{
  "type": "topic",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "name": "sztuka",
  "slug": "sztuka",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka",
  "heading": "Cytaty o sztuce",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka.md",
  "quotes_count": 275,
  "authors_count": 128,
  "parent": null,
  "children": [
    {
      "name": "muzyka",
      "slug": "muzyka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/muzyka",
      "heading": "Cytaty o muzyce"
    },
    {
      "name": "kino",
      "slug": "kino",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kino",
      "heading": "Cytaty o kinie"
    },
    {
      "name": "teatr",
      "slug": "teatr",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/teatr",
      "heading": "Cytaty o teatrze"
    },
    {
      "name": "Fotografia",
      "slug": "fotografia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fotografia",
      "heading": "Cytaty o fotografii"
    },
    {
      "name": "kicz",
      "slug": "kicz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kicz",
      "heading": "Cytaty o kiczu"
    },
    {
      "name": "taniec",
      "slug": "taniec",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/taniec",
      "heading": "Cytaty o tańcu"
    },
    {
      "name": "interpretacja sztuki",
      "slug": "interpretacja-sztuki",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/interpretacja-sztuki",
      "heading": "Cytaty o interpretacji sztuki"
    },
    {
      "name": "architektura",
      "slug": "architektura",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/architektura",
      "heading": "Cytaty o architekturze"
    }
  ],
  "quotes": [
    {
      "id": "fedb7ec0-7cdf-4d0f-9b61-071d17f82a08",
      "slug": "kot-nie-podrozuje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/julio-cortazar/ostatnia-runda/kot-nie-podrozuje",
      "text": "Kot nie podróżuje, jego orbita jest leniwa i niewielka, z maty na krzesło, z sieni na klomb bratków, rysunek powolny, tak jak u Matisse'a, kot namalowany, nigdy Jackson Pollock czy też Appell [...].",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Julio Cortázar",
        "slug": "julio-cortazar",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/julio-cortazar"
      },
      "book": {
        "title": "Ostatnia runda",
        "slug": "ostatnia-runda",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/julio-cortazar/ostatnia-runda"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Nawrócenie Teodora W. Adorno",
      "chapter_parent": null,
      "page": 123,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "koty",
          "slug": "koty",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/koty"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-10-10T09:45:30"
    },
    {
      "id": "836e3dd2-4956-4f4f-9518-7b2bff8975ee",
      "slug": "jedyna-dostepna-nam",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/julio-cortazar/gra-w-klasy/jedyna-dostepna-nam",
      "text": "Jedyną dostępną nam prawdą musi być zmyślenie, czyli pismo, czyli literatura, pintura, skultura, agrikultura, apikultura, wszystkie tury świata. Wartości - tury, świętość - tura, społeczeństwo - tura, miłość także tylko tura, piękność - tura nad turami.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Julio Cortázar",
        "slug": "julio-cortazar",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/julio-cortazar"
      },
      "book": {
        "title": "Gra w klasy",
        "slug": "gra-w-klasy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/julio-cortazar/gra-w-klasy"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Z różnych stron, 73",
      "chapter_parent": null,
      "page": 467,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "prawda",
          "slug": "prawda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prawda"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "literatura",
          "slug": "literatura",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/literatura"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-10-01T15:38:01"
    },
    {
      "id": "469bc358-109a-4211-945e-4d1bf3f6c739",
      "slug": "prawdziwa-sztuka-czyni",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/gertruda/prawdziwa-sztuka-czyni",
      "text": "[...] prawdziwa sztuka czyni samotnym i wymaga od nas czegoś, co nadwątla nasze zadowolenie z życia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Hermann Hesse",
        "slug": "hermann-hesse",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse"
      },
      "book": {
        "title": "Gertruda",
        "slug": "gertruda",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/gertruda"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 10,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "samotność",
          "slug": "samotnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/samotnosc"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-27T22:05:00"
    },
    {
      "id": "1ca97f1d-f005-499f-9894-3d4add3b5ffd",
      "slug": "nie-kazdy-wie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/kirgiz-schodzi-z-konia/nie-kazdy-wie",
      "text": "Nie każdy wie wie, jak powstaje koniak. Żeby zrobić koniak, potrzeba aż czterech rzeczy: wina, słońca, dębiny i czasu. A poza tym, jak w każdej sztuce, trzeba mieć smak.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ryszard Kapuściński",
        "slug": "ryszard-kapuscinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
      },
      "book": {
        "title": "Kirgiz schodzi z konia",
        "slug": "kirgiz-schodzi-z-konia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/kirgiz-schodzi-z-konia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 17,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "czas",
          "slug": "czas",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czas"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "alkohol",
          "slug": "alkohol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/alkohol"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kirgiz_schodzi_z_konia",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:46"
    },
    {
      "id": "c5c84f36-0676-4280-884a-db632200b693",
      "slug": "sztuka-to-jednostronna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nassim-nicholas-taleb/prokrustowe-loze-aforyzmy-filozoficzne-oraz-praktyczne/sztuka-to-jednostronna",
      "text": "Sztuka to jednostronna rozmowa z niezauważalnym.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Nassim Nicholas Taleb",
        "slug": "nassim-nicholas-taleb",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nassim-nicholas-taleb"
      },
      "book": {
        "title": "Prokrustowe łoże. Aforyzmy filozoficzne oraz praktyczne",
        "slug": "prokrustowe-loze-aforyzmy-filozoficzne-oraz-praktyczne",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nassim-nicholas-taleb/prokrustowe-loze-aforyzmy-filozoficzne-oraz-praktyczne"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 107,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Nassim_Nicholas_Taleb#Prokrustowe_%C5%82o%C5%BCe._Aforyzmy_filozoficzne_oraz_praktyczne",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:28"
    },
    {
      "id": "d12698c5-ee7b-4430-8894-b1873391df90",
      "slug": "im-wyzsze-wtajemniczenie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-grochmalski/usmiech/im-wyzsze-wtajemniczenie",
      "text": "Im wyższe wtajemniczenie piękna, tym większa towarzysząca im powaga. Jedno warunkuje drugie. Jedno wynika z drugiego. Jedno nobilituje drugie. Ile opasłych tomów trzeba przestudiować, aby zrozumieć tak różne kanony piękna! Ich ukryte dwuznaczności. Ich odniesienia do dzieł innych. Do skrywanych sekretów życia. Ich aluzji. Ich metafor. Ich dwuznaczności… Piękno jest więc powagą.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kazimierz Grochmalski",
        "slug": "kazimierz-grochmalski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-grochmalski"
      },
      "book": {
        "title": "Uśmiech",
        "slug": "usmiech",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-grochmalski/usmiech"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 48,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "piękno",
          "slug": "piekno",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/piekno"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kazimierz_Grochmalski#U%C5%9Bmiech_(2020)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:22"
    },
    {
      "id": "bbb8c42f-336f-4669-a38c-e4e2c65201de",
      "slug": "dwa-oblicza-sztuki",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-grochmalski/usmiech/dwa-oblicza-sztuki",
      "text": "Dwa oblicza sztuki. Dwa oblicza natury. Perfekcyjna i koślawa. Cudowny koń i kulawy baran. Dysproporcje pomiędzy tym samym światem. Tylko jak kochać sztukę bez uśmiechu do niej? Jak mogę kochać piękną kobietę bez uśmiechu na jej widok?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kazimierz Grochmalski",
        "slug": "kazimierz-grochmalski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-grochmalski"
      },
      "book": {
        "title": "Uśmiech",
        "slug": "usmiech",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-grochmalski/usmiech"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 51,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "piękno",
          "slug": "piekno",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/piekno"
        },
        {
          "name": "uśmiech",
          "slug": "usmiech",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/usmiech"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kazimierz_Grochmalski#U%C5%9Bmiech_(2020)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:22"
    },
    {
      "id": "1ef8e09c-ca47-445a-a3c8-89a1260fb70b",
      "slug": "w-dzisiejszych-czasach",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-storr/kolosy-na-glinianych-nogach-studium-guru/w-dzisiejszych-czasach",
      "text": "W dzisiejszych czasach przesadny nacisk na samorealizację doprowadził do powstania wielu kompozycji muzycznych, rzeźb i obrazów, które są tak bardzo subiektywne, że trudno zaliczyć je do głównego nurtu sztuki – tylko wąskie grono zdolne jest je docenić.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Anthony Storr",
        "slug": "anthony-storr",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-storr"
      },
      "book": {
        "title": "Kolosy na glinianych nogach. Studium guru",
        "slug": "kolosy-na-glinianych-nogach-studium-guru",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-storr/kolosy-na-glinianych-nogach-studium-guru"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 249,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "subiektywizm",
          "slug": "subiektywizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/subiektywizm"
        },
        {
          "name": "modernizm",
          "slug": "modernizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/modernizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anthony_Storr#Kolosy_na_glinianych_nogach._Studium_guru",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:14"
    },
    {
      "id": "6b7db25b-996b-485e-b5cc-3e46b9958ae5",
      "slug": "objawienia-roznia-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-storr/kolosy-na-glinianych-nogach-studium-guru/objawienia-roznia-sie",
      "text": "Objawienia różnią się od dzieł sztuki tym, że nie mogą być poddawane ocenie, a jedynie przyjmowane albo odrzucane.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Anthony Storr",
        "slug": "anthony-storr",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-storr"
      },
      "book": {
        "title": "Kolosy na glinianych nogach. Studium guru",
        "slug": "kolosy-na-glinianych-nogach-studium-guru",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-storr/kolosy-na-glinianych-nogach-studium-guru"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 12,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anthony_Storr#Kolosy_na_glinianych_nogach._Studium_guru",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:13"
    },
    {
      "id": "2751f009-6eac-4a18-9698-00a815e21fbd",
      "slug": "jezeli-chcesz-zrozumiec",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-e-douglas/mindhunter-podroz-w-ciemnosc/jezeli-chcesz-zrozumiec",
      "text": "Jeżeli chcesz zrozumieć artystę, obejrzyj jego dzieła. Kto nie pozna obrazów Picassa, nie ma prawa powiedzieć, że rozumie lub podziwia mistrza. Seryjni mordercy planują swoje poczynania z równą starannością jak malarz obmyślający obraz.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John E. Douglas",
        "slug": "john-e-douglas",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-e-douglas"
      },
      "book": {
        "title": "Mindhunter. Podróż w ciemność",
        "slug": "mindhunter-podroz-w-ciemnosc",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-e-douglas/mindhunter-podroz-w-ciemnosc"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 131,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "zbrodnia",
          "slug": "zbrodnia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zbrodnia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Douglas#Mindhunter",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:07"
    },
    {
      "id": "905dd9f5-5da2-4570-b08e-dbe1a159df1c",
      "slug": "mozna-by-pokusic",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/adam-grzymala-siedlecki/rozmowy-z-samym-soba/mozna-by-pokusic",
      "text": "Można by pokusić się o udowodnienie, że sztuka dla sztuki to też prakseologiczny akcent w historii twórczości artystycznej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Adam Grzymała-Siedlecki",
        "slug": "adam-grzymala-siedlecki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/adam-grzymala-siedlecki"
      },
      "book": {
        "title": "Rozmowy z samym sobą",
        "slug": "rozmowy-z-samym-soba",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/adam-grzymala-siedlecki/rozmowy-z-samym-soba"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 110,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Adam_Grzyma%C5%82a-Siedlecki#Rozmowy_z_samym_sob%C4%85_(1972)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:00"
    },
    {
      "id": "dd2b817e-56e1-407f-a115-a983b15892ab",
      "slug": "prawdziwa-sciezka-to-tworzenie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/waldemar-lysiak/francuska-sciezka/prawdziwa-sciezka-to-tworzenie",
      "text": "Prawdziwa ścieżka to tworzenie rzeźby z bryły posiadanego marmuru – jeśli go nie ma, nawet najznakomitsze dłuto uderzy w pustkę...",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Waldemar Łysiak",
        "slug": "waldemar-lysiak",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/waldemar-lysiak"
      },
      "book": {
        "title": "Francuska ścieżka",
        "slug": "francuska-sciezka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/waldemar-lysiak/francuska-sciezka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 10,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "talent",
          "slug": "talent",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/talent"
        },
        {
          "name": "potencjał człowieka",
          "slug": "potencjal-czlowieka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/potencjal-czlowieka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Francuska_%C5%9Bcie%C5%BCka",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:55"
    },
    {
      "id": "9f045a41-2c23-4785-865a-32a364415f01",
      "slug": "eleonora-miala-racje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/rainbow-rowell/eleonora-i-park/eleonora-miala-racje",
      "text": "Eleonora miała rację – nigdy nie wyglądała ładnie. Wyglądała jak dzieło sztuki, a sztuka nie może być po prostu ładna; sztuka ma wywoływać emocje.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Rainbow Rowell",
        "slug": "rainbow-rowell",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/rainbow-rowell"
      },
      "book": {
        "title": "Eleonora i Park",
        "slug": "eleonora-i-park",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/rainbow-rowell/eleonora-i-park"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "piękno",
          "slug": "piekno",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/piekno"
        },
        {
          "name": "wygląd zewnętrzny",
          "slug": "wyglad-zewnetrzny",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyglad-zewnetrzny"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Eleonora_i_Park",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:53"
    },
    {
      "id": "a497984f-586c-45bc-b280-9e4669973b56",
      "slug": "wielu-artystow-i-pisarzy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/susana-fortes/quattrocento/wielu-artystow-i-pisarzy",
      "text": "Wielu artystów i pisarzy, którzy zarabiali na życie pędzlem albo piórem, musiało kupczyć pochlebstwami i pochwałami, tego rodzaju poddaństwo istnieje nie od dziś.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Susana Fortes",
        "slug": "susana-fortes",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/susana-fortes"
      },
      "book": {
        "title": "Quattrocento",
        "slug": "quattrocento",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/susana-fortes/quattrocento"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "pochlebstwo",
          "slug": "pochlebstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pochlebstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Quattrocento#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:44"
    },
    {
      "id": "6ccef3ec-a9ed-47ff-9d21-159a12f9762a",
      "slug": "w-obrazach-beda",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/margit-sandemo/zauroczenie/w-obrazach-beda",
      "text": "W obrazach będą czytać ci, którzy czytać nie umieją.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Margit Sandemo",
        "slug": "margit-sandemo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/margit-sandemo"
      },
      "book": {
        "title": "Zauroczenie",
        "slug": "zauroczenie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/margit-sandemo/zauroczenie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Zauroczenie_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:41"
    },
    {
      "id": "1012ddad-d3da-422c-bdbf-03e93710c02d",
      "slug": "a-nie-ma-na-swiecie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/carlos-ruiz-zafon/ksiaze-parnasu/a-nie-ma-na-swiecie",
      "text": "A nie ma na świecie losu równie niefortunnego i gorzkiego jak los przeciętnego artysty, który w zawiści przeklinać musi swoich rywali i walczyć o zlecenia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Carlos Ruiz Zafón",
        "slug": "carlos-ruiz-zafon",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/carlos-ruiz-zafon"
      },
      "book": {
        "title": "Książę Parnasu",
        "slug": "ksiaze-parnasu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/carlos-ruiz-zafon/ksiaze-parnasu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "zawiść",
          "slug": "zawisc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zawisc"
        },
        {
          "name": "przeciętność",
          "slug": "przecietnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przecietnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ksi%C4%85%C5%BC%C4%99_Parnasu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:33"
    },
    {
      "id": "a8ce25f5-21c0-4cba-9d8d-4a302a97e190",
      "slug": "kazda-ze-sztuk",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-plazewski/jezyk-filmu/kazda-ze-sztuk",
      "text": "(…) każda ze sztuk posiada swoisty język (z wyjątkiem literatury), gdyż każda przekazuje myśli i uczucia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jerzy Płażewski",
        "slug": "jerzy-plazewski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-plazewski"
      },
      "book": {
        "title": "Język filmu",
        "slug": "jezyk-filmu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-plazewski/jezyk-filmu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 17,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "język",
          "slug": "jezyk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jerzy_P%C5%82a%C5%BCewski#J%C4%99zyk_filmu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:13"
    },
    {
      "id": "b806d9df-0e8a-4174-bde6-43b371642b94",
      "slug": "makabrycznosc-nie-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/philippe-aries/czlowiek-i-smierc/makabrycznosc-nie-jest",
      "text": "Makabryczność nie jest szczególnie silnym wyrazem przeżywania śmierci w epoce wysokiej śmiertelności i wielkiego kryzysu ekonomicznego [w średniowieczu]. (...) Obrazy śmierci i rozkładu nie wyrażają strachu ani przed śmiercią, ani przed życiem pozagrobowym – nawet jeśli w tym celu je wykorzystywano.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Philippe Ariès",
        "slug": "philippe-aries",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/philippe-aries"
      },
      "book": {
        "title": "Człowiek i śmierć",
        "slug": "czlowiek-i-smierc",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/philippe-aries/czlowiek-i-smierc"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Philippe_Ari%C3%A8s#Cz%C5%82owiek_i_%C5%9Bmier%C4%87",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:59"
    },
    {
      "id": "6d6ac2cd-7b95-4266-a197-4a71050b84bb",
      "slug": "w-szczegolnosci-sztuka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ken-robinson/uchwycic-zywiol-o-tym-jak-znalezienie-pasji-zmienia-wszystko/w-szczegolnosci-sztuka",
      "text": "W szczególności sztuka odwołuje się do idei estetycznego doświadczenia. Estetyczne doświadczenie to takie, w którym nasze zmysły operują na najwyższych obrotach, kiedy jesteśmy obecni w danej chwili, kiedy z ekscytacją rezonujemy z tą rzeczą, której doświadczamy, kiedy jesteśmy w pełni żywi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ken Robinson",
        "slug": "ken-robinson",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ken-robinson"
      },
      "book": {
        "title": "Uchwycić Żywioł. O tym, jak znalezienie pasji zmienia wszystko",
        "slug": "uchwycic-zywiol-o-tym-jak-znalezienie-pasji-zmienia-wszystko",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ken-robinson/uchwycic-zywiol-o-tym-jak-znalezienie-pasji-zmienia-wszystko"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "chwila obecna",
          "slug": "chwila-obecna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chwila-obecna"
        },
        {
          "name": "zmysły",
          "slug": "zmysly",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmysly"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ken_Robinson#Uchwyci%C4%87_%C5%BCywio%C5%82._O_tym,_jak_znalezienie_pasji_zmienia_wszystko",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:59"
    },
    {
      "id": "fc3be939-15cc-46e3-9346-64f8898b4fb4",
      "slug": "przyjscie-na-swiat",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/alan-sillitoe/gawedziarz/przyjscie-na-swiat",
      "text": "Przyjście na świat z wyraźnym poczuciem egalitaryzmu jest niezbędne, jeśli ktoś pragnie zostać artystą. Nawet talent jest mniej istotny.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Alan Sillitoe",
        "slug": "alan-sillitoe",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/alan-sillitoe"
      },
      "book": {
        "title": "Gawędziarz",
        "slug": "gawedziarz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/alan-sillitoe/gawedziarz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "talent",
          "slug": "talent",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/talent"
        },
        {
          "name": "równość",
          "slug": "rownosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rownosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Alan_Sillitoe#Gaw%C4%99dziarz",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:46"
    },
    {
      "id": "1424953a-33d1-4662-a0fa-4ea5c4f09c1c",
      "slug": "kim-jestem-jestem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/janet-fitch/bialy-oleander/kim-jestem-jestem",
      "text": "Kim jestem? Jestem tym, kim mówię, że jestem, a jutro kimś zupełnie innym. Jesteś zbyt nostalgiczna, chcesz żeby pamięć Cię ochroniła, otuliła. Przeszłość jest nudna i uciążliwa. Liczy się tylko nasze własne ja i to, co stworzymy z tego, czego się nauczyliśmy. Wyobraźnia bierze, co jest jej potrzebne, a resztę wyrzuca – a Ty chcesz zbudować muzeum tych resztek. Nie magazynuj przeszłości, Astrid. Nie pielęgnuj żadnych wspomnień. Spal wszystko. Artysta jest feniksem, który płonie, żeby zaistnieć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Janet Fitch",
