{
  "type": "topic",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "name": "wyzysk",
  "slug": "wyzysk",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk",
  "heading": "Cytaty o wyzysku",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk.md",
  "quotes_count": 37,
  "authors_count": 17,
  "parent": {
    "name": "społeczeństwo",
    "slug": "spoleczenstwo",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spoleczenstwo",
    "heading": "Cytaty o społeczeństwie"
  },
  "children": [],
  "quotes": [
    {
      "id": "df54a125-6bbd-4ff1-b28d-ad7c1734f7b9",
      "slug": "wodka-swietnie-uzupelniala",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kacper-poblocki/chamstwo/wodka-swietnie-uzupelniala",
      "text": "Wódka świetnie uzupełniała praktykę zapominania o frasunku poprzez taniec. Państwo o tym wiedzieli, stopniowo zamieniając karczmy głównie w miejsca spożycia alkoholu. Trzysta lat pańszczyzny to również trzysta lat konsekwentnego rozpijania polskiego ludu. Wódka stała się wręcz najbardziej dochodową gałęzią pańskiej gospodarki – „prawdziwą mennicą”, jak to ujął książę Czartoryski. Polszcza nie funkcjonowała jako spichlerz Europy, główny rynek zbytu na zboże stanowiła bowiem rodzima wieś, a w zasadzie włościańskie gardła. Zboże, uprawiane siłą pańszczyźnianych rąk, przerabiano na wódkę, a tę następnie wciskano klasie ludowej. Sprzedawano, ale pod przymusem zwanym prawem propinacji.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kacper Pobłocki",
        "slug": "kacper-poblocki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kacper-poblocki"
      },
      "book": {
        "title": "Chamstwo",
        "slug": "chamstwo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kacper-poblocki/chamstwo"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 260,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "alkohol",
          "slug": "alkohol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/alkohol"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        },
        {
          "name": "szlachta",
          "slug": "szlachta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szlachta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kacper_Pob%C5%82ocki#Chamstwo",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:16"
    },
    {
      "id": "666e307c-fa9a-48c4-bf91-5001a585fe79",
      "slug": "na-rusi-czerwonej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kacper-poblocki/chamstwo/na-rusi-czerwonej",
      "text": "Na Rusi Czerwonej w XVII wieku cena za człowieka wynosiła od stu do trzystu złotych. Woła pociągowego można było kupić za trzydzieści złotych. Innymi słowy człowiek wart był tyle, ile trzy do dziesięciu wołów. (…)\n\nŻycie poddanych i bydła było powiązane nie tylko przez wartość pieniężną ich głów, ale też przez kierat pracy, do której zostali wciągnięci. Niektórzy zwracali uwagę na to, że pan bardziej dba o zwierzęta niż o ludzi. (…) Jarzmem nazywano wówczas uprząż roboczą, w którą wsadzano bydło, gdy pracowało w polu. Człowiek był nim spętany mocniej niż zwierzęta. Granice dnia roboczego wyznaczały z jednej strony wschód i zachód słońca, a z drugiej wydolność fizyczna bydła. (…) Rytm pańszczyźnianej robocie nadawała wydajność zwierząt, do której musiał dopasować się człowiek.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kacper Pobłocki",
        "slug": "kacper-poblocki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kacper-poblocki"
      },
      "book": {
        "title": "Chamstwo",
        "slug": "chamstwo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kacper-poblocki/chamstwo"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 59,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        },
        {
          "name": "niewolnictwo",
          "slug": "niewolnictwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niewolnictwo"
        },
        {
          "name": "szlachta",
          "slug": "szlachta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szlachta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kacper_Pob%C5%82ocki#Chamstwo",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:16"
    },
    {
      "id": "0606efcc-a66f-46fc-83b7-effe3de1fae1",
      "slug": "szybki-pieniadz-ktory",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dagmar-ploetz/gabriel-garcia-marquez/szybki-pieniadz-ktory",
      "text": "Szybki pieniądz, który się tu zarabia, utrudnia czasem dostrzeżenie, że są to właśnie ludzie, których wyzyskowi zawdzięcza się gospodarczy sukces.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Dagmar Ploetz",
        "slug": "dagmar-ploetz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dagmar-ploetz"
      },
      "book": {
        "title": "Gabriel Garcia Marquez",
        "slug": "gabriel-garcia-marquez",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dagmar-ploetz/gabriel-garcia-marquez"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pieniądze",
          "slug": "pieniadze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pieniadze"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Dagmar_Ploetz#Gabriel_Garcia_Marquez",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:45"
    },
    {
      "id": "b99f68d6-752c-4b5b-b2c5-e44238621e54",
      "slug": "a-kto-tak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/krzysztof-niewrzeda/zamet/a-kto-tak",
