{
  "type": "topic",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "name": "wrogowie",
  "slug": "wrogowie",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie",
  "heading": "Cytaty o wrogach",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie.md",
  "quotes_count": 105,
  "authors_count": 68,
  "parent": {
    "name": "relacje międzyludzkie",
    "slug": "relacje-miedzyludzkie",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/relacje-miedzyludzkie",
    "heading": "Cytaty o relacjach międzyludzkich"
  },
  "children": [],
  "quotes": [
    {
      "id": "6efe20cb-89a6-4f09-a440-268b1f29eee8",
      "slug": "jesli-nie-widzisz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michal-rozkrut/mistrz-zycia/jesli-nie-widzisz",
      "text": "Jeśli nie widzisz wrogów, to znaczy, że idziesz w złym kierunku.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Michał Rozkrut",
        "slug": "michal-rozkrut",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michal-rozkrut"
      },
      "book": {
        "title": "Mistrz życia",
        "slug": "mistrz-zycia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michal-rozkrut/mistrz-zycia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Micha%C5%82_Rozkrut#Mistrz_%C5%BCycia",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:47"
    },
    {
      "id": "b3a602dc-9795-4fd1-ac76-5564bbe980f4",
      "slug": "kiedy-uwieczniasz-na-swoim",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mo-xiang-tong-xiu/blogoslawienstwo-niebios/kiedy-uwieczniasz-na-swoim",
      "text": "Kiedy uwieczniasz na swoim ciele imię innego człowieka, to są dwie możliwości. Pierwsza: wrogość, o której nie chcesz zapomnieć, druga: oddanie, o którym nie chcesz zapomnieć. Nieważne, o które z tych dwóch chodzi, postronni nie powinni dopytywać.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mo Xiang Tong Xiu",
        "slug": "mo-xiang-tong-xiu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mo-xiang-tong-xiu"
      },
      "book": {
        "title": "Błogosławieństwo Niebios",
        "slug": "blogoslawienstwo-niebios",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mo-xiang-tong-xiu/blogoslawienstwo-niebios"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 163,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pamięć",
          "slug": "pamiec",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pamiec"
        },
        {
          "name": "ciało",
          "slug": "cialo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cialo"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mo_Xiang_Tong_Xiu#B%C5%82ogos%C5%82awie%C5%84stwo_niebios",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:46"
    },
    {
      "id": "d32dcb22-7de5-48a4-973f-047e0b729e49",
      "slug": "antagonista-z-greki",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/monika-gorska/visual-storytelling/antagonista-z-greki",
      "text": "Antagonista z greki to nie wróg, lecz przeciwnik, rywal głównego bohatera, przeszkadzającym w osiągnięciu tego celu. Mocny antagonista wzmacnia bohatera.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Monika Gorska",
        "slug": "monika-gorska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/monika-gorska"
      },
      "book": {
        "title": "Visual Storytelling",
        "slug": "visual-storytelling",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/monika-gorska/visual-storytelling"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "opowiadanie historii",
          "slug": "opowiadanie-historii",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/opowiadanie-historii"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Monika_G%C3%B3rska#Visual_Storytelling._Jak_opowiada%C4%87_j%C4%99zykiem_video_(2019)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:32"
    },
    {
      "id": "941285e1-0733-4da0-b530-61401d4cf15b",
      "slug": "nigdy-nie-ufam",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nassim-nicholas-taleb/prokrustowe-loze-aforyzmy-filozoficzne-oraz-praktyczne/nigdy-nie-ufam",
      "text": "Nigdy nie ufam komuś, kto nie ma wrogów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Nassim Nicholas Taleb",
        "slug": "nassim-nicholas-taleb",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nassim-nicholas-taleb"
      },
      "book": {
        "title": "Prokrustowe łoże. Aforyzmy filozoficzne oraz praktyczne",
        "slug": "prokrustowe-loze-aforyzmy-filozoficzne-oraz-praktyczne",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nassim-nicholas-taleb/prokrustowe-loze-aforyzmy-filozoficzne-oraz-praktyczne"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 173,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zaufanie",
          "slug": "zaufanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zaufanie"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "podejrzliwość",
          "slug": "podejrzliwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/podejrzliwosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Nassim_Nicholas_Taleb#Prokrustowe_%C5%82o%C5%BCe._Aforyzmy_filozoficzne_oraz_praktyczne",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:28"
    },
    {
      "id": "dd667098-4cc0-4500-ac2b-3c8588a37747",
      "slug": "krsna-mowi-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bhaktiwedanta-swami-prabhupada/nauki-krolowej-kunti/krsna-mowi-nie",
      "text": "Kṛṣṇa mówi: „Nie mam wrogów ani przyjaciół”. Na me dveṣyo 'sti na priyaḥ. Dveṣya znaczy „wróg”. Nienawidzimy wrogów i otaczamy serdecznością przyjaciół. Kṛṣṇa jest zaś absolutny i nawet gdy wydaje się być wrogo nastawiony do jakiegoś demona, jest jego przyjacielem. Kiedy zabija demona, unicestwia jego grzechy, dzięki czemu demon zostaje uświęcony i wtapia się w najwyższą bezosobową światłość (brahmajyoti).",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Bhaktiwedanta Swami Prabhupada",
        "slug": "bhaktiwedanta-swami-prabhupada",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bhaktiwedanta-swami-prabhupada"
      },
      "book": {
        "title": "Nauki Królowej Kunti",
        "slug": "nauki-krolowej-kunti",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bhaktiwedanta-swami-prabhupada/nauki-krolowej-kunti"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 76,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/A._C._Bhaktiwedanta_Swami_Prabhupada#Nauki_Kr%C3%B3lowej_Kunt%C4%AB",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:02"
    },
    {
      "id": "3bb7a7d0-9022-4740-8825-e0f195d88213",
      "slug": "moj-ojciec-powtarzal",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-lukawski/grom-i-szkwal-wydanie-ii/moj-ojciec-powtarzal",
      "text": "Mój ojciec powtarzał, że trzeba poznać swojego wroga tak jak sojusznika, bo nigdy nie wiadomo kto kim się stanie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jacek Łukawski",
        "slug": "jacek-lukawski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-lukawski"
      },
      "book": {
        "title": "Grom i szkwał. Wydanie II",
        "slug": "grom-i-szkwal-wydanie-ii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-lukawski/grom-i-szkwal-wydanie-ii"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ostrożność",
          "slug": "ostroznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ostroznosc"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "strategia",
          "slug": "strategia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strategia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jacek_%C5%81ukawski#Grom_i_szkwa%C5%82",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:58"
    },
    {
      "id": "5d120dad-75b6-4e49-a2db-bca676dd4e48",
      "slug": "jesli-nie-mozesz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/elzbieta-cherezinska/gra-w-kosci/jesli-nie-mozesz",
      "text": "Jeśli nie możesz pobić swego głównego wroga w otwartej wojnie, wiąż się z jego wrogami. Wspieraj przeciwników swego nieprzyjaciela, nawet jeśli są drobni. Niech sfora psów karmionych twoją ręką kąsa go codziennie, a nastanie czas, gdy padnie z ran i wyczerpania. Wtedy skocz między psy, które sam szczułeś, zabierz im zdobycz, a je same zduś, zmuś do uległości albo pozabijaj.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Elżbieta Cherezińska",
        "slug": "elzbieta-cherezinska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/elzbieta-cherezinska"
      },
      "book": {
        "title": "Gra w kości",
        "slug": "gra-w-kosci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/elzbieta-cherezinska/gra-w-kosci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 70,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "strategia",
          "slug": "strategia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strategia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gra_w_ko%C5%9Bci_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:56"
    },
    {
      "id": "566304a9-3578-4eac-aecb-f490533bc455",
      "slug": "pij-to-czym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/elzbieta-cherezinska/niewidzialna-korona/pij-to-czym",
      "text": "Pij to, czym się poi twój wróg, a go pokonasz",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Elżbieta Cherezińska",
        "slug": "elzbieta-cherezinska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/elzbieta-cherezinska"
      },
      "book": {
        "title": "Niewidzialna korona",
        "slug": "niewidzialna-korona",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/elzbieta-cherezinska/niewidzialna-korona"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 720,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "strategia",
          "slug": "strategia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strategia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/El%C5%BCbieta_Cherezi%C5%84ska#Niewidzialna_korona",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:56"
    },
    {
      "id": "c51d2ab6-c3ee-40c3-8000-9eaeee2be338",
      "slug": "trzeba-skonkretyzowac-wroga",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/remigiusz-mroz/kasacja/trzeba-skonkretyzowac-wroga",
      "text": "– Trzeba skonkretyzować wroga. (…) Dzięki temu staje się mniej straszny, a bardziej realny.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Remigiusz Mróz",
        "slug": "remigiusz-mroz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/remigiusz-mroz"
      },
      "book": {
        "title": "Kasacja",
        "slug": "kasacja",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/remigiusz-mroz/kasacja"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "pokonywanie strachu",
          "slug": "pokonywanie-strachu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pokonywanie-strachu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Remigiusz_Mr%C3%B3z#Kasacja_(2015)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:55"
    },
    {
      "id": "1167aba8-b96c-4866-b187-a9b3ae25ec35",
      "slug": "wrog-zawsze-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-simmons/hyperion/wrog-zawsze-jest",
      "text": "Wróg zawsze jest ważny.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Dan Simmons",
        "slug": "dan-simmons",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-simmons"
      },
      "book": {
        "title": "Hyperion",
        "slug": "hyperion",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-simmons/hyperion"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Dan_Simmons#Hyperion_(1989)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:17"
    },
    {
      "id": "9356ab5f-39a3-47fe-9671-d769a76fc41f",
      "slug": "bo-tak-naprawde",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden/kroniki-ellie-wojna-sie-skonczyla-walka-wciaz-trwa/bo-tak-naprawde",
      "text": "Bo tak naprawdę jedynym wrogiem ludzi jest śmierć. Każdy inny wróg, na przykład dzieciak, który obgaduje cię w szkole, albo gliniarz, który zatrzymuje cię na poboczu, tak naprawdę wcale nie jest twoim wrogiem, mimo, że tak ci się wydaje. To po prostu, sam nie wiem, uciążliwości. Ale śmierć to poważny wróg, bo wiesz, że w końcu z tobą wygra. I dlatego w pewnym sensie próbujesz go pokonać. Im większe wyzwanie, tym bardziej się starasz. Zawsze.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John Marsden",
        "slug": "john-marsden",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden"
      },
      "book": {
        "title": "Kroniki Ellie. Wojna się skończyła, walka wciąż trwa",
        "slug": "kroniki-ellie-wojna-sie-skonczyla-walka-wciaz-trwa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden/kroniki-ellie-wojna-sie-skonczyla-walka-wciaz-trwa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Marsden#Kroniki_Ellie:_Wojna_si%C4%99_sko%C5%84czy%C5%82a,_walka_wci%C4%85%C5%BC_trwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:40"
    },
    {
      "id": "5a72c810-93e4-40f1-b570-286b4e72b9b1",
      "slug": "mozna-miec-wrogow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joe-abercrombie/ostateczny-argument/mozna-miec-wrogow",
