktat-o-naturze-ludzkiej"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "myślenie",
          "slug": "myslenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/myslenie"
        },
        {
          "name": "emocje",
          "slug": "emocje",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/emocje"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/David_Hume#Traktat_o_naturze_ludzkiej_(1740)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:42"
    },
    {
      "id": "b10fd799-a249-43a1-ba1c-3e6a0e477dfc",
      "slug": "walka-z-cyrkiem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-biedron/pod-prad/walka-z-cyrkiem",
      "text": "Walka z cyrkiem stała się ostatnio pewnego rodzaju symbolem, ale to nie jest przecież jedyny i nie największy problem dotyczący praw zwierząt. Ich hodowla w klatkach, wciąż nierozwiązana jednoznacznie kwestia uboju rytualnego, polowania, badania naukowe z wykorzystaniem zwierząt, transport zwierząt w nieludzkich warunkach czy wykorzystanie zwierząt do transportu turystów nad Morskie Oko. Mówię o tym, bo wierzę, że nie można mówić o nowoczesnym społeczeństwie bez dbałości o ich dobrostan. To dla mnie bardzo ważne. Dlatego ograniczam spożycie mięsa i wszędzie, gdzie to jest możliwe, promuję weganizm.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert Biedroń",
        "slug": "robert-biedron",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-biedron"
      },
      "book": {
        "title": "Pod prąd",
        "slug": "pod-prad",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-biedron/pod-prad"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 31,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "jedzenie",
          "slug": "jedzenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jedzenie"
        },
        {
          "name": "miłość do zwierząt",
          "slug": "milosc-do-zwierzat",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc-do-zwierzat"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Biedro%C5%84#Pod_pr%C4%85d_(2016)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:17"
    },
    {
      "id": "f375b59a-84ba-4dc9-b48d-9ede5aa119e0",
      "slug": "homofobia-jest-konstruktem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-biedron/pod-prad/homofobia-jest-konstruktem",
      "text": "Homofobia jest konstruktem białego człowieka. Spójrzmy na zwierzęta - tam nie było i nie ma homofobii. Może powinniśmy od nich brać przykład.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert Biedroń",
        "slug": "robert-biedron",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-biedron"
      },
      "book": {
        "title": "Pod prąd",
        "slug": "pod-prad",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-biedron/pod-prad"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 66,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Biedro%C5%84#Pod_pr%C4%85d_(2016)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:16"
    },
    {
      "id": "3ee3e5bd-4e6c-4a6e-99c5-c6f15f3929ce",
      "slug": "konie-to-jednak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/louis-ferdinand-celine/podroz-do-kresu-nocy/konie-to-jednak",
      "text": "Konie to jednak mają szczęście, bo chociaż dostaje im się w czasie wojny, tak jak nam, to przynajmniej nie wymaga się od nich, aby się pod tym podpisywały, żeby udawały, że w to wszystko wierzą. Konie, nieszczęsne, fakt, ale przynajmniej cieszące się wolnością! A dla nas, cóż, niestety, cały ten kurewski entuzjazm!",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Louis-Ferdinand Céline",
        "slug": "louis-ferdinand-celine",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/louis-ferdinand-celine"
      },
      "book": {
        "title": "Podróż do kresu nocy",
        "slug": "podroz-do-kresu-nocy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/louis-ferdinand-celine/podroz-do-kresu-nocy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wojna",
          "slug": "wojna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "propaganda",
          "slug": "propaganda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/propaganda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Podr%C3%B3%C5%BC_do_kresu_nocy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:03"
    },
    {
      "id": "afae332a-9e76-4bd1-888c-6b8f861a7547",
      "slug": "to-nie-bylo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/marzenie-celta/to-nie-bylo",
      "text": "To nie było jedyne zwierzę, które zginęło na ulicach – powiedziała Alice posępnie – Zginęło wiele koni, psów, kotów. Niewinne ofiary ludzkiej brutalności. Bez przerwy śnią mi się w nocy. Biedactwa. My, ludzie, jesteśmy gorsi niż zwierzęta, prawda, Rogerze?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Marzenie Celta",
        "slug": "marzenie-celta",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/marzenie-celta"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "okrucieństwo",
          "slug": "okrucienstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/okrucienstwo"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Marzenie_Celta#T",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:54"
    },
    {
      "id": "5d1ce141-06d8-4c04-b3a4-003f3e8363c0",
      "slug": "rosliny-i-zwierzeta",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/lituma-w-andach/rosliny-i-zwierzeta",
      "text": "Rośliny i zwierzęta nigdy mnie nie zawiodły. A ludziom, dla odmiany, parę razy się zdarzyło.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Lituma w Andach",
        "slug": "lituma-w-andach",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/lituma-w-andach"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rozczarowanie",
          "slug": "rozczarowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rozczarowanie"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Lituma_w_Andach",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:51"
    },
    {
      "id": "bc3f14d0-724c-4dc2-8879-530892f17c83",
      "slug": "kazdy-wedrujacy-czlowiek",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/gawedziarz/kazdy-wedrujacy-czlowiek",
      "text": "Każdy wędrujący człowiek ma zwierzę, które mu towarzyszy, przecież. Nawet jeśli go nie widzi albo nie wie o jego istnieniu. W zależności od tego, kim jest i co robi, matka zwierzęcia wybiera go i mówi do swego małego: „Ten człowiek jest dla ciebie, opiekuj się nim”. I zwierzę staje się jego cieniem, zdaje się.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Gawędziarz",
        "slug": "gawedziarz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/gawedziarz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "troska",
          "slug": "troska",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/troska"