      "text": "A kto tak naprawdę jest pracodawcą. Przecież nie ci, którzy korzystają z pracy ludzi, tylko ci, którzy tę pracę wykonują. To oni dają wykonywaną przez siebie pracę tym, którzy powinni za nią godziwie zapłacić. Wszystko wywrócone jest do góry nogami. Po to, żeby pracownikom wbić do głowy, że są zależni od tych, którzy ich wykorzystują. I po to, żebyśmy godzili się na takie zarobki, jakie nam się wyznaczy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Krzysztof Niewrzęda",
        "slug": "krzysztof-niewrzeda",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/krzysztof-niewrzeda"
      },
      "book": {
        "title": "Zamęt",
        "slug": "zamet",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/krzysztof-niewrzeda/zamet"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 184,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Krzysztof_Niewrz%C4%99da#Zam%C4%99t",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:15"
    },
    {
      "id": "be6c9935-1b1b-4745-bccc-f23c4d48df01",
      "slug": "w-chwili-calkowitej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/krzysztof-niewrzeda/czas-przeprowadzki/w-chwili-calkowitej",
      "text": "W chwili całkowitej kompromitacji modelu socjalistycznego, zachodni wzorzec pracy stał się jedynym. Tym samym pozbawiony był jakiejkolwiek konkurencji. Zaczęto więc eliminować z niego to, co sprawiało, iż wcześniej miał on w miarę sympatyczny charakter. Dlatego na Wschodzie i Zachodzie wszyscy dowiedzieli się dość szybko czym jest mobilność, dyspozycyjność i konieczność dopasowania się do grupy, występującej już jednak jako „team”. I mało kto zauważył, że określenia te w rzeczywistości oznaczają współczesne niewolnictwo i że właśnie dzięki nim możliwe jest podtrzymywanie przy życiu społecznej masy, w coraz większym stopniu odmawiającej jednostce prawa do zachowania indywidualnego charakteru.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Krzysztof Niewrzęda",
        "slug": "krzysztof-niewrzeda",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/krzysztof-niewrzeda"
      },
      "book": {
        "title": "Czas przeprowadzki",
        "slug": "czas-przeprowadzki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/krzysztof-niewrzeda/czas-przeprowadzki"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 131,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        },
        {
          "name": "indywidualizm",
          "slug": "indywidualizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/indywidualizm"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Krzysztof_Niewrz%C4%99da#Czas_przeprowadzki",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:14"
    },
    {
      "id": "caa134bf-5fff-4e89-8d74-7d60f9cff2b7",
      "slug": "proletariusze-oglupieni-dogmatem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paul-lafargue/prawo-do-lenistwa/proletariusze-oglupieni-dogmatem",
      "text": "Proletariusze, ogłupieni dogmatem pracy, nie rozumieją, że nadmierna praca, którą sobie narzucili w okresach rzekomej pomyślności, jest przyczyną ich nędzy podczas kryzysów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paul Lafargue",
        "slug": "paul-lafargue",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paul-lafargue"
      },
      "book": {
        "title": "Prawo do lenistwa",
        "slug": "prawo-do-lenistwa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paul-lafargue/prawo-do-lenistwa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 9,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        },
        {
          "name": "ubóstwo",
          "slug": "ubostwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ubostwo"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Paul_Lafargue#Prawo_do_lenistwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:55"
    },
    {
      "id": "8f5dfd33-ad2d-44e3-b392-7f6701d979ac",
      "slug": "zeby-proletariat-zdal",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paul-lafargue/prawo-do-lenistwa/zeby-proletariat-zdal",
      "text": "(…) żeby proletariat zdał sobie sprawę ze swojej siły, musi wyzbyć się przesądów chrześcijańskiej, ekonomicznej i wolnomyślnej moralności. Musi odzyskać swe naturalne instynkty, musi ogłosić, że Prawo do lenistwa jest tysiąckroć bardziej szlachetne i bardziej święte niż dotychczasowe Prawa człowieka, wymyślone przez metafizycznych adwokatów burżuazyjnej rewolucji. Musi uprzeć się i nie pracować dłużej niż trzy godziny dziennie, a resztę dnia i nocy próżnować i hulać.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paul Lafargue",
        "slug": "paul-lafargue",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paul-lafargue"
      },
      "book": {
        "title": "Prawo do lenistwa",
        "slug": "prawo-do-lenistwa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paul-lafargue/prawo-do-lenistwa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 11,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        },
        {
          "name": "lenistwo",
          "slug": "lenistwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/lenistwo"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Paul_Lafargue#Prawo_do_lenistwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:55"
    },
    {
      "id": "8d1187c3-737d-4052-98b0-23ab1328efea",
      "slug": "wspolczesne-zaklady-pracy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paul-lafargue/prawo-do-lenistwa/wspolczesne-zaklady-pracy",