        "slug": "janet-fitch",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/janet-fitch"
      },
      "book": {
        "title": "Biały oleander",
        "slug": "bialy-oleander",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/janet-fitch/bialy-oleander"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 344,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "przeszłość",
          "slug": "przeszlosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przeszlosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Bia%C5%82y_oleander_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:24"
    },
    {
      "id": "989f6fa8-b607-49b5-9578-efca7769430c",
      "slug": "mrowki-maja-w-zyciu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marcin-bruczkowski/singapur-czwarta-rano/mrowki-maja-w-zyciu",
      "text": "Mrówki mają w życiu jeden cel.(...) Cały dzień pracują, żeby zdobyć jedzenie, rozmnażać się, zapewnić przetrwanie gatunku. Tak jak wielu ludzi. Większość ludzi. Praca, zakupy, dzieci, obiad, seks, sen... Dopiero kiedy tworzysz muzykę, piszesz wiersz, którego nikt nie zrozumie, malujesz obraz, a potem tniesz go na tysiąc kawałków, czytasz filozofię, pytasz, krzyczysz, płaczesz, szukasz doskonałości... Dopiero wtedy stajesz się... czymś więcej niż mrówką.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Marcin Bruczkowski",
        "slug": "marcin-bruczkowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marcin-bruczkowski"
      },
      "book": {
        "title": "Singapur, czwarta rano",
        "slug": "singapur-czwarta-rano",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marcin-bruczkowski/singapur-czwarta-rano"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sens życia",
          "slug": "sens-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sens-zycia"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "codzienność",
          "slug": "codziennosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/codziennosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Marcin_Bruczkowski#Singapur,_czwarta_rano",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:17"
    },
    {
      "id": "ee8e97ef-3953-46f5-b5fb-939004fe3334",
      "slug": "mowi-sie-ze-dzieci",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/patti-smith/poniedzialkowe-dzieci/mowi-sie-ze-dzieci",
      "text": "Mówi się, że dzieci nie potrafią odróżnić organizmów żywych od świata nieożywionego; ja wierzę, że potrafią. Dziecko umie tchnąć magiczne życie w lalkę albo blaszanego żołnierzyka. Artysta ożywia swoje prace tak samo, jak dziecko ożywia zabawki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Patti Smith",
        "slug": "patti-smith",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/patti-smith"
      },
      "book": {
        "title": "Poniedziałkowe dzieci",
        "slug": "poniedzialkowe-dzieci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/patti-smith/poniedzialkowe-dzieci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 133,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "wyobraźnia",
          "slug": "wyobraznia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyobraznia"
        },
        {
          "name": "dzieci",
          "slug": "dzieci",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dzieci"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Patti_Smith#Poniedzia%C5%82kowe_dzieci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:13"
    },
    {
      "id": "ced9385a-e85c-403a-9408-10391254cf63",
      "slug": "nie-ma-bezkarnego",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/patricia-bosworth/diane-arbus-biografia/nie-ma-bezkarnego",
      "text": "Nie ma bezkarnego spojrzenia. Wie o tym każdy, kto spoglądał w twarz bliskiej osobie, a śpiącej właśnie osoby i zobaczył kogoś obcego. Spojrzawszy na zdjęcie Arbus, stajemy się wspólnikami. Napotkawszy wzrok wzrok karła czy kobiety wcielającej się w męskie postacie, wchodzimy z nimi w swoisty układ. Potrzeba przyglądania się ma w sobie coś chorobliwego, występnego, ale te fotografie, kiedy ośmielamy się im przyjrzeć, działają uzdrawiająco. Wybaczają nam patrzenie. Sztuka Arbus jest głęboko humanistyczna, ta sztuka, która zdaje się pogwałceniem prywatności, ostatecznie uświęca prywatność.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Patricia Bosworth",
        "slug": "patricia-bosworth",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/patricia-bosworth"
      },
      "book": {
        "title": "Diane Arbus. Biografia",
        "slug": "diane-arbus-biografia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/patricia-bosworth/diane-arbus-biografia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "prywatność",
          "slug": "prywatnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prywatnosc"
        },
        {
          "name": "Fotografia",
          "slug": "fotografia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fotografia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Diane_Arbus._Biografia",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:01"
    },
    {
      "id": "8f71facb-7825-424b-9502-af46631d7cd3",
      "slug": "nigdy-nie-osiagnelam",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/patricia-bosworth/diane-arbus-biografia/nigdy-nie-osiagnelam",
      "text": "Nigdy nie osiągnęłam tego, co sobie pierwotnie zakładałam. Efekt był zawsze lepszy albo gorszy [od zamierzonego].",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Patricia Bosworth",
        "slug": "patricia-bosworth",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/patricia-bosworth"
      },
      "book": {
        "title": "Diane Arbus. Biografia",
        "slug": "diane-arbus-biografia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/patricia-bosworth/diane-arbus-biografia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "plany",
          "slug": "plany",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/plany"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Diane_Arbus._Biografia",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:01"
    },
    {
      "id": "6b326ca3-6d11-40ef-9235-de04eaca7964",
      "slug": "wybieranie-tematu-moze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/patricia-bosworth/diane-arbus-biografia/wybieranie-tematu-moze",
      "text": "Wybieranie tematu może być pełne ironii – kontynuowała. – Wszyscy mamy w sobie ironię. Nie sposób jej uniknąć. Tkwi w strukturze, w szczególe, w znaczeniu... Ja nigdy nie wybieram obiektu dlatego, że coś dla mnie znaczy. Najpierw wybieram, a wtedy zaczyna się odsłaniać to, co do niego czuję o co dla mnie znaczy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Patricia Bosworth",
        "slug": "patricia-bosworth",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/patricia-bosworth"
      },
      "book": {
        "title": "Diane Arbus. Biografia",
        "slug": "diane-arbus-biografia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/patricia-bosworth/diane-arbus-biografia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "Fotografia",
          "slug": "fotografia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fotografia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Diane_Arbus._Biografia",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:01"
    },
    {
      "id": "54e2987e-794c-4a56-a653-a432385e8dac",
      "slug": "naprawde-wierze-ze-sa-rzeczy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/patricia-bosworth/diane-arbus-biografia/naprawde-wierze-ze-sa-rzeczy",
      "text": "Naprawdę wierzę, że są rzeczy, których nikt nigdy by nie zobaczył, gdybym ich nie sfotografowała.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Patricia Bosworth",
        "slug": "patricia-bosworth",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/patricia-bosworth"
      },
      "book": {
        "title": "Diane Arbus. Biografia",
        "slug": "diane-arbus-biografia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/patricia-bosworth/diane-arbus-biografia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "Fotografia",
          "slug": "fotografia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fotografia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Diane_Arbus._Biografia",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:01"
    },
    {
      "id": "52f25391-9ce9-484e-ace4-adbfa080946f",
      "slug": "bo-w-sztuce",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michael-crichton/nastepny/bo-w-sztuce",
      "text": "Bo w sztuce liczy się przede wszystkim odczuwanie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Michael Crichton",
        "slug": "michael-crichton",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michael-crichton"
      },
      "book": {
        "title": "Następny",
        "slug": "nastepny",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michael-crichton/nastepny"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "emocje",
          "slug": "emocje",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/emocje"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Michael_Crichton#Nast%C4%99pny_(2006)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:41"
    },
    {
      "id": "39aeb77b-9a70-4a26-b170-389a99cb47bc",
      "slug": "w-sierpniu-1982",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/aleksandra-ziolkowska-boehm/ingrid-bergman-prywatnie/w-sierpniu-1982",
      "text": "W sierpniu 1982 roku mieszkałam w Toronto, gdy prasa podała wiadomość o śmierci Ingrid Bergman. Wielu moich przyjaciół mówiło o tym ze smutkiem. Było nam wszystkim żal, jak zwykle, kiedy dowiadujemy się o odejściu ulubionych aktorów, pisarzy, artystów, kompozytorów, publicznych lub bardzo prywatnych osób. Podzielili się z nami własnym światem, talentem i każdy z nich stał się jak drogi przyjaciel, którego odejście się opłakuje. To bardzo ładna nagroda – taka ludzka pamięć i odczucia. Jeden z pięknych pośmiertnych „honorów”, oddanych ludziom, którzy wzbudzali nasze wzruszenia, wiele nam dali swoją sztuką, swoją pracą. Dla mnie Ingrid dołączyła do grupy osób publicznych (bo prywatne opłakujemy często do końca naszego życia), którzy byli mi drodzy, bo cząstka ich została w nas. Nawet czytanie po latach o śmierci trzydziestodziewięcioletniego Fryderyka Chopina, który zmarł sto lat przed moim urodzeniem, wywołuje u mnie myśl: taki talent odszedł, i tak przedwcześnie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Aleksandra Ziółkowska-Boehm",
        "slug": "aleksandra-ziolkowska-boehm",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/aleksandra-ziolkowska-boehm"
      },
      "book": {
        "title": "Ingrid Bergman prywatnie",
        "slug": "ingrid-bergman-prywatnie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/aleksandra-ziolkowska-boehm/ingrid-bergman-prywatnie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 12,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "pamięć o zmarłych",
          "slug": "pamiec-o-zmarlych",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pamiec-o-zmarlych"
        },
        {
          "name": "aktorstwo",
          "slug": "aktorstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/aktorstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Aleksandra_Zi%C3%B3%C5%82kowska-Boehm#Ingrid_Bergman_prywatnie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:39"
    },
    {
      "id": "ade7ae8b-aff4-40a3-b531-51cca7ed1758",
      "slug": "wydaje-mi-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerry-hopkins/nikt-nie-wyjdzie-stad-zywy-historia-jima-morrisona/wydaje-mi-sie",
      "text": "Wydaje mi się, że sztuka, a zwłaszcza film, jest dla człowieka sposobem potwierdzenia własnej egzystencji.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jerry Hopkins",
        "slug": "jerry-hopkins",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerry-hopkins"
      },
      "book": {
        "title": "Nikt nie wyjdzie stąd żywy. Historia Jima Morrisona",
        "slug": "nikt-nie-wyjdzie-stad-zywy-historia-jima-morrisona",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerry-hopkins/nikt-nie-wyjdzie-stad-zywy-historia-jima-morrisona"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "istnienie",
          "slug": "istnienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/istnienie"
        },
        {
          "name": "kino",
          "slug": "kino",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kino"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Nikt_nie_wyjdzie_st%C4%85d_%C5%BCywy._Historia_Jima_Morrisona",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:35"
    },
    {
      "id": "79a1fe5b-937e-4178-bcf3-cc7b8f32294c",
      "slug": "skandaliczne-zachowania-zarowno",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kim-stanley-robinson/2312/skandaliczne-zachowania-zarowno",
      "text": "Skandaliczne zachowania zarówno w typie macho jak i fem, dopasowane lub nie do fenotypu i semiotycznych wskaźników, tworzą sztukę, przedstawienie oscylujące od kiczu do piękna. (Str. 492)",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kim Stanley Robinson",
        "slug": "kim-stanley-robinson",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kim-stanley-robinson"
      },
      "book": {
        "title": "2312",
        "slug": "2312",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kim-stanley-robinson/2312"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "kicz",
          "slug": "kicz",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kicz"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kim_Stanley_Robinson#2312",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:32"
    },
    {
      "id": "35f64024-417e-45f6-8fc2-409379f23b5c",
      "slug": "sztuka-ma-sens",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pedro-juan-gutierrez/brudna-trylogia-o-hawanie/sztuka-ma-sens",
      "text": "Sztuka ma sens, kiedy burzy autorytety, drażni, budzi koszmary i wściekłość. Tylko sztuka niepokorna, gniewna, bezczelna, gwałtowna i brutalna może ukazać nam tę drugą stronę świata, której nigdy nie widzimy lub raczej nie chcemy widzieć, by nie mącić sobie spokoju sumienia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Pedro Juan Gutiérrez",
        "slug": "pedro-juan-gutierrez",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pedro-juan-gutierrez"
      },
      "book": {
        "title": "Brudna trylogia o Hawanie",
        "slug": "brudna-trylogia-o-hawanie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pedro-juan-gutierrez/brudna-trylogia-o-hawanie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "bunt",
          "slug": "bunt",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bunt"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Brudna_trylogia_o_Hawanie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:57:58"
    },
    {
      "id": "160fb3fe-b7d6-4701-8e65-f889b66df5e1",
      "slug": "ja-tez-widze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maciej-przepiera/epidemia-zamknietych-serc/ja-tez-widze",
      "text": "Ja też widzę, że Dunaj jest szary, ale był pewien człowiek, któremu zdawał się on modry. Wiesz, kto tak widzi? Artyści. To skomplikowani ludzie, mają problem z widzeniem rzeczywistości w jej naturalnych barwach. Kłopot jest taki, że od tamtej pory ludzie wpatrują się w fale rzeki, usiłując zobaczyć choć cień modrego. Niektórzy tak się natężają, że aż zaczyna im się wydawać, że widzą. Inni natomiast oszukują siebie i innych, mówiąc, że widzą. A jeszcze inni myślą sobie, że coś z nimi jest nie tak, bo widzą tylko szary i koniec. A on, do cholery, jest szary.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Maciej Przepiera",
        "slug": "maciej-przepiera",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maciej-przepiera"
      },
      "book": {
        "title": "Epidemia zamkniętych serc",
        "slug": "epidemia-zamknietych-serc",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maciej-przepiera/epidemia-zamknietych-serc"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pozory",
          "slug": "pozory",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pozory"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "rzeczywistość",
          "slug": "rzeczywistosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rzeczywistosc"
        },
        {
          "name": "konformizm",
          "slug": "konformizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konformizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Maciej_Przepiera#Epidemia_zamkni%C4%99tych_serc",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:57:41"
    },
    {
      "id": "51ad9544-830b-4075-b7fb-1daec4bc6376",
      "slug": "chce-zostac-malarzem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mariusz-maslanka/jutro-bedzie-lepiej/chce-zostac-malarzem",
      "text": "Chcę zostać malarzem. A to dlatego, że na malunkach świat może być lepszy i ładniejszy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mariusz Maślanka",
        "slug": "mariusz-maslanka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mariusz-maslanka"
      },
      "book": {
        "title": "Jutro będzie lepiej",
        "slug": "jutro-bedzie-lepiej",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mariusz-maslanka/jutro-bedzie-lepiej"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "marzenia",
          "slug": "marzenia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/marzenia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mariusz_Ma%C5%9Blanka#Jutro_b%C4%99dzie_lepiej",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:57:18"
    },
    {
      "id": "e4608b58-48d4-45bb-af9c-178d0288e138",
      "slug": "sztuka-to-potega",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/monika-szwaja/zupa-z-ryby-fugu/sztuka-to-potega",
      "text": "Sztuka to potęga, a dobry artysta to dobry artysta.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Monika Szwaja",
        "slug": "monika-szwaja",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/monika-szwaja"
      },
      "book": {
        "title": "Zupa z ryby fugu",
        "slug": "zupa-z-ryby-fugu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/monika-szwaja/zupa-z-ryby-fugu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Zupa_z_ryby_fugu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:49"
    },
    {
      "id": "590e90bd-c94d-4044-bd14-46c8468d3e40",
      "slug": "jezeli-artysta-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-fowles/kochanica-francuza/jezeli-artysta-nie",
      "text": "Jeżeli artysta nie jest swoim najsurowszym sędzią, nie zasługuje na miano artysty.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John Fowles",
        "slug": "john-fowles",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-fowles"
      },
      "book": {
        "title": "Kochanica Francuza",
        "slug": "kochanica-francuza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-fowles/kochanica-francuza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "krytyka",
          "slug": "krytyka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/krytyka"
        },
        {
          "name": "perfekcjonizm",
          "slug": "perfekcjonizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/perfekcjonizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kochanica_Francuza#J",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:25"
    },
    {
      "id": "20ddd485-c012-45e9-ad15-17c3c4718c96",
      "slug": "kazda-epoka-w-poczuciu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-fowles/kochanica-francuza/kazda-epoka-w-poczuciu",
      "text": "Każda epoka w poczuciu winy otacza wysokim murem swój Wersal, a ja osobiście najbardziej nie cierpię tych murów, gdy wznosi je literatura i sztuka.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John Fowles",
        "slug": "john-fowles",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-fowles"
      },
      "book": {
        "title": "Kochanica Francuza",
        "slug": "kochanica-francuza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-fowles/kochanica-francuza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "literatura",
          "slug": "literatura",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/literatura"
        },
        {
          "name": "wina",
          "slug": "wina",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wina"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kochanica_Francuza#K",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:25"
    },
    {
      "id": "eb12931a-a19c-4cf0-a1fb-3a8881996ad1",
      "slug": "dlaczego-cos-ma-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/natalia-bielawska/american-dream-niedopowiesc/dlaczego-cos-ma-sie",
      "text": "Dlaczego coś ma się podobać? Z tego powodu, że kosztowało milion dolarów? A może dwa miliony to jest ta granica, że zaczyna się podobać?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Natalia Bielawska",
        "slug": "natalia-bielawska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/natalia-bielawska"
      },
      "book": {
        "title": "American Dream. Niedopowieść",
        "slug": "american-dream-niedopowiesc",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/natalia-bielawska/american-dream-niedopowiesc"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "pieniądze",
          "slug": "pieniadze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pieniadze"
        },
        {
          "name": "kicz",
          "slug": "kicz",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kicz"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/American_Dream._Niedopowie%C5%9B%C4%87#Inne",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:19"
    },
    {
      "id": "90014864-0859-4253-8639-a93a98611263",
      "slug": "czesto-tak-bywa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wilbur-smith/bog-nilu/czesto-tak-bywa",
      "text": "Często tak bywa, że naród wydaje najpiękniejsze dzieła sztuki u schyłku swej historii. Gdy imperium się kształtuje, obsesją są nowe podboje i gromadzenie bogactw. Dopiero po osiągnięciu tego celu ma się wolny czas i odczuwa potrzebę tworzenia sztuki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wilbur Smith",
        "slug": "wilbur-smith",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wilbur-smith"
      },
      "book": {
        "title": "Bóg Nilu",
        "slug": "bog-nilu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wilbur-smith/bog-nilu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/B%C3%B3g_Nilu#Tom_I",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:08"
    },
    {
      "id": "998f579e-a656-4a68-94cb-d4e95a3261e0",
      "slug": "szmira-zaczyna-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stefania-grodzienska/wspomnienia-chalturzystki/szmira-zaczyna-sie",
      "text": "Szmira zaczyna się tam, gdzie fachowość posuwa się za daleko. Gdzie już zostaje sam szablon, pusta, gipsowa forma, zdjęta z czegoś, co było sztuką. Dobry żart na estradzie to aluzja. Szmira opowie go dosłownie i jeszcze podkreśli gestem. Szmira żyje z naśladownictwa, a naśladuje zużytymi, wytartymi środkami. Szmira nie zna kontroli, za dużo, za głośno, za wyraźnie. Wszytko „za”. Ale szmira to nie tylko zły gust, jak sądzą niektórzy. Amator nawet o najgorszym guście nie będzie szmirowaty, ratuje go własna nieudolność. Jego ideałem może być szmira, ale on nie potrafi jej naśladować. Będzie śmieszny albo wzruszający, albo potworny, albo interesujący, ale tak naprawdę uczciwie szmirowaty być nie może. Do tego trzeba jednak coś umieć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stefania Grodzieńska",
        "slug": "stefania-grodzienska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stefania-grodzienska"
      },
      "book": {
        "title": "Wspomnienia chałturzystki",
        "slug": "wspomnienia-chalturzystki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stefania-grodzienska/wspomnienia-chalturzystki"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "kicz",
          "slug": "kicz",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kicz"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wspomnienia_cha%C5%82turzystki",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:00"
    },
    {
      "id": "f86f9b8c-1905-43fe-8489-def782cd480e",
      "slug": "nie-mam-przyjaciol",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/sandor-marai/siostra/nie-mam-przyjaciol",
      "text": "Nie mam przyjaciół, artysta nie ma nikogo, ponieważ nie może się dzielić, cała jego uwaga, energia wszystkich jego uczuć niepodzielnie skupia się na zadaniu, do którego został wybrany.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Sándor Márai",
        "slug": "sandor-marai",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/sandor-marai"
      },
      "book": {
        "title": "Siostra",
        "slug": "siostra",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/sandor-marai/siostra"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "samotność",