        },
        {
          "name": "mitologia",
          "slug": "mitologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mitologia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mario_Vargas_Llosa#Gaw%C4%99dziarz",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:48"
    },
    {
      "id": "7678a6da-c260-4426-bbbb-826c58499427",
      "slug": "wszelkie-proby-zaprzyjaznienia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/heban/wszelkie-proby-zaprzyjaznienia",
      "text": "Wszelkie próby zaprzyjaźnienia się z jaszczurkami kończą się niczym. Są to stworzenia bardzo nieufne i płochliwe, które chodzą (czy raczej – biegają) swoimi drogami. To nasze niepowodzenie ma także pewien sens metaforyczny: potwierdza ono, że można żyć razem, pod jednym dachem, a jednak nie sposób się porozumieć, znaleźć wspólny język.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ryszard Kapuściński",
        "slug": "ryszard-kapuscinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
      },
      "book": {
        "title": "Heban",
        "slug": "heban",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/heban"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "metafory",
          "slug": "metafory",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/metafory"
        },
        {
          "name": "nieporozumienia",
          "slug": "nieporozumienia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nieporozumienia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ryszard_Kapu%C5%9Bci%C5%84ski#Heban",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:42"
    },
    {
      "id": "1513639a-3d04-4e43-b62f-fb2009efbb50",
      "slug": "kiedy-ustalo-dudnienie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/heban/kiedy-ustalo-dudnienie",
      "text": "Kiedy ustało dudnienie ziemi i mrok znieruchomiał, ktoś z siedzących koło mnie Tanzańczyków spytał: – Widziałeś? – Tak – odparłem, na wpół jeszcze zmartwiały. – To był słoń. – Nie – odpowiedział. – Duch Afryki przybiera zawsze postać słonia. Bo słonia nie może pokonać żadne zwierzę. Ani lew, ani bawół, ani wąż.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ryszard Kapuściński",
        "slug": "ryszard-kapuscinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
      },
      "book": {
        "title": "Heban",
        "slug": "heban",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/heban"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "symbole",
          "slug": "symbole",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/symbole"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Heban",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:42"
    },
    {
      "id": "396a125e-6b1c-4dc2-acf3-41caab3489a5",
      "slug": "na-przyklad-na-planecie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/douglas-adams/autostopem-przez-galaktyke/na-przyklad-na-planecie",
      "text": "Na przykład na planecie Ziemia ludzie uważali, że są inteligentniejsi od delfinów, tak dużo bowiem dokonali – stworzyli koło, Nowy Jork, wojny i tak dalej – delfiny zaś nie robiły nic poza buszowaniem w wodzie i leżeniem brzuchem do góry. Delfiny uważały na odwrót: że to one są znacznie inteligentniejsze od ludzi – i to z tych samych powodów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Douglas Adams",
        "slug": "douglas-adams",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/douglas-adams"
      },
      "book": {
        "title": "Autostopem przez galaktykę",
        "slug": "autostopem-przez-galaktyke",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/douglas-adams/autostopem-przez-galaktyke"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "inteligencja",
          "slug": "inteligencja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/inteligencja"
        },
        {
          "name": "antropocentryzm",
          "slug": "antropocentryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/antropocentryzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Autostopem_przez_galaktyk%C4%99_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:40"
    },
    {
      "id": "04fd3636-ae44-4ed0-9d14-c458ce3293c1",
      "slug": "tedy-gorsze-my-niz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eliza-orzeszkowa/nad-niemnem/tedy-gorsze-my-niz",
      "text": "Tedy gorsze my niż zwierzęta: bo i między zwierzętami swój swego zna. Wilk wilka nie pożera i kruk krukowi oczów nie wydziobuje...",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Eliza Orzeszkowa",
        "slug": "eliza-orzeszkowa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eliza-orzeszkowa"
      },
      "book": {
        "title": "Nad Niemnem",
        "slug": "nad-niemnem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eliza-orzeszkowa/nad-niemnem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "okrucieństwo",
          "slug": "okrucienstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/okrucienstwo"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Nad_Niemnem",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:47"
    },
    {
      "id": "b795af8e-4e3b-4a8f-ac98-e417f37c2841",
      "slug": "prawdziwa-dobroc-czlowieka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/milan-kundera/nieznosna-lekkosc-bytu/prawdziwa-dobroc-czlowieka",
      "text": "Prawdziwa dobroć człowieka może się wyrazić w sposób absolutnie czysty i wolny tylko w stosunku do tego, kto nie reprezentuje żadnej siły. Prawdziwa moralna próba ludzkości, najbardziej podstawowa (leżąca tak głęboko, że wymyka się naszemu wzrokowi), polega na stosunku człowieka do tych, którzy są wydani na jego łaskę i niełaskę dla zwierząt.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Milan Kundera",
        "slug": "milan-kundera",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/milan-kundera"
      },
      "book": {
        "title": "Nieznośna lekkość bytu",
        "slug": "nieznosna-lekkosc-bytu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/milan-kundera/nieznosna-lekkosc-bytu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "moralność",
          "slug": "moralnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moralnosc"
        },
        {
          "name": "dobroć",
          "slug": "dobroc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dobroc"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Niezno%C5%9Bna_lekko%C5%9B%C4%87_bytu#Cz%C4%99%C5%9B%C4%87_VII_%E2%80%93_U%C5%9Bmiech_Karenina",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:43"
    },
    {
      "id": "53fd90b4-5c83-4544-a1f0-1f96a89b8566",
      "slug": "nie-ma-zadnej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/milan-kundera/nieznosna-lekkosc-bytu/nie-ma-zadnej",