      "text": "Współczesne zakłady pracy stały się wzorowymi domami poprawczymi, w których więzi się masy robotnicze, w których skazuje się na dwunasto – czy czternastogodzinną pracę przymusową nie tylko mężczyzn, ale kobiety i dzieci.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paul Lafargue",
        "slug": "paul-lafargue",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paul-lafargue"
      },
      "book": {
        "title": "Prawo do lenistwa",
        "slug": "prawo-do-lenistwa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paul-lafargue/prawo-do-lenistwa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 5,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Paul_Lafargue#Prawo_do_lenistwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:55"
    },
    {
      "id": "580b07e7-1e59-4031-a10c-de8f8ff2da74",
      "slug": "filantropi-nazywaja-dobroczyncami",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paul-lafargue/prawo-do-lenistwa/filantropi-nazywaja-dobroczyncami",
      "text": "Filantropi nazywają dobroczyńcami ludzkości tych, którzy sami nic nie robiąc, dla wzbogacenia się dają pracę biednym. Stokroć lepiej by było szerzyć zarazę, zatruwać źródła, niż zakładać kapitalistyczne fabryki wśród rolniczej ludności. Wprowadzenie pracy fabrycznej kładzie kres radości, zdrowiu, wolności, wszystkiemu, co czyni życie pięknym i godnym przeżycia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paul Lafargue",
        "slug": "paul-lafargue",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paul-lafargue"
      },
      "book": {
        "title": "Prawo do lenistwa",
        "slug": "prawo-do-lenistwa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paul-lafargue/prawo-do-lenistwa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 8,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        },
        {
          "name": "kapitalizm",
          "slug": "kapitalizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kapitalizm"
        },
        {
          "name": "dobroczynność",
          "slug": "dobroczynnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dobroczynnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Paul_Lafargue#Prawo_do_lenistwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:55"
    },
    {
      "id": "4fae7891-0edd-4194-be58-2ec05be61641",
      "slug": "nasza-epoka-mowi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paul-lafargue/prawo-do-lenistwa/nasza-epoka-mowi",
      "text": "Nasza epoka – mówi się – jest epoką pracy. W rzeczywistości jest ona epoką bólu, nędzy i zepsucia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paul Lafargue",
        "slug": "paul-lafargue",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paul-lafargue"
      },
      "book": {
        "title": "Prawo do lenistwa",
        "slug": "prawo-do-lenistwa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paul-lafargue/prawo-do-lenistwa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 6,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Paul_Lafargue#Prawo_do_lenistwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:55"
    },
    {
      "id": "f25fe8f5-8907-4139-899c-aca5f3fcd561",
      "slug": "ludzie-byli-nadal",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kim-stanley-robinson/2312/ludzie-byli-nadal",
      "text": "Ludzie byli nadal najtańszymi robotami, a także - ze względu na różnorodność zajęć - jedynymi zdolnymi do wykonania tylu zadań. Na dodatek byli robotami, które potrafią się replikować. Gromadzili się i pracowali przez pokolenia, wystarczyło dać im trzy tysiące kalorii dziennie i parę udogodnień, trochę czasu wolnego oraz mocny impuls strachu i można było zaprząc ich do niemal każdej pracy. Dodać do tego trochę leków polepszających samopoczucie i powstawała klasa średnia - deifikowane trybiki w maszynie. (Str. 352)",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kim Stanley Robinson",
        "slug": "kim-stanley-robinson",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kim-stanley-robinson"
      },
      "book": {
        "title": "2312",
        "slug": "2312",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kim-stanley-robinson/2312"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        },
        {
          "name": "kapitalizm",
          "slug": "kapitalizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kapitalizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kim_Stanley_Robinson#2312",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:32"
    },
    {
      "id": "2c2b5803-78b5-4977-a4fa-b7ec70bdca35",
      "slug": "swiat-jak-ul-dzieli",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/niezglebiony-zamysl/swiat-jak-ul-dzieli",
      "text": "Świat, jak ul, dzieli się na pszczoły królowe, które żyją dla przyjemności, i robotnice, których zadaniem jest pracować na te pierwsze.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Isabel Allende",
        "slug": "isabel-allende",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende"
      },
      "book": {
        "title": "Niezgłębiony zamysł",
        "slug": "niezglebiony-zamysl",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/niezglebiony-zamysl"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        },
        {
          "name": "podziały społeczne",
          "slug": "podzialy-spoleczne",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/podzialy-spoleczne"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Niezg%C5%82%C4%99biony_zamys%C5%82",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:51"
    },
    {
      "id": "a3a7bd16-c16e-434a-afbb-306ac0b46f22",