      "text": "Można mieć wrogów, których nigdy nie widziało się na oczy (…); nie sposób jednak naprawdę nienawidzić człowieka, którego się wcześniej nie kochało.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Joe Abercrombie",
        "slug": "joe-abercrombie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joe-abercrombie"
      },
      "book": {
        "title": "Ostateczny argument",
        "slug": "ostateczny-argument",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joe-abercrombie/ostateczny-argument"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 424,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "nienawiść",
          "slug": "nienawisc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nienawisc"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Joe_Abercrombie#Ostateczny_argument_(2008)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:16"
    },
    {
      "id": "5fbf2ed8-65a3-41b9-91b6-fdc959dd5648",
      "slug": "na-to-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/juliusz-kaden-bandrowski/general-barcz/na-to-sie",
      "text": "Na to się ma wrogów, żeby z nimi wygrywać – nie tracić! Na to się ma nieprzyjaciół, żeby naszym celom służyli…",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Juliusz Kaden-Bandrowski",
        "slug": "juliusz-kaden-bandrowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/juliusz-kaden-bandrowski"
      },
      "book": {
        "title": "Generał Barcz",
        "slug": "general-barcz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/juliusz-kaden-bandrowski/general-barcz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 227,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "zwycięstwo",
          "slug": "zwyciestwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwyciestwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Genera%C5%82_Barcz#Cytaty_z_powie%C5%9Bci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:13"
    },
    {
      "id": "b7ad9b0a-5d7f-462a-9f0a-d7310c3c11ab",
      "slug": "kazdy-wladca-przysparza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/glen-cook/kroniki-czarnej-kompanii/kazdy-wladca-przysparza",
      "text": "Każdy władca przysparza sobie wrogów. Pani nie jest wyjątkiem. Synowie białej róży są wszędzie. Jeśli kierować by się głosem serca, należałoby poprzeć buntowników. Walczą o wszystko, co ludzie podobno szanują: wolność, niezależność, prawdę, prawo… Wszystko subiektywne złudzenia, wszelkie nieśmiertelne slogany. W tym przedstawieniu jesteśmy sługami czarnego charakteru. Przyznajemy, że też podlegamy złudzeniu, ale zaprzeczamy jego istocie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Glen Cook",
        "slug": "glen-cook",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/glen-cook"
      },
      "book": {
        "title": "Kroniki Czarnej Kompanii",
        "slug": "kroniki-czarnej-kompanii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/glen-cook/kroniki-czarnej-kompanii"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "złudzenia",
          "slug": "zludzenia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zludzenia"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kroniki_Czarnej_Kompanii",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:05"
    },
    {
      "id": "109101f0-e119-4b32-bdf6-5589cbf14a8d",
      "slug": "tylko-zwyciezca-oddaje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/glen-cook/kroniki-czarnej-kompanii/tylko-zwyciezca-oddaje",
      "text": "Tylko zwycięzca oddaje honor powalonemu wrogowi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Glen Cook",
        "slug": "glen-cook",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/glen-cook"
      },
      "book": {
        "title": "Kroniki Czarnej Kompanii",
        "slug": "kroniki-czarnej-kompanii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/glen-cook/kroniki-czarnej-kompanii"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "zwycięstwo",
          "slug": "zwyciestwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwyciestwo"
        },
        {
          "name": "honor",
          "slug": "honor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/honor"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kroniki_Czarnej_Kompanii",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:05"
    },
    {
      "id": "16db6d94-39ef-4a34-b6b7-871ff9592e29",
      "slug": "wydaje-sie-wam",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wasilij-grossman/zycie-i-los/wydaje-sie-wam",
      "text": "Wydaje się wam, że nienawidzicie nas, ale to się tylko tak wydaje: wy nienawidzicie samych siebie w nas. Jesteśmy śmiertelnymi wrogami, ale nasze zwycięstwo to wasze zwycięstwo. Jeśli wy wygracie, to my i zginiemy, i będziemy żyć w waszym zwycięstwie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wasilij Grossman",
        "slug": "wasilij-grossman",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wasilij-grossman"
      },
      "book": {
        "title": "Życie i los",
        "slug": "zycie-i-los",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wasilij-grossman/zycie-i-los"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "nienawiść",
          "slug": "nienawisc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nienawisc"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wasilij_Grossman#%C5%BBycie_i_los_(1959)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:53"
    },
    {
      "id": "5bd3e3fa-9c25-43cc-95ec-b5011b6764cb",
      "slug": "nauki-chrystusa-czyta",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/william-s-burroughs/cien-szansy/nauki-chrystusa-czyta",
      "text": "Nauki Chrystusa czyta się jak podręcznik biologicznego samobójstwa. Czy jeleń ma szukać geparda i nadstawiać gardło pod jego kły? Czy ryba ma się sama nabić na haczyk lub wskoczyć do sieci? Żadne zwierzę nie przetrwa, jeśli będzie szukało i kochało swego wroga. Szaleństwo jako praktyczna rada na poziomie somatycznym. Na poziomie psychicznym, jeśli możesz się zbliżyć do wroga, spróbuj uczynić zeń swego przyjaciela albo udusić go tymi obcymi mu więziami. Mądry stary magik powiedział mi kiedyś „Nie mam wrogów. Zamieniłem ich w przyjaciół”. Był to najbardziej niebezpieczny praktyk, jakiego spotkałem. Nauki Chrystusa mają sens na poziomie wirusowym.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "William S. Burroughs",
        "slug": "william-s-burroughs",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/william-s-burroughs"
      },
      "book": {
        "title": "Cień szansy",
        "slug": "cien-szansy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/william-s-burroughs/cien-szansy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "chrześcijaństwo",
          "slug": "chrzescijanstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chrzescijanstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/William_S._Burroughs#Cie%C5%84_szansy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:44"
    },
    {
      "id": "9e4e29a8-980d-49e1-b2ee-57e18da0f7d2",
      "slug": "byl-przyjacielem-ktory",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-bishop/krolowa-ciemnosci/byl-przyjacielem-ktory",
      "text": "Był przyjacielem, który zmieni się we wroga, aby pozostać przyjacielem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Anne Bishop",
        "slug": "anne-bishop",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-bishop"
      },
      "book": {
        "title": "Królowa Ciemności",
        "slug": "krolowa-ciemnosci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-bishop/krolowa-ciemnosci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyjaźń",
          "slug": "przyjazn",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyjazn"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "paradoks",
          "slug": "paradoks",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/paradoks"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anne_Bishop#Kr%C3%B3lowa_Ciemno%C5%9Bci_(2000)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:34"
    },
    {
      "id": "54299de7-0dae-44df-960c-199e47394db0",
      "slug": "patrz-gdzie-uderza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber/imperium-mrowek/patrz-gdzie-uderza",
      "text": "Patrz, gdzie uderza przeciwnik, często jest to właśnie jego słaby punkt.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Bernard Werber",
        "slug": "bernard-werber",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber"
      },
      "book": {
        "title": "Imperium mrówek",
        "slug": "imperium-mrowek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber/imperium-mrowek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "strategia",
          "slug": "strategia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strategia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Imperium_mr%C3%B3wek",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:01"
    },
    {
      "id": "4827f6fb-90d1-4a1f-a3b9-90f208987dc5",
      "slug": "kazdy-przeciwnik-ma-swoj",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber/imperium-mrowek/kazdy-przeciwnik-ma-swoj",
      "text": "Każdy przeciwnik ma swój słaby punkt. Znajdź go i atakuj jedynie to miejsce.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Bernard Werber",
        "slug": "bernard-werber",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber"
      },
      "book": {
        "title": "Imperium mrówek",
        "slug": "imperium-mrowek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber/imperium-mrowek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "strategia",
          "slug": "strategia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strategia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Imperium_mr%C3%B3wek",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:01"
    },
    {
      "id": "376c55ce-26e2-4f48-8d7a-552d1552e056",
      "slug": "atakujacy-wrog-niepokoi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber/imperium-mrowek/atakujacy-wrog-niepokoi",
      "text": "Atakujący wróg niepokoi, ale wróg, który znika, daje jeszcze bardziej do myślenia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Bernard Werber",
        "slug": "bernard-werber",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber"
      },
      "book": {
        "title": "Imperium mrówek",
        "slug": "imperium-mrowek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber/imperium-mrowek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "niepewność",
          "slug": "niepewnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niepewnosc"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "strategia",
          "slug": "strategia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strategia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Imperium_mr%C3%B3wek",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:01"
    },
    {
      "id": "e0dc284b-ef6e-4239-baa2-042b8a77ca7a",
      "slug": "kamorysta-wie-ze-musi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roberto-saviano/gomorra-podroz-po-imperium-kamorry/kamorysta-wie-ze-musi",
      "text": "Kamorysta wie, że musi dbać także o swoich otwartych wrogów, bo są cenniejsi niż ci ukryci.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Roberto Saviano",
        "slug": "roberto-saviano",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roberto-saviano"
      },
      "book": {
        "title": "Gomorra. Podróż po imperium kamorry.",
        "slug": "gomorra-podroz-po-imperium-kamorry",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roberto-saviano/gomorra-podroz-po-imperium-kamorry"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Roberto_Saviano#Gomorra_%E2%80%93_podr%C3%B3%C5%BC_po_imperium_kamorry",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:57:14"
    },
    {
      "id": "6f249eb9-2d80-44e5-8dd8-41db99578ec9",
      "slug": "pamietaj-jedno-nieprzyjaciel",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/markus-zusak/zlodziejka-ksiazek/pamietaj-jedno-nieprzyjaciel",
      "text": "Pamiętaj jedno: nieprzyjaciel nie atakuje z naprzeciwka.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Markus Zusak",
        "slug": "markus-zusak",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/markus-zusak"
      },
      "book": {
        "title": "Złodziejka książek",
        "slug": "zlodziejka-ksiazek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/markus-zusak/zlodziejka-ksiazek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Markus_Zusak#Z%C5%82odziejka_ksi%C4%85%C5%BCek",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:57:05"
    },
    {
      "id": "5d02811f-9468-479e-bf4c-94bc5594cfdc",
      "slug": "niezlomni-straznicy-wiary",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maurice-druon/krolowie-przekleci-tom-1/niezlomni-straznicy-wiary",