      "text": "Nie ma żadnej pewności, że Bóg rzeczywiście dał ludziom władzę nad innymi stworzeniami. Raczej się wydaje, że człowiek sam wymyślił Boga, aby uczynić z władzy nad koniem czy krową, którą sobie uzurpował, rzecz świętą. Tak, prawo do zabicia jelenia czy krowy jest jedyną rzeczą, co do której ludzkość jest zgodna, nawet podczas najkrwawszych wojen.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Milan Kundera",
        "slug": "milan-kundera",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/milan-kundera"
      },
      "book": {
        "title": "Nieznośna lekkość bytu",
        "slug": "nieznosna-lekkosc-bytu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/milan-kundera/nieznosna-lekkosc-bytu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Niezno%C5%9Bna_lekko%C5%9B%C4%87_bytu#Cz%C4%99%C5%9B%C4%87_VII_%E2%80%93_U%C5%9Bmiech_Karenina",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:43"
    },
    {
      "id": "fe4a97b4-d941-4a09-91d3-21e073d07961",
      "slug": "szczury-i-koty",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll/zakochany-duch/szczury-i-koty",
      "text": "Szczury i koty myślą odmiennie. Szczury są dużo bardziej inteligentne, ale też chciwe - kusi je łatwy zysk. Natomiast koty cechuje na ogół większy dystans do świata. Przestają jeść tuż po zaspokojeniu głodu. Gdy ktoś lub coś je nudzi, wychodzą bez oglądania się na cudze uczucia. Nie mają natury dyplomatów i nie tolerują głupców. Życie wydaje im się w równym stopniu zabawne i żałosne. I nie uważają tego za wewnętrzną sprzeczność. Czyż nie można jednocześnie uśmiechać się i wzdychać?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jonathan Carroll",
        "slug": "jonathan-carroll",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll"
      },
      "book": {
        "title": "Zakochany duch",
        "slug": "zakochany-duch",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll/zakochany-duch"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "koty",
          "slug": "koty",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/koty"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Zakochany_duch",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:06"
    },
    {
      "id": "aefcd9a3-2558-4e0a-b1c2-c900661279a5",
      "slug": "lwy-powinny-byc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll/biale-jablka/lwy-powinny-byc",
      "text": "Lwy powinny być silne, ale łagodne, jak w kreskówce Disneya. One jednak takie nie są, a kiedy zachowują się jak lwy, masz im za złe, że nie są bajkowymi zwierzątkami z twojej wyobraźni. Rosyjskie niedźwiedzie nie wkładają kapeluszy i nie jeżdżą na rowerach. Ani nie śpią razem ze Złotowłosą. To ludzie zmuszają je, żeby odstawiały tę błazenadę w cyrkach, filmach i bajkach dla dzieci. Oczywiście, jedne są bardziej potulne czy dzikie, a inne mniej, ale wszystkie zawsze pozostaną niedźwiedziami. Więc nie odwracaj się do nich tyłem. A nawet nie podchodź. To proste. Nie one cię okłamują – to ty je kłamliwie postrzegasz.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jonathan Carroll",
        "slug": "jonathan-carroll",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll"
      },
      "book": {
        "title": "Białe jabłka",
        "slug": "biale-jablka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll/biale-jablka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "złudzenia",
          "slug": "zludzenia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zludzenia"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Bia%C5%82e_jab%C5%82ka",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:59"
    },
    {
      "id": "a6116cb1-18b3-4658-b054-a3fdaf4b05dd",
      "slug": "zwierzeta-jak-ludzie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna/dewajtis/zwierzeta-jak-ludzie",
      "text": "Zwierzęta jak ludzie, tylko tym lepsze, że gadać nie mogą i pieniędzy nie znają! A zresztą to samo! Bywa dobry i zły, łagodny i gniewliwy, skrzętny i próżniak, uczciwy i złodziej, ładny i brzydki. Tylko się przypatrzyć!",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Maria Rodziewiczówna",
        "slug": "maria-rodziewiczowna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna"
      },
      "book": {
        "title": "Dewajtis",
        "slug": "dewajtis",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna/dewajtis"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 182,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Maria_Rodziewicz%C3%B3wna#Dewajtis",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:40"
    },
    {
      "id": "bea37e5f-ef17-4516-881b-4a99e6ef16ca",
      "slug": "ptaki-malpy-kazde",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/czarownica-z-portobello/ptaki-malpy-kazde",
      "text": "Ptaki, małpy, każde boskie stworzenie, wszystkie słuchają głosu instynktu i wypełniają tylko to, co zostało w nim zaprogramowane. W przypadku człowieka sprawy się komplikują, zna on bowiem miłość i jej pułapki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Czarownica z Portobello",
        "slug": "czarownica-z-portobello",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/czarownica-z-portobello"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Czarownica_z_Portobello#Ojciec_Giancarlo_Fontana",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:16"
    },
    {
      "id": "75bf2788-3a8e-4e31-a6f9-567f92bcd45c",
      "slug": "za-dwa-stulecia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/lovelock/za-dwa-stulecia",
      "text": "Za dwa stulecia ludzie wreszcie osiągną to, czego zawsze tak bardzo pragnęli: niewolnictwo, którego nie trzeba się wstydzić. Przecież stale udoskonalają służace im zwierzęta.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Orson Scott Card",
        "slug": "orson-scott-card",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card"
      },
      "book": {
        "title": "Lovelock",
        "slug": "lovelock",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/lovelock"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 25,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "niewolnictwo",
          "slug": "niewolnictwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niewolnictwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Orson_Scott_Card#Lovelock",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:50"
    },
    {
      "id": "dd8564d6-b245-43b6-9497-dc4b46ad11a4",
      "slug": "slyszales-o-tym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert/diuna/slyszales-o-tym",
      "text": "Słyszałeś o tym, że zwierzęta odgryzają sobie kończynę, by umknąć z potrzasku? To zwierzęca sztuczka. Człowiek wytrzyma sidła, zniesie ból, uda śmierć, by zabić myśliwego usuwając zagrożenie dla swego gatunku.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Frank Herbert",