          "slug": "samotnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/samotnosc"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/S%C3%A1ndor_M%C3%A1rai#Siostra",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:54"
    },
    {
      "id": "2f210ebf-db98-45e7-aafc-8da542497c30",
      "slug": "nie-da-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henning-mankell/glebia/nie-da-sie",
      "text": "Nie da się wygrać wojny bez elementu improwizacji, tak samo jak prawdziwa sztuka nie może powstać bez ziarna irracjonalności, które inaczej nazywamy talentem autora.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Henning Mankell",
        "slug": "henning-mankell",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henning-mankell"
      },
      "book": {
        "title": "Głębia",
        "slug": "glebia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henning-mankell/glebia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 128,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "talent",
          "slug": "talent",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/talent"
        },
        {
          "name": "improwizacja",
          "slug": "improwizacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/improwizacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Henning_Mankell#G%C5%82%C4%99bia_(2017)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:48"
    },
    {
      "id": "45ace114-3af5-48b5-acf8-f6e752e44964",
      "slug": "wartosc-ekonomiczna-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eduardo-mendoza/mauricio-czyli-wybory/wartosc-ekonomiczna-jest",
      "text": "Wartość ekonomiczna jest częścią wartości globalnej dzieła; zawsze tak jest, ale w sztuce współczesnej to bardzo istotne (…) Najważniejsze jest znaczenie dzieła, nie dla artysty, lecz dla społeczeństwa. Puste lub rozerwane płótno nie miałoby żadnego znaczenia, gdybym to ja był jego autorem. Natomiast ma znaczenie, jeśli pochodzi z warsztatu słynnego artysty; i nie chodzi tu o głupotę gawiedzi, lecz o to, że wyraża wówczas postawę artysty wobec sztuki. To jak milczenie filozofa w związku z jakimś transcendentalnym tematem: ma wartość o tyle, o ile społeczeństwo przyznało jakąś wartość jego słowom.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Eduardo Mendoza",
        "slug": "eduardo-mendoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eduardo-mendoza"
      },
      "book": {
        "title": "Mauricio, czyli wybory",
        "slug": "mauricio-czyli-wybory",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eduardo-mendoza/mauricio-czyli-wybory"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "interpretacja sztuki",
          "slug": "interpretacja-sztuki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/interpretacja-sztuki"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Eduardo_Mendoza#Mauricio,_czyli_wybory",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:40"
    },
    {
      "id": "f33410df-194e-49d2-bdc8-4c5d45e7386e",
      "slug": "zaryzykowalbym-twierdzenie-ze-wiele",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michal-heller/wszechswiat-u-schylku-stulecia/zaryzykowalbym-twierdzenie-ze-wiele",
      "text": "Zaryzykowałbym twierdzenie, że wiele „udziwnień”, którym hołdują rozmaite gałęzie sztuki począwszy od końca XIX wieku, nie jest niczym innym jak tylko kolejnymi próbami dotrzymania kroku nauce (i jej pochodnej, technice) w ciągu coraz bardziej zawrotnych i abstrakcyjnych sukcesów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Michał Heller",
        "slug": "michal-heller",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michal-heller"
      },
      "book": {
        "title": "Wszechświat u schyłku stulecia",
        "slug": "wszechswiat-u-schylku-stulecia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michal-heller/wszechswiat-u-schylku-stulecia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 17,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "nauka",
          "slug": "nauka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nauka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Micha%C5%82_Heller#Wszech%C5%9Bwiat_u_schy%C5%82ku_stulecia_(1994)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:09"
    },
    {
      "id": "10fdca30-5700-472b-98b0-b870963d7f24",
      "slug": "gdyby-nie-bylo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-libera/madame/gdyby-nie-bylo",
      "text": "Gdyby nie było kiczu, nie byłoby wielkiej sztuki. Gdyby nie było grzechu, nie byłoby i życia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Antoni Libera",
        "slug": "antoni-libera",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-libera"
      },
      "book": {
        "title": "Madame",
        "slug": "madame",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-libera/madame"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "grzech",
          "slug": "grzech",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/grzech"
        },
        {
          "name": "kicz",
          "slug": "kicz",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kicz"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Antoni_Libera#Madame",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:06"
    },
    {
      "id": "8527bb13-48a4-4b93-ad74-adc316adb097",
      "slug": "na-tle-natury",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gao-xingjian/gora-duszy/na-tle-natury",
      "text": "Na tle natury sztuka zawsze wypada bezbarwnie, tylko maniak może uważać, że sztuka przewyższa naturę.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Gao Xingjian",
        "slug": "gao-xingjian",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gao-xingjian"
      },
      "book": {
        "title": "Góra duszy",
        "slug": "gora-duszy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gao-xingjian/gora-duszy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/G%C3%B3ra_duszy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:02"
    },
    {
      "id": "5925d093-877f-4886-ada4-4a22d869ffaa",
      "slug": "artysci-niczym-chleba",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/noemi-szecsi/ugrofinska-wampirzyca/artysci-niczym-chleba",
      "text": "Artyści, niczym chleba, potrzebują tego, co powszechnie nazywamy depresją: przed, po, zamiast; jak kto woli.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Noémi Szécsi",
        "slug": "noemi-szecsi",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/noemi-szecsi"
      },
      "book": {
        "title": "Ugrofińska wampirzyca",
        "slug": "ugrofinska-wampirzyca",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/noemi-szecsi/ugrofinska-wampirzyca"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "depresja",
          "slug": "depresja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/depresja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ugrofi%C5%84ska_wampirzyca",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:01"
    },
    {
      "id": "9bda26a2-02e1-4653-959f-ba04a2f2e3dd",
      "slug": "malarz-pokazuje-miesnie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/elizabeth-kostova/labedz-i-zlodzieje/malarz-pokazuje-miesnie",
      "text": "Malarz pokazuje mięśnie przez skórę, przez ubranie, ale – ona czy on – przedstawia w ten sposób coś jeszcze, coś zarówno ulotnego, jak i niezmiennego: ciepło ciała, jego żar i pulsującą rzeczywistość, życie. I, w konsekwencji, jego ruchy, ciche dźwięki, falę uczuć, która wznosi się i zalewa nas, kiedy jesteśmy kochani dostatecznie mocno, by o sobie zapomnieć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Elizabeth Kostova",
        "slug": "elizabeth-kostova",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/elizabeth-kostova"
      },
      "book": {
        "title": "Łabędź i złodzieje",
        "slug": "labedz-i-zlodzieje",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/elizabeth-kostova/labedz-i-zlodzieje"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "ciało",
          "slug": "cialo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cialo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/%C5%81ab%C4%99d%C5%BA_i_z%C5%82odzieje",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:58"
    },
    {
      "id": "9661eb0b-ae83-46e9-a2df-9d8606482192",
      "slug": "z-biegiem-czasu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazuo-ishiguro/pejzaz-w-kolorze-sepii/z-biegiem-czasu",
      "text": "Z biegiem czasu począłem doceniać zalety gotowania. To sztuka, jestem przekonany, równie szlachetna, jak malarstwo czy poezja. A nie docenia się jej tylko dlatego, że produkt tak szybko znika.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kazuo Ishiguro",
        "slug": "kazuo-ishiguro",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazuo-ishiguro"
      },
      "book": {
        "title": "Pejzaż W Kolorze Sepii",
        "slug": "pejzaz-w-kolorze-sepii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazuo-ishiguro/pejzaz-w-kolorze-sepii"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "gotowanie",
          "slug": "gotowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gotowanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pejza%C5%BC_w_kolorze_sepii",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:55"
    },
    {
      "id": "43a615fd-39f6-46c6-9438-b55840da6409",
      "slug": "zauwazyc-trzeba-iz-najgorsi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-bielatowicz/literatura-na-emigracji/zauwazyc-trzeba-iz-najgorsi",
      "text": "(…) zauważyć trzeba, iż najgorsi partacze najwięcej mówią: tak samo krawcy, jak i poeci. Zdumiewająca rzecz, jak wiele potrzebuje gadać „modernistyczne” malarstwo i „awangardowa” poezja. Odnosi się wrażenie, że cała ich wartość polega na zagadaniu odbiorcy. Wielcy mistrzowie pracowali w milczeniu, mówili tylko przez swoje dzieła.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jan Bielatowicz",
        "slug": "jan-bielatowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-bielatowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Literatura na emigracji",
        "slug": "literatura-na-emigracji",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-bielatowicz/literatura-na-emigracji"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 156,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "milczenie",
          "slug": "milczenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milczenie"
        },
        {
          "name": "modernizm",
          "slug": "modernizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/modernizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jan_Bielatowicz#Literatura_na_emigracji",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:35"
    },
    {
      "id": "14f2bf51-3cad-490f-834a-9fbbfb59f208",
      "slug": "dziwne-jak-bardzo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/szczegol-trzy-krotkie-powiesci/dziwne-jak-bardzo",
      "text": "Dziwne, jak bardzo mnie drażni to, co niejednoznaczne, obraz, który coś mówi, a zarazem milczy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Carlos Somoza",
        "slug": "jose-carlos-somoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
      },
      "book": {
        "title": "Szczegół. Trzy krótkie powieści",
        "slug": "szczegol-trzy-krotkie-powiesci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/szczegol-trzy-krotkie-powiesci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "niepewność",
          "slug": "niepewnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niepewnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Szczeg%C3%B3%C5%82._Trzy_kr%C3%B3tkie_powie%C5%9Bci#D",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:31"
    },
    {
      "id": "cbff1c40-2649-43c0-aa86-516b690678b1",
      "slug": "zyjemy-w-pogmatwanym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok/zyjemy-w-pogmatwanym",
      "text": "Żyjemy w pogmatwanym świecie (…). W świecie, który przekształcił się w sztukę, w czystą przyjemność ukrywania, udawania tego, czym się nie jest lub co nie istnieje. Może kiedyś tak nie było, dopadło nas to wbrew naszej prawdziwej naturze. Albo od początku b y l i ś m y t a c y. Naszą p r a w d z i w ą naturą jest m a s k a: teraz wreszcie ukształtowaliśmy rzeczywistość na miarę naszych potrzeb.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Carlos Somoza",
        "slug": "jose-carlos-somoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
      },
      "book": {
        "title": "Klara i półmrok",
        "slug": "klara-i-polmrok",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pozory",
          "slug": "pozory",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pozory"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "rzeczywistość",
          "slug": "rzeczywistosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rzeczywistosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Klara_i_p%C3%B3%C5%82mrok",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "c06b3b26-d2e0-4aba-8533-9e9e4d8d94d3",
      "slug": "w-swiecie-sztuki",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok/w-swiecie-sztuki",
      "text": "W świecie sztuki może zaistnieć wszystko, gdyż nic nie posiada znaczenia samo w sobie. Pewne rzeczy są sztuką, i tak jest, ponieważ zdecydowali o tym artyści, a publiczność przyznała im rację.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Carlos Somoza",
        "slug": "jose-carlos-somoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
      },
      "book": {
        "title": "Klara i półmrok",
        "slug": "klara-i-polmrok",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "interpretacja sztuki",
          "slug": "interpretacja-sztuki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/interpretacja-sztuki"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Klara_i_p%C3%B3%C5%82mrok",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "14a85f52-fafd-437e-af38-2a0bce96b4ab",
      "slug": "wyobrazcie-sobie-ze-wszyscy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok/wyobrazcie-sobie-ze-wszyscy",
      "text": "– Wyobraźcie sobie, że wszyscy niewolnicy nie żyją i faraon sam musi dźwigać kamienie. – Załamałby się – zauważył dowcipnie Bosch. – Sztuka jest niczym innym jak tylko władzą.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Carlos Somoza",
        "slug": "jose-carlos-somoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
      },
      "book": {
        "title": "Klara i półmrok",
        "slug": "klara-i-polmrok",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Klara_i_p%C3%B3%C5%82mrok",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "ef869974-e7ba-4e5e-b109-1ffdbc639fa3",
      "slug": "chcac-stworzyc-nowy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok/chcac-stworzyc-nowy",
      "text": "Chcąc stworzyć nowy rodzaj sztuki, trzeba się jedynie postarać, by przynosił dochód.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Carlos Somoza",
        "slug": "jose-carlos-somoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
      },
      "book": {
        "title": "Klara i półmrok",
        "slug": "klara-i-polmrok",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "pieniądze",
          "slug": "pieniadze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pieniadze"
        },
        {
          "name": "cynizm",
          "slug": "cynizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cynizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Klara_i_p%C3%B3%C5%82mrok",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:27"
    },
    {
      "id": "e5aeaf35-07df-473c-a65a-da855a6a6cac",
      "slug": "dzis-wszystko-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok/dzis-wszystko-sie",
      "text": "Dziś wszystko się miesza: sztuka i biznes. Prawdziwi artyści wiedzą, że w dzisiejszych czasach te dwie rzeczy niczym się już nie różnią",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Carlos Somoza",
        "slug": "jose-carlos-somoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
      },
      "book": {
        "title": "Klara i półmrok",
        "slug": "klara-i-polmrok",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "biznes",
          "slug": "biznes",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/biznes"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Klara_i_p%C3%B3%C5%82mrok",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:27"
    },
    {
      "id": "e1bbdd22-83cb-4b26-b458-d9d54e3eae90",
      "slug": "gdyby-obrazy-rembrandta",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok/gdyby-obrazy-rembrandta",
      "text": "Gdyby obrazy Rembrandta nie były dziś warte milionów dolarów, kogo by to obchodziło, że był geniuszem?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Carlos Somoza",
        "slug": "jose-carlos-somoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
      },
      "book": {
        "title": "Klara i półmrok",
        "slug": "klara-i-polmrok",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "pieniądze",
          "slug": "pieniadze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pieniadze"
        },
        {
          "name": "geniusz",
          "slug": "geniusz",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/geniusz"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Klara_i_p%C3%B3%C5%82mrok",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:27"
    },
    {
      "id": "d82be7d3-3e30-48d3-a3c3-a61a4b992733",
      "slug": "artysta-ktory-umie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok/artysta-ktory-umie",
      "text": "Artysta, który umie manipulować ciekawością, dysponuje potężną przynętą.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Carlos Somoza",
        "slug": "jose-carlos-somoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
      },
      "book": {
        "title": "Klara i półmrok",
        "slug": "klara-i-polmrok",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "manipulacja",
          "slug": "manipulacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/manipulacja"
        },
        {
          "name": "ciekawość",
          "slug": "ciekawosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ciekawosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Klara_i_p%C3%B3%C5%82mrok",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:27"
    },
    {
      "id": "a967edb3-02ff-4001-a9eb-60b7a553568a",
      "slug": "sztuka-jest-zarloczna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok/sztuka-jest-zarloczna",
      "text": "Sztuka jest żarłoczna.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Carlos Somoza",
        "slug": "jose-carlos-somoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
      },
      "book": {
        "title": "Klara i półmrok",
        "slug": "klara-i-polmrok",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Klara_i_p%C3%B3%C5%82mrok",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:27"
    },
    {
      "id": "8da57631-3810-4be8-950a-83470cabdcad",
      "slug": "wedlug-mnie-istnieje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok/wedlug-mnie-istnieje",
      "text": "Według mnie istnieje pewna bariera (…). Bariera, której sztuka nie zdoła nigdy przekroczyć, moja droga. Są to uczucia. Z jednej strony są ludzie. Z drugiej – sztuka. Nic na świecie nie może zniszczyć tej bariery. Jest nie do przebycia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Carlos Somoza",
        "slug": "jose-carlos-somoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
      },
      "book": {
        "title": "Klara i półmrok",
        "slug": "klara-i-polmrok",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "emocje",
          "slug": "emocje",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/emocje"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Klara_i_p%C3%B3%C5%82mrok",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:27"
    },
    {
      "id": "7c441146-89d4-45bf-9161-0ec9d6815be1",
      "slug": "jedynym-sensem-sztuki",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok/jedynym-sensem-sztuki",
      "text": "Jedynym sensem sztuki jest sztuka sama w sobie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Carlos Somoza",
        "slug": "jose-carlos-somoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
      },
      "book": {
        "title": "Klara i półmrok",
        "slug": "klara-i-polmrok",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Klara_i_p%C3%B3%C5%82mrok",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:27"
    },
    {
      "id": "644100a7-90c6-480d-8c1b-3181cfeb29fe",
      "slug": "sztuka-bywa-straszniejsza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok/sztuka-bywa-straszniejsza",
      "text": "Sztuka bywa straszniejsza od ludzi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Carlos Somoza",
        "slug": "jose-carlos-somoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
      },
      "book": {
        "title": "Klara i półmrok",
        "slug": "klara-i-polmrok",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Klara_i_p%C3%B3%C5%82mrok",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:27"
    },
    {
      "id": "5bbfa6ea-f677-4c5c-bf38-b2f97e53daea",
      "slug": "czy-indywidualnosc-goruje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok/czy-indywidualnosc-goruje",
      "text": "Czy indywidualność góruje nad archetypem, niedoskonałość nad doskonałością, emocje nad intelektem, natura nad sztuką?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Carlos Somoza",
        "slug": "jose-carlos-somoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
      },
      "book": {
        "title": "Klara i półmrok",
        "slug": "klara-i-polmrok",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "emocje",
          "slug": "emocje",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/emocje"
        },
        {
          "name": "doskonałość",
          "slug": "doskonalosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/doskonalosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Klara_i_p%C3%B3%C5%82mrok",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:27"
    },
    {
      "id": "3323986a-3362-442c-ae60-83d820d5b97e",
      "slug": "sztuka-zada-wszystkiego",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok/sztuka-zada-wszystkiego",
      "text": "Sztuka żąda wszystkiego, ponieważ w zamian daje wieczną rozkosz.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Carlos Somoza",
        "slug": "jose-carlos-somoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
      },
      "book": {
        "title": "Klara i półmrok",
        "slug": "klara-i-polmrok",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "poświęcenie",
          "slug": "poswiecenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/poswiecenie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Klara_i_p%C3%B3%C5%82mrok",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:27"
    },
    {
      "id": "10134459-afac-432c-946c-2700a65577bf",
      "slug": "sztuka-to-nic",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok/sztuka-to-nic",
      "text": "Sztuka to nic innego, jak tylko pieniądze.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Carlos Somoza",
        "slug": "jose-carlos-somoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
      },
      "book": {
        "title": "Klara i półmrok",
        "slug": "klara-i-polmrok",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "pieniądze",
          "slug": "pieniadze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pieniadze"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Klara_i_p%C3%B3%C5%82mrok",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:27"
    },
    {
      "id": "4ab5085c-1962-44bd-b26c-584d998f231c",
      "slug": "kazde-dzielo-sztuki",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/carlos-ruiz-zafon/gra-aniola/kazde-dzielo-sztuki",
      "text": "Każde dzieło sztuki jest agresywne. I życie każdego artysty jest małą lub wielką wojną, choćby z samym sobą i własnymi ograniczeniami. Żeby zrealizować swoje zamiary potrzebna jest przede wszystkim ambicja, a później talent, wiedza i w końcu szczęście.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Carlos Ruiz Zafón",
        "slug": "carlos-ruiz-zafon",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/carlos-ruiz-zafon"
      },
      "book": {
        "title": "Gra Anioła",
        "slug": "gra-aniola",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/carlos-ruiz-zafon/gra-aniola"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "talent",
          "slug": "talent",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/talent"
        },
        {
          "name": "ambicja",
          "slug": "ambicja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ambicja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gra_anio%C5%82a",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:20"