      "text": "Niezłomni strażnicy wiary chrześcijańskiej przekształcili się w potężnych bankierów, z których usług z ochotą korzystał Kościół i królowie. Jednak posiadanie wielu dłużników może wzbudzić tylko wrogość.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Maurice Druon",
        "slug": "maurice-druon",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maurice-druon"
      },
      "book": {
        "title": "Królowie przeklęci. Tom 1",
        "slug": "krolowie-przekleci-tom-1",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maurice-druon/krolowie-przekleci-tom-1"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 35,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "długi",
          "slug": "dlugi",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dlugi"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Maurice_Druon#Kr%C3%B3lowie_przekl%C4%99ci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:59"
    },
    {
      "id": "7cab69fb-14bd-4973-b8f5-abecdb2fedfe",
      "slug": "jak-kogos-pokonacie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ian-fleming/czlowiek-ze-zlotym-pistoletem/jak-kogos-pokonacie",
      "text": "Jak kogoś pokonacie, robicie z niego bohatera. Dla mnie osobiście zupełnie bez sensu. U mnie wróg to wróg i kropka.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ian Fleming",
        "slug": "ian-fleming",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ian-fleming"
      },
      "book": {
        "title": "Człowiek ze Złotym Pistoletem",
        "slug": "czlowiek-ze-zlotym-pistoletem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ian-fleming/czlowiek-ze-zlotym-pistoletem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "bohaterstwo",
          "slug": "bohaterstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bohaterstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ian_Fleming#Cz%C5%82owiek_ze_z%C5%82otym_pistoletem",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:31"
    },
    {
      "id": "e23cdfae-3eba-419f-9619-cd23ea5cbf5e",
      "slug": "czlowiek-ma-dosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wilbur-smith/bog-nilu/czlowiek-ma-dosc",
      "text": "Człowiek ma dość wrogów wśród ludzi, by nie musiał szukać ich wśród bogów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wilbur Smith",
        "slug": "wilbur-smith",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wilbur-smith"
      },
      "book": {
        "title": "Bóg Nilu",
        "slug": "bog-nilu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wilbur-smith/bog-nilu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/B%C3%B3g_Nilu#Tom_I",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:08"
    },
    {
      "id": "841e151a-9065-406b-9d72-bcf2ebddb9fd",
      "slug": "to-w-jaki",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emma-bull/wojna-o-dab/to-w-jaki",
      "text": "To, w jaki sposób ocenia cię wróg, mówi więcej niż osądy przyjaciół.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Emma Bull",
        "slug": "emma-bull",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emma-bull"
      },
      "book": {
        "title": "Wojna o dąb",
        "slug": "wojna-o-dab",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emma-bull/wojna-o-dab"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "ocenianie innych",
          "slug": "ocenianie-innych",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ocenianie-innych"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wojna_o_d%C4%85b",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:55"
    },
    {
      "id": "2bff532f-3099-41a2-abdf-1ed015c679e7",
      "slug": "nie-ustepowal-tym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eduardo-mendoza/prawda-o-sprawie-savolty/nie-ustepowal-tym",
      "text": "Nie ustępował tym, którzy stawali na jego drodze, ale nie pogardzał przeciwnikami, nie uważał ich za wcielenie zła ani nie powoływał się na święte prawa czy niezachwiane racje, ażeby usprawiedliwić swoje postępowanie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Eduardo Mendoza",
        "slug": "eduardo-mendoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eduardo-mendoza"
      },
      "book": {
        "title": "Prawda o sprawie Savolty",
        "slug": "prawda-o-sprawie-savolty",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eduardo-mendoza/prawda-o-sprawie-savolty"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "szacunek",
          "slug": "szacunek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szacunek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Prawda_o_sprawie_Savolty#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:43"
    },
    {
      "id": "2941a999-6246-49c5-8aa4-f926b2d07bee",
      "slug": "excellent-nigdy-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eduardo-mendoza/mauricio-czyli-wybory/excellent-nigdy-nie",
      "text": "Excellent (…) nigdy nie należy okazać słabości przeciwnikowi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Eduardo Mendoza",
        "slug": "eduardo-mendoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eduardo-mendoza"
      },
      "book": {
        "title": "Mauricio, czyli wybory",
        "slug": "mauricio-czyli-wybory",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eduardo-mendoza/mauricio-czyli-wybory"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "strategia",
          "slug": "strategia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strategia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mauricio,_czyli_wybory#E",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:40"
    },
    {
      "id": "48a26886-1dea-46e4-8387-deccc5e227ab",
      "slug": "rozumny-wojownik-uczy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/karol-may/czarny-mustang/rozumny-wojownik-uczy",
      "text": "Rozumny wojownik uczy się nawet od najgorszego wroga!",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Karol May",
        "slug": "karol-may",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/karol-may"
      },
      "book": {
        "title": "Czarny Mustang",
        "slug": "czarny-mustang",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/karol-may/czarny-mustang"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "mądrość",
          "slug": "madrosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/madrosc"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Karol_May#Czarny_mustang",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:30"
    },
    {
      "id": "03f3d795-4c1f-48b5-b8e0-5eb07ffe6dbf",
      "slug": "nasi-najokrutniejsi-wrogowie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marcel-proust/strona-guermantes/nasi-najokrutniejsi-wrogowie",
      "text": "(…) nasi najokrutniejsi wrogowie, to nie ci, co nam przeczą i starają się nas przekonać, ale ci, co powiększają lub wymyślają nowiny zdolne nas zasmucić, strzegąc się dać im pozór usprawiedliwienia, które by zmniejszyło naszą zgryzotę i wzbudziłoby może w nas nieco szacunku dla obozu, który oni silą się nam pokazać, ku naszej tym większej udręce, jako okrutny i triumfujący zarazem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Marcel Proust",
        "slug": "marcel-proust",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marcel-proust"
      },
      "book": {
        "title": "Strona Guermantes",
        "slug": "strona-guermantes",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marcel-proust/strona-guermantes"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 19,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "plotki",
          "slug": "plotki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/plotki"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/W_poszukiwaniu_straconego_czasu#Tom_III_%E2%80%93_Strona_Guermantes",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:27"
    },
    {
      "id": "43e2b550-e420-4f7e-8db7-678f411d5814",
      "slug": "kiedy-dwa-cywilizowane",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-scott-bakker/mrok-ktory-nas-poprzedza/kiedy-dwa-cywilizowane",
      "text": "Kiedy dwa cywilizowane kraje toczą walkę od stuleci, wśród największej wrogości powstają wspólne interesy. Odwiecznych przeciwników wiele łączy: wzajemny respekt, wspólna historia, tryumf zawieszenia broni i niezliczone nieoficjalne rozejmy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Richard Scott Bakker",
        "slug": "richard-scott-bakker",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-scott-bakker"
      },
      "book": {
        "title": "Mrok, który nas poprzedza",
        "slug": "mrok-ktory-nas-poprzedza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-scott-bakker/mrok-ktory-nas-poprzedza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wojna",
          "slug": "wojna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
        },
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mrok,_kt%C3%B3ry_nas_poprzedza#Rozdzia%C5%82_5",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:15"
    },
    {
      "id": "27a21a30-5cd6-4415-9a81-105b008a29b3",
      "slug": "martwy-wrog-to-radosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-r-r-martin/nawalnica-mieczy-stal-i-snieg/martwy-wrog-to-radosc",
      "text": "Martwy wróg to radość na wieki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "George R. R. Martin",
        "slug": "george-r-r-martin",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-r-r-martin"
      },
      "book": {
        "title": "Nawałnica mieczy. Stal i śnieg",
        "slug": "nawalnica-mieczy-stal-i-snieg",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-r-r-martin/nawalnica-mieczy-stal-i-snieg"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 68,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Nawa%C5%82nica_mieczy#Stal_i_%C5%9Bnieg",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:36"
    },
    {
      "id": "957dcde3-d2ee-47b1-af8a-8ec0fd681a73",
      "slug": "wiecej-zachodu-wymaga",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/szczegol-trzy-krotkie-powiesci/wiecej-zachodu-wymaga",
      "text": "Więcej zachodu wymaga wróg niż sojusznik.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Carlos Somoza",
        "slug": "jose-carlos-somoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
      },
      "book": {
        "title": "Szczegół. Trzy krótkie powieści",
        "slug": "szczegol-trzy-krotkie-powiesci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/szczegol-trzy-krotkie-powiesci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Szczeg%C3%B3%C5%82._Trzy_kr%C3%B3tkie_powie%C5%9Bci#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:31"
    },
    {
      "id": "7ac4af9f-587c-4825-a7c7-809c40bb6dbe",
      "slug": "zanim-rzucisz-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/carlos-ruiz-zafon/palac-polnocy/zanim-rzucisz-sie",
      "text": "(…) zanim rzucisz się na wroga, wczuj się w jego sposób myślenia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Carlos Ruiz Zafón",
        "slug": "carlos-ruiz-zafon",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/carlos-ruiz-zafon"
      },
      "book": {
        "title": "Pałac Północy",
        "slug": "palac-polnocy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/carlos-ruiz-zafon/palac-polnocy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "empatia",
          "slug": "empatia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/empatia"
        },
        {
          "name": "strategia",
          "slug": "strategia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strategia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pa%C5%82ac_P%C3%B3%C5%82nocy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:22"
    },
    {
      "id": "f71948da-b388-4597-9ddd-e268951c9992",
      "slug": "tak-w-czasie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-clavell/shogun/tak-w-czasie",
      "text": "Tak w czasie wojny, jak i w czasie pokoju, porządny wróg może się okazać cenniejszy od porządnego sojusznika.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "James Clavell",
        "slug": "james-clavell",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-clavell"
      },
      "book": {
        "title": "Shogun",
        "slug": "shogun",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-clavell/shogun"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Sh%C5%8Dgun#Ksi%C4%99ga_druga",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:15"
    },
    {
      "id": "da39e48b-49a6-47a4-bacb-36203db1607a",
      "slug": "wrog-jest-wobec",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-clavell/shogun/wrog-jest-wobec",
      "text": "Wróg jest wobec ciebie najbardziej uprzejmy wówczas, gdy zamyślał bądź już zaplanował twoją zgubę.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "James Clavell",
        "slug": "james-clavell",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-clavell"
      },
      "book": {
        "title": "Shogun",
        "slug": "shogun",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-clavell/shogun"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pozory",