        "slug": "frank-herbert",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert"
      },
      "book": {
        "title": "Diuna",
        "slug": "diuna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert/diuna"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Diuna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:23"
    },
    {
      "id": "68c478a2-0f5d-4dd0-8d60-104d971061ef",
      "slug": "przyjrzyj-sie-jakiemukolwiek",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/wilk-stepowy/przyjrzyj-sie-jakiemukolwiek",
      "text": "Przyjrzyj się jakiemukolwiek zwierzęciu, kotu, psu, ptakowi albo nawet jednemu z tych pięknych, dużych zwierząt w ogrodzie zoologicznym, pumie lub żyrafie! Zobaczysz, że one wszystkie są prawdziwe, że żadne nie jest zakłopotane, każde wie, co ma robić i jak się zachować. Nie chcą imponować. Żadnej komedii. Są takie, jakie są, jak kamienie i kwiaty albo jak gwiazdy na niebie. Rozumiesz?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Hermann Hesse",
        "slug": "hermann-hesse",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse"
      },
      "book": {
        "title": "Wilk stepowy",
        "slug": "wilk-stepowy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/wilk-stepowy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "autentyczność",
          "slug": "autentycznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/autentycznosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wilk_stepowy#P",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:13"
    },
    {
      "id": "2a756423-2c9b-409b-9ee6-7755edd13662",
      "slug": "nie-ma-stworzenia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/zapiski-na-pudelku-od-zapalek/nie-ma-stworzenia",
      "text": "Nie ma stworzenia bardziej nieroztropnego niż leming, leniwszego niż kot, bardziej zaślinionego niż pies w sierpniu, bardziej śmierdzącego niż prosie, bardziej histerycznego niż koń, głupszego niż ćma, bardziej obślizgłego niż ślimak, jadowitszego niż żmija, obdarzonego mniejszą fantazją niż mrówka i mniej twórczego muzycznie niż słowik. Trzeba po prostu kochać – a jeśli nie możemy się na to w żaden sposób zdobyć, przynajmniej szanować – te i inne zwierzęta takimi, jakimi są.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Umberto Eco",
        "slug": "umberto-eco",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco"
      },
      "book": {
        "title": "Zapiski na pudełku od zapałek",
        "slug": "zapiski-na-pudelku-od-zapalek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/zapiski-na-pudelku-od-zapalek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 68,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "miłość do zwierząt",
          "slug": "milosc-do-zwierzat",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc-do-zwierzat"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Zapiski_na_pude%C5%82ku_od_zapa%C5%82ek",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:08"
    },
    {
      "id": "28268e9f-041e-40b9-b464-8ae2fedd4302",
      "slug": "krolewski-sokolnik-zwykle",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/carpe-jugulum/krolewski-sokolnik-zwykle",
      "text": "Królewski sokolnik zwykle bezskutecznie bronił się przed sokołami, które atakowały go dla rozrywki, a jeśli chodzi o Króla Henryka, to podnosił go w powietrze i upuszczał jak żółwia.\n\nNie znaczy to, że Hodgesesaargh był złym sokolnikiem. Kliku innych w Lancre także hodowało sokoły i uważało, że należy do najlepszych treserów w całych górach, może dlatego, że był całkowicie oddany temu zajęciu. Po prostu każdą małą, pierzastą maszynę do zabijania szkolił tak dobrze, że w końcu nie mogła się powstrzymać od sprawdzenia jak treser smakuje.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Carpe Jugulum",
        "slug": "carpe-jugulum",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/carpe-jugulum"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Carpe_jugulum",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:58"
    },
    {
      "id": "4ade5879-39c4-42a9-afcf-123ae30ec61c",
      "slug": "to-zwierze-zwierzeta",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/panowie-i-damy/to-zwierze-zwierzeta",
      "text": "To zwierzę. Zwierzęta nie mogą mordować. Tylko my, rasy wyższe, jesteśmy zdolni do mordu. To jedna z cech, które odróżniają nas od zwierząt.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Panowie i damy",
        "slug": "panowie-i-damy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/panowie-i-damy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "zbrodnia",
          "slug": "zbrodnia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zbrodnia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Panowie_i_damy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "c00a5c85-3efe-43ce-b141-74ee499939a0",
      "slug": "byly-to-owce",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/byly-to-owce",
      "text": "Były to owce – prawdopodobnie najgłupsze zwierzęta we wszechświecie, może z wyjątkiem kaczek.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Pomniejsze bóstwa",
        "slug": "pomniejsze-bostwa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "głupota",
          "slug": "glupota",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/glupota"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:52"
    },
    {
      "id": "363c1af1-43a1-441e-8119-f1d0d8c87c68",
      "slug": "ludzki-umysl-traktuje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/rownoumagicznienie/ludzki-umysl-traktuje",
      "text": "Ludzki umysł traktuje rzeczy ambicjonalnie (…). Cały zakres wszechświata wyraża się dla nich (zwierząt) jako rzeczy, które:\n\na) nadają się do kopulacji\n\nb) nadają się do jedzenia\n\nc) należy przed nimi uciekać\n\nd) kamienie\n\nTo uwalnia umysł od zbędnych myśli i daje konieczną bystrość wtedy, kiedy jest niezbędna.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Równoumagicznienie",
        "slug": "rownoumagicznienie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/rownoumagicznienie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "myślenie",
          "slug": "myslenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/myslenie"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/R%C3%B3wnoumagicznienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:46"
    },
    {
      "id": "f358e410-922d-4fce-9bee-44f8568eaa0f",
      "slug": "na-krotkich-dystansach",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/kolor-magii/na-krotkich-dystansach",