    },
    {
      "id": "7f1e1644-c188-4618-bd68-17e5cfa34ec6",
      "slug": "nic-nie-dorownuje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/romain-gary/czarodzieje/nic-nie-dorownuje",
      "text": "Nic nie dorównuje realizmowi jako środkowi tworzenia iluzji w sztuce.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Romain Gary",
        "slug": "romain-gary",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/romain-gary"
      },
      "book": {
        "title": "Czarodzieje",
        "slug": "czarodzieje",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/romain-gary/czarodzieje"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 164,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "złudzenia",
          "slug": "zludzenia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zludzenia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Romain_Gary#Czarodzieje_(1973)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:08"
    },
    {
      "id": "b47cb2ea-8369-4d5d-9b96-9d1f8a9744de",
      "slug": "moze-kiedys-gdy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michel-houellebecq/mapa-i-terytorium/moze-kiedys-gdy",
      "text": "Może kiedyś, gdy człowiek upora się z problemem śmierci, sztuka stanie się właśnie taka, może zresztą czasami taka bywała, na przykład u Fra Angelica, blisko raju, z pełnym przekonaniem, że pobyt na ziemi to tylko przejściowe i mgliste przygotowanie do życia wiecznego w pobliżu Pana Jezusa. Jestem teraz z tobą, codziennie, do końca świata.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Michel Houellebecq",
        "slug": "michel-houellebecq",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michel-houellebecq"
      },
      "book": {
        "title": "Mapa i terytorium",
        "slug": "mapa-i-terytorium",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michel-houellebecq/mapa-i-terytorium"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "życie po śmierci",
          "slug": "zycie-po-smierci",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie-po-smierci"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Michel_Houellebecq#Mapa_i_terytorium",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:01"
    },
    {
      "id": "97468131-a7ec-40e5-a223-9f9b9d543a98",
      "slug": "to-niebezpieczenstwo-ktore",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/sergio-kokis/mistrz-gry/to-niebezpieczenstwo-ktore",
      "text": "To niebezpieczeństwo, które grozi każdemu artyście: chcieć, żeby za wszelką cenę pokochano jego dzieło.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Sergio Kokis",
        "slug": "sergio-kokis",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/sergio-kokis"
      },
      "book": {
        "title": "Mistrz gry",
        "slug": "mistrz-gry",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/sergio-kokis/mistrz-gry"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "próżność",
          "slug": "proznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/proznosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mistrz_gry",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:58"
    },
    {
      "id": "d45f87ab-2d42-4849-a2e3-38c128c78a61",
      "slug": "najnizszy-krag-piekla",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-herbert/pan-cogito/najnizszy-krag-piekla",
      "text": "Najniższy krąg piekła. Wbrew powszechnej opinii nie zamieszkują go ani despoci, ani matkobójcy, ani także ci, którzy chodzą za ciałem innych. Jest to azyl artystów, pełen luster, instrumentów i obrazów. (…) Cały rok odbywają się tu konkursy, festiwale i koncerty. Nie ma pełni sezonu. Pełnia jest permanentna i niemal absolutna.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Zbigniew Herbert",
        "slug": "zbigniew-herbert",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-herbert"
      },
      "book": {
        "title": "Pan Cogito",
        "slug": "pan-cogito",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-herbert/pan-cogito"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "piekło",
          "slug": "pieklo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pieklo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pan_Cogito",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:49"
    },
    {
      "id": "85e6df7b-cbe1-41ac-9fe0-3c9f6702f6d0",
      "slug": "na-wartosc-dziela",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pierre-choderlos-de-laclos/niebezpieczne-zwiazki/na-wartosc-dziela",
      "text": "Na wartość dzieła składa się jego użyteczność lub jego powab, a nawet jedno i drugie razem, kiedy je połączyć umie. Lecz powodzenie, nie zawsze będące dowodem wartości, zależy często bardziej od wyboru tematu niż od wykonania.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Pierre Choderlos de Laclos",
        "slug": "pierre-choderlos-de-laclos",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pierre-choderlos-de-laclos"
      },
      "book": {
        "title": "Niebezpieczne związki",
        "slug": "niebezpieczne-zwiazki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pierre-choderlos-de-laclos/niebezpieczne-zwiazki"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "sukces i porażka",
          "slug": "sukces-i-porazka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sukces-i-porazka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Niebezpieczne_zwi%C4%85zki#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:48"
    },
    {
      "id": "84609585-44a2-4676-b7a9-a121df0bf4f1",
      "slug": "wielkie-dziela-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-ludlum/protokol-sigmy/wielkie-dziela-nie",
      "text": "Wielkie dzieła nie są skończone. Są jedynie zarzucone.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert Ludlum",
        "slug": "robert-ludlum",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-ludlum"
      },
      "book": {
        "title": "Protokół Sigmy",
        "slug": "protokol-sigmy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-ludlum/protokol-sigmy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "doskonałość",
          "slug": "doskonalosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/doskonalosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Ludlum#Protok%C3%B3%C5%82_Sigmy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:34"
    },
    {
      "id": "d633f7e4-1af0-4fbf-8b92-4d1c5614135d",
      "slug": "rzeczy-na-pokaz-sa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt/kiedy-bylem-dzielem-sztuki/rzeczy-na-pokaz-sa",
      "text": "– Rzeczy na pokaz są tylko tym, czym są, drogi bracie. Płaskie. Nieme. Nie powinny pokazywać niczego innego, tylko siebie. Rzeczy na pokaz niczego nie wyrażają, należą do innych i są przez nich tolerowane tylko za tę ceną.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Éric-Emmanuel Schmitt",
        "slug": "eric-emmanuel-schmitt",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt"
      },
      "book": {
        "title": "Kiedy byłem dziełem sztuki",
        "slug": "kiedy-bylem-dzielem-sztuki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt/kiedy-bylem-dzielem-sztuki"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pozory",
          "slug": "pozory",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pozory"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kiedy_by%C5%82em_dzie%C5%82em_sztuki",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:19"
    },
    {
      "id": "d123eb5d-efbf-4851-af44-6e808d88712a",
      "slug": "sztuka-jest-dla",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt/kiedy-bylem-dzielem-sztuki/sztuka-jest-dla",
      "text": "Sztuka jest dla człowieka, tworzona przez człowieka, ale sztuka na pewno nie jest człowiekiem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Éric-Emmanuel Schmitt",
        "slug": "eric-emmanuel-schmitt",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt"
      },
      "book": {
        "title": "Kiedy byłem dziełem sztuki",
        "slug": "kiedy-bylem-dzielem-sztuki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt/kiedy-bylem-dzielem-sztuki"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kiedy_by%C5%82em_dzie%C5%82em_sztuki",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:19"
    },
    {
      "id": "7eed3d82-dbd1-46d2-9e11-e81f4ac436ee",
      "slug": "za-bardzo-mnie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt/kiedy-bylem-dzielem-sztuki/za-bardzo-mnie",
      "text": "– Za bardzo mnie kochasz – mówił. – Nigdy nie kocha się za bardzo. – Za bardzo, bo kochasz mnie w dwójnasób. Kochasz moje malarstwo i kochasz mnie. – To powiedz raczej, że kocham cię w trójnasób: kocham ciebie, twoje malarstwo, no i kocham tez miłość, którą cię darzę.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Éric-Emmanuel Schmitt",
        "slug": "eric-emmanuel-schmitt",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt"
      },
      "book": {
        "title": "Kiedy byłem dziełem sztuki",
        "slug": "kiedy-bylem-dzielem-sztuki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt/kiedy-bylem-dzielem-sztuki"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kiedy_by%C5%82em_dzie%C5%82em_sztuki",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:19"
    },
    {
      "id": "789a14b4-f786-4d7c-b61b-988c4eaf0c51",
      "slug": "sztuka-nie-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt/kiedy-bylem-dzielem-sztuki/sztuka-nie-jest",
      "text": "Sztuka nie jest imitacją.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Éric-Emmanuel Schmitt",
        "slug": "eric-emmanuel-schmitt",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt"
      },
      "book": {
        "title": "Kiedy byłem dziełem sztuki",
        "slug": "kiedy-bylem-dzielem-sztuki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt/kiedy-bylem-dzielem-sztuki"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "naśladowanie",
          "slug": "nasladowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nasladowanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kiedy_by%C5%82em_dzie%C5%82em_sztuki",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:19"
    },
    {
      "id": "bf8edb1f-173a-47b7-8120-32737feb6f38",
      "slug": "studiowanie-obrazow-prowadzi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-rice/wampir-armand/studiowanie-obrazow-prowadzi",
      "text": "Studiowanie obrazów prowadzi do studiów nad człowiekiem, a studia nad człowiekiem prowadzą do zasępienia nad stanem świata.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Anne Rice",
        "slug": "anne-rice",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-rice"
      },
      "book": {
        "title": "Wampir Armand",
        "slug": "wampir-armand",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-rice/wampir-armand"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "pesymizm",
          "slug": "pesymizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pesymizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anne_Rice#Wampir_Armand",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:16"
    },
    {
      "id": "2dc6fdb7-30ef-4d92-8bfa-32be24bd053a",
      "slug": "nasze-wieczne-zycie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-rice/wywiad-z-wampirem/nasze-wieczne-zycie",
      "text": "Nasze wieczne życie jest dla nas zupełnie bezużyteczne, jeśli nie dostrzegamy piękna, które nas otacza – dzieła rąk ludzi śmiertelnych.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Anne Rice",
        "slug": "anne-rice",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-rice"
      },
      "book": {
        "title": "Wywiad z wampirem",
        "slug": "wywiad-z-wampirem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-rice/wywiad-z-wampirem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "piękno",
          "slug": "piekno",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/piekno"
        },
        {
          "name": "nieśmiertelność",
          "slug": "niesmiertelnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niesmiertelnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wywiad_z_wampirem",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:14"
    },
    {
      "id": "c12eb977-53ff-43e0-bd71-e1724e2a32ca",
      "slug": "glupie-to-moze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roma-ligocka/roza-obrazy-i-slowa/glupie-to-moze",
      "text": "Głupie to może, ale czy artysta zawsze musi być mądry?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Roma Ligocka",
        "slug": "roma-ligocka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roma-ligocka"
      },
      "book": {
        "title": "Róża. Obrazy i słowa",
        "slug": "roza-obrazy-i-slowa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roma-ligocka/roza-obrazy-i-slowa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "głupota",
          "slug": "glupota",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/glupota"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Roma_Ligocka#R%C3%B3%C5%BCa._Obrazy_i_s%C5%82owa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:06"
    },
    {
      "id": "f381f965-7d4d-4483-9269-50ec0976331e",
      "slug": "tak-sie-sklada",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/graham-masterton/dziecko-ciemnosci/tak-sie-sklada",
      "text": "Tak się składa, że lubię kamienie. Znasz porzekadło, że wewnątrz każdego kamienia tkwi przepiękna rzeźba, którą trzeba tylko odkryć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Graham Masterton",
        "slug": "graham-masterton",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/graham-masterton"
      },
      "book": {
        "title": "Dziecko ciemności",
        "slug": "dziecko-ciemnosci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/graham-masterton/dziecko-ciemnosci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "potencjał człowieka",
          "slug": "potencjal-czlowieka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/potencjal-czlowieka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Dziecko_ciemno%C5%9Bci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:57"
    },
    {
      "id": "3a9bf555-3baf-4f52-8640-9957cf5a700a",
      "slug": "nie-mozna-byc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/amy-tan/corka-nastawiacza-kosci/nie-mozna-byc",
      "text": "Nie można być artystą, jeśli praca przychodzi bez wysiłku.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Amy Tan",
        "slug": "amy-tan",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/amy-tan"
      },
      "book": {
        "title": "Córka nastawiacza kości",
        "slug": "corka-nastawiacza-kosci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/amy-tan/corka-nastawiacza-kosci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "wysiłek",
          "slug": "wysilek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wysilek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Amy_Tan#C%C3%B3rka_nastawiacza_ko%C5%9Bci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:55"
    },
    {
      "id": "74da2b13-09ee-410c-aa54-fbada869e13d",
      "slug": "prawdziwa-sztuka-tak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jeremy-clarkson/swiat-wedlug-clarksona/prawdziwa-sztuka-tak",
      "text": "Prawdziwa sztuka, tak jak prawdziwe jeansy, nigdy nie wyjdzie z mody.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jeremy Clarkson",
        "slug": "jeremy-clarkson",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jeremy-clarkson"
      },
      "book": {
        "title": "Świat według Clarksona",
        "slug": "swiat-wedlug-clarksona",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jeremy-clarkson/swiat-wedlug-clarksona"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "moda",
          "slug": "moda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jeremy_Clarkson#%C5%9Awiat_wed%C5%82ug_Clarksona",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:32"
    },
    {
      "id": "f5842329-4f19-4a20-94d6-88ca6ebcdf88",
      "slug": "wiecej-jest-modlitwy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hanna-kowalewska/tego-lata-w-zawrociu/wiecej-jest-modlitwy",
      "text": "Więcej jest modlitwy w dobrym wierszu niż w wyklepanym pacierzu, w harmonijnym tańcu niż w siedzeniu w kościelnej ławie, w koncercie fortepianowym Czajkowskiego niż w źle odśpiewanej kolędzie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Hanna Kowalewska",
        "slug": "hanna-kowalewska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hanna-kowalewska"
      },
      "book": {
        "title": "Tego lata, w Zawrociu",
        "slug": "tego-lata-w-zawrociu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hanna-kowalewska/tego-lata-w-zawrociu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "poezja",
          "slug": "poezja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/poezja"
        },
        {
          "name": "modlitwa",
          "slug": "modlitwa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/modlitwa"
        },
        {
          "name": "muzyka",
          "slug": "muzyka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/muzyka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Tego_lata,_w_Zawrociu#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:25"
    },
    {
      "id": "f1ffd0c8-ee6b-496a-bdbf-74150975a77e",
      "slug": "doswiadczenie-artystyczne-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/theodor-w-adorno/teoria-estetyczna/doswiadczenie-artystyczne-jest",
      "text": "Doświadczenie artystyczne jest autonomiczne jedynie tam, gdzie odrzuca delektujący się smak.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Theodor W. Adorno",
        "slug": "theodor-w-adorno",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/theodor-w-adorno"
      },
      "book": {
        "title": "Teoria estetyczna",
        "slug": "teoria-estetyczna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/theodor-w-adorno/teoria-estetyczna"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 25,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "interpretacja sztuki",
          "slug": "interpretacja-sztuki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/interpretacja-sztuki"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Theodor_Adorno#Teoria_estetyczna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:16"
    },
    {
      "id": "7de96f53-d702-4d75-979f-3bd751c7f101",
      "slug": "to-realnosc-powinna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/theodor-w-adorno/teoria-estetyczna/to-realnosc-powinna",
      "text": "(…) to realność powinna naśladować dzieła sztuki. To wszakże, iż dzieła sztuki są, wskazuje, że to, co nieistniejące, mogłoby być (…). To, ku czemu zmierza tęsknota w dziełach sztuki – rzeczywistość tego, czego nie ma – zmienia się w jej przypomnienie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Theodor W. Adorno",
        "slug": "theodor-w-adorno",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/theodor-w-adorno"
      },
      "book": {
        "title": "Teoria estetyczna",
        "slug": "teoria-estetyczna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/theodor-w-adorno/teoria-estetyczna"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 242,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "rzeczywistość",
          "slug": "rzeczywistosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rzeczywistosc"
        },
        {
          "name": "tęsknota",
          "slug": "tesknota",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tesknota"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Theodor_Adorno#Teoria_estetyczna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:16"
    },
    {
      "id": "6e562bec-f32b-4ac4-a91c-bb0692edbf7a",
      "slug": "psychiatra-specjalizujacy-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami/tancz-tancz-tancz/psychiatra-specjalizujacy-sie",
      "text": "Psychiatra specjalizujący się w ludziach świata artystycznego to jak specjalista od sprzątania wymiocin.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Haruki Murakami",
        "slug": "haruki-murakami",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami"
      },
      "book": {
        "title": "Tańcz, tańcz, tańcz",
        "slug": "tancz-tancz-tancz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami/tancz-tancz-tancz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "psychologia",
          "slug": "psychologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ta%C5%84cz,_ta%C5%84cz,_ta%C5%84cz#P",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:13"
    },
    {
      "id": "158eada0-9554-4de0-a3ee-a0941f21381e",
      "slug": "utwory-w-jakims",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami/kafka-nad-morzem/utwory-w-jakims",
      "text": "Utwory w jakimś sensie niedoskonałe silnie pociągają ludzi właśnie dzięki tej niedoskonałości, a w każdym razie przemawiają do p e w n e g o t y p u ludzi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Haruki Murakami",
        "slug": "haruki-murakami",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami"
      },
      "book": {
        "title": "Kafka nad morzem",
        "slug": "kafka-nad-morzem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami/kafka-nad-morzem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "doskonałość",
          "slug": "doskonalosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/doskonalosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kafka_nad_morzem#U",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:06"
    },
    {
      "id": "18f16996-a7bc-4d76-a864-f839c028735e",
      "slug": "artysta-to-czlowiek",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami/kafka-nad-morzem/artysta-to-czlowiek",
      "text": "Artysta to człowiek, który ma kwalifikacje do pomijania zbędnych dłużyzn.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Haruki Murakami",
        "slug": "haruki-murakami",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami"
      },
      "book": {
        "title": "Kafka nad morzem",
        "slug": "kafka-nad-morzem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami/kafka-nad-morzem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "prostota",
          "slug": "prostota",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prostota"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kafka_nad_morzem#A",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:03"
    },
    {
      "id": "80119442-193b-417c-875f-3ee92bb544d6",
      "slug": "przykladowo-panuje-przekonanie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/clifford-stoll/krzemowe-remedium-garsc-rozwazan-na-temat-infostrady/przykladowo-panuje-przekonanie",
      "text": "Przykładowo, panuje przekonanie, że programy graficzne i malarskie otwierają przed artystami nowe perspektywy. W dużym jednak stopniu ograniczają im swobodę wyboru kształtów, rozmiarów, kolorów i faktur. Ponadto artysta musi się ściśle stosować do reguł narzuconych przez program. Graficy komputerowi nigdy nie pracują w takich tworzywach, jak papier, tkanina czy alabaster. Komputerowa sztuka wzbudza w nas zachwyt tylko dlatego, że wybryki fantazji wydają się przeciwne naturze informatyka.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Clifford Stoll",
        "slug": "clifford-stoll",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/clifford-stoll"
      },
      "book": {
        "title": "Krzemowe remedium. Garść rozważań na temat infostrady",
        "slug": "krzemowe-remedium-garsc-rozwazan-na-temat-infostrady",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/clifford-stoll/krzemowe-remedium-garsc-rozwazan-na-temat-infostrady"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "technologia",
          "slug": "technologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/technologia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Krzemowe_remedium._Gar%C5%9B%C4%87_rozwa%C5%BCa%C5%84_na_temat_infostrady",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:56"
    },
    {
      "id": "c3b2a930-ea2f-4061-9595-4cba27ad7741",
      "slug": "gdyby-to-byl",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-jones/cienka-czerwona-linia/gdyby-to-byl",
      "text": "Gdyby to był film, teraz nastąpiłyby koniec i coś by się rozstrzygnęło. W filmie czy w powieści udramatyzowano by atak, doprowadzając go do punktu kulminacyjnego. Gdyby atak odbyłby się w filmie czy w powieści, byłby udany. O czymś by przesądzał. Miałby pozory sensu i pozory emocji. A zaraz po nim wszystko by się skończyło. Widzowie mogliby iść do domu, pomyśleć o pozorach sensu i odczuć pozory emocji. Nawet jeśliby bohater poległ, miałoby to jakiś sens. Sztuka – doszedł do wniosku Bell – sztuka twórcza to gówno.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "James Jones",
        "slug": "james-jones",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-jones"
      },
      "book": {