          "slug": "pozory",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pozory"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Sh%C5%8Dgun#Ksi%C4%99ga_druga",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:15"
    },
    {
      "id": "0c2ef069-a935-4635-948a-21194eb0cdcf",
      "slug": "kiedy-ma-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-clavell/krol-szczurow/kiedy-ma-sie",
      "text": "Kiedy ma się wroga, mądrze jest znać jego zwyczaje.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "James Clavell",
        "slug": "james-clavell",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-clavell"
      },
      "book": {
        "title": "Król szczurów",
        "slug": "krol-szczurow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-clavell/krol-szczurow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "strategia",
          "slug": "strategia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strategia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kr%C3%B3l_szczur%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:14"
    },
    {
      "id": "2284c904-a62f-41e6-a8aa-13e837823268",
      "slug": "wielcy-ludzie-maja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-ludlum/protokol-sigmy/wielcy-ludzie-maja",
      "text": "Wielcy ludzie mają wielkich wrogów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert Ludlum",
        "slug": "robert-ludlum",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-ludlum"
      },
      "book": {
        "title": "Protokół Sigmy",
        "slug": "protokol-sigmy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-ludlum/protokol-sigmy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "sława",
          "slug": "slawa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slawa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Ludlum#Protok%C3%B3%C5%82_Sigmy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:34"
    },
    {
      "id": "089524f8-98b9-46f8-86e0-56f8ef5aa180",
      "slug": "wrog-mojego-wroga",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-ludlum/protokol-sigmy/wrog-mojego-wroga",
      "text": "Wróg mojego wroga jest moim przyjacielem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert Ludlum",
        "slug": "robert-ludlum",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-ludlum"
      },
      "book": {
        "title": "Protokół Sigmy",
        "slug": "protokol-sigmy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-ludlum/protokol-sigmy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyjaźń",
          "slug": "przyjazn",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyjazn"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "strategia",
          "slug": "strategia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strategia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Ludlum#Protok%C3%B3%C5%82_Sigmy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:34"
    },
    {
      "id": "e3b4ba7b-2836-4fa5-9d8b-1b028d78cd2a",
      "slug": "nie-stac-nas",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-ludlum/klatwa-prometeusza/nie-stac-nas",
      "text": "Nie stać nas na luksus dobierania sobie wrogów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert Ludlum",
        "slug": "robert-ludlum",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-ludlum"
      },
      "book": {
        "title": "Klątwa Prometeusza",
        "slug": "klatwa-prometeusza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-ludlum/klatwa-prometeusza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "pragmatyzm",
          "slug": "pragmatyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pragmatyzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Ludlum#Kl%C4%85twa_Prometeusza",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:32"
    },
    {
      "id": "5ff2074d-e0ff-494d-9ec1-09cefb4d67db",
      "slug": "przeciwnik-zepchniety-do-naroznika",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/cyfrowa-twierdza/przeciwnik-zepchniety-do-naroznika",
      "text": "Przeciwnik zepchnięty do narożnika jest zawsze groźny – zdecydowany i nieprzewidywalny.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Dan Brown",
        "slug": "dan-brown",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown"
      },
      "book": {
        "title": "Cyfrowa twierdza",
        "slug": "cyfrowa-twierdza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/cyfrowa-twierdza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "strategia",
          "slug": "strategia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strategia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Cyfrowa_twierdza",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:30"
    },
    {
      "id": "29a2fe9c-051b-4e90-a697-d456eb4b4920",
      "slug": "jesli-uzywasz-sily",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/cyfrowa-twierdza/jesli-uzywasz-sily",
      "text": "Jeśli używasz siły, masz do czynienia z przeciwnikiem. Jeśli przekonasz go, by myślał tak jak ty, będzie twoim sprzymierzeńcem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Dan Brown",
        "slug": "dan-brown",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown"
      },
      "book": {
        "title": "Cyfrowa twierdza",
        "slug": "cyfrowa-twierdza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/cyfrowa-twierdza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "siła",
          "slug": "sila",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sila"
        },
        {
          "name": "perswazja",
          "slug": "perswazja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/perswazja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Cyfrowa_twierdza",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:30"
    },
    {
      "id": "6fabbb95-339f-4690-8c6f-2aa6564417c8",
      "slug": "armia-potrzebowala-wroga",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kate-mosse/labirynt/armia-potrzebowala-wroga",
      "text": "Armia potrzebowała wroga. Musiała z kimś walczyć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kate Mosse",
        "slug": "kate-mosse",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kate-mosse"
      },
      "book": {
        "title": "Labirynt",
        "slug": "labirynt",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kate-mosse/labirynt"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wojna",
          "slug": "wojna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "militaryzm",
          "slug": "militaryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/militaryzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Labirynt_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:29"
    },
    {
      "id": "dfdc34f3-55dc-4817-8bbf-7a73a2deee5f",
      "slug": "a-przeciez-pochwala",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-piekara/lowcy-dusz/a-przeciez-pochwala",
      "text": "A przecież pochwała ust wroga jest więcej warta niż peany wyśpiewywane przez przyjaciela.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jacek Piekara",
        "slug": "jacek-piekara",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-piekara"
      },
      "book": {
        "title": "Łowcy dusz",
        "slug": "lowcy-dusz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-piekara/lowcy-dusz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 75,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "pochlebstwo",
          "slug": "pochlebstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pochlebstwo"
        },
        {
          "name": "komplementy",
          "slug": "komplementy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/komplementy"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jacek_Piekara#%C5%81owcy_dusz",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:27"
    },
    {
      "id": "b698083f-c967-42ab-b6c8-3d270c638ba5",
      "slug": "wrog-ktorego-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-r-r-martin/starcie-krolow/wrog-ktorego-nie",
      "text": "Wróg, którego nie widać, zawsze wydaje się najbardziej przerażający.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "George R. R. Martin",
        "slug": "george-r-r-martin",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-r-r-martin"
      },
      "book": {
        "title": "Starcie królów",
        "slug": "starcie-krolow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-r-r-martin/starcie-krolow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 570,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Starcie_kr%C3%B3l%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:09"
    },
    {
      "id": "daf1781f-50a0-49fd-a5e5-9df25f337b36",
      "slug": "najgorszy-wrog-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/szolem-alejchem/notatki-komiwojazera/najgorszy-wrog-nie",
      "text": "Najgorszy wróg nie wyrządził wam w życiu tyle złego, ile człowiek może uczynić sam sobie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Szolem Alejchem",
        "slug": "szolem-alejchem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/szolem-alejchem"
      },
      "book": {
        "title": "Notatki komiwojażera",
        "slug": "notatki-komiwojazera",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/szolem-alejchem/notatki-komiwojazera"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 53,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Szolem_Alejchem#Notatki_komiwoja%C5%BCera",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:17"
    },
    {
      "id": "b6b593a0-92da-48e1-a13b-5fec4a1e0277",
      "slug": "najniebezpieczniejszy-wrog-to-taki",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/anioly-i-demony/najniebezpieczniejszy-wrog-to-taki",
      "text": "Najniebezpieczniejszy wróg to taki, którego nikt się nie obawia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Dan Brown",
        "slug": "dan-brown",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown"
      },
      "book": {
        "title": "Anioły i demony",
        "slug": "anioly-i-demony",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/anioly-i-demony"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ostrożność",
          "slug": "ostroznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ostroznosc"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anio%C5%82y_i_demony#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:55"
    },
    {
      "id": "eb768bca-d6a8-4aee-afba-eb2b11b15f17",
      "slug": "zwolennikow-bledow-nalezy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pius-x/pascendi-dominici-gregis-encyklika-papieza-piusa-x-o-pogladach-modernistow/zwolennikow-bledow-nalezy",
      "text": "Zwolenników błędów należy dziś szukać nie już wśród otwartych wrogów Kościoła, ale w samym Kościele: ukrywają się oni – że tak powiemy – w samym wnętrzu Kościoła; stąd też mogą być bardziej szkodliwi, bo są mniej dostrzegalni.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Pius X",
        "slug": "pius-x",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pius-x"
      },
      "book": {
        "title": "Pascendi dominici gregis. Encyklika papieża Piusa X o poglądach modernistów",
        "slug": "pascendi-dominici-gregis-encyklika-papieza-piusa-x-o-pogladach-modernistow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pius-x/pascendi-dominici-gregis-encyklika-papieza-piusa-x-o-pogladach-modernistow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        },
        {
          "name": "modernizm",
          "slug": "modernizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/modernizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pius_X#Encyklika_Pascendi_dominici_gregis_o_zasadach_modernist%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:44"
    },
    {
      "id": "68c40755-2533-434f-ad48-9706edd8fcbf",
      "slug": "zaprawde-nie-odbiega",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pius-x/pascendi-dominici-gregis-encyklika-papieza-piusa-x-o-pogladach-modernistow/zaprawde-nie-odbiega",
      "text": "Zaprawdę, nie odbiega od prawdy, kto modernistów uważa za nieprzyjaciół Kościoła i to najbardziej szkodliwych.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Pius X",
        "slug": "pius-x",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pius-x"
      },
      "book": {
        "title": "Pascendi dominici gregis. Encyklika papieża Piusa X o poglądach modernistów",
        "slug": "pascendi-dominici-gregis-encyklika-papieza-piusa-x-o-pogladach-modernistow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pius-x/pascendi-dominici-gregis-encyklika-papieza-piusa-x-o-pogladach-modernistow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        },
        {
          "name": "modernizm",
          "slug": "modernizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/modernizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pius_X#Encyklika_Pascendi_dominici_gregis_o_zasadach_modernist%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:44"