      "text": "Na krótkich dystansach stworzenie dwunogie zwykle potrafi wyprzedzić stworzenie czworonogie, a to z powodu czasu, jaki zajmuje czworonogowi zorientowanie się w tych wszystkich nogach.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Kolor magii",
        "slug": "kolor-magii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/kolor-magii"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "bieganie",
          "slug": "bieganie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bieganie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kolor_magii",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:45"
    },
    {
      "id": "c75de7c8-cf47-42cc-b17f-b647d536d52b",
      "slug": "to-wzruszajace-jak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/waldemar-lysiak/statek/to-wzruszajace-jak",
      "text": "To wzruszające, jak bardzo one potrzebują czworonogów i ptaszków, prawda? Muszą się koniecznie opiekować kimś słabszym, nie fizycznie słabszym, lecz mózgowo słabszym tym się dowartościowują.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Waldemar Łysiak",
        "slug": "waldemar-lysiak",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/waldemar-lysiak"
      },
      "book": {
        "title": "Statek",
        "slug": "statek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/waldemar-lysiak/statek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Waldemar_%C5%81ysiak#Statek",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:38"
    },
    {
      "id": "fa63ec70-dc57-4764-9404-8765a7f9a3f5",
      "slug": "ludzie-uwielbiaja-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gene-brewer/na-promieniu-swiatla/ludzie-uwielbiaja-sie",
      "text": "Ludzie uwielbiają się oszukiwać, używając eufemizmów – udają, że nie jedzą zwierząt. A więc nie jedzą krowy, tylko „befsztyk”, nie jedzą świnki, tylko „schab” i tak dalej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Gene Brewer",
        "slug": "gene-brewer",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gene-brewer"
      },
      "book": {
        "title": "Na promieniu światła",
        "slug": "na-promieniu-swiatla",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gene-brewer/na-promieniu-swiatla"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "hipokryzja",
          "slug": "hipokryzja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/hipokryzja"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "jedzenie",
          "slug": "jedzenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jedzenie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gene_Brewer#Na_promieniu_%C5%9Bwiat%C5%82a",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:34"
    },
    {
      "id": "8bfd18d0-a5e7-42b3-b513-96bfae819a6a",
      "slug": "polowanie-nie-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gene-brewer/na-promieniu-swiatla/polowanie-nie-jest",
      "text": "Polowanie nie jest żadnym sportem, to morderstwo z zimną krwią. Jeśli ktoś potrafi pokonać niedźwiedzia w zapasach lub samemu dogonić zająca, wówczas może się uważać za prawdziwego sportowca.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Gene Brewer",
        "slug": "gene-brewer",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gene-brewer"
      },
      "book": {
        "title": "Na promieniu światła",
        "slug": "na-promieniu-swiatla",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gene-brewer/na-promieniu-swiatla"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gene_Brewer#Na_promieniu_%C5%9Bwiat%C5%82a",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:34"
    },
    {
      "id": "08599c32-0195-441e-a061-16fe7d983c1b",
      "slug": "wielu-ludzi-wspolczuje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gene-brewer/na-promieniu-swiatla/wielu-ludzi-wspolczuje",
      "text": "Wielu ludzi współczuje delfinom złapanym w sieci przeznaczone dla tuńczyków. Kto płacze nad tuńczykami?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Gene Brewer",
        "slug": "gene-brewer",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gene-brewer"
      },
      "book": {
        "title": "Na promieniu światła",
        "slug": "na-promieniu-swiatla",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gene-brewer/na-promieniu-swiatla"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "współczucie",
          "slug": "wspolczucie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wspolczucie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gene_Brewer#Na_promieniu_%C5%9Bwiat%C5%82a",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:34"
    },
    {
      "id": "f7f52254-8c9d-4630-b472-cf7ba02a42d1",
      "slug": "dlaczego-okreslac-czlowieka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/na-szczytach-rozpaczy/dlaczego-okreslac-czlowieka",
      "text": "Dlaczego określać człowieka mianem zwierzęcia rozumnego, skoro u niektórych zwierząt znajdziesz rozumu, ile chcesz?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Emil Cioran",
        "slug": "emil-cioran",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran"
      },
      "book": {
        "title": "Na szczytach rozpaczy",
        "slug": "na-szczytach-rozpaczy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/na-szczytach-rozpaczy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Na_szczytach_rozpaczy#D",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:31"
    },
    {
      "id": "49f7cf31-ac00-4d43-9b14-3e1ab9aef211",
      "slug": "w-zoo-wszystkie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/cwiartowanie/w-zoo-wszystkie",
      "text": "W zoo. – Wszystkie te zwierzęta zachowują się przyzwoicie, oprócz małp. Czuć, że człowiek jest blisko.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Emil Cioran",
        "slug": "emil-cioran",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran"
      },
      "book": {
        "title": "Ćwiartowanie",
        "slug": "cwiartowanie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/cwiartowanie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Emil_Cioran#%C4%86wiartowanie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:30"
    },
    {
      "id": "3aa4cabb-f144-4616-95d2-1e497d537547",
      "slug": "glos-jego-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-maria-remarque/na-zachodzie-bez-zmian/glos-jego-jest",
      "text": "Głos jego jest wzburzony, brzmi niemal uroczyście, kiedy mówi: – Powiadam wam, to najgorsze świństwo, że zwierzęta są na wojnie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Erich Maria Remarque",
        "slug": "erich-maria-remarque",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-maria-remarque"
      },
      "book": {
        "title": "Na Zachodzie bez zmian",