      "slug": "przykazaniem-wiec-sprawiedliwosci",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej/przykazaniem-wiec-sprawiedliwosci",
      "text": "Przykazaniem więc sprawiedliwości jest publiczna opieka nad pracownikami taka, by z tego co do dobra publicznego dorzucają, tyle przynajmniej z powrotem otrzymywali, iżby sobie zapewnili mieszkanie, odzienie i środki żywności, i by w ten sposób łatwiej mogli znosić uciążliwości życia. Stąd wniosek, że państwo winno popierać wszystko, co w jakikolwiek sposób może polepszyć dolę robotników. Nikomu ta opieka nad proletariatem nie zaszkodzi, a owszem pomoże wszystkim, w interesie bowiem państwa leży, aby nie byli narażeni na nędzę ci, którzy dla wszystkich wytwarzają dobra.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leon XIII",
        "slug": "leon-xiii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii"
      },
      "book": {
        "title": "Rerum Novarum. Encyklika papieża Leona XIII o kwestii socjalnej",
        "slug": "rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leon_XIII#Encyklika_Rerum_novarum_o_kwestii_robotniczej",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:11"
    },
    {
      "id": "3b20884d-a778-4cde-a28a-a3481c3277da",
      "slug": "chociaz-wiec-pracownik",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej/chociaz-wiec-pracownik",
      "text": "Chociaż więc pracownik i pracodawca zawrą ze sobą wolną umowę, a w szczególności zgodzą się co do wysokości płacy, mimo to jednak ponad ich wolą zawsze pozostanie do spełniania prawo sprawiedliwości naturalnej, ważniejsze i dawniejsze od wolnej woli układających się stron, które powiada, że płaca winna pracownikowi rzetelnemu i uczciwemu wystarczyć na utrzymanie życia. Jeśli zatem pracownik zmuszony koniecznością albo skłoniony strachem przed większym nieszczęściem, przyjmuje niekorzystne dla siebie warunki, które zresztą przyjmuje tylko pod przymusem, ponieważ mu je narzuca właściciel lub w ogóle pracodawca, wtedy dokonuje się gwałt, przeciw któremu głos podnosi sprawiedliwość.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leon XIII",
        "slug": "leon-xiii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii"
      },
      "book": {
        "title": "Rerum Novarum. Encyklika papieża Leona XIII o kwestii socjalnej",
        "slug": "rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sprawiedliwość",
          "slug": "sprawiedliwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sprawiedliwosc"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leon_XIII#Encyklika_Rerum_novarum_o_kwestii_robotniczej",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:11"
    },
    {
      "id": "29439c55-ede2-43f9-b8f3-d7ea0e679aaa",
      "slug": "obowiazkiem-wiec-pracodawcow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej/obowiazkiem-wiec-pracodawcow",
      "text": "Obowiązkiem więc pracodawców jest uważać, by się tym potrzebom stało zadość, by robotnik nie był wystawiony na okazje zepsucia i na pokusy do grzechów, by był wolny od wpływów odciągających go od życia rodzinnego i od praktyki oszczędności. Nie nakładać pracy przewyższającej siły robotnika, ani takiej, która nie odpowiada jego wiekowi i płci.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leon XIII",
        "slug": "leon-xiii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii"
      },
      "book": {
        "title": "Rerum Novarum. Encyklika papieża Leona XIII o kwestii socjalnej",
        "slug": "rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leon_XIII#Encyklika_Rerum_novarum_o_kwestii_robotniczej",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:11"
    },
    {
      "id": "a8c3aec2-8ed1-4ac0-b682-91b40eaf3a4d",
      "slug": "europejczycy-przyniesli-dziwa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-nowak/rowerem-i-pieszo-przez-czarny-lad/europejczycy-przyniesli-dziwa",
      "text": "Europejczycy przynieśli dziwa XX wieku, realizowali je jednak rękoma ludności miejscowej dla siebie tylko i dla swoich, a tubylec w ciemnej norze jak mieszkał, tak mieszka, je nędznie, jak dawniej jadał, i ciemny jest, jak był, z tą różnicą, że cieleśnie i moralnie nie jest już tak, jak dawniej, zdrów...",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kazimierz Nowak",
        "slug": "kazimierz-nowak",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-nowak"
      },
      "book": {
        "title": "Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd",
        "slug": "rowerem-i-pieszo-przez-czarny-lad",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-nowak/rowerem-i-pieszo-przez-czarny-lad"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        },
        {
          "name": "kolonializm",
          "slug": "kolonializm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kolonializm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Rowerem_i_pieszo_przez_Czarny_L%C4%85d",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:27"
    },
    {
      "id": "8db2c0f1-5570-4b2a-b91e-9f60b23b616b",
      "slug": "jak-mowi-reich",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gilles-deleuze/anty-edyp-kapitalizm-i-schizofrenia/jak-mowi-reich",
      "text": "Jak mówi Reich, to, co niepokojące, nie polega na tym, że ludzie kradną, że strajkują ale na tym, że ci, którzy są poniżeni, nie kradną zawsze, a wykorzystywani nie strajkują zawsze: dlaczego ludzie znoszą od wieków własny wyzysk, poniżenia, niewolnictwo, a nawet pragną tego nie tylko dla innych, ale również dla samych siebie?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Gilles Deleuze",