    },
    {
      "id": "57258e93-de29-4449-ae50-d9e2cd4f3eb6",
      "slug": "chociaz-wrogowie-kosciola",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pius-x/editae-saepe-o-swietym-karolu-boromeuszu/chociaz-wrogowie-kosciola",
      "text": "Chociaż wrogowie Kościoła całkowicie różnią się między sobą w myślach i czynach (co jest pewnym wskaźnikiem błędu), są jednak zjednoczeni w swoich uporczywych atakach na prawdę i sprawiedliwość. Ponieważ Kościół jest strażnikiem i obrońcą obu tych cnót, zamykają szeregi w zjednoczonym ataku na nią. Oczywiście głośno obwieszczają (jak to jest w zwyczaju) swoją bezstronność i stanowczo twierdzą, że promują jedynie sprawę pokoju. W rzeczywistości jednak ich łagodne słowa i jawne intencje są tylko pułapkami, które zastawiają, dodając w ten sposób zniewagę do krzywdy, zdradę do przemocy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Pius X",
        "slug": "pius-x",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pius-x"
      },
      "book": {
        "title": "Editae Saepe. O świętym Karolu Boromeuszu",
        "slug": "editae-saepe-o-swietym-karolu-boromeuszu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pius-x/editae-saepe-o-swietym-karolu-boromeuszu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "prawda",
          "slug": "prawda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prawda"
        },
        {
          "name": "hipokryzja",
          "slug": "hipokryzja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/hipokryzja"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pius_X#Encyklika_Editae_saepe_o_%C5%9Bw._Karolu_Boromeuszu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:44"
    },
    {
      "id": "9fb64275-2b2b-4ff1-a1a3-0104527c3efc",
      "slug": "to-zadziwiajace-jak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-dolega-mostowicz/trzecia-plec/to-zadziwiajace-jak",
      "text": "To zadziwiające, jak instytucja wroga jest potrzebna. Ludzie nie wytrzymaliby z nudów, gdyby nie mogli kogoś zwalczać. Obawiam się, że to tkwi w instynkcie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Tadeusz Dołęga-Mostowicz",
        "slug": "tadeusz-dolega-mostowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-dolega-mostowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Trzecia płeć",
        "slug": "trzecia-plec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-dolega-mostowicz/trzecia-plec"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 191,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "nuda",
          "slug": "nuda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nuda"
        },
        {
          "name": "instynkt",
          "slug": "instynkt",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/instynkt"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Tadeusz_Do%C5%82%C4%99ga-Mostowicz#Trzecia_p%C5%82e%C4%87",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:38"
    },
    {
      "id": "c825579d-6df7-4578-942d-1e7d7370f0b4",
      "slug": "teatr-mozna-robic",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-stuhr/sercowa-choroba-czyli-moje-zycie-w-sztuce/teatr-mozna-robic",
      "text": "Teatr można robić tylko w przyjaźni. Nie mogę wyjść na scenę z wrogiem, z człowiekiem, o którym wiem, że mi źle życzy. W filmie tak, tam mogę grać z wrogiem, no, najwyżej, gdy już nie można wytrzymać, to jednego dnia nagram swoje ja, drugiego dnia nagra swoje mój wróg, potem się montuje i też od biedy może być, ale w teatrze nie!",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jerzy Stuhr",
        "slug": "jerzy-stuhr",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-stuhr"
      },
      "book": {
        "title": "Sercowa choroba, czyli moje życie w sztuce",
        "slug": "sercowa-choroba-czyli-moje-zycie-w-sztuce",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-stuhr/sercowa-choroba-czyli-moje-zycie-w-sztuce"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyjaźń",
          "slug": "przyjazn",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyjazn"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "teatr",
          "slug": "teatr",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/teatr"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Sercowa_choroba,_czyli_moje_%C5%BCycie_w_sztuce",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:35"
    },
    {
      "id": "a70e1b89-f0f2-4bee-975b-1bce6e0c3329",
      "slug": "nic-nie-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/christopher-paolini/eragon/nic-nie-jest",
      "text": "Nic nie jest bardziej niebezpieczne niż wróg, który nie ma nic do stracenia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Christopher Paolini",
        "slug": "christopher-paolini",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/christopher-paolini"
      },
      "book": {
        "title": "Eragon",
        "slug": "eragon",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/christopher-paolini/eragon"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ryzyko",
          "slug": "ryzyko",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ryzyko"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Eragon",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:21"
    },
    {
      "id": "6d08c3ba-95ab-4689-816a-c0bd36c8341e",
      "slug": "skoro-nie-rozumiesz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/christopher-paolini/eragon/skoro-nie-rozumiesz",
      "text": "Skoro nie rozumiesz wroga, jak możesz przewidywać jego posunięcia?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Christopher Paolini",
        "slug": "christopher-paolini",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/christopher-paolini"
      },
      "book": {
        "title": "Eragon",
        "slug": "eragon",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/christopher-paolini/eragon"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "empatia",
          "slug": "empatia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/empatia"
        },
        {
          "name": "strategia",
          "slug": "strategia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strategia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Eragon",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:21"
    },
    {
      "id": "c5030908-fa8d-4a57-91c6-fb1ed811c220",
      "slug": "nieprzyjaciele-naszych-nieprzyjaciol",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/wojna-konca-swiata/nieprzyjaciele-naszych-nieprzyjaciol",
      "text": "Nieprzyjaciele naszych nieprzyjaciół są naszymi przyjaciółmi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Wojna końca świata",
        "slug": "wojna-konca-swiata",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/wojna-konca-swiata"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyjaźń",
          "slug": "przyjazn",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyjazn"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "pragmatyzm",
          "slug": "pragmatyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pragmatyzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wojna_ko%C5%84ca_%C5%9Bwiata",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:59"
    },
    {
      "id": "e2c36ea3-babc-4b65-a274-125c19673810",
      "slug": "nigdy-nie-nalezy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem/nigdy-nie-nalezy",
      "text": "Nigdy nie należy się złościć, jedynie w obliczu wroga.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Raj tuż za rogiem",
        "slug": "raj-tuz-za-rogiem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "gniew",
          "slug": "gniew",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gniew"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Raj_tu%C5%BC_za_rogiem#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:57"
    },
    {
      "id": "28154ced-4111-49b6-8039-8aa532d7d18e",
      "slug": "wrogowie-naszych-wrogow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/marzenie-celta/wrogowie-naszych-wrogow",
      "text": "Wrogowie naszych wrogów są naszymi przyjaciółmi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Marzenie Celta",
        "slug": "marzenie-celta",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/marzenie-celta"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyjaźń",
          "slug": "przyjazn",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyjazn"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "pragmatyzm",
          "slug": "pragmatyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pragmatyzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Marzenie_Celta#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:54"
    },
    {
      "id": "d46bd1a0-9e8e-4e21-838c-27e83909d133",
      "slug": "zaniklo-zaufanie-wszyscy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/gawedziarz/zaniklo-zaufanie-wszyscy",
      "text": "Zanikło zaufanie. Wszyscy stali się wrogami wszystkich",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Gawędziarz",
        "slug": "gawedziarz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/gawedziarz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zaufanie",
          "slug": "zaufanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zaufanie"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gaw%C4%99dziarz#Z",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:48"
    },
    {
      "id": "a71ed271-3c1b-438f-ae9e-e228c72abd20",
      "slug": "swiatu-groza-trzy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/imperium/swiatu-groza-trzy",
      "text": "Światu grożą trzy plagi, trzy zarazy.\n\nPierwsza – to plaga nacjonalizmu.\n\nDruga – to plaga rasizmu.\n\nTrzecia – to plaga religijnego fundamentalizmu.\n\nTe trzy plagi mają tę samą cechę, wspólny mianownik – jest nim agresywna, wszechwładna, totalna irracjonalność. Do umysłu porażonego jedną z tych plag nie sposób dotrzeć. W takiej głowie pali się święty stos, który tylko czeka ofiary. Wszelka próba spokojnej rozmowy będzie mijać się z celem. Nie o rozmowę mu chodzi, tylko o deklarację. Żebyś mu przytaknął, przyznał rację, podpisał akces. Inaczej w jego oczach nie masz znaczenia, nie istniejesz, ponieważ liczysz się tylko jako narzędzie, jako instrument, jako oręż. Nie ma ludzi – jest sprawa. Umysł tknięty taką zarazą to umysł zamknięty, jednowymiarowy, monotematyczny, obracający się wyłącznie wokół jednego wątku – swojego wroga. Myśl o wrogu żywi nas, pozwala nam istnieć. Dlatego wróg jest zawsze obecny, jest zawsze z nami.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ryszard Kapuściński",
        "slug": "ryszard-kapuscinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
      },
      "book": {
        "title": "Imperium",
        "slug": "imperium",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/imperium"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "nienawiść",
          "slug": "nienawisc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nienawisc"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "fanatyzm",
          "slug": "fanatyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fanatyzm"
        },
        {
          "name": "rasizm",
          "slug": "rasizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rasizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ryszard_Kapu%C5%9Bci%C5%84ski#Imperium",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:42"
    },
    {
      "id": "70cde648-d4f5-4357-9124-7d8b3945894c",
      "slug": "w-koncu-kazdy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jorge-luis-borges/ksiega-piasku/w-koncu-kazdy",
      "text": "W końcu każdy człowiek zawsze upodabnia się do swojego wroga.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jorge Luis Borges",
        "slug": "jorge-luis-borges",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jorge-luis-borges"
      },
      "book": {
        "title": "Księga piasku",
        "slug": "ksiega-piasku",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jorge-luis-borges/ksiega-piasku"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jorge_Luis_Borges#Ksi%C4%99ga_piasku",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:33"
    },
    {
      "id": "45c60e50-dc2c-481e-9f21-a36c8ef3d5f3",
      "slug": "i-czy-to-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-zulawski/na-srebrnym-globie-rekopis-z-ksiezyca/i-czy-to-nie",
      "text": "I czy to nie jest najstraszliwsza ironia, że człowiek wroga swego przenosi sam w sobie nawet na gwiazdy świecące na niebie?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jerzy Żuławski",
        "slug": "jerzy-zulawski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-zulawski"
      },
      "book": {
        "title": "Na srebrnym globie: Rękopis z Księżyca",
        "slug": "na-srebrnym-globie-rekopis-z-ksiezyca",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-zulawski/na-srebrnym-globie-rekopis-z-ksiezyca"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Na_srebrnym_globie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:27"