        "slug": "na-zachodzie-bez-zmian",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-maria-remarque/na-zachodzie-bez-zmian"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wojna",
          "slug": "wojna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Na_Zachodzie_bez_zmian#Cytaty",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:20"
    },
    {
      "id": "c93ecac2-9b69-4580-8c4e-1605e75d5be9",
      "slug": "jak-by-powiedzial",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/chuck-palahniuk/kolysanka/jak-by-powiedzial",
      "text": "Jak by powiedział Karol Marks, uczyniliśmy sobie wrogów ze wszystkich roślin i zwierząt, żeby usprawiedliwić fakt, że je zabijamy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Chuck Palahniuk",
        "slug": "chuck-palahniuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/chuck-palahniuk"
      },
      "book": {
        "title": "Kołysanka",
        "slug": "kolysanka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/chuck-palahniuk/kolysanka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "moralność",
          "slug": "moralnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moralnosc"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Chuck_Palahniuk#Ko%C5%82ysanka_(2002)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:08"
    },
    {
      "id": "2334f194-67b1-4ecd-87ee-523781ef0c56",
      "slug": "czy-krowa-mowi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mark-twain/przygody-hucka-finna/czy-krowa-mowi",
      "text": "(…) czy krowa mówi tak, jak król, albo kot tak, jak krowa?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mark Twain",
        "slug": "mark-twain",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mark-twain"
      },
      "book": {
        "title": "Przygody Hucka Finna",
        "slug": "przygody-hucka-finna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mark-twain/przygody-hucka-finna"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 43,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "język",
          "slug": "jezyk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Przygody_Hucka#Huckelberry_Finn",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:03"
    },
    {
      "id": "ef5c4e59-2e35-46f5-83aa-3d558a3722bf",
      "slug": "stworzenie-ktore-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/czeslaw-milosz/dolina-issy/stworzenie-ktore-sie",
      "text": "Stworzenie, które się zabija, i tak umrze, więc chyba wszystko jedno, czy trochę wcześniej czy później.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Czesław Miłosz",
        "slug": "czeslaw-milosz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/czeslaw-milosz"
      },
      "book": {
        "title": "Dolina Issy",
        "slug": "dolina-issy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/czeslaw-milosz/dolina-issy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Dolina_Issy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:53"
    },
    {
      "id": "202d82de-fada-458b-9f26-aaf2b154e5ca",
      "slug": "slonie-maja-dobra",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/agatha-christie/450-z-paddington/slonie-maja-dobra",
      "text": "Słonie mają dobrą pamięć",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Agatha Christie",
        "slug": "agatha-christie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/agatha-christie"
      },
      "book": {
        "title": "4.50 z Paddington",
        "slug": "450-z-paddington",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/agatha-christie/450-z-paddington"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/4.50_z_Paddington",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:04"
    },
    {
      "id": "989d5032-ee11-46e2-a52c-4ce99620b3c5",
      "slug": "samokrytyczny-szakal-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wislawa-szymborska/wielka-liczba/samokrytyczny-szakal-nie",
      "text": "Samokrytyczny szakal nie istnieje.\n\nSzarańcza, aligator, trychina i giez\n\nżyją jak żyją i rade są z tego.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wisława Szymborska",
        "slug": "wislawa-szymborska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wislawa-szymborska"
      },
      "book": {
        "title": "Wielka liczba",
        "slug": "wielka-liczba",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wislawa-szymborska/wielka-liczba"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "moralność",
          "slug": "moralnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moralnosc"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wis%C5%82awa_Szymborska#Tom_Wielka_liczba_(1976)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:25"
    },
    {
      "id": "3c33cd5c-fc86-454c-b3a7-348317291657",
      "slug": "zajac-l-u",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/zajac-l-u",
      "text": "Zając l u b i buraczki – takie jest zdanie kucharza.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "subiektywizm",
          "slug": "subiektywizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/subiektywizm"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "jedzenie",
          "slug": "jedzenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jedzenie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#Z",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:22"
    },
    {
      "id": "f27a0aae-f46a-4828-990a-c71e1e63acdc",
      "slug": "nie-draznic-lwa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/nie-draznic-lwa",
      "text": "„Nie drażnić lwa!” – „Dlaczego?” – zapytałem dozorcy. – „Dostaje biegunki” – odrzekł.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "pozory",
          "slug": "pozory",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pozory"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:17"
    },
    {
      "id": "fcf1be73-7ed2-47e7-bba4-475a4a846090",
      "slug": "jakie-wnioski-wyciagaja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/jakie-wnioski-wyciagaja",
      "text": "Jakie wnioski wyciągają z doświadczeń króliki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "nauka",
          "slug": "nauka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nauka"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#J",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:14"
    },
    {
      "id": "a5f6be13-07b5-42ac-8d47-d74bda06735d",
      "slug": "kazda-krowa-byla",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/kazda-krowa-byla",
      "text": "Każda krowa była kiedyś bycza.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "gra słów",
          "slug": "gra-slow",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gra-slow"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#K",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:14"