        "slug": "gilles-deleuze",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gilles-deleuze"
      },
      "book": {
        "title": "Anty-Edyp. Kapitalizm i schizofrenia",
        "slug": "anty-edyp-kapitalizm-i-schizofrenia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gilles-deleuze/anty-edyp-kapitalizm-i-schizofrenia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "posłuszeństwo",
          "slug": "posluszenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/posluszenstwo"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        },
        {
          "name": "niewolnictwo",
          "slug": "niewolnictwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niewolnictwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gilles_Deleuze#Anty-Edyp_(z_Feliksem_Guattarim)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:02"
    },
    {
      "id": "17b935e7-b187-4110-9f5d-c5ed01efd9e2",
      "slug": "wszystkie-posady-to-jeden",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-jones/stad-do-wiecznosci/wszystkie-posady-to-jeden",
      "text": "Wszystkie posady to jeden diabeł. Taki dom towarowy Gimbela. Harujesz dla jakiejś wielkiej firmy, która zabiera ci całą forsę i zostawia ledwie tyle, żebyś wyżył, przez całe życie naciskasz ten zegar do sprawdzania obecności i musisz całować szefa w dupę za robotę, której nigdy nie lubiłeś. Kto by tego chciał?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "James Jones",
        "slug": "james-jones",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-jones"
      },
      "book": {
        "title": "Stąd do wieczności",
        "slug": "stad-do-wiecznosci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-jones/stad-do-wiecznosci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/St%C4%85d_do_wieczno%C5%9Bci#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:51"
    },
    {
      "id": "f8a40133-cace-4002-84e5-72a2988b51de",
      "slug": "zeby-cos-zjesc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/louis-ferdinand-celine/podroz-do-kresu-nocy/zeby-cos-zjesc",
      "text": "Żeby coś zjeść, bogaci nie muszą wcale sami zabijać. Dają po prostu pracę innym, tak to nazywają. Oni sami nie robią właściwie nic złego, ludzie bogaci. Oni po prostu płacą. Robimy wszystko co w naszej mocy, aby im się przypodobać i wszyscy są zadowoleni aż miło. Ich kobiety są piękne, podczas gdy kobiety biedaków są zazwyczaj wstrętne. Jest to rezultat procesu, który trwa już od wieków, kwestię ubioru zostawiając na boku. Panienki milutkie, dobrze odżywione, domyte jak trzeba. Od chwili, gdy pojawiło się życie, tylko tyle osiągnęliśmy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Louis-Ferdinand Céline",
        "slug": "louis-ferdinand-celine",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/louis-ferdinand-celine"
      },
      "book": {
        "title": "Podróż do kresu nocy",
        "slug": "podroz-do-kresu-nocy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/louis-ferdinand-celine/podroz-do-kresu-nocy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bogactwo",
          "slug": "bogactwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bogactwo"
        },
        {
          "name": "nierówności społeczne",
          "slug": "nierownosci-spoleczne",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nierownosci-spoleczne"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Podr%C3%B3%C5%BC_do_kresu_nocy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:04"
    },
    {
      "id": "889dd6d6-884a-41df-9926-330804547478",
      "slug": "tak-silne-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gustaw-herling-grudzinski/inny-swiat/tak-silne-jest",
      "text": "Tak silne jest w każdym więźniu pragnienie ocalenia najnędzniejszych choćby resztek własnej woli, że zapominając o naczelnej w obozach zasadzie samooszczędzania się, uważają za przywilej nieomal ciche prawo uświęcania bezgranicznego wyzysku pracy niewolniczej aktem własnej zgody.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Gustaw Herling-Grudziński",
        "slug": "gustaw-herling-grudzinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gustaw-herling-grudzinski"
      },
      "book": {
        "title": "Inny Świat",
        "slug": "inny-swiat",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gustaw-herling-grudzinski/inny-swiat"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolna wola",
          "slug": "wolna-wola",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolna-wola"
        },
        {
          "name": "więzienie",
          "slug": "wiezienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiezienie"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Inny_%C5%9Bwiat",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:02"
    },
    {
      "id": "5785fd44-28f8-4dbd-8897-79f6cb1e9fba",
      "slug": "wyzysk-czlowieka-przez",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/wojna-konca-swiata/wyzysk-czlowieka-przez",
      "text": "Wyzysk (…) człowieka przez właścicieli pieniądza – podstawa ustroju republikańskiego – nie jest mniejszą niewolą niż niewola feudalna.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Wojna końca świata",
        "slug": "wojna-konca-swiata",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/wojna-konca-swiata"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "niewola",