    },
    {
      "id": "5a74c473-3277-4bfd-bded-61cc685ada05",
      "slug": "najwiekszy-wrog-siedzi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gabriel-garcia-marquez/jesien-patriarchy/najwiekszy-wrog-siedzi",
      "text": "Największy wróg siedzi w samym człowieku, w zbyt ufnym sercu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Gabriel García Márquez",
        "slug": "gabriel-garcia-marquez",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gabriel-garcia-marquez"
      },
      "book": {
        "title": "Jesień patriarchy",
        "slug": "jesien-patriarchy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gabriel-garcia-marquez/jesien-patriarchy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zaufanie",
          "slug": "zaufanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zaufanie"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gabriel_Garc%C3%ADa_M%C3%A1rquez#Jesie%C5%84_patriarchy_(1975)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:08"
    },
    {
      "id": "04f64df4-c4a1-4b5f-b4d3-36139e0d4d89",
      "slug": "nie-ma-w-swiecie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-ignacy-kraszewski/ramultowie/nie-ma-w-swiecie",
      "text": "Nie ma w świecie zaciętszych wrogów nad tych, którzy potrzebują uniewinnić się ze zmiany uczuć dla dawnych przyjaciół.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Józef Ignacy Kraszewski",
        "slug": "jozef-ignacy-kraszewski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-ignacy-kraszewski"
      },
      "book": {
        "title": "Ramułtowie",
        "slug": "ramultowie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-ignacy-kraszewski/ramultowie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyjaźń",
          "slug": "przyjazn",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyjazn"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/J%C3%B3zef_Ignacy_Kraszewski#Ramu%C5%82towie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:58"
    },
    {
      "id": "8907985f-2ca5-4a3a-8638-f8607b77c69d",
      "slug": "trzymaj-swoich-przyjaciol",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-puzo/ojciec-chrzestny/trzymaj-swoich-przyjaciol",
      "text": "Trzymaj swoich przyjaciół blisko, ale jeszcze bliżej trzymaj swoich wrogów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Puzo",
        "slug": "mario-puzo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-puzo"
      },
      "book": {
        "title": "Ojciec chrzestny",
        "slug": "ojciec-chrzestny",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-puzo/ojciec-chrzestny"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyjaźń",
          "slug": "przyjazn",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyjazn"
        },
        {
          "name": "ostrożność",
          "slug": "ostroznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ostroznosc"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mario_Puzo#Ojciec_chrzestny_(1969)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:36"
    },
    {
      "id": "728a85bf-87c9-4b93-a94e-54bff238ce7c",
      "slug": "don-corleone-twierdzil",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-puzo/ojciec-chrzestny/don-corleone-twierdzil",
      "text": "[Don Corleone] twierdził, że nie ma w życiu większej naturalnej korzyści niż przecenianie przez wroga naszych wad, poza niedocenianiem przez przyjaciela naszych zalet.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Puzo",
        "slug": "mario-puzo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-puzo"
      },
      "book": {
        "title": "Ojciec chrzestny",
        "slug": "ojciec-chrzestny",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-puzo/ojciec-chrzestny"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyjaźń",
          "slug": "przyjazn",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyjazn"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mario_Puzo#Ojciec_chrzestny_(1969)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:36"
    },
    {
      "id": "42d53252-281e-4928-a007-7ea608a46667",
      "slug": "ludzie-owladnieci-ta-sama",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-kepinski/rytm-zycia/ludzie-owladnieci-ta-sama",
      "text": "Ludzie owładnięci tą samą ideą stają się do siebie bliźniaczo podobni; zróżnicowanie społeczeństwa maleje, wzrasta natomiast jego efektywność, w tym sensie, że wszyscy dążą do tego samego celu, niczego poza nim nie widząc. Człowiek, który nie ma znamienia tej samej idei, stoi wskutek tego na przeszkodzie jej realizacji, staje się wrogiem, zawadzającym przedmiotem, który trzeba usunąć z drogi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Antoni Kępiński",
        "slug": "antoni-kepinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-kepinski"
      },
      "book": {
        "title": "Rytm życia",
        "slug": "rytm-zycia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-kepinski/rytm-zycia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 7,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "fanatyzm",
          "slug": "fanatyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fanatyzm"
        },
        {
          "name": "idee",
          "slug": "idee",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/idee"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Antoni_K%C4%99pi%C5%84ski#Rytm_%C5%BCycia",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:36"
    },
    {
      "id": "ffa46377-b994-4c2a-bad4-2c8cde50ef38",
      "slug": "wrog-jest-zawsze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym/wrog-jest-zawsze",
      "text": "Wróg jest zawsze odzwierciedleniem naszych słabostek.(...) Nasz wróg podejmuje walkę tylko dlatego, iż wie, iż może nas ugodzić. I to dokładnie w punkt, który w swej pysze uważamy za najsilniejszy. Podczas walki staramy się zawsze osłaniać naszą słabą stronę, wróg zaś uderza w miejsca źle chronione – te, których jesteśmy najpewniejsi. I ostatecznie ponosimy klęskę, ponieważ stało się to, do czego nie powinno było dojść: pozostawaliśmy wrogowi wybór sposobu walki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Pielgrzym",
        "slug": "pielgrzym",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pycha",
          "slug": "pycha",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pycha"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "wady",
          "slug": "wady",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wady"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pielgrzym_(powie%C5%9B%C4%87)#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:26"
    },
    {
      "id": "9ecc1e85-29e7-4d0a-9bc8-66a8a496d9a2",
      "slug": "wrog-jest-czastka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym/wrog-jest-czastka",
      "text": "Wróg jest cząstką Agape.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Pielgrzym",
        "slug": "pielgrzym",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pielgrzym_(powie%C5%9B%C4%87)#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:26"
    },
    {
      "id": "227a1331-bc01-45b1-950f-5e0285fdc397",
      "slug": "zanim-reka-poruszy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym/zanim-reka-poruszy",
      "text": "Zanim ręka poruszy mieczem, musi odnaleźć wroga i wiedzieć, jak z nim walczyć. Miecz służy tylko do zadania ciosu. Tymczasem ręka jest zwycięska lub pokonana na długo przed zadaniem ciosu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Pielgrzym",
        "slug": "pielgrzym",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "strategia",
          "slug": "strategia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strategia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pielgrzym_(powie%C5%9B%C4%87)#Z",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:26"
    },
    {
      "id": "81d38f61-8b22-4196-b887-ff9cad60df06",
      "slug": "po-co-miecz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym/po-co-miecz",
      "text": "Po co miecz człowiekowi, który nie wie, gdzie może natknąć się na wroga?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Pielgrzym",
        "slug": "pielgrzym",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "cel",
          "slug": "cel",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cel"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pielgrzym_(powie%C5%9B%C4%87)#P",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:25"
    },
    {
      "id": "5ebee03f-02ab-4fdd-ab59-24fb816c1095",
      "slug": "nieprzyjaciel-rzadko-uosabia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym/nieprzyjaciel-rzadko-uosabia",
      "text": "Nieprzyjaciel rzadko uosabia Zło.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Pielgrzym",
        "slug": "pielgrzym",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zło",
          "slug": "zlo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zlo"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pielgrzym_(powie%C5%9B%C4%87)#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:25"
    },
    {
      "id": "561fa9d9-1690-4fa2-b26f-d3697c0e7f3a",
      "slug": "aby-pokonac-wroga",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym/aby-pokonac-wroga",
      "text": "Aby pokonać wroga, wykorzystaj siłę tego, co właśnie robisz.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Pielgrzym",
        "slug": "pielgrzym",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "strategia",
          "slug": "strategia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strategia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pielgrzym_(powie%C5%9B%C4%87)#A",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:24"
    },
    {
      "id": "3fa62a02-c6b8-4f0e-a8c8-c2842c3fc463",
      "slug": "wojny-nie-prowadzi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/piata-gora/wojny-nie-prowadzi",
      "text": "Wojny nie prowadzi się w ciemności, bo żołnierze nie potrafiliby odróżnić swego od wroga.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Piąta góra",
        "slug": "piata-gora",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/piata-gora"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wojna",
          "slug": "wojna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pi%C4%85ta_g%C3%B3ra#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:24"
    },
    {
      "id": "9922d76f-56ef-4c31-9cc4-bb30dc0dc46d",
      "slug": "najlepszym-wojownikiem-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/piata-gora/najlepszym-wojownikiem-jest",
      "text": "Najlepszym wojownikiem jest ten, kto zdoła wroga przemienić w przyjaciela.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Piąta góra",
        "slug": "piata-gora",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/piata-gora"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyjaźń",
          "slug": "przyjazn",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyjazn"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pi%C4%85ta_g%C3%B3ra#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:23"
    },
    {
      "id": "dbebfabd-1e34-4fa3-955d-efcdc7dbc833",
      "slug": "najlatwiej-oslabic-przeciwnika",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/demon-i-panna-prym/najlatwiej-oslabic-przeciwnika",
      "text": "Najłatwiej osłabić przeciwnika wtedy, gdy się uda go przekonać, że stoimy po jego stronie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Demon i panna Prym",
        "slug": "demon-i-panna-prym",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/demon-i-panna-prym"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "manipulacja",
          "slug": "manipulacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/manipulacja"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "strategia",
          "slug": "strategia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strategia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Demon_i_panna_Prym#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:17"
    },
    {
      "id": "5d93b1a4-caf2-4291-b7ca-b0a1b1d8eae6",
      "slug": "poniewaz-kryc-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/siodmy-syn/poniewaz-kryc-sie",
      "text": "Ponieważ kryć się przed wrogiem to jakby oddać mu zwycięstwo.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Orson Scott Card",
        "slug": "orson-scott-card",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card"
      },
      "book": {
        "title": "Siódmy syn",
        "slug": "siodmy-syn",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/siodmy-syn"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "odwaga",
          "slug": "odwaga",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odwaga"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Si%C3%B3dmy_syn",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:51"
    },
    {
      "id": "6e4dfba6-4efb-4796-b528-7f194bb7695b",