    },
    {
      "id": "9cc1e6ba-c634-467e-95a0-c0fdf3182366",
      "slug": "ludzie-zawsze-postepowali",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/zapiski-na-pudelku-od-zapalek/ludzie-zawsze-postepowali",
      "text": "Ludzie zawsze postępowali bezlitośnie wobec zwierząt, a kiedy zdali sobie sprawę ze swojej niegodziwości, zaczęli, jeśli nie kochać wszystkie bez wyjątku (gdyż najspokojniej w świecie nadal je zjadają), to przynajmniej przychylnie się o nich wyrażać.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Umberto Eco",
        "slug": "umberto-eco",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco"
      },
      "book": {
        "title": "Zapiski na pudełku od zapałek",
        "slug": "zapiski-na-pudelku-od-zapalek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/zapiski-na-pudelku-od-zapalek"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Jak mówić o zwierzętach?",
      "chapter_parent": null,
      "page": 67,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "hipokryzja",
          "slug": "hipokryzja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/hipokryzja"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "znęcanie się nad zwierzętami",
          "slug": "znecanie-sie-nad-zwierzetami",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/znecanie-sie-nad-zwierzetami"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-25T20:46:54"
    },
    {
      "id": "4519ad17-978a-41eb-8e64-4c120dee5ec3",
      "slug": "nieme-stworzenia-jak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/virginia-woolf/orlando/nieme-stworzenia-jak",
      "text": "[...] nieme stworzenia, jak dobrze wiadomo, są znacznie lepszymi sędziami tożsamości i charakteru niźli my sami.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Virginia Woolf",
        "slug": "virginia-woolf",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/virginia-woolf"
      },
      "book": {
        "title": "Orlando",
        "slug": "orlando",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/virginia-woolf/orlando"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 123,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "charakter",
          "slug": "charakter",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/charakter"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-22T14:10:25"
    },
    {
      "id": "b5819aae-2ea7-485e-a18a-ea9e066a3afc",
      "slug": "nawet-zwierzeta-zdaja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/juan-rulfo/pedro-paramo/nawet-zwierzeta-zdaja",
      "text": "[...] nawet zwierzęta zdają sobie sprawę, kiedy popełniają zbrodnię [...].",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Juan Rulfo",
        "slug": "juan-rulfo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/juan-rulfo"
      },
      "book": {
        "title": "Pedro Páramo",
        "slug": "pedro-paramo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/juan-rulfo/pedro-paramo"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 25,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "zbrodnia",
          "slug": "zbrodnia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zbrodnia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-21T18:20:49"
    },
    {
      "id": "0b91c2f4-1193-4a0f-a783-bbde2de4a0a0",
      "slug": "ale-czlowiek-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marlen-haushofer/sciana/ale-czlowiek-nie",
      "text": "[...] ale człowiek nie może nigdy stać się zwierzęciem, wcześniej pochłonie go przepaść.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Marlen Haushofer",
        "slug": "marlen-haushofer",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marlen-haushofer"
      },
      "book": {
        "title": "Ściana",
        "slug": "sciana",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marlen-haushofer/sciana"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 40,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-16T10:02:22"
    },
    {
      "id": "bbb27482-6ced-45d0-a558-56fe3a437159",
      "slug": "byla-zaklinaczka-koni",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/woody-allen/czysta-anarchia/byla-zaklinaczka-koni",
      "text": "[...] była zaklinaczką koni; na ranczu w Teksasie oswajała zwierzęta szeptaniem do ucha, przeżyła jednak załamanie nerwowe, kiedy koń odpowiedział, też szeptem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Woody Allen",
        "slug": "woody-allen",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/woody-allen"
      },
      "book": {
        "title": "Czysta anarchia",
        "slug": "czysta-anarchia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/woody-allen/czysta-anarchia"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Prawo i materace",
      "chapter_parent": null,
      "page": 141,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-13T20:39:14"
    },
    {
      "id": "001e11a4-8193-4dfe-9c52-423139549be2",
      "slug": "mniej-bezpiecznie-czulem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche/tako-rzecze-zaratustra/mniej-bezpiecznie-czulem",
      "text": "Mniej bezpiecznie czułem się wśród ludzi niż pośród zwierząt [...]",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Fryderyk Nietzsche",
        "slug": "fryderyk-nietzsche",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche"
      },
      "book": {
        "title": "Tako rzecze Zaratustra",
        "slug": "tako-rzecze-zaratustra",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche/tako-rzecze-zaratustra"
      },
      "character": null,
      "chapter": "O nadczłowieku i ostatnim człowieku, 10.",
      "chapter_parent": null,
      "page": 25,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "mizantropia",
          "slug": "mizantropia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mizantropia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-09T18:57:53"
    },
    {
      "id": "df6f50c2-f9b6-4fcf-b31d-00f171fa7fec",
      "slug": "dawniej-rzucano-niewolnikow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gustaw-herling-grudzinski/inny-swiat/dawniej-rzucano-niewolnikow",
      "text": "Dawniej rzucano niewolników lwom na pożarcie, teraz rzuca się lwy na pożarcie niewolnikom.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Gustaw Herling-Grudziński",
        "slug": "gustaw-herling-grudzinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gustaw-herling-grudzinski"
      },
      "book": {
        "title": "Inny Świat",
        "slug": "inny-swiat",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gustaw-herling-grudzinski/inny-swiat"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Część 1: Zabójca Stalina",
      "chapter_parent": null,