        "title": "Cienka czerwona linia",
        "slug": "cienka-czerwona-linia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-jones/cienka-czerwona-linia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wojna",
          "slug": "wojna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "bezcelowość",
          "slug": "bezcelowosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bezcelowosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/James_Jones#Cienka_czerwona_linia",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:50"
    },
    {
      "id": "b6fd72bc-5fd1-40f0-ab75-8cf9235e43bb",
      "slug": "tak-wlasnie-rodzi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-kurtyka/chinski-maharadza/tak-wlasnie-rodzi",
      "text": "Tak właśnie rodzi się opętanie cyfrą. Dopada każdą szlachetną dyscyplinę: poezję, muzykę i trud naukowca. Cyfra jest podstępną alfonsicą, która w zamian za miłość naszego życia podsuwa ponętną kurwę – sławę. Ta dziwka czyni z nas wygłodzone widma pożądające jedynego ścierwa – uznania i zaszczytu. Wprawdzie ścierwo-zaszczyt karmi widmo, lecz głodu nie syci. W ten sposób obsuwamy się w wyścig wygłodzonych szczurów. Zatracamy się w durnym złudzeniu, że jesteśmy warci tyle, co wyłudzony od świata zaszczyt. Oto poklask, a poczucie własnej wartości nadyma się. Oto krytyka, a zraniona duma gorliwie szuka imponującej cyfry i kombinuje, jak korzystnie sprzedać miłość naszego życia. No i proszę, handlujemy własnymi duszami, a sztuka przestaje być sięganiem do gwiazd i staje się kupczeniem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wojciech Kurtyka",
        "slug": "wojciech-kurtyka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-kurtyka"
      },
      "book": {
        "title": "Chiński maharadża",
        "slug": "chinski-maharadza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-kurtyka/chinski-maharadza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "sława",
          "slug": "slawa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slawa"
        },
        {
          "name": "ambicja",
          "slug": "ambicja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ambicja"
        },
        {
          "name": "próżność",
          "slug": "proznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/proznosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wojciech_Kurtyka#Chi%C5%84ski_maharad%C5%BCa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:34"
    },
    {
      "id": "a752af78-49c5-4fa4-920e-176d8d087274",
      "slug": "obrazy-zawsze-wygladaja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/lucy-maud-montgomery/ania-ze-zlotego-brzegu/obrazy-zawsze-wygladaja",
      "text": "Obrazy zawsze wyglądają tak niesamowicie w nocy. Można na nich dostrzec rzeczy niewidoczne za dnia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Lucy Maud Montgomery",
        "slug": "lucy-maud-montgomery",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/lucy-maud-montgomery"
      },
      "book": {
        "title": "Ania ze Złotego Brzegu",
        "slug": "ania-ze-zlotego-brzegu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/lucy-maud-montgomery/ania-ze-zlotego-brzegu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "noc",
          "slug": "noc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/noc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ania_ze_Z%C5%82otego_Brzegu#Inne_cytaty",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:33"
    },
    {
      "id": "f33cb5f4-571d-4f93-b08a-068062dc62d7",
      "slug": "artysta-nie-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-przybyszewski/confiteor/artysta-nie-jest",
      "text": "Artysta nie jest sługą ani kierownikiem, nie należy ani do narodu, ani do świata, nie służy żadnej idei ani żadnemu społeczeństwu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Przybyszewski",
        "slug": "stanislaw-przybyszewski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-przybyszewski"
      },
      "book": {
        "title": "Confiteor",
        "slug": "confiteor",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-przybyszewski/confiteor"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "niezależność",
          "slug": "niezaleznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niezaleznosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Przybyszewski#Confiteor",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:19"
    },
    {
      "id": "7bf9cd07-cda8-49d4-b959-1d621148de89",
      "slug": "artysta-stoi-ponad",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-przybyszewski/confiteor/artysta-stoi-ponad",
      "text": "Artysta stoi ponad życiem, jest Panem panów, nie kiełznany żadnym prawem, nie ograniczony żadną siłą.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Przybyszewski",
        "slug": "stanislaw-przybyszewski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-przybyszewski"
      },
      "book": {
        "title": "Confiteor",
        "slug": "confiteor",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-przybyszewski/confiteor"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Przybyszewski#Confiteor",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:19"
    },
    {
      "id": "54fd2401-aaaa-4839-baa8-dededc0477e8",
      "slug": "artysta-ktory-pragnie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-przybyszewski/confiteor/artysta-ktory-pragnie",
      "text": "Artysta, który pragnie poklasku, a skarży się na małe uznanie tłumu, stoi jeszcze w przedsionku sztuki, nie czuje się jej panem, który łask nie żebrze, tylko hojną ręką je na tłum rzuca i nie pragnie podzięki – tej pragnie tylko plebejusz w duchu, jej pragnie tylko dorobkiewicz.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Przybyszewski",
        "slug": "stanislaw-przybyszewski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-przybyszewski"
      },
      "book": {
        "title": "Confiteor",
        "slug": "confiteor",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-przybyszewski/confiteor"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "sława",
          "slug": "slawa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slawa"
        },
        {
          "name": "duma",
          "slug": "duma",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/duma"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Przybyszewski#Confiteor",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:19"
    },
    {
      "id": "40243506-75cb-461f-8123-b0274d68572f",
      "slug": "sztuka-stoi-ponad",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-przybyszewski/confiteor/sztuka-stoi-ponad",
      "text": "Sztuka stoi ponad życiem, wnika w istotę wszechrzeczy (…).",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Przybyszewski",
        "slug": "stanislaw-przybyszewski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-przybyszewski"
      },
      "book": {
        "title": "Confiteor",
        "slug": "confiteor",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-przybyszewski/confiteor"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Przybyszewski#Confiteor",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:19"
    },
    {
      "id": "2831a707-6761-4515-a12a-73cf18fc7670",
      "slug": "sztuka-tendencyjna-sztuka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-przybyszewski/confiteor/sztuka-tendencyjna-sztuka",
      "text": "Sztuka tendencyjna, sztuka pouczająca, sztuka rozrywka (…) sztuka, mająca jakiś cel moralny lub społeczny przestaje być sztuką, a staje się biblią pauperum.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Przybyszewski",
        "slug": "stanislaw-przybyszewski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-przybyszewski"
      },
      "book": {
        "title": "Confiteor",
        "slug": "confiteor",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-przybyszewski/confiteor"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "moralizowanie",
          "slug": "moralizowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moralizowanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Przybyszewski#Confiteor",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:19"
    },
    {
      "id": "234c90c6-e421-4649-bb56-00b421417f52",
      "slug": "sztuka-w-naszym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-przybyszewski/confiteor/sztuka-w-naszym",
      "text": "Sztuka w naszym pojęciu jest metafizyczną, tworzy nowe syntezy, dociera jądra wszechrzeczy, wnika we wszystkie tajnie i głębie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Przybyszewski",
        "slug": "stanislaw-przybyszewski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-przybyszewski"
      },
      "book": {
        "title": "Confiteor",
        "slug": "confiteor",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-przybyszewski/confiteor"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "tajemnica",
          "slug": "tajemnica",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tajemnica"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Przybyszewski#Confiteor",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:19"
    },
    {
      "id": "1f0a9fdd-611c-41b4-9a92-ec6734534648",
      "slug": "sztuka-nie-ma-zadnego",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-przybyszewski/confiteor/sztuka-nie-ma-zadnego",
      "text": "Sztuka nie ma żadnego celu, jest celem sama w sobie, jest absolutem, bo jest odbiciem absolutu – duszy",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Przybyszewski",
        "slug": "stanislaw-przybyszewski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-przybyszewski"
      },
      "book": {
        "title": "Confiteor",
        "slug": "confiteor",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-przybyszewski/confiteor"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "dusza",
          "slug": "dusza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dusza"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Przybyszewski#Confiteor",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:19"
    },
    {
      "id": "7eb8ab16-2d2e-470a-8223-7caa25d7aa04",
      "slug": "przypuszczam-ze-obraz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kurt-vonnegut/rysio-snajper/przypuszczam-ze-obraz",
      "text": "Przypuszczam, że obraz jest komentarzem, z pewnością ironicznym, do wesołego bestialstwa, z jakim ludzie obchodzą się z ludźmi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kurt Vonnegut",
        "slug": "kurt-vonnegut",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kurt-vonnegut"
      },
      "book": {
        "title": "Rysio Snajper",
        "slug": "rysio-snajper",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kurt-vonnegut/rysio-snajper"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "okrucieństwo",
          "slug": "okrucienstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/okrucienstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kurt_Vonnegut#Rysio_snajper",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:14"
    },
    {
      "id": "036779fd-8d57-4372-b911-a3fbb50196fe",
      "slug": "te-wlasnie-szpare",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henry-miller/zwrotnik-raka/te-wlasnie-szpare",
      "text": "Tę właśnie szparę spenetrować chciałbym aż po same oczy, pragnąłbym, by wściekle zadygotały te drogie, szalone, metalurgiczne ślepia. A gdy już zadrżą, wówczas znów usłyszę słowa Dostojewskiego, usłyszę jak przetaczają się, strona za stroną, niosąc najdrobniejsze spostrzeżenia, najbardziej szalone instrospekcje, wszelkie półtony cierpienia, to tracące lekko, niemal humorystycznie, to znów wzmagające się jak organowa nuta, aż pęka serce i nie ma nic poza oślepiającym, spalającym, promienistym światłem, które niesie zapładniające nasienie gwiazd. Oto historia sztuki, której korzenie tkwią w masakrze.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Henry Miller",
        "slug": "henry-miller",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henry-miller"
      },
      "book": {
        "title": "Zwrotnik Raka",
        "slug": "zwrotnik-raka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henry-miller/zwrotnik-raka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "pożądanie",
          "slug": "pozadanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pozadanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Zwrotnik_Raka",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:04"
    },
    {
      "id": "96053903-8b40-47c6-8dbf-c0e0a4c9fb39",
      "slug": "ale-wszyscy-powtarzaja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ray-bradbury/451-stopni-fahrenheita/ale-wszyscy-powtarzaja",
      "text": "Ale wszyscy powtarzają to samo i każdy mówi identycznie to co inni. A przez większość czasu w kawiarniach puszczają automaty z dowcipami, przeważnie te same dowcipy, albo włączają ścianę muzyczną i wszystkie te barwne wzory poruszające się w górę i w dół, ale nic poza kolorem i wszystko abstrakcyjne. A w muzeach… był pan tam w ogóle? Wszystko abstrakcyjne. Przynajmniej teraz tak jest. Mój wujek mówi, że kiedyś było inaczej. Dawno temu obrazy mówiły coś, a nawet przedstawiały ludzi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ray Bradbury",
        "slug": "ray-bradbury",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ray-bradbury"
      },
      "book": {
        "title": "451 stopni Fahrenheita",
        "slug": "451-stopni-fahrenheita",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ray-bradbury/451-stopni-fahrenheita"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "konformizm",
          "slug": "konformizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konformizm"
        },
        {
          "name": "monotonia",
          "slug": "monotonia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/monotonia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/451_stopni_Fahrenheita",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:03"
    },
    {
      "id": "0c2d13da-1e67-4761-9ce2-d154f509b0db",
      "slug": "druga-szansa-to-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/philip-roth/cien-pisarza/druga-szansa-to-jest",
      "text": "Druga szansa… to jest ta ułuda. Szansę mamy tylko jedną. Działamy po omacku… robimy, co możemy… dajemy to, co mamy. Nasze zwątpienie jest także naszą pasją, a pasja jest naszym zadaniem. Reszta to już obłęd sztuki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Philip Roth",
        "slug": "philip-roth",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/philip-roth"
      },
      "book": {
        "title": "Cień pisarza",
        "slug": "cien-pisarza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/philip-roth/cien-pisarza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "wątpliwości",
          "slug": "watpliwosci",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/watpliwosci"
        },
        {
          "name": "pasja",
          "slug": "pasja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pasja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Philip_Roth#Cie%C5%84_pisarza",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:00"
    },
    {
      "id": "9ee8bb25-26c1-4f4c-8555-bcc605912f0c",
      "slug": "sztuka-europejska-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem/sztuka-europejska-jest",
      "text": "Sztuka europejska jest chora, że została dotknięta takimi samymi suchotami, na jakie umierają liczni artyści. Przed upadkiem może ją uratować tylko ożywcza kąpiel płynąca z kultur prymitywnych, niezniszczonych jeszcze przez Europę. Stamtąd, gdzie raj wciąż jeszcze jest na ziemi osiągalny.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Raj tuż za rogiem",
        "slug": "raj-tuz-za-rogiem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "kultura",
          "slug": "kultura",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kultura"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Raj_tu%C5%BC_za_rogiem#S",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:57"
    },
    {
      "id": "9b36ce50-0045-4862-bedc-2c128d53e841",
      "slug": "kolor-wyraza-cos",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem/kolor-wyraza-cos",
      "text": "Kolor wyraża coś o wiele bardziej tajemniczego i subiektywnego niż świat rzeczywisty. Jest demonstracją wrażliwości, wierzeń i fantazji człowieka. W ocenie i zastosowaniu barw znajduje swój wyraz duch epoki, anioły i demony człowieka.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Raj tuż za rogiem",
        "slug": "raj-tuz-za-rogiem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "wrażliwość",
          "slug": "wrazliwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wrazliwosc"
        },
        {
          "name": "kolory",
          "slug": "kolory",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kolory"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Raj_tu%C5%BC_za_rogiem#K",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:57"
    },
    {
      "id": "5e5fcc49-a9e7-4a24-9ee1-b66601353b22",
      "slug": "sztuka-musi-przekraczac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem/sztuka-musi-przekraczac",
      "text": "Sztuka musi przekraczać wąskie ramy i ciasne horyzonty, w jakich zamknęli ją artyści i krytycy, akademicy i kolekcjonerzy w Paryżu, musi otworzyć się na świat, zetknąć z innymi kulturami, dać się przewietrzyć innym wiatrom, wchłonąć inne krajobrazy, inne wartości, inne rasy, inne wierzenia, inne formy życia i moralności. Jedynie w ten sposób odzyska siłę, którą jej odebrała miękka, łatwa, pusta i skomercjalizowana egzystencja.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Raj tuż za rogiem",
        "slug": "raj-tuz-za-rogiem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "odmienność",
          "slug": "odmiennosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odmiennosc"
        },
        {
          "name": "kultura",
          "slug": "kultura",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kultura"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Raj_tu%C5%BC_za_rogiem#S",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:57"
    },
    {
      "id": "e05f8674-7b92-4662-954f-7543793e95c3",
      "slug": "dla-szalonego-holendra",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem/dla-szalonego-holendra",
      "text": "Dla szalonego Holendra nie było kwestii powierzchownych, banalnych, wszystko dotyczyło newralgicznego punktu egzystencji człowieka, wielkich problemów: Boga, życia, śmierci, szaleństwa, sztuki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Raj tuż za rogiem",
        "slug": "raj-tuz-za-rogiem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "szaleństwo",
          "slug": "szalenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szalenstwo"
        },
        {
          "name": "pasja",
          "slug": "pasja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pasja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Raj_tu%C5%BC_za_rogiem#D",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:56"
    },
    {
      "id": "51cc35c2-4f07-4b31-a702-c9fe17f82ef2",
      "slug": "chrystus-to-najwiekszy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem/chrystus-to-najwiekszy",
      "text": "Chrystus to największy z artystów, mówił Vincent. Jednak miał w pogardzie marmur, glinkę, farby i wolał tworzyć swoje dzieła na żywym ciele ludzi. Nie wznosił posągów, nie tworzył obrazów ani poematów. Natomiast stworzył nieśmiertelne istoty, niczym instrumenty, dzięki którym mężczyźni i kobiety mogą uczynić ze swego życia doskonałe i piękne dzieło sztuki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Raj tuż za rogiem",
        "slug": "raj-tuz-za-rogiem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "chrześcijaństwo",
          "slug": "chrzescijanstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chrzescijanstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Raj_tu%C5%BC_za_rogiem#C",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:56"
    },
    {
      "id": "7346dd9c-a33a-4310-82b0-b384ea6cdf29",
      "slug": "w-dziedzinie-formalnej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/listy-do-mlodego-pisarza/w-dziedzinie-formalnej",
      "text": "W dziedzinie formalnej nic nie jest bez znaczenia i właśnie drobiazgi, zebrane razem, przesądzają o doskonałości bądź ubóstwie efektu artystycznego.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Listy do młodego pisarza",
        "slug": "listy-do-mlodego-pisarza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/listy-do-mlodego-pisarza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "doskonałość",
          "slug": "doskonalosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/doskonalosc"
        },
        {
          "name": "drobiazgi",
          "slug": "drobiazgi",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/drobiazgi"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Listy_do_m%C5%82odego_pisarza#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:52"
    },
    {
      "id": "f8735124-b20c-4a5c-b2eb-af9e5f1932f9",
      "slug": "kobieta-i-sztuka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/ciotka-julia-i-skryba/kobieta-i-sztuka",
      "text": "Kobieta i sztuka wykluczają się nawzajem, przyjacielu. W każdej kobiecej pochwie jest pogrzebany jakiś artysta.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Ciotka Julia i skryba",
        "slug": "ciotka-julia-i-skryba",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/ciotka-julia-i-skryba"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 202,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "kobiety",
          "slug": "kobiety",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kobiety"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "mizoginia",
          "slug": "mizoginia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mizoginia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mario_Vargas_Llosa#Ciotka_Julia_i_skryba",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:47"
    },
    {
      "id": "40f37de0-3586-4783-aa3b-f3a1c535398f",
      "slug": "wiadomo-jednak-ze-sztuka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/ciotka-julia-i-skryba/wiadomo-jednak-ze-sztuka",
      "text": "Wiadomo jednak, że sztuka i pieniądze to śmiertelni wrogowie, tak jak świnie i margerytki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Ciotka Julia i skryba",
        "slug": "ciotka-julia-i-skryba",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/ciotka-julia-i-skryba"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "pieniądze",
          "slug": "pieniadze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pieniadze"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ciotka_Julia_i_skryba",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:47"
    },
    {
      "id": "f18e1ecf-fa72-46fb-bd59-6855a9158ad6",
      "slug": "zawsze-ilekroc-oglada",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/podroze-z-herodotem/zawsze-ilekroc-oglada",
      "text": "Zawsze ilekroć ogląda się martwe już świątynie, pałace, miasta, rodzi się pytanie o los ich budowniczych. O ich ból, połamane kręgosłupy, oczy wybite odpryskami kamienia, reumatyzm. O ich nieszczęsne życie. Ich cierpienie. I wtedy rodzi się pytanie następne – czy te cuda mogłyby powstać bez owego cierpienia? Bez bata dozorcy? Bez strachu, który jest w niewolniku? Bez pychy, która jest we władcy? Słowem, czy wielkiej sztuki przeszłości nie stworzyło to, co jest w człowieku negatywne i złe? Ale jednocześnie, czy nie stworzyło jej przekonanie, że to, co w nim negatywne i słabe, może być przezwyciężone tylko przez piękno, tylko przez wysiłek i wolę jego tworzenia? I że jedno, co się nigdy nie zmienia, to jest kształt piękna? I żyjąca w nas jego potrzeba?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ryszard Kapuściński",
        "slug": "ryszard-kapuscinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
      },
      "book": {
        "title": "Podróże z Herodotem",
        "slug": "podroze-z-herodotem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/podroze-z-herodotem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "piękno",
          "slug": "piekno",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/piekno"
        },
        {
          "name": "niewolnictwo",
          "slug": "niewolnictwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niewolnictwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Podr%C3%B3%C5%BCe_z_Herodotem#Z",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:44"
    },
    {
      "id": "53abbe06-974d-4f8b-81ac-b4960119a590",
      "slug": "sztuka-trwa-i-takze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nancy-h-kleinbaum/stowarzyszenie-umarlych-poetow/sztuka-trwa-i-takze",
      "text": "Sztuka trwa i także Ty dopisać możesz wers.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Nancy H. Kleinbaum",