      "slug": "to-siega-glebiej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/gra-endera/to-siega-glebiej",
      "text": "– To sięga głębiej. Będąc tutaj zupełnie sam, nie mając nic do roboty, starałem się pojąć, czemu tak bardzo siebie nienawidzę.\n\n– Nie, Ender.\n\n– Nie mów mi „Nie, Ender”. Długo trwało, zanim to sobie uświadomiłem, ale możesz mi wierzyć, że to prawda. Wszystko sprowadza się do jednej rzeczy: w chwili, gdy naprawdę rozumiem swojego wroga, rozumiem go tak dobrze, że mogę pokonać, w tej właśnie chwili go kocham. Myślę, że nie da się zrozumieć kogoś do końca, jego pragnień, jego wierzeń, i nie pokochać go tak, jak on sam siebie kocha. I wtedy, w tym momencie, gdy ich kocham…\n\n– Zwyciężasz ich.\n\n– Nie, nie zrozumiałaś. Ja ich niszczę. Sprawiam, by nigdy już nie mogli mnie skrzywdzić. Miażdżę ich i rozgniatam, aż przestają istnieć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Orson Scott Card",
        "slug": "orson-scott-card",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card"
      },
      "book": {
        "title": "Gra Endera",
        "slug": "gra-endera",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/gra-endera"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 214,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "nienawiść",
          "slug": "nienawisc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nienawisc"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "empatia",
          "slug": "empatia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/empatia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gra_Endera",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:49"
    },
    {
      "id": "74d1ca22-50e8-41f7-a0a4-e93459171d9d",
      "slug": "bo-nasz-lud",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gunter-grass/miejscowe-znieczulenie/bo-nasz-lud",
      "text": "Bo nasz lud tego nie znosi: odrzuconych przegranych niewydarzonych. Siedzą oni wszędzie i czyhają na zemstę. Wymyślają sobie wrogów i historyjki, w których ci wymyśleni wrogowie rzeczywiście występują i zostają zlikwidowani. Myślą bardzo prosto, posiłkując się karabinem maszynowym. Obmyślają coraz to nowe sposoby uśmiercania wciąż tego samego przeciwnika. Zamalowują lusterko do golenia słowem „rewolucja”. W książkach zawsze wyczytują tylko siebie. I na okrągło zajadają zupy. I nie zapominają małego, zamierzchłego „nie”. I pielęgnują swoje mroczne chęci. I chcą pozbywać się usuwać wykańczać. I nie czując przytłumionego bólu zęba pospiesznie i łapczywie kartkują ilustrowane magazyny…",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Günter Grass",
        "slug": "gunter-grass",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gunter-grass"
      },
      "book": {
        "title": "Miejscowe znieczulenie",
        "slug": "miejscowe-znieczulenie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gunter-grass/miejscowe-znieczulenie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "zemsta",
          "slug": "zemsta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zemsta"
        },
        {
          "name": "frustracja",
          "slug": "frustracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/frustracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/G%C3%BCnter_Grass#Miejscowe_znieczulenie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:44"
    },
    {
      "id": "8263e634-afaa-444a-b908-c0bd3b9814f4",
      "slug": "wrogowie-nie-rodza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-saramago/podwojenie/wrogowie-nie-rodza",
      "text": "Wrogowie nie rodzą się z powodu naszej chęci ich posiadania, ale z ich własnego niezłomnego pragnienia posiadania nas.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Saramago",
        "slug": "jose-saramago",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-saramago"
      },
      "book": {
        "title": "Podwojenie",
        "slug": "podwojenie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-saramago/podwojenie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 226,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jos%C3%A9_Saramago#Podwojenie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:41"
    },
    {
      "id": "00fe7295-15a4-4b0d-927e-87af811f1f93",
      "slug": "wrogowie-sa-nieraz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/wrogowie-sa-nieraz",
      "text": "Wrogowie są nieraz tak potrzebni, że życie bez nich wydaje się nie do pomyślenia, są pożądanym warunkiem trwania.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Kołakowski",
        "slug": "leszek-kolakowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski"
      },
      "book": {
        "title": "Mini-wykłady o maxi-sprawach",
        "slug": "mini-wyklady-o-maxi-sprawach",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Ko%C5%82akowski#Mini_wyk%C5%82ady_o_maxi_sprawach_(1997%E2%80%932003)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:34"
    },
    {
      "id": "6bd80355-665b-4d7a-8e2e-44ca154a386a",
      "slug": "sklonni-jestesmy-upodabniac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert/diuna/sklonni-jestesmy-upodabniac",
      "text": "Skłonni jesteśmy upodabniać się do najgorszego z naszych przeciwników.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Frank Herbert",
        "slug": "frank-herbert",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert"
      },
      "book": {
        "title": "Diuna",
        "slug": "diuna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert/diuna"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zło",
          "slug": "zlo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zlo"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Diuna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:23"
    },
    {
      "id": "1b9b2b2e-dfef-4156-b327-51bf99bdc3d8",
      "slug": "probowac-zrozumiec-muaddiba",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert/diuna/probowac-zrozumiec-muaddiba",
      "text": "Próbować zrozumieć Muad'Diba bez zrozumienia jego śmiertelnych wrogów Harkonnenów to próbować zobaczyć Prawdę, nie znając Kłamstwa. Jest to próba ujrzenia światła bez poznania Ciemności. To niemożliwe.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Frank Herbert",
        "slug": "frank-herbert",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert"
      },
      "book": {
        "title": "Diuna",
        "slug": "diuna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert/diuna"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 24,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "prawda",
          "slug": "prawda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prawda"
        },
        {
          "name": "kłamstwo",
          "slug": "klamstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/klamstwo"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Diuna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:23"
    },
    {
      "id": "94f6879a-1f98-4a4c-9bd9-e0750293f3eb",
      "slug": "najlatwiej-przestraszyc-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert/diuna/najlatwiej-przestraszyc-sie",
      "text": "Najłatwiej przestraszyć się przeciwnika, którego się podziwia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Frank Herbert",
        "slug": "frank-herbert",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert"
      },
      "book": {
        "title": "Diuna",
        "slug": "diuna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert/diuna"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Diuna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:22"
    },
    {
      "id": "c8db7b10-40a1-4379-9d7d-528009c7e6ab",
      "slug": "wrogiem-jest-kazdy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joseph-heller/paragraf-22/wrogiem-jest-kazdy",
      "text": "– Wrogiem jest każdy – odparł Yossarian z przemyślaną precyzją – kto zamierza cię zabić, niezależnie od tego, po której jest stronie, a to obejmuje również pułkownika Cathcarta. Nie zapominaj o tym, bo im dłużej będziesz o tym pamiętał, tym dłużej możesz pozostać przy życiu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Joseph Heller",
        "slug": "joseph-heller",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joseph-heller"
      },
      "book": {
        "title": "Paragraf 22",
        "slug": "paragraf-22",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joseph-heller/paragraf-22"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wojna",
          "slug": "wojna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "wola życia",
          "slug": "wola-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wola-zycia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Paragraf_22#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:19"
    },
    {
      "id": "b736a011-90b0-4cec-8601-11627157768e",
      "slug": "w-dazeniu-do-wyeliminowania",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/wyspa-dnia-poprzedniego/w-dazeniu-do-wyeliminowania",
      "text": "W dążeniu do wyeliminowania wrogów (…) trzeba zawsze atakować z boku, nigdy frontalnie, mądrość bowiem nakazuje używać w walce pieczołowicie obmyślanych podstępów, nie zaś kroczyć po dobrze znanych ścieżkach.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Umberto Eco",
        "slug": "umberto-eco",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco"
      },
      "book": {
        "title": "Wyspa dnia poprzedniego",
        "slug": "wyspa-dnia-poprzedniego",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/wyspa-dnia-poprzedniego"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "spryt",
          "slug": "spryt",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spryt"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wyspa_dnia_poprzedniego#Inne",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:07"
    },
    {
      "id": "7c75fbd3-9db9-41ac-9ae8-912d2db9952b",
      "slug": "jezeli-ludzie-probuja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/lups/jezeli-ludzie-probuja",
      "text": "Jeżeli ludzie próbują cię zabić, to znaczy, że robisz coś, jak należy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Łups!",
        "slug": "lups",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/lups"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "działanie",
          "slug": "dzialanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dzialanie"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Terry_Pratchett#%C5%81ups!",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:01"
    },
    {
      "id": "509f7845-e627-44c1-828d-0a74830f16e8",
      "slug": "status-czlowieka-okresla",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/wyprawa-czarownic/status-czlowieka-okresla",
      "text": "Status człowieka określa się na podstawie siły jego wrogów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Wyprawa czarownic",
        "slug": "wyprawa-czarownic",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/wyprawa-czarownic"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "hierarchia społeczna",
          "slug": "hierarchia-spoleczna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/hierarchia-spoleczna"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Terry_Pratchett#Wyprawa_czarownic_(1991)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:52"
    },
    {
      "id": "b58138a9-00fe-4e58-abd1-f6360eddfecb",
      "slug": "boze-strzez-mnie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/waldemar-lysiak/konkwista/boze-strzez-mnie",
      "text": "Boże, strzeż mnie od przyjaciół, z wrogami poradzę sobie sam.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Waldemar Łysiak",
        "slug": "waldemar-lysiak",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/waldemar-lysiak"
      },
      "book": {
        "title": "Konkwista",
        "slug": "konkwista",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/waldemar-lysiak/konkwista"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyjaźń",
          "slug": "przyjazn",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyjazn"
        },
        {
          "name": "zaufanie",
          "slug": "zaufanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zaufanie"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Waldemar_%C5%81ysiak#Konkwista",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:37"
    },
    {
      "id": "84922374-9fc2-4ec1-b3a1-07bb490d0aec",
      "slug": "wybieram-sobie-przyjaciol",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya/wybieram-sobie-przyjaciol",
      "text": "Wybieram sobie przyjaciół dla ich piękności, znajomych dla ich dobrego charakteru, a wrogów dla ich bystrej inteligencji.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Oscar Wilde",
        "slug": "oscar-wilde",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde"
      },
      "book": {
        "title": "Portret Doriana Graya",
        "slug": "portret-doriana-graya",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "relacje międzyludzkie",