          "slug": "niewola",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niewola"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        },
        {
          "name": "kapitalizm",
          "slug": "kapitalizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kapitalizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wojna_ko%C5%84ca_%C5%9Bwiata",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:59"
    },
    {
      "id": "557f581c-3aa0-4a24-9a8b-e4cd90b7843a",
      "slug": "spoleczenstwo-jest-z-gruntu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/wojna-konca-swiata/spoleczenstwo-jest-z-gruntu",
      "text": "Społeczeństwo jest z gruntu złe. Jesteście tacy, bo nie dojadacie, bo nie macie lekarzy ani lekarstw, bo nikt się o was nie troszczy, bo jesteście biedni. Wasza choroba nazywa się niesprawiedliwość, nadużycie, wyzysk.»",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Wojna końca świata",
        "slug": "wojna-konca-swiata",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/wojna-konca-swiata"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "społeczeństwo",
          "slug": "spoleczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spoleczenstwo"
        },
        {
          "name": "ubóstwo",
          "slug": "ubostwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ubostwo"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wojna_ko%C5%84ca_%C5%9Bwiata",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:59"
    },
    {
      "id": "d1254286-0205-41ed-8929-745307839602",
      "slug": "nie-chodzi-o-przejecie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem/nie-chodzi-o-przejecie",
      "text": "Nie chodzi o przejęcie władzy za wszelką cenę, tylko o wyeliminowanie raz na zawsze wyzysku i nierówności społecznej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Raj tuż za rogiem",
        "slug": "raj-tuz-za-rogiem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rewolucja",
          "slug": "rewolucja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rewolucja"
        },
        {
          "name": "nierówności społeczne",
          "slug": "nierownosci-spoleczne",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nierownosci-spoleczne"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Raj_tu%C5%BC_za_rogiem#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:57"
    },
    {
      "id": "57de6fa3-50fb-4db2-8afd-056af10182a7",
      "slug": "wszyscy-kaplani-zydowscy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem/wszyscy-kaplani-zydowscy",
      "text": "Wszyscy kapłani – żydowscy, protestanccy i mahometańscy, ale przede wszystkim katoliccy – są sprzymierzeńcami bogatych i wyzyskiwaczy, ponieważ za pomocą głoszonych z ambony kazań utrzymują ludzi wyzyskiwanych w nastroju rezygnacji i obiecują im raj, a najważniejszą sprawą nie jest wcale ta nieprawdopodobna nagroda w niebie post mortem, bo przecież chodzi o wolne i sprawiedliwe społeczeństwo, które należy zbudować tu i teraz.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Raj tuż za rogiem",
        "slug": "raj-tuz-za-rogiem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "sprawiedliwość",
          "slug": "sprawiedliwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sprawiedliwosc"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        },
        {
          "name": "duchowni",
          "slug": "duchowni",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/duchowni"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Raj_tu%C5%BC_za_rogiem#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:57"
    },
    {
      "id": "42f1c78e-ad44-492d-b3c4-74b9bafbdd0f",
      "slug": "mamy-po-trzydziesci",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem/mamy-po-trzydziesci",
      "text": "Mamy po trzydzieści osiem, czterdzieści lat, mężczyźni i kobiety, a jesteśmy uważani za niezdatnych do pracy i zwalniani z fabryki, Za co będziemy jeść, milady? Żywność i używana odzież jaką otrzymujemy w darze od parafii, nie wystarcza nawet dla dzieci.”. W wielkiej gazowni w Horsferry Road Westminster mało się nie udusiłaś, bo uparłaś się, że chcesz zobaczyć z bliska, jak ci robotnicy, ubrani tylko w same opaski na biodrach, wyciągają koks z pieców, które przywodziły ci na myśl kuźnie boga ojca – Wulkana. Wystarczyło pobyć tam pięć minut, aby oblać się potem i czuć, że się umiera z gorąca. A oni, pocąc się okropnie, pracowali w tych warunkach przez wiele godzin, no i później, kiedy wylewali już wodę na opróżnione przez siebie piece, wdychali gęsty dym, który wyniszczał zarówno ich wnętrzności, jak i skórę. Po skończeniu tej męki padali po dwóch na materac, żeby przez kilka godzin odpocząć. Szef zakładu powiedział ci, że żaden nie wytrzymuje takiej pracy dłużej niż siedem lat i potem dostaje gruźlicy. Taka była cena oświetlonych gazowymi latarniami chodników przy Oxford Street, w sercu West Endu, najelegantszej ulicy na świecie!",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Raj tuż za rogiem",
        "slug": "raj-tuz-za-rogiem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        },
        {
          "name": "ubóstwo",
          "slug": "ubostwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ubostwo"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Raj_tu%C5%BC_za_rogiem#M",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:57"
    },
    {
      "id": "09b9b51d-7fdd-4477-afc3-75799279710e",