        "slug": "nancy-h-kleinbaum",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nancy-h-kleinbaum"
      },
      "book": {
        "title": "Stowarzyszenie umarłych poetów",
        "slug": "stowarzyszenie-umarlych-poetow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nancy-h-kleinbaum/stowarzyszenie-umarlych-poetow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "poezja",
          "slug": "poezja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/poezja"
        },
        {
          "name": "kreatywność",
          "slug": "kreatywnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kreatywnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stowarzyszenie_Umar%C5%82ych_Poet%C3%B3w_(ksi%C4%85%C5%BCka)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:38"
    },
    {
      "id": "9bb50b22-8f8d-4258-8583-35cccc6a8bc2",
      "slug": "kazdy-artysta-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/izabela-sowa/smak-swiezych-malin/kazdy-artysta-jest",
      "text": "Każdy artysta jest zboczeńcem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Izabela Sowa",
        "slug": "izabela-sowa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/izabela-sowa"
      },
      "book": {
        "title": "Smak świeżych malin",
        "slug": "smak-swiezych-malin",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/izabela-sowa/smak-swiezych-malin"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Smak_%C5%9Bwie%C5%BCych_malin#K",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:29"
    },
    {
      "id": "5cd7f47e-db11-4352-b361-46c220bb923a",
      "slug": "a-swoja-droga",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/izabela-sowa/smak-swiezych-malin/a-swoja-droga",
      "text": "– A swoją drogą to dziwne, że takie piękne rzeczy powstają na cześć jakiegoś łachudry. – No, (...) tyle pomników, rzeźb, pałaców. Potem pojawia się inny łachudra i mówi, że poprzednik nie zasłużył, dlatego trzeba zniszczyć, zburzyć, zatrzeć pamięć. Głupota. A to wszystko dlatego, że ludzie nie umieją patrzeć na dzieło. – A jak, twoim zdaniem, należy? – Nie powinni zwracać uwagi na czyją jest cześć. Bo co taka kapa mówi o tym pijaczku? Że był dobry? Przystojny? Zaradny? (...) Mówi tylko o autorce (...). Że dla niej ten pijaczek był całym życiem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Izabela Sowa",
        "slug": "izabela-sowa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/izabela-sowa"
      },
      "book": {
        "title": "Smak świeżych malin",
        "slug": "smak-swiezych-malin",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/izabela-sowa/smak-swiezych-malin"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "głupota",
          "slug": "glupota",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/glupota"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Smak_%C5%9Bwie%C5%BCych_malin#A",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:29"
    },
    {
      "id": "c4611809-e85d-468b-8817-b17fa068e725",
      "slug": "druga-nieuprzejmoscia-stale",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/agnieszka-osiecka/szpetni-czterdziestoletni/druga-nieuprzejmoscia-stale",
      "text": "Drugą nieuprzejmością, stale przez ludzi czynioną malarzom, jest mówienie o kolorach. Do publiczności bowiem dotarła informacja, że obraz nie musi przedstawiać cioci Ziuty jak żywej, natomiast nie dotarła jeszcze druga informacja, co mianowicie obraz ma przedstawiać, a jeżeli w ogóle nie musi niczego przedstawiać, no to jak to właściwie jest, do licha, z tymi obrazami?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Agnieszka Osiecka",
        "slug": "agnieszka-osiecka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/agnieszka-osiecka"
      },
      "book": {
        "title": "Szpetni czterdziestoletni",
        "slug": "szpetni-czterdziestoletni",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/agnieszka-osiecka/szpetni-czterdziestoletni"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 148,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Agnieszka_Osiecka#Szpetni_czterdziestoletni_(1985)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:26"
    },
    {
      "id": "fd588006-7726-4f4e-b4d1-2c8a0ab7514e",
      "slug": "najbogatsze-w-piekno",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/w-somerset-maugham/malowany-welon/najbogatsze-w-piekno",
      "text": "Najbogatsze w piękno jest życie pięknie przeżyte. Ono jest największym arcydziełem sztuki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "W. Somerset Maugham",
        "slug": "w-somerset-maugham",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/w-somerset-maugham"
      },
      "book": {
        "title": "Malowany welon",
        "slug": "malowany-welon",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/w-somerset-maugham/malowany-welon"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "piękno",
          "slug": "piekno",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/piekno"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/William_Somerset_Maugham#Malowany_welon",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:24"
    },
    {
      "id": "26547839-a1c4-4739-9fce-8b437cc6b79b",
      "slug": "mysle-ze-na-tym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/rose-madder/mysle-ze-na-tym",
      "text": "Myślę, że na tym rzeczywiście polega oddziaływanie wszelkiej sztuki bez względu na to, czy chodzi o literaturę, rzeźbę czy nawet zamki z piasku. Pewne rzeczy po prostu przemawiają do nas. Tak jakby ludzie, którzy je zrobili, mówili do nas w naszych myślach.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Rose Madder",
        "slug": "rose-madder",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/rose-madder"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "literatura",
          "slug": "literatura",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/literatura"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stephen_King#Rose_Madder",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:20"
    },
    {
      "id": "fa76a2e4-8972-4870-8fb1-71d0cfa4e65a",
      "slug": "pamietaj-ze-maksyma",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/reka-mistrza/pamietaj-ze-maksyma",
      "text": "Pamiętaj, że maksyma „zobaczyć znaczy uwierzyć” to zwykłe odwracanie kota ogonem. Sztuka stanowi konkretny wytwór wiary w połączeniu z indywidualnymi oczekiwaniami, prowadzi do uświadomienia sobie istnienia świata, który bez tego nie byłby niczym więcej jak tylko woalem bezcelowej świadomości rozpiętym nad zatoką głębokiej tajemnicy. A poza tym – jeśli ty nie wierzysz w to, co widzisz, to kto uwierzy twoim dziełom?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Ręka mistrza",
        "slug": "reka-mistrza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/reka-mistrza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/R%C4%99ka_mistrza",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:19"
    },
    {
      "id": "b02e794e-a829-4fef-b349-5e03330d8da0",
      "slug": "sztuka-to-magia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/reka-mistrza/sztuka-to-magia",
      "text": "Sztuka to magia, bez dwóch zdań, ale źródłem wszystkich dzieł sztuki, nawet tych najbardziej dziwacznych, jest szara codzienność.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Ręka mistrza",
        "slug": "reka-mistrza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/reka-mistrza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "codzienność",
          "slug": "codziennosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/codziennosc"
        },
        {
          "name": "magia",
          "slug": "magia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/magia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/R%C4%99ka_mistrza",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:19"
    },
    {
      "id": "abbd11e5-6272-4be0-966e-e41e6ce818d6",
      "slug": "bo-sztuka-to-magia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/reka-mistrza/bo-sztuka-to-magia",
      "text": "Bo sztuka to magia, a magia nie zawsze jest biała",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Ręka mistrza",
        "slug": "reka-mistrza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/reka-mistrza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "magia",
          "slug": "magia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/magia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stephen_King#R%C4%99ka_mistrza",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:19"
    },
    {
      "id": "3bcbcea7-5d53-4c71-85ba-388a1a01a52f",
      "slug": "pamietaj-ze-prawda",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/reka-mistrza/pamietaj-ze-prawda",
      "text": "Pamiętaj, że prawda tkwi w szczegółach. Niezależnie od tego, jak postrzegasz otaczający cię świat, niezależnie od artystycznego stylu wypowiedzi, który ów świat ci dyktuje – prawda tkwi w szczegółach. Oczywiście, w szczegółach siedzi także diabeł – wszyscy to mówią – ale być może „prawda” i „diabeł” to dwie nazwy tej samej rzeczy. Wiesz co? To całkiem możliwe.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Ręka mistrza",
        "slug": "reka-mistrza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/reka-mistrza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "prawda",
          "slug": "prawda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prawda"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "szatan",
          "slug": "szatan",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szatan"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/R%C4%99ka_mistrza",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:19"
    },
    {
      "id": "12f0975c-08af-42c2-87a5-65c532cf7fa0",
      "slug": "badz-odwazny-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/reka-mistrza/badz-odwazny-nie",
      "text": "Bądź odważny. Nie obawiaj się rysować tego, co ukryte. Nikt nie powiedział, że sztuka musi być zawsze jak zefir, czasami sztuka to huragan. Ale nawet wtedy nie wolno ci ulec wahaniu, musisz trzymać kurs. Bo jeśli powiesz sobie „ja tu rządzę” – a to jest wielkie kłamstwo, które leży u podstaw złej sztuki – to pogrzebiesz swoją szansę na dotarcie do prawdy. Prawda nie zawsze jest ładna. Czasami prawda – to duży chłopak.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Ręka mistrza",
        "slug": "reka-mistrza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/reka-mistrza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "prawda",
          "slug": "prawda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prawda"
        },
        {
          "name": "odwaga",
          "slug": "odwaga",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odwaga"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/R%C4%99ka_mistrza",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:19"
    },
    {
      "id": "8e04dc4b-6a4c-4a25-9485-fd086e636cec",
      "slug": "bo-prawdziwy-artysta",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/lsnienie/bo-prawdziwy-artysta",
      "text": "Bo prawdziwy artysta musi cierpieć. Bo każdy mężczyzna zabija to, co kocha.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Lśnienie",
        "slug": "lsnienie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/lsnienie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/L%C5%9Bnienie_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:17"
    },
    {
      "id": "f13c15a7-1a12-4e4f-92c9-8118f3476866",
      "slug": "sztuka-jest-dzieckiem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/jak-pisac-pamietnik-rzemieslnika/sztuka-jest-dzieckiem",
      "text": "Sztuka jest dzieckiem twórczej wyobraźni, pracującej na pełnych obrotach i dobrze się przy tym bawiącej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Jak pisać pamiętnik rzemieślnika",
        "slug": "jak-pisac-pamietnik-rzemieslnika",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/jak-pisac-pamietnik-rzemieslnika"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "wyobraźnia",
          "slug": "wyobraznia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyobraznia"
        },
        {
          "name": "kreatywność",
          "slug": "kreatywnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kreatywnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stephen_King#Jak_pisa%C4%87._Pami%C4%99tnik_rzemie%C5%9Blnika",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:16"
    },
    {
      "id": "1494ff99-ae4c-40b7-91cb-adb396aad7a8",
      "slug": "w-kazdej-fali",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eliza-orzeszkowa/nad-niemnem/w-kazdej-fali",
      "text": "W każdej fali powietrza światła, woni, w każdym kamyku przydrożnym i każdej trawie polnej, w liniach każdego ludzkiego oblicza i westchnieniu każdej piersi ludzkiej tkwi cząstka duszy świata niewidzialnymi nićmi połączona z duszą artysty i w ruch ją wprawiać mogąca.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Eliza Orzeszkowa",
        "slug": "eliza-orzeszkowa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eliza-orzeszkowa"
      },
      "book": {
        "title": "Nad Niemnem",
        "slug": "nad-niemnem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eliza-orzeszkowa/nad-niemnem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "dusza",
          "slug": "dusza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dusza"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Nad_Niemnem",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:47"
    },
    {
      "id": "c3b9658c-9db4-4e69-ab7a-a27a589075fa",
      "slug": "skrajnosci-oznaczaja-granice",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/milan-kundera/nieznosna-lekkosc-bytu/skrajnosci-oznaczaja-granice",
      "text": "Skrajności oznaczają granicę, za którą kończy się życie, a fanatyczny ekstremizm w sztuce i polityce maskuje pragnienie śmierci.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Milan Kundera",
        "slug": "milan-kundera",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/milan-kundera"
      },
      "book": {
        "title": "Nieznośna lekkość bytu",
        "slug": "nieznosna-lekkosc-bytu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/milan-kundera/nieznosna-lekkosc-bytu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "fanatyzm",
          "slug": "fanatyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fanatyzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Niezno%C5%9Bna_lekko%C5%9B%C4%87_bytu#Cz%C4%99%C5%9B%C4%87_III_%E2%80%93_Niezrozumiane_s%C5%82owa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:42"
    },
    {
      "id": "256a66ab-2746-4d48-b581-be615d50e06e",
      "slug": "w-tomizmie-czlowiek",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/manuela-gretkowska/obywatelka/w-tomizmie-czlowiek",
      "text": "W tomizmie człowiek jest duszą i ciałem. W sztuce prawdą i zmyśleniem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Manuela Gretkowska",
        "slug": "manuela-gretkowska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/manuela-gretkowska"
      },
      "book": {
        "title": "Obywatelka",
        "slug": "obywatelka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/manuela-gretkowska/obywatelka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "prawda",
          "slug": "prawda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prawda"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "dusza",
          "slug": "dusza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dusza"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Manuela_Gretkowska#Obywatelka",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:25"
    },
    {
      "id": "687f86da-dce6-49df-9dce-194c9bd5ef72",
      "slug": "pogarda-dla-szmiry",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-andrzejewski/miazga/pogarda-dla-szmiry",
      "text": "Pogarda dla szmiry treściowej i artystycznej wydaje mi się równie niedorzeczna, jak niedorzeczną byłaby np. pogarda dla nawozu, który – być może – nie jest przyjemny w wyglądzie i w zapachu, jednak sprawia, że dzięki niemu świat roślinny uzyskuje bujną płodność.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jerzy Andrzejewski",
        "slug": "jerzy-andrzejewski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-andrzejewski"
      },
      "book": {
        "title": "Miazga",
        "slug": "miazga",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-andrzejewski/miazga"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 5,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "kicz",
          "slug": "kicz",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kicz"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jerzy_Andrzejewski#Miazga",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:22"
    },
    {
      "id": "74070ad1-94d5-4d4f-989d-9234decd8aa2",
      "slug": "symbol-irlandzkiej-sztuki",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-joyce/ulisses/symbol-irlandzkiej-sztuki",
      "text": "Symbol irlandzkiej sztuki – pęknięte lusterko służącej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "James Joyce",
        "slug": "james-joyce",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-joyce"
      },
      "book": {
        "title": "Ulisses",
        "slug": "ulisses",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-joyce/ulisses"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "ojczyzna",
          "slug": "ojczyzna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ojczyzna"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ulisses_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:10"
    },
    {
      "id": "ad5deab9-7aa8-4d1b-8201-550de6b3629b",
      "slug": "prawdziwa-sztuka-pokazuje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll/na-pastwe-aniolow/prawdziwa-sztuka-pokazuje",
      "text": "Prawdziwa sztuka pokazuje w wielkim skrócie i w zaskakujących detalach, że świat jest tak samo złym, jak i dobrym miejscem. Oba sądy są równie przekonujące i to od nas samych zależy, jak chcemy wykorzystać te bezsporne prawdy w naszym własnym doświadczeniu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jonathan Carroll",
        "slug": "jonathan-carroll",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll"
      },
      "book": {
        "title": "Na pastwę aniołów",
        "slug": "na-pastwe-aniolow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll/na-pastwe-aniolow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "prawda",
          "slug": "prawda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prawda"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Na_pastw%C4%99_anio%C5%82%C3%B3w#P",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:04"
    },
    {
      "id": "04b1dbe6-8813-4a08-ad06-a2fd1b560733",
      "slug": "sztuka-w-najlepszym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll/dziecko-na-niebie/sztuka-w-najlepszym",
      "text": "Sztuka w najlepszym wypadku podnosi życie do wiecznego teraz. Sprawia, że zapominamy o czasie, o śmierci, o wszystkim, i pozwala nam żyć w teraźniejszości.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jonathan Carroll",
        "slug": "jonathan-carroll",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll"
      },
      "book": {
        "title": "Dziecko na niebie",
        "slug": "dziecko-na-niebie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll/dziecko-na-niebie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "czas",
          "slug": "czas",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czas"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jonathan_Carroll#Dziecko_na_niebie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:01"
    },
    {
      "id": "fd5837ff-af8f-41ae-9428-53e1ab847e0d",
      "slug": "zdaje-mi-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-czapski/patrzac/zdaje-mi-sie",
      "text": "Zdaje mi się, że to wzmożenie, to potworne zagęszczenie przeżycia wobec nawet (czy właśnie) najobojętniejszego, najbanalniejszego zjawiska, to odkrycie, że ono – więcej – że malarz odkrywa je jak jakieś ens realissimum – to jest właśnie istotą malarstwa i jego sensem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Józef Czapski",
        "slug": "jozef-czapski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-czapski"
      },
      "book": {
        "title": "Patrząc",
        "slug": "patrzac",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-czapski/patrzac"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 386,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/J%C3%B3zef_Czapski#Patrz%C4%85c",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:58"
    },
    {
      "id": "dda236ca-cee4-4a55-b874-30b4d6ef44f9",
      "slug": "sztuka-nie-moze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-czapski/patrzac/sztuka-nie-moze",
      "text": "Sztuka nie może być kierowana, bo przestaje być sztuką, nie może być popędzana, nie tylko batem hitlerowskim czy nahajką sowiecką, ale nawet zbyt apodyktycznym pouczaniem krytyków.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Józef Czapski",
        "slug": "jozef-czapski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-czapski"
      },
      "book": {
        "title": "Patrząc",
        "slug": "patrzac",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-czapski/patrzac"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 145,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/J%C3%B3zef_Czapski#Patrz%C4%85c",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:58"
    },
    {
      "id": "ad23af1e-9113-4fd6-bda2-51fff834b295",
      "slug": "moze-rzeczywiscie-ratunkiem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-czapski/patrzac/moze-rzeczywiscie-ratunkiem",
      "text": "Może rzeczywiście ratunkiem człowieczeństwa jest wierność pewnej wizji wbrew rzeczywistości, żeby człowiek poraniony i skatowany miał ojczyznę, do której by mógł wrócić, ojczyznę „czystych” radości, nauki i sztuki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Józef Czapski",
        "slug": "jozef-czapski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-czapski"
      },
      "book": {
        "title": "Patrząc",
        "slug": "patrzac",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-czapski/patrzac"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 145,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "ojczyzna",
          "slug": "ojczyzna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ojczyzna"
        },
        {
          "name": "idealizm",
          "slug": "idealizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/idealizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/J%C3%B3zef_Czapski#Patrz%C4%85c",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:58"
    },
    {
      "id": "752a39c6-c75b-4e50-a596-a8a1992f4e06",
      "slug": "nie-ma-wiedzy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-czapski/patrzac/nie-ma-wiedzy",
      "text": "Nie ma wiedzy, nie ma rzemiosła, które by mogło zastąpić przeżycie, uratować od banału, jeżeli artysta reaguje, odczuwa banalnie. Spojrzenie malarza, pisarza jest stopione z jakością jego odczuwania, odruchowe wartościowanie, doświadczenia życiowe, męka i radość – wszystko na spojrzenie. Sam akt pisania, malowania jest już zagadnieniem wtórnym, może on wrażliwość pogłębić, nawet wobec takiego czy innego faktu czy przedmiotu – wywołać, ale na dnie arcydzieła jest zawsze przeżycie intymne.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Józef Czapski",
        "slug": "jozef-czapski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-czapski"
      },
      "book": {
        "title": "Patrząc",
        "slug": "patrzac",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-czapski/patrzac"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 183,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "doświadczenie",
          "slug": "doswiadczenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/doswiadczenie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/J%C3%B3zef_Czapski#Patrz%C4%85c",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:58"
    },
    {
      "id": "4dc660c4-91f6-4fb4-a170-6c7f89c0d0a4",
      "slug": "troche-znam-artystow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll/calujac-ul/troche-znam-artystow",
      "text": "Trochę znam artystów. Każdy z nich najbardziej zakochuje się w tworze własnej wyobraźni. Niestety, większość z nas, zwykłych ludzi, nie ma takiego daru i musi nas zadowalać zakochiwanie się w prawdziwych ludziach.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jonathan Carroll",
        "slug": "jonathan-carroll",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll"
      },
      "book": {
        "title": "Całując Ul",
        "slug": "calujac-ul",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll/calujac-ul"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "wyobraźnia",
          "slug": "wyobraznia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyobraznia"