          "slug": "relacje-miedzyludzkie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/relacje-miedzyludzkie"
        },
        {
          "name": "przyjaźń",
          "slug": "przyjazn",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyjazn"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Portret_Doriana_Graya#Cytaty_z_fabu%C5%82y",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:06"
    },
    {
      "id": "1887984a-23b6-4862-b374-dc1e633d0ee7",
      "slug": "czlowiek-nie-moze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya/czlowiek-nie-moze",
      "text": "Człowiek nie może być dość oględnym przy wyborze swoich wrogów. Ja nie mam ani jednego, który by byłby głupcem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Oscar Wilde",
        "slug": "oscar-wilde",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde"
      },
      "book": {
        "title": "Portret Doriana Graya",
        "slug": "portret-doriana-graya",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 22,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Portret_Doriana_Graya#Cytaty_z_fabu%C5%82y",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:05"
    },
    {
      "id": "e5817291-cb45-4e56-a6d5-af8917d85424",
      "slug": "wszyscy-ludzie-to-nasi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-orwell/folwark-zwierzecy/wszyscy-ludzie-to-nasi",
      "text": "Wszyscy ludzie to nasi wrogowie. Wszystkie zwierzęta są braćmi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "George Orwell",
        "slug": "george-orwell",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-orwell"
      },
      "book": {
        "title": "Folwark zwierzęcy",
        "slug": "folwark-zwierzecy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-orwell/folwark-zwierzecy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "wspólnota",
          "slug": "wspolnota",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wspolnota"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Folwark_zwierz%C4%99cy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:42"
    },
    {
      "id": "54bc9dba-bdfc-4d36-bddc-773ea4e0bc94",
      "slug": "najlichsze-stworzenie-ma-ten",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/najlichsze-stworzenie-ma-ten",
      "text": "Najlichsze stworzenie ma ten dowcip, że nieprzyjaciela od swojego odróżni.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Henryk Sienkiewicz",
        "slug": "henryk-sienkiewicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz"
      },
      "book": {
        "title": "Potop",
        "slug": "potop",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 401,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "instynkt",
          "slug": "instynkt",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/instynkt"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Potop_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:23"
    },
    {
      "id": "e13ec67f-b45c-4b00-8f01-36591b17cd1b",
      "slug": "kwiaty-na-grobie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/kwiaty-na-grobie",
      "text": "Kwiaty na grobie wroga pachną upajająco.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "nienawiść",
          "slug": "nienawisc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nienawisc"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "zemsta",
          "slug": "zemsta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zemsta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#K",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:15"
    },
    {
      "id": "4c493cd1-fcd7-4718-98fb-c87e6eb2bb1d",
      "slug": "moglo-byc-gorzej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/moglo-byc-gorzej",
      "text": "Mogło być gorzej. Twój wróg mógł być twoim przyjacielem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyjaźń",
          "slug": "przyjazn",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyjazn"
        },
        {
          "name": "zdrada",
          "slug": "zdrada",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zdrada"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#M",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:15"
    },
    {
      "id": "7e6c605d-0ec6-4535-81a2-24b257e3211d",
      "slug": "i-jak-tu-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/i-jak-tu-nie",
      "text": "I jak tu nie być optymistą. Moi wrogowie okazali się takimi świniami, jak przewidywałem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "optymizm",
          "slug": "optymizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/optymizm"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#I",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:13"
    },
    {
      "id": "f9357c5d-dc33-4b90-b002-8f5a6c922237",
      "slug": "cezarow-zabijaja-zazwyczaj",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/cezarow-zabijaja-zazwyczaj",
      "text": "Cezarów zabijają zazwyczaj przyjaciele. Bo są wrogami.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "przyjaźń",
          "slug": "przyjazn",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyjazn"
        },
        {
          "name": "zdrada",
          "slug": "zdrada",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zdrada"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#C",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:11"
    },
    {
      "id": "d86d2900-3e08-4210-aad7-7bc45410fd48",
      "slug": "wrogom-spieszyc-z-pomoca",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-sztaudynger/supelki/wrogom-spieszyc-z-pomoca",
      "text": "Wrogom spieszyć z pomocą? – To ładnie, ale po co?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jan Sztaudynger",
        "slug": "jan-sztaudynger",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-sztaudynger"
      },
      "book": {
        "title": "Supełki",
        "slug": "supelki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-sztaudynger/supelki"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 134,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "pomoc",
          "slug": "pomoc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pomoc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jan_Sztaudynger#Supe%C5%82ki",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:10"
    },
    {
      "id": "a059c998-8183-411a-88e8-f005ec516f6c",
      "slug": "madra-kobieta-ma-miliony",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marie-von-ebner-eschenbach/aforyzmy/madra-kobieta-ma-miliony",
      "text": "Mądra kobieta ma miliony naturalnych wrogów: wszystkich głupich mężczyzn.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Marie von Ebner-Eschenbach",
        "slug": "marie-von-ebner-eschenbach",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marie-von-ebner-eschenbach"
      },
      "book": {
        "title": "Aforyzmy",
        "slug": "aforyzmy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marie-von-ebner-eschenbach/aforyzmy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 50,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "kobiety",
          "slug": "kobiety",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kobiety"
        },
        {
          "name": "mądrość",
          "slug": "madrosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/madrosc"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-29T09:41:43"
    },
    {
      "id": "91a7e011-3377-45b9-9ce8-6ca39eeb7314",
      "slug": "jedynym-nieprzyjacielem-ktorego",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marlen-haushofer/sciana/jedynym-nieprzyjacielem-ktorego",
      "text": "Jedynym nieprzyjacielem, którego znałam w moim dotychczasowym życiu, był człowiek.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Marlen Haushofer",
        "slug": "marlen-haushofer",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marlen-haushofer"
      },
      "book": {
        "title": "Ściana",
        "slug": "sciana",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marlen-haushofer/sciana"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 21,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        },
        {
          "name": "mizantropia",
          "slug": "mizantropia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mizantropia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-16T09:14:22"
    },
    {
      "id": "f05ceb86-345a-4177-9224-b4523e915ae4",
      "slug": "im-grozniejszy-wrog",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/zwodniczy-punkt/im-grozniejszy-wrog",
      "text": "Im groźniejszy wróg, tym boleśniej upada.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Dan Brown",
        "slug": "dan-brown",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown"
      },
      "book": {
        "title": "Zwodniczy punkt",
        "slug": "zwodniczy-punkt",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/zwodniczy-punkt"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 91,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sukces i porażka",
          "slug": "sukces-i-porazka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sukces-i-porazka"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-16T08:36:52"
    },
    {
      "id": "0fa4129d-abc5-41d7-a295-5389377947e4",
      "slug": "walczac-z-kims",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/zeszyty-1957-1972/walczac-z-kims",
      "text": "Walcząc z kimś, z konieczności stajemy na jednym poziomie z nim. Wrogowie są do siebie podobni. Więcej: dwaj wrogowie to jeden podzielony człowiek.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Emil Cioran",
        "slug": "emil-cioran",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran"
      },
      "book": {
        "title": "Zeszyty 1957-1972",
        "slug": "zeszyty-1957-1972",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/zeszyty-1957-1972"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 233,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-16T08:34:52"
    },
    {
      "id": "2bb7688c-be30-4e02-a558-526562a56a4c",
      "slug": "jakosc-przeciwnikow-nadaje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt/trucicielka/jakosc-przeciwnikow-nadaje",
      "text": "Jakość przeciwników nadaje wartość zawodom i cenę zwycięstwu [...].",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Éric-Emmanuel Schmitt",
        "slug": "eric-emmanuel-schmitt",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt"
      },
      "book": {
        "title": "Trucicielka",
        "slug": "trucicielka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt/trucicielka"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Koncert Pamięci anioła",
      "chapter_parent": null,
      "page": 99,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sukces i porażka",
          "slug": "sukces-i-porazka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sukces-i-porazka"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-11T23:40:21"
    },
    {
      "id": "efe0c18e-0a0c-41f4-b5df-aff72d9da292",
      "slug": "jesli-chce-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche/tako-rzecze-zaratustra/jesli-chce-sie",
      "text": "Jeśli chce się mieć przyjaciela, trzeba też chcieć prowadzić o niego wojnę; aby zaś prowadzić wojnę, trzeba umieć być wrogiem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Fryderyk Nietzsche",
        "slug": "fryderyk-nietzsche",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche"
      },
      "book": {
        "title": "Tako rzecze Zaratustra",
        "slug": "tako-rzecze-zaratustra",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche/tako-rzecze-zaratustra"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Mowy Zaratustry: O przyjacielu",
      "chapter_parent": null,
      "page": 72,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyjaźń",
          "slug": "przyjazn",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyjazn"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-10T06:10:23"
    },
    {
      "id": "afebeab7-26f8-4f39-ad5e-401b71ff1521",
      "slug": "przestajemy-byc-mlodzi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/sylogizmy-goryczy/przestajemy-byc-mlodzi",
      "text": "Przestajemy być młodzi, gdy nie wybieramy już sobie wrogów i zadowalamy się tymi, których mamy pod ręką.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Emil Cioran",
        "slug": "emil-cioran",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran"
      },
      "book": {
        "title": "Sylogizmy goryczy",
        "slug": "sylogizmy-goryczy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/sylogizmy-goryczy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "młodość",
          "slug": "mlodosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mlodosc"
        },
        {
          "name": "wrogowie",
          "slug": "wrogowie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrogowie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-04T21:09:26"
    }
  ]
}