      "slug": "poswiecala-sie-badaniu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem/poswiecala-sie-badaniu",
      "text": "Poświęcała się badaniu możliwie wszystkiego w tym monstrualnym mieście liczącym dwa miliony mieszkańców, stolicy największego imperium na świecie, siedzibę najpotężniejszych fabryk i najpoważniejszych fortun, chciała bowiem pokazać światu, że za fasadą prosperity, luksusu i władzy tkwi najpodlejszy wyzysk, kryje się najgorsze bezprawie, i że cierpiąca część ludzkości jest nikczemnie wykorzystywana po to, aby umożliwić zawrotne bogacenie się garstce arystokratów i przedsiębiorców.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Raj tuż za rogiem",
        "slug": "raj-tuz-za-rogiem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bogactwo",
          "slug": "bogactwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bogactwo"
        },
        {
          "name": "nierówności społeczne",
          "slug": "nierownosci-spoleczne",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nierownosci-spoleczne"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Raj_tu%C5%BC_za_rogiem#P",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:57"
    },
    {
      "id": "041d1b4f-df97-41a5-9032-a6de9ed51f1e",
      "slug": "nawet-burzuje-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem/nawet-burzuje-nie",
      "text": "Nawet burżuje nie są tak godni pogardy jak robotnicy, którzy wyzyskują innych robotników.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Raj tuż za rogiem",
        "slug": "raj-tuz-za-rogiem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        },
        {
          "name": "pogarda",
          "slug": "pogarda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogarda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Raj_tu%C5%BC_za_rogiem#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:57"
    },
    {
      "id": "1fcdc2e3-ebf1-4b90-be70-c15f04f76ce6",
      "slug": "w-tym-spoleczenstwie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/marzenie-celta/w-tym-spoleczenstwie",
      "text": "W tym społeczeństwie państwo jest nieodłącznym elementem machiny wyzyskującej i wyniszczającej tubylców.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Marzenie Celta",
        "slug": "marzenie-celta",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/marzenie-celta"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        },
        {
          "name": "kolonializm",
          "slug": "kolonializm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kolonializm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Marzenie_Celta#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:54"
    },
    {
      "id": "cc181866-9e02-44c2-ab7f-ca140626eb0e",
      "slug": "bunty-zdarzaly-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/marzenie-celta/bunty-zdarzaly-sie",
      "text": "Bunty zdarzały się niezwykle rzadko, były to lokalne i sporadyczne akty samobójstwa jednostki lub małej grupki. Ponieważ system eksploatacji posunięty do ostateczności niszczy ducha, zanim jeszcze zniszczy ciało.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Marzenie Celta",
        "slug": "marzenie-celta",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/marzenie-celta"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bunt",
          "slug": "bunt",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bunt"
        },
        {
          "name": "niewola",
          "slug": "niewola",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niewola"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Marzenie_Celta#B",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:53"
    },
    {
      "id": "242a5e63-29dd-4363-826c-a3499fcc7d3c",
      "slug": "plaga-ktora-zdematerializowala",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/marzenie-celta/plaga-ktora-zdematerializowala",
      "text": "Plagą, która zdematerializowała ogromną część mieszkańców Środkowego i Górnego Konga, były zachłanność, okrucieństwo, rabunek kauczuku, nieludzki system, nieubłagany wyzysk Afrykanów przez europejskich kolonistów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Marzenie Celta",
        "slug": "marzenie-celta",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/marzenie-celta"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "okrucieństwo",
          "slug": "okrucienstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/okrucienstwo"
        },
        {
          "name": "chciwość",
          "slug": "chciwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chciwosc"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        },
        {
          "name": "kolonializm",
          "slug": "kolonializm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kolonializm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Marzenie_Celta#P",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:53"
    },
    {
      "id": "965c239d-7762-49af-a936-ad45f3d525e8",
      "slug": "formalna-wolnosc-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/formalna-wolnosc-jest",
      "text": "„Formalna” wolność jest połączona z okrutnym wyzyskiem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Jak ryba w wodzie",
        "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#F",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:49"
    },
    {
      "id": "431b7dee-5d27-4c12-892c-bd0404315c6b",
      "slug": "lud-bowiem-nigdy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/cesarz/lud-bowiem-nigdy",