        },
        {
          "name": "zakochanie",
          "slug": "zakochanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zakochanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ca%C5%82uj%C4%85c_ul",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:58"
    },
    {
      "id": "d0ad4cb0-fc85-4fb5-ae86-b43443ce2ec8",
      "slug": "malo-rzeczy-na-tym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerome-k-jerome/trzech-panow-w-lodce-nie-liczac-psa/malo-rzeczy-na-tym",
      "text": "Mało rzeczy na tym świecie dorównuje swojemu obrazowi w sztuce.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jerome K. Jerome",
        "slug": "jerome-k-jerome",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerome-k-jerome"
      },
      "book": {
        "title": "Trzech panów w łódce (nie licząc psa)",
        "slug": "trzech-panow-w-lodce-nie-liczac-psa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerome-k-jerome/trzech-panow-w-lodce-nie-liczac-psa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "rzeczywistość",
          "slug": "rzeczywistosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rzeczywistosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jerome_K._Jerome#Trzech_pan%C3%B3w_w_%C5%82%C3%B3dce_nie_licz%C4%85c_psa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:55"
    },
    {
      "id": "c7bdda6c-9d7e-4ece-8ce1-444d198f8b9c",
      "slug": "opis-slowny-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerome-k-jerome/trzech-panow-na-wloczedze/opis-slowny-jest",
      "text": "Opis słowny jest w najlepszym wypadku niezdarną metodą przekazu wrażeń, które o wiele lepiej można przekazać, oddziałując na bodźce wzrokowe.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jerome K. Jerome",
        "slug": "jerome-k-jerome",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerome-k-jerome"
      },
      "book": {
        "title": "Trzech panów na włóczędze",
        "slug": "trzech-panow-na-wloczedze",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerome-k-jerome/trzech-panow-na-wloczedze"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "słowa",
          "slug": "slowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slowa"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzech_pan%C3%B3w_na_w%C5%82%C3%B3cz%C4%99dze",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:55"
    },
    {
      "id": "e705a519-53bf-4f77-a41d-b6c4c147eded",
      "slug": "jesli-jest-legalne",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/cierpliwy-snajper/jesli-jest-legalne",
      "text": "Jeśli jest legalne, to nie jest graffiti.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Arturo Pérez-Reverte",
        "slug": "arturo-perez-reverte",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte"
      },
      "book": {
        "title": "Cierpliwy snajper",
        "slug": "cierpliwy-snajper",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/cierpliwy-snajper"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Arturo_P%C3%A9rez-Reverte#Cierpliwy_snajper",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:54"
    },
    {
      "id": "888f0e32-8227-47d2-93bd-7bfb5639c7ab",
      "slug": "graffiti-jest-najuczciwszym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/cierpliwy-snajper/graffiti-jest-najuczciwszym",
      "text": "Graffiti jest najuczciwszym dziełem sztuki, bo ten kto je tworzy, nie odnosi z niego korzyści.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Arturo Pérez-Reverte",
        "slug": "arturo-perez-reverte",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte"
      },
      "book": {
        "title": "Cierpliwy snajper",
        "slug": "cierpliwy-snajper",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/cierpliwy-snajper"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "uczciwość",
          "slug": "uczciwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/uczciwosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Arturo_P%C3%A9rez-Reverte#Cierpliwy_snajper",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:54"
    },
    {
      "id": "f86d6ea0-77b2-4d53-aa4e-ee88a874741b",
      "slug": "jest-wiele-inteligentnych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/szachownica-flamandzka/jest-wiele-inteligentnych",
      "text": "Jest wiele inteligentnych sposobów na ukrycie pewnych informacji w muzyce, w wierszu czy w obrazie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Arturo Pérez-Reverte",
        "slug": "arturo-perez-reverte",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte"
      },
      "book": {
        "title": "Szachownica flamandzka",
        "slug": "szachownica-flamandzka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/szachownica-flamandzka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "tajemnica",
          "slug": "tajemnica",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tajemnica"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Szachownica_flamandzka",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:53"
    },
    {
      "id": "d0504808-636e-41e2-a520-027150cbb20a",
      "slug": "w-sumie-kazdy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/szachownica-flamandzka/w-sumie-kazdy",
      "text": "W sumie (…) każdy wawrzyn jest w jakimś sensie cudzy. Czysta twórczość nie istnieje, o czym zawiadamiam was z prawdziwym bólem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Arturo Pérez-Reverte",
        "slug": "arturo-perez-reverte",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte"
      },
      "book": {
        "title": "Szachownica flamandzka",
        "slug": "szachownica-flamandzka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/szachownica-flamandzka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "naśladowanie",
          "slug": "nasladowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nasladowanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Szachownica_flamandzka",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:53"
    },
    {
      "id": "6d47c4b9-af2b-4965-b220-486960f3ae4c",
      "slug": "przedziwne-ze-wspolczesnie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/szachownica-flamandzka/przedziwne-ze-wspolczesnie",
      "text": "Przedziwne (…) – że współcześnie tworzone obrazy bardzo szybko pokrywają się szczelinkami, pęknięcia i dziurki powstają na skutek stosowania nowoczesnych materiałów i sztucznych metod suszenia. Tymczasem dzieła dawnych mistrzów, którzy obsesyjnie dbali o nie przy użyciu technik naprawdę rzemieślniczych, opierają się upływowi czasu z większą godnością, ich piękno jest trwalsze.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Arturo Pérez-Reverte",
        "slug": "arturo-perez-reverte",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte"
      },
      "book": {
        "title": "Szachownica flamandzka",
        "slug": "szachownica-flamandzka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/szachownica-flamandzka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przemijanie",
          "slug": "przemijanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemijanie"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Szachownica_flamandzka",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:53"
    },
    {
      "id": "f35860fd-007b-4099-90a5-ef497b9cc6ed",
      "slug": "prawdziwa-nowoczesna-sztuka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/batalista/prawdziwa-nowoczesna-sztuka",
      "text": "Prawdziwa nowoczesna sztuka albo jest ulotna, albo w ogóle nie jest sztuką.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Arturo Pérez-Reverte",
        "slug": "arturo-perez-reverte",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte"
      },
      "book": {
        "title": "Batalista",
        "slug": "batalista",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/batalista"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 81,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przemijanie",
          "slug": "przemijanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemijanie"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Batalista",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:50"
    },
    {
      "id": "e72208eb-fa70-4fb2-80fe-94086a78532f",
      "slug": "nad-slowami-sztuka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/batalista/nad-slowami-sztuka",
      "text": "Nad słowami sztuka i artysta ciążą wieki nagromadzonych łgarstw.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Arturo Pérez-Reverte",
        "slug": "arturo-perez-reverte",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte"
      },
      "book": {
        "title": "Batalista",
        "slug": "batalista",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/batalista"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 156,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "kłamstwo",
          "slug": "klamstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/klamstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Batalista",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:50"
    },
    {
      "id": "cb62d1b1-72b2-4454-88f7-ce6366941d99",
      "slug": "jak-utrzymuja-teoretycy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/batalista/jak-utrzymuja-teoretycy",
      "text": "Jak utrzymują teoretycy sztuki, fotografia ukazuje to, czym malarstwo nie musi się już więcej zajmować.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Arturo Pérez-Reverte",
        "slug": "arturo-perez-reverte",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte"
      },
      "book": {
        "title": "Batalista",
        "slug": "batalista",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/batalista"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 41,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "Fotografia",
          "slug": "fotografia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fotografia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Batalista",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:49"
    },
    {
      "id": "61c41dbc-bf59-4a0d-ba43-092061d129b4",
      "slug": "kiedy-wrocilem-z-pielgrzymki",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym/kiedy-wrocilem-z-pielgrzymki",
      "text": "Kiedy wróciłem z pielgrzymki, namalowałem ogromny obraz przedstawiający wszystko, co mi się przydarzyło. To droga zwykłych ludzi, toteż i ty możesz tak zrobić, jeśli zechcesz. A jeżeli nie umiesz malować, spisz to lub wyraź poprzez balet. W ten sposób ludzie, gdziekolwiek są, będą mogli przemierzyć Szlak Świętego Jakuba, Drogę Mleczną, niezwykła Camino de Santiago.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Pielgrzym",
        "slug": "pielgrzym",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "pielgrzymka",
          "slug": "pielgrzymka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pielgrzymka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pielgrzym_(powie%C5%9B%C4%87)#K",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:25"
    },
    {
      "id": "9b3c04e2-3ba4-4a60-92e4-ac6b6ff58d2a",
      "slug": "nasi-przodkowie-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/jedenascie-minut/nasi-przodkowie-nie",
      "text": "Nasi przodkowie nie wiedzieli i my nie wiemy, czego oczekuje od nas Bóg. A my, by nie zapomnieć, kim jesteśmy – bo nie wolno nam tego zrobić – piszemy książki lub malujemy obrazy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Jedenaście minut",
        "slug": "jedenascie-minut",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/jedenascie-minut"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "pisanie",
          "slug": "pisanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pisanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jedena%C5%9Bcie_minut#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:19"
    },
    {
      "id": "5f80c880-c565-40fe-b80b-364bd3e4ab0c",
      "slug": "wszystko-co-stworzyl",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/byc-jak-plynaca-rzeka/wszystko-co-stworzyl",
      "text": "(…) wszystko co stworzył artysta, odzwierciedla wyobrażenie o uczuciu, nigdy samo uczucie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Być jak płynąca rzeka",
        "slug": "byc-jak-plynaca-rzeka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/byc-jak-plynaca-rzeka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "emocje",
          "slug": "emocje",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/emocje"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/By%C4%87_jak_p%C5%82yn%C4%85ca_rzeka#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:14"
    },
    {
      "id": "f06cfa93-b5ec-4a50-9bb8-84cc12e6649d",
      "slug": "stalin-zle-rysuje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wiktor-suworow/kontrola/stalin-zle-rysuje",
      "text": "Stalin źle rysuje. Gorzej nawet niż Picasso.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wiktor Suworow",
        "slug": "wiktor-suworow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wiktor-suworow"
      },
      "book": {
        "title": "Kontrola",
        "slug": "kontrola",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wiktor-suworow/kontrola"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wiktor_Suworow#Kontrola",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:09"
    },
    {
      "id": "f576410f-d72d-4859-89fa-8f0afed09696",
      "slug": "dawni-ludzie-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-ignacy-witkiewicz/pozegnanie-jesieni/dawni-ludzie-nie",
      "text": "Dawni ludzie nie potrzebowali sportu: byli zdrowi i silni z natury. Dziś sport zabija wszystko, zastępuje nawet sztukę, która upada coraz bardziej. Ja sam bardzo lubię narty, ale nie znoszę, jak z was, sportsmanów, robi się największe chwały narodów i kiedy wasze idiotyczne rekordy zajmują tyle miejsca w gazetach, gdzie tego miejsca nie ma na poważną artystyczną krytykę – bo ta, która jest, to są bzdury – i na polemikę w kwestiach sztuki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Ignacy Witkiewicz",
        "slug": "stanislaw-ignacy-witkiewicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-ignacy-witkiewicz"
      },
      "book": {
        "title": "Pożegnanie jesieni",
        "slug": "pozegnanie-jesieni",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-ignacy-witkiewicz/pozegnanie-jesieni"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "media",
          "slug": "media",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/media"
        },
        {
          "name": "sport",
          "slug": "sport",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sport"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Po%C5%BCegnanie_jesieni",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:05"
    },
    {
      "id": "bcc76fbd-8be3-407a-a9e1-357e6bc34eec",
      "slug": "minely-czasy-metafizycznej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-ignacy-witkiewicz/pozegnanie-jesieni/minely-czasy-metafizycznej",
      "text": "Minęły czasy metafizycznej absolutności sztuki. Sztuka była dawniej jeśli nie czymś świętym, to w każdym razie „świętawym” – zły duch wcielał się w ludzi czynu. Dziś nie ma w kogo – resztki indywidualizmu życiowego to czysta komedia – istnieje tylko zorganizowana masa i jej słudzy. Od biedy zły duch przeniósł się w sferę sztuki i wciela się dziś w zdegenerowanych, perwersyjnych artystów. Ale ci nikomu już nie zaszkodzą ani pomogą: istnieją dla zabawy ginących odpadków burżuazyjnej kultury.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Ignacy Witkiewicz",
        "slug": "stanislaw-ignacy-witkiewicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-ignacy-witkiewicz"
      },
      "book": {
        "title": "Pożegnanie jesieni",
        "slug": "pozegnanie-jesieni",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-ignacy-witkiewicz/pozegnanie-jesieni"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "indywidualizm",
          "slug": "indywidualizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/indywidualizm"
        },
        {
          "name": "mieszczaństwo",
          "slug": "mieszczanstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mieszczanstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Po%C5%BCegnanie_jesieni",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:05"
    },
    {
      "id": "88394bdd-57f3-419a-804d-ca59cb9281a2",
      "slug": "wszystko-co-bylo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-ignacy-witkiewicz/nienasycenie/wszystko-co-bylo",
      "text": "Wszystko, co było głębokim, powstało tylko z rozpaczy ostatecznej i zwątpienia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Ignacy Witkiewicz",
        "slug": "stanislaw-ignacy-witkiewicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-ignacy-witkiewicz"
      },
      "book": {
        "title": "Nienasycenie",
        "slug": "nienasycenie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-ignacy-witkiewicz/nienasycenie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 111,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "wątpliwości",
          "slug": "watpliwosci",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/watpliwosci"
        },
        {
          "name": "rozpacz",
          "slug": "rozpacz",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rozpacz"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Ignacy_Witkiewicz#Nienasycenie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:05"
    },
    {
      "id": "cb9b1eaf-dbac-4fdc-8e16-70cb5432bc96",
      "slug": "rozumiem-wlasnie-tworczosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-ignacy-witkiewicz/nienasycenie/rozumiem-wlasnie-tworczosc",
      "text": "Rozumiem właśnie twórczość nie jako produkowanie tej idiotycznej, nikomu niepotrzebnej tak zwanej „czystej formy” i nie jako odwalanie rzeczywistości, tylko jako stwarzanie rzeczywistości nowej, do której uciec można od tej, której mamy dosyć po same gardła…",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Ignacy Witkiewicz",
        "slug": "stanislaw-ignacy-witkiewicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-ignacy-witkiewicz"
      },
      "book": {
        "title": "Nienasycenie",
        "slug": "nienasycenie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-ignacy-witkiewicz/nienasycenie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 47,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "wyobraźnia",
          "slug": "wyobraznia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyobraznia"
        },
        {
          "name": "rzeczywistość",
          "slug": "rzeczywistosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rzeczywistosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Ignacy_Witkiewicz#Nienasycenie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:04"
    },
    {
      "id": "2d04e555-d3f2-480f-949e-a7d3b940ac55",
      "slug": "wiecznie-to-samo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-ignacy-witkiewicz/nienasycenie/wiecznie-to-samo",
      "text": "Wiecznie to samo balansowanie między śmiercią, jako jedynym nasyceniem, a życiem, rozproszkowanym w przypadkowości (to było najokropniejsze) nawet tych niby „koniecznych” „dzieł sztuki”.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Ignacy Witkiewicz",
        "slug": "stanislaw-ignacy-witkiewicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-ignacy-witkiewicz"
      },
      "book": {
        "title": "Nienasycenie",
        "slug": "nienasycenie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-ignacy-witkiewicz/nienasycenie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 108,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "przypadek",
          "slug": "przypadek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przypadek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Ignacy_Witkiewicz#Nienasycenie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:04"
    },
    {
      "id": "c1b6cbc1-799f-41e9-9e05-e087cf909359",
      "slug": "jestem-za-absolutna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-ignacy-witkiewicz/narkotyki/jestem-za-absolutna",
      "text": "Jestem za absolutną prohibicją, ale muszę przyznać, że czasami, mimo że można by się ostatecznie bez niego obejść, alkohol załatwia mnóstwo nieporozumień, tak wewnętrznych, jak i zewnętrznych. Według mnie powinien jedynie być dozwolony, do czasu, artystom i literatom, którzy wiedzą z absolutną pewnością, że w krótkim czasie mogą się „wyprztykać” i że bezwzględnie bez pomocy alkoholu nic by wartościowego nie stworzyli.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Ignacy Witkiewicz",
        "slug": "stanislaw-ignacy-witkiewicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-ignacy-witkiewicz"
      },
      "book": {
        "title": "Narkotyki",
        "slug": "narkotyki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-ignacy-witkiewicz/narkotyki"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "alkohol",
          "slug": "alkohol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/alkohol"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Ignacy_Witkiewicz#Narkotyki",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:03"
    },
    {
      "id": "72056b36-2e0f-4fd2-81ab-4890ee83411a",
      "slug": "sztuka-bez-sztuki",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bruce-lee/tao-of-jeet-kune-do/sztuka-bez-sztuki",
      "text": "Sztuka bez sztuki to artystyczny proces wewnątrz artysty. Jego znaczeniem jest sztuka kształtowania siebie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Bruce Lee",
        "slug": "bruce-lee",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bruce-lee"
      },
      "book": {
        "title": "Tao of Jeet Kune Do",
        "slug": "tao-of-jeet-kune-do",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bruce-lee/tao-of-jeet-kune-do"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "rozwój osobisty",
          "slug": "rozwoj-osobisty",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rozwoj-osobisty"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Bruce_Lee#Tao_of_Jeet_Kune_Do",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:01"
    },
    {
      "id": "32d1a22b-5675-48d5-8351-e48fd8915ca6",
      "slug": "sztuka-jest-ekspresja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bruce-lee/tao-of-jeet-kune-do/sztuka-jest-ekspresja",
      "text": "Sztuka jest ekspresją życia i przekracza zarówno czas, jak i przestrzeń. Musimy doskonalić siebie poprzez sztukę, by nadać nową formę i nowe znaczenie naturze czy światu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Bruce Lee",
        "slug": "bruce-lee",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bruce-lee"
      },
      "book": {
        "title": "Tao of Jeet Kune Do",
        "slug": "tao-of-jeet-kune-do",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bruce-lee/tao-of-jeet-kune-do"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "rozwój osobisty",
          "slug": "rozwoj-osobisty",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rozwoj-osobisty"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Bruce_Lee#Tao_of_Jeet_Kune_Do",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:01"
    },
    {
      "id": "1a40bb62-9347-4783-bad0-1f6a0dcd93db",
      "slug": "sztuka-osiaga-swoj",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bruce-lee/tao-of-jeet-kune-do/sztuka-osiaga-swoj",
      "text": "Sztuka osiąga swój szczyt, kiedy wyzbyta jest samoświadomości. Człowiek odkrywa wolność, kiedy traci obawy o to, jakie robi wrażenie lub jakie ma zrobić.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Bruce Lee",
        "slug": "bruce-lee",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bruce-lee"
      },
      "book": {
        "title": "Tao of Jeet Kune Do",
        "slug": "tao-of-jeet-kune-do",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bruce-lee/tao-of-jeet-kune-do"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "autentyczność",
          "slug": "autentycznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/autentycznosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Bruce_Lee#Tao_of_Jeet_Kune_Do",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:01"
    },
    {
      "id": "e795c913-187b-46fb-9b3f-a552b0259ca8",
      "slug": "nikt-nie-wyswieca",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/siodmy-syn/nikt-nie-wyswieca",
      "text": "Nikt nie wyświęca artystów. Sami się wyświęcają.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Orson Scott Card",
        "slug": "orson-scott-card",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card"
      },
      "book": {
        "title": "Siódmy syn",
        "slug": "siodmy-syn",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/siodmy-syn"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "pewność siebie",