      "page": 100,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "okrucieństwo",
          "slug": "okrucienstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/okrucienstwo"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-08T23:45:26"
    },
    {
      "id": "34f9bf62-79e0-4c36-821a-db30271eb22e",
      "slug": "legenda-mowi-ze-pekinczyki",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/agatha-christie/dwanascie-prac-herkulesa/legenda-mowi-ze-pekinczyki",
      "text": "Legenda mówi [...], że pekińczyki były kiedyś lwami. Do tej pory zachowały lwie serce!",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Agatha Christie",
        "slug": "agatha-christie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/agatha-christie"
      },
      "book": {
        "title": "Dwanaście prac Herkulesa",
        "slug": "dwanascie-prac-herkulesa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/agatha-christie/dwanascie-prac-herkulesa"
      },
      "character": "Amy Carnaby",
      "chapter": "Lew z Nemei",
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "psy",
          "slug": "psy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psy"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-04T21:45:06"
    },
    {
      "id": "2af951f9-31e6-4ea9-a989-2c1a0f498b12",
      "slug": "koty-to-gangsterzy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/cmetarz-zwiezat/koty-to-gangsterzy",
      "text": "Koty to gangsterzy świata zwierzęcego, żyjący poza prawem i tam ginący. Mnóstwo z nich nie dożyje starości przy kominku.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Cmętarz zwieżąt",
        "slug": "cmetarz-zwiezat",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/cmetarz-zwiezat"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "koty",
          "slug": "koty",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/koty"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T12:13:28"
    },
    {
      "id": "69dd3761-9b81-442d-b772-73b9b07cb73b",
      "slug": "prawde-mowiac-nigdy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych/prawde-mowiac-nigdy",
      "text": "Prawdę mówiąc, nigdy nie rozumiałam tego rozróżnienia między „kłusować” a „polować”. Jedno i drugie jest zabijaniem. Pierwsze skrytym i bezprawnym; drugie jawnym i w majestacie prawa.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Olga Tokarczuk",
        "slug": "olga-tokarczuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk"
      },
      "book": {
        "title": "Prowadź swój pług przez kości umarłych",
        "slug": "prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:28:23"
    },
    {
      "id": "5e5621c5-50b2-4b59-ad1d-0639ed099f2e",
      "slug": "kto-podzielil-swiat",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych/kto-podzielil-swiat",
      "text": "Kto podzielił świat na bezużyteczne i pożyteczne, i jakim prawem? Czy oset nie ma prawa do życia albo Mysz, która zjada ziarno w magazynach, Pszczoły i Trutnie, chwasty i róże. Czyj to rozum odważył się na taki tupet, żeby sądzić, kto jest lepszy, a kto gorszy?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Olga Tokarczuk",
        "slug": "olga-tokarczuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk"
      },
      "book": {
        "title": "Prowadź swój pług przez kości umarłych",
        "slug": "prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "antropocentryzm",
          "slug": "antropocentryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/antropocentryzm"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:27:27"
    },
    {
      "id": "0e369739-dd8c-4dac-8be0-103371a4922d",
      "slug": "gnilik-czarny-piekny",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych/gnilik-czarny-piekny",
      "text": "Gnilik Czarny, piękny jak kropka rtęci. Ciołek Matowy. Ciekawe imię. Powinno się imiona Owadów dawać dzieciom. I Ptaków, i innych Zwierząt. Dębosz Żukowaty. Dębosz Kowalski. Drozofila Nowak. Corvus Duszejko.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Olga Tokarczuk",
        "slug": "olga-tokarczuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk"
      },
      "book": {
        "title": "Prowadź swój pług przez kości umarłych",
        "slug": "prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "imiona",
          "slug": "imiona",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/imiona"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:26:46"
    },
    {
      "id": "f6c6d8b7-b9c2-4535-9a65-f3ba3fe58af9",
      "slug": "czlowiek-ma-wobec",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych/czlowiek-ma-wobec",
      "text": "[...] Człowiek ma wobec Zwierząt wielki obowiązek — pomóc im przeżyć życie, a tym oswojonym — odwzajemnić ich miłość i czułość, bo one nam dają o wiele więcej, niż od nas dostają.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Olga Tokarczuk",
        "slug": "olga-tokarczuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk"
      },
      "book": {
        "title": "Prowadź swój pług przez kości umarłych",
        "slug": "prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "miłość do zwierząt",
          "slug": "milosc-do-zwierzat",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc-do-zwierzat"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:25:33"
    },
    {
      "id": "d715b000-010d-4455-856b-9fde4cf23e9d",
      "slug": "wiekszosc-ludzi-ma-bzika",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jd-salinger/buszujacy-w-zbozu/wiekszosc-ludzi-ma-bzika",
      "text": "Większość ludzi ma bzika na punkcie samochodów. Martwią się najlżejszym zadrapaniem lakieru, ustawicznie gadają o tym, ile mil przejechali na jednym galonie benzyny, a ledwie kupią sobie nowiuteńki wóz, już zaczynają myśleć, jak by tu go zamienić na jeszcze nowszy. To wreszcie wcale nie znaczy, żebym przepadał za starymi wozami. W ogóle samochody mnie guzik obchodzą. Wolałbym mieć konia. Koń ma w sobie przynajmniej coś ludzkiego.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "J.D. Salinger",
        "slug": "jd-salinger",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jd-salinger"
      },
      "book": {
        "title": "Buszujący W Zbożu",
        "slug": "buszujacy-w-zbozu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jd-salinger/buszujacy-w-zbozu"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział 17",
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "konsumpcjonizm",
          "slug": "konsumpcjonizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konsumpcjonizm"
        },
        {
          "name": "samochody",
          "slug": "samochody",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/samochody"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T10:46:36"
    }
  ]
}