      "text": "Lud bowiem nigdy nie burzy się z tego powodu, że dźwiga ciężki wór, nigdy nie burzy się z powodu wyzysku, ponieważ nie zna on życia bez wyzysku, nie wie, że ono istnieje, a jakże można pożądać czegoś, czego nie ma w naszym wyobrażeniu? Lud wzburzy się dopiero wtedy, kiedy nagle, jednym ruchem ktoś spróbuje wrzucić mu na plecy drugi wór. Chłop wtedy nie wytrzyma, padnie twarzą w błoto, ale zerwie się i chwyci siekierę. I to, łaskawco, chwyci siekierę nie dlatego, żeby już żadną siłą nie mógł dźwignąć owego drugiego wora, nie, on by go dźwignął! Chłop zerwie się, ponieważ odczuwa to tak, że chcąc nagle i jakby cichcem wrzucić mu drugi wór na plecy, próbowałeś go oszukać, potraktowałeś go jako bezmyślne zwierzę, podeptałeś resztkę jego zdeptanej godności biorąc go za durnia, który nic nie widzi, nie czuje, nie rozumie. Człowiek chwyta za siekierę nie w obronie swojej kieszeni, tylko swojego człowieczeństwa (...).",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ryszard Kapuściński",
        "slug": "ryszard-kapuscinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
      },
      "book": {
        "title": "Cesarz",
        "slug": "cesarz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/cesarz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "godność",
          "slug": "godnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/godnosc"
        },
        {
          "name": "bunt",
          "slug": "bunt",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bunt"
        },
        {
          "name": "rewolucja",
          "slug": "rewolucja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rewolucja"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Cesarz_(reporta%C5%BC)#L",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:41"
    },
    {
      "id": "2f21d0af-3e79-46f3-8b46-3161f5544959",
      "slug": "w-karty-dobrze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/aleksander-fredro/dozywocie/w-karty-dobrze",
      "text": "W karty? dobrze – ta zabawa\n\nZawsze jakąś korzyść sprawi,\n\nBo co przegrać kto nie może,\n\nTo w pół darmo nam zastawi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Aleksander Fredro",
        "slug": "aleksander-fredro",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/aleksander-fredro"
      },
      "book": {
        "title": "Dożywocie",
        "slug": "dozywocie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/aleksander-fredro/dozywocie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        },
        {
          "name": "hazard",
          "slug": "hazard",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/hazard"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Do%C5%BCywocie_(komedia)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:14"
    },
    {
      "id": "d3b43c56-f297-4544-b6eb-1bac12589f38",
      "slug": "konie-trojanskie-maja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/konie-trojanskie-maja",
      "text": "Konie trojańskie mają swoich rycerzy gdzieś.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "manipulacja",
          "slug": "manipulacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/manipulacja"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#K",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:15"
    },
    {
      "id": "f08683ab-ddd4-4808-b397-8cb499065261",
      "slug": "a-moze-wykorzystamy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/a-moze-wykorzystamy",
      "text": "A może wykorzystamy kiedyś przemysłowo dusze ludzkie?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "dusza",
          "slug": "dusza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dusza"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        },
        {
          "name": "uprzedmiotowienie",
          "slug": "uprzedmiotowienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/uprzedmiotowienie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#A",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:11"
    },
    {
      "id": "af742c79-d1d0-411f-9631-053fb418811b",
      "slug": "gdyby-jeszcze-kozla",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/gdyby-jeszcze-kozla",
      "text": "Gdyby jeszcze kozła ofiarnego można było doić!",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Jerzy_Lec#My%C5%9Bli_nieuczesane",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:11"
    },
    {
      "id": "6403b327-f2a9-4426-bf3a-66a25bba159b",
      "slug": "wykorzystywanie-panstw-rozwijajacych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jo-nesbo/lowcy-glow/wykorzystywanie-panstw-rozwijajacych",
      "text": "[...] wykorzystywanie państw rozwijających się przez kraje rozwinięte minus pomoc humanitarna wychodzi na plus i nigdy nie było inaczej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jo Nesbø",
        "slug": "jo-nesbo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jo-nesbo"
      },
      "book": {
        "title": "Łowcy głów",
        "slug": "lowcy-glow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jo-nesbo/lowcy-glow"
      },
      "character": null,
      "chapter": "2. Trzeci sektor gospodarki",
      "chapter_parent": "Część I: Pierwsze interview",
      "page": 23,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        },
        {
          "name": "kolonializm",
          "slug": "kolonializm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kolonializm"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T19:25:43"
    }
  ]
}