          "slug": "pewnosc-siebie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pewnosc-siebie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Si%C3%B3dmy_syn",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:51"
    },
    {
      "id": "81e5e765-c1e5-4630-a70b-3906dca5896c",
      "slug": "dni-prorokow-minely",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/siodmy-syn/dni-prorokow-minely",
      "text": "Dni proroków minęły. Wszyscy, którzy podają się za proroków są szarlatanami, (…) Nie wątpię, że gdyby Bóg zesłał dar proroczy na jednego choćby artystę, wkrótce mielibyśmy setki kreślarzy i pacykarzy, którzy chcieliby uchodzić za proroków. Zwłaszcza gdyby mogli liczyć na lepszą zapłatę",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Orson Scott Card",
        "slug": "orson-scott-card",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card"
      },
      "book": {
        "title": "Siódmy syn",
        "slug": "siodmy-syn",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/siodmy-syn"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "pieniądze",
          "slug": "pieniadze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pieniadze"
        },
        {
          "name": "oszustwo",
          "slug": "oszustwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/oszustwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Si%C3%B3dmy_syn",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:51"
    },
    {
      "id": "3737ac82-270f-4487-ba79-af234344ef44",
      "slug": "jako-artysta-czlowiek",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gunter-grass/turbot/jako-artysta-czlowiek",
      "text": "Jako artysta człowiek jest mile widziany przez każdą religię.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Günter Grass",
        "slug": "gunter-grass",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gunter-grass"
      },
      "book": {
        "title": "Turbot",
        "slug": "turbot",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gunter-grass/turbot"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/G%C3%BCnter_Grass#Turbot",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:47"
    },
    {
      "id": "7c4d39e1-e319-465a-9ad4-b9296c80d7cb",
      "slug": "przecietny-gust-to-wieksza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/borys-pasternak/doktor-zywago/przecietny-gust-to-wieksza",
      "text": "Przeciętny gust to większa klęska niż zupełny brak gustu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Borys Pasternak",
        "slug": "borys-pasternak",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/borys-pasternak"
      },
      "book": {
        "title": "Doktor Żywago",
        "slug": "doktor-zywago",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/borys-pasternak/doktor-zywago"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "przeciętność",
          "slug": "przecietnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przecietnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Doktor_%C5%BBywago#P",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:43"
    },
    {
      "id": "447050ee-4581-48c7-b01c-2efefed34974",
      "slug": "prawie-cala-literatura",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/prawie-cala-literatura",
      "text": "Prawie cała literatura, prawie cała poezja, prawie cała sztuka wyrosły z ludzkiego bólu; w niebie chyba sztuki nie ma.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Kołakowski",
        "slug": "leszek-kolakowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski"
      },
      "book": {
        "title": "Mini-wykłady o maxi-sprawach",
        "slug": "mini-wyklady-o-maxi-sprawach",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "literatura",
          "slug": "literatura",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/literatura"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Ko%C5%82akowski#Mini_wyk%C5%82ady_o_maxi_sprawach_(1997%E2%80%932003)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:34"
    },
    {
      "id": "00f8c59a-c070-4e19-892e-5b5db7b28369",
      "slug": "najlepsza-sztuka-nieodparcie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert/kapitularz-diuna/najlepsza-sztuka-nieodparcie",
      "text": "Najlepsza sztuka nieodparcie naśladuje życie. Jeśli naśladuje marzenie, musi to być marzenie o życiu. W przeciwnym razie nie istnieje miejsce, w którym możemy się spotkać, nie możemy się porozumieć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Frank Herbert",
        "slug": "frank-herbert",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert"
      },
      "book": {
        "title": "Kapitularz Diuną",
        "slug": "kapitularz-diuna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert/kapitularz-diuna"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "marzenia",
          "slug": "marzenia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/marzenia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Frank_Herbert#Kapitularz_Diun%C4%85",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:24"
    },
    {
      "id": "b321e4ff-93d4-4b9b-9f51-11eb9b254ddb",
      "slug": "mysle-sobie-my-ludzie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/wilk-stepowy/mysle-sobie-my-ludzie",
      "text": "Myślę sobie: my, ludzie o większych aspiracjach, tęsknocie, o dodatkowym wymiarze, nie moglibyśmy w ogóle żyć, gdyby oprócz powietrza tego świata nie było jeszcze innego powietrza do oddychania, gdyby oprócz czasu nie istniała jeszcze wieczność, a ona jest właśnie królestwem prawdziwego człowieka. Do wieczności należy muzyka Mozarta i wiersze twoich wielkich poetów, do wieczności należą święci, którzy działali cuda, umierali męczeńską śmiercią i dawali ludziom wspaniały przykład. Ale do wieczności należy również obraz każdego prawdziwego czynu, siła każdego prawdziwego uczucia, nawet jeżeli nikt o nim nie wie, nikt go nie widzi, nie spisze i nie przechowa dla potomności. W wieczności nie ma świata potomnych, jest tylko świat współczesnych.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Hermann Hesse",
        "slug": "hermann-hesse",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse"
      },
      "book": {
        "title": "Wilk stepowy",
        "slug": "wilk-stepowy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/wilk-stepowy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "duchowość",
          "slug": "duchowosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/duchowosc"
        },
        {
          "name": "wieczność",
          "slug": "wiecznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiecznosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wilk_stepowy#M",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:13"
    },
    {
      "id": "0b152d99-2708-4555-b451-37449deb4f3b",
      "slug": "sztuka-nas-zwodzi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/wahadlo-foucaulta/sztuka-nas-zwodzi",
      "text": "Sztuka nas zwodzi i uspokaja, podsuwa świat takim, jaki powinien być według artystów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Umberto Eco",
        "slug": "umberto-eco",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco"
      },
      "book": {
        "title": "Wahadło Foucaulta",
        "slug": "wahadlo-foucaulta",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/wahadlo-foucaulta"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "złudzenia",
          "slug": "zludzenia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zludzenia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wahad%C5%82o_Foucaulta",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:05"
    },
    {
      "id": "6dd327ee-229e-4577-a509-c111b8123276",
      "slug": "odbierac-tekst-slowny",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/drugie-zapiski-na-pudelku-od-zapalek/odbierac-tekst-slowny",
      "text": "Odbierać tekst (słowny, wizualny lub muzyczny) to jakby chłonąć radośnie smutną melodię, bo przypomina nam pierwszą miłość, albo posmutnieć słuchając wesołej śpiewki, bo słyszeliśmy ją niegdyś w chwili klęski życiowej. Interpretacja wymaga natomiast szacunku dla tekstu, skupienia – by nie twierdzić, że mówi coś, czego w nim w rzeczywistości nie ma i być nie może.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Umberto Eco",
        "slug": "umberto-eco",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco"
      },
      "book": {
        "title": "Drugie zapiski na pudełku od zapałek",
        "slug": "drugie-zapiski-na-pudelku-od-zapalek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/drugie-zapiski-na-pudelku-od-zapalek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 19,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "interpretacja sztuki",
          "slug": "interpretacja-sztuki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/interpretacja-sztuki"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Drugie_zapiski_na_pude%C5%82ku_od_zapa%C5%82ek",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:04"
    },
    {
      "id": "518ddba9-bc47-4579-a486-f4f47a1ced82",
      "slug": "mozna-codziennie-rozkoszowac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/drugie-zapiski-na-pudelku-od-zapalek/mozna-codziennie-rozkoszowac",
      "text": "Można codziennie rozkoszować się zachodem słońca, chociaż wiadomo, jak ten spektakl się skończy, nie można natomiast przez całe życie wpatrywać się w Nike z Samotraki. Kiedy podoba się nam jakaś kobieta, możemy bez znużenia szukać jej, patrzeć na nią, myśleć o niej, a nawet – z Boża pomocą – mieć z nią stosunek seksualny; natomiast wystarczy nam wysłuchać od czasu do czasu piątej symfonii Beethovena, i wcale nie bylibyśmy zachwyceni, gdyby grano nam ją każdego ranka zaraz po przebudzeniu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Umberto Eco",
        "slug": "umberto-eco",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco"
      },
      "book": {
        "title": "Drugie zapiski na pudełku od zapałek",
        "slug": "drugie-zapiski-na-pudelku-od-zapalek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/drugie-zapiski-na-pudelku-od-zapalek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 52,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "piękno",
          "slug": "piekno",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/piekno"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Drugie_zapiski_na_pude%C5%82ku_od_zapa%C5%82ek",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:04"
    },
    {
      "id": "38f80721-5853-49ee-9f05-44d7e14597e9",
      "slug": "malarze-i-pisarze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/wyprawa-czarownic/malarze-i-pisarze",
      "text": "Malarze i pisarze zawsze mieli trochę przesadzone wyobrażenia o tym, co dzieje się podczas sabatu czarownic (…) Na przykład kwestia tańczenia nago. W klimacie umiarkowanym tylko kilka nocy w roku nadaje się do tańca bez ubrania – pomijając nawet problem kamieni, ostów i nie wiadomo skąd się pojawiających jeży.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Wyprawa czarownic",
        "slug": "wyprawa-czarownic",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/wyprawa-czarownic"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "wyobraźnia",
          "slug": "wyobraznia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyobraznia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wyprawa_czarownic",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:52"
    },
    {
      "id": "514cfdd9-8dfc-4128-95fe-f93b0eacc809",
      "slug": "obywateli-dysku-z-pretensjami",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/blask-fantastyczny/obywateli-dysku-z-pretensjami",
      "text": "Obywateli Dysku z pretensjami do wyższej kultury zawsze irytowała myśl, że rządzą nimi bogowie, dla których przykładem wzniosłego przeżycia artystycznego jest dzwonek do drzwi z melodyjką.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Blask fantastyczny",
        "slug": "blask-fantastyczny",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/blask-fantastyczny"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Blask_fantastyczny",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:46"
    },
    {
      "id": "b7beb6dd-4953-42d4-8ba0-e19616e01c98",
      "slug": "artysta-nic-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/slawomir-mrozek/male-listy/artysta-nic-nie",
      "text": "(…) artysta nic nie ma i nic mieć nie może ze swojej sztuki. Nic w kategoriach uciech i światowych satysfakcji jako głównej rekompensaty. Nawet jeżeli jego sztuka przynosi mu sławę i pieniądze… Ma się, ale jak by się nie miało. Zazdrośnicy mogą spać spokojnie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Sławomir Mrożek",
        "slug": "slawomir-mrozek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/slawomir-mrozek"
      },
      "book": {
        "title": "Małe listy",
        "slug": "male-listy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/slawomir-mrozek/male-listy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 161,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/S%C5%82awomir_Mro%C5%BCek#Ma%C5%82e_listy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:43"
    },
    {
      "id": "5960fa27-9cd1-45b1-ab0f-2ff86bf5f90a",
      "slug": "ze-wszystkich-fizjologicznych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/slawomir-mrozek/male-listy/ze-wszystkich-fizjologicznych",
      "text": "Ze wszystkich fizjologicznych substancji nieprawdziwa w teatrze jest tylko krew.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Sławomir Mrożek",
        "slug": "slawomir-mrozek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/slawomir-mrozek"
      },
      "book": {
        "title": "Małe listy",
        "slug": "male-listy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/slawomir-mrozek/male-listy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 348,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/S%C5%82awomir_Mro%C5%BCek#Ma%C5%82e_listy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:43"
    },
    {
      "id": "1e34428a-30c7-409d-b4e0-0d1fbe2b521f",
      "slug": "ilosc-i-pospiech",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/slawomir-mrozek/male-listy/ilosc-i-pospiech",
      "text": "Ilość i pośpiech nie są przyjaciółmi artysty.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Sławomir Mrożek",
        "slug": "slawomir-mrozek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/slawomir-mrozek"
      },
      "book": {
        "title": "Małe listy",
        "slug": "male-listy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/slawomir-mrozek/male-listy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 11,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "pośpiech",
          "slug": "pospiech",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pospiech"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/S%C5%82awomir_Mro%C5%BCek#Ma%C5%82e_listy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:43"
    },
    {
      "id": "fe460fa1-481e-4e30-9f13-489ab5263abb",
      "slug": "malarzu-nie-jestes",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/salvador-dali/dziennik-geniusza/malarzu-nie-jestes",
      "text": "Malarzu, nie jesteś mówcą! Maluj więc i milcz!",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Salvador Dalí",
        "slug": "salvador-dali",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/salvador-dali"
      },
      "book": {
        "title": "Dziennik geniusza",
        "slug": "dziennik-geniusza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/salvador-dali/dziennik-geniusza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Salvador_Dal%C3%AD#Dziennik_geniusza",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:39"
    },
    {
      "id": "b198d65b-8635-4a86-94e1-bd1046bdb479",
      "slug": "kiedy-umiera-jakas",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/salvador-dali/dziennik-geniusza/kiedy-umiera-jakas",
      "text": "Kiedy umiera jakaś bardzo ważna lub nawet nie tak ważna osoba, doznaję gwałtownego, osobliwego, a zarazem kojącego uczucia, że ów zmarły całkowicie zasymilował się ze światem Dalego, gdyż odtąd czuwać będzie nad mym rodzącym się dziełem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Salvador Dalí",
        "slug": "salvador-dali",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/salvador-dali"
      },
      "book": {
        "title": "Dziennik geniusza",
        "slug": "dziennik-geniusza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/salvador-dali/dziennik-geniusza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "pamięć o zmarłych",
          "slug": "pamiec-o-zmarlych",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pamiec-o-zmarlych"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Salvador_Dal%C3%AD#Dziennik_geniusza",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:39"
    },
    {
      "id": "474700dd-de66-4f7a-ad18-80898fbc3f8f",
      "slug": "marni-ludzie-czesto",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/waldemar-lysiak/rzeczpospolita-klamcow-salon/marni-ludzie-czesto",
      "text": "Marni ludzie często tworzyli arcydzieła; sztuka nie musi brać ślubu z przyzwoitością, żeby wykuwać jakość klasy olimpijskiej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Waldemar Łysiak",
        "slug": "waldemar-lysiak",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/waldemar-lysiak"
      },
      "book": {
        "title": "Rzeczpospolita Kłamców. Salon",
        "slug": "rzeczpospolita-klamcow-salon",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/waldemar-lysiak/rzeczpospolita-klamcow-salon"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "moralność",
          "slug": "moralnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moralnosc"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Waldemar_%C5%81ysiak#Rzeczpospolita_k%C5%82amc%C3%B3w_%E2%80%93_Salon",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:38"
    },
    {
      "id": "26055e0f-46b0-4ffd-8ba1-d2030746a947",
      "slug": "pewne-zaniedbanie-formy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-dabrowska/noce-i-dnie-tom-iii-i-iv/pewne-zaniedbanie-formy",
      "text": "Pewne zaniedbanie formy jest konieczne, by duch mógł przez nią przezierać.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Maria Dąbrowska",
        "slug": "maria-dabrowska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-dabrowska"
      },
      "book": {
        "title": "Noce i dnie. Tom III i IV",
        "slug": "noce-i-dnie-tom-iii-i-iv",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-dabrowska/noce-i-dnie-tom-iii-i-iv"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Maria_D%C4%85browska#Noce_i_dnie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:36"
    },
    {
      "id": "614e89fa-46e4-413a-83c9-e581156f9de7",
      "slug": "argument-ze-czlowiek",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hanna-krall/na-wschod-od-arbatu/argument-ze-czlowiek",
      "text": "Argument, że człowiek czegoś nie zrozumiał, miał dla nas znaczenie wiele lat temu. Jak człowiek wtedy czegoś nie zrozumiał, to źle to świadczyło o utworze. Tym ludziom nikt nie decydował się powiedzieć: jeśli nie zrozumieliście, to albo jesteście nie dość rozwinięci intelektualnie, albo coś się dzieje z waszą psychiką… Dzisiaj oświadczenie „ja nie rozumiem” nie jest argumentem. I jeśli towarzyszka M. mówi „ja nie rozumiem”, to to jest jej zmartwienie, a nie teatru.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Hanna Krall",
        "slug": "hanna-krall",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hanna-krall"
      },
      "book": {
        "title": "Na Wschód od Arbatu",
        "slug": "na-wschod-od-arbatu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hanna-krall/na-wschod-od-arbatu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 87,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Hanna_Krall#Na_wsch%C3%B3d_od_Arbatu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:28"
    },
    {
      "id": "7a16fb87-f1d5-4f8f-8d67-b21fbf8a7229",
      "slug": "okazuje-sie-ze-idiotom",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kuba-wojewodzki/kuba-wojewodzki-nieautoryzowana-autobiografia/okazuje-sie-ze-idiotom",
      "text": "Okazuje się, że idiotom w życiu jest łatwo. A wcale nie jest łatwo być idiotą na scenie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kuba Wojewódzki",
        "slug": "kuba-wojewodzki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kuba-wojewodzki"
      },
      "book": {
        "title": "Kuba Wojewódzki. Nieautoryzowana autobiografia",
        "slug": "kuba-wojewodzki-nieautoryzowana-autobiografia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kuba-wojewodzki/kuba-wojewodzki-nieautoryzowana-autobiografia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "aktorstwo",
          "slug": "aktorstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/aktorstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kuba_Wojew%C3%B3dzki#Program_Kuba_Wojew%C3%B3dzki",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:25"
    },
    {
      "id": "5aa517af-10ae-4906-aa33-cdff9a04a5d2",
      "slug": "nauka-nie-zajmuje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem/bajki-robotow/nauka-nie-zajmuje",
      "text": "Nauka nie zajmuje się takimi własnościami bytu, do których należy śmieszność. Nauka objaśnia świat, ale pogodzić z nim może jedynie sztuka.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Lem",
        "slug": "stanislaw-lem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem"
      },
      "book": {
        "title": "Bajki robotów",
        "slug": "bajki-robotow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem/bajki-robotow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "nauka",
          "slug": "nauka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nauka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Lem#Bajki_robot%C3%B3w_(1964)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:10"
    },
    {
      "id": "b7cb7725-90bd-406b-9537-d24168844755",
      "slug": "zeby-tworzyc-prawdziwa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/chuck-palahniuk/dziennik/zeby-tworzyc-prawdziwa",
      "text": "Żeby tworzyć prawdziwą sztukę, trzeba poznać smak cierpienia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Chuck Palahniuk",
        "slug": "chuck-palahniuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/chuck-palahniuk"
      },
      "book": {
        "title": "Dziennik",
        "slug": "dziennik",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/chuck-palahniuk/dziennik"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Chuck_Palahniuk#Dziennik_(2003)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:08"
    },
    {
      "id": "a8927dd9-2d49-4042-b7de-039fbd22df55",
      "slug": "gowno-to-juz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/chuck-palahniuk/dziennik/gowno-to-juz",
      "text": "Gówno to już estetyczny banał.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Chuck Palahniuk",
        "slug": "chuck-palahniuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/chuck-palahniuk"
      },
      "book": {
        "title": "Dziennik",
        "slug": "dziennik",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/chuck-palahniuk/dziennik"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Chuck_Palahniuk#Dziennik_(2003)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:08"
    },
    {
      "id": "81105c39-2d3b-4a7c-ba4e-998eb3335e0a",
      "slug": "natchnienie-wymaga-choroby",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/chuck-palahniuk/dziennik/natchnienie-wymaga-choroby",
      "text": "Natchnienie wymaga choroby, kalectwa, szaleństwa.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Chuck Palahniuk",
        "slug": "chuck-palahniuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/chuck-palahniuk"
      },
      "book": {
        "title": "Dziennik",
        "slug": "dziennik",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/chuck-palahniuk/dziennik"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Chuck_Palahniuk#Dziennik_(2003)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:08"
    },
    {
      "id": "731b9ac6-5b42-4b1b-8882-f3f431e75c98",
      "slug": "jesli-nieszczescie-rodzi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/chuck-palahniuk/dziennik/jesli-nieszczescie-rodzi",
      "text": "Jeśli nieszczęście rodzi natchnienie, to Misty powinna być u szczytu swoich możliwości.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Chuck Palahniuk",
        "slug": "chuck-palahniuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/chuck-palahniuk"
      },
      "book": {
        "title": "Dziennik",
        "slug": "dziennik",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/chuck-palahniuk/dziennik"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Chuck_Palahniuk#Dziennik_(2003)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:08"
    },
    {
      "id": "a1c8fbc1-edf1-4c4f-afe2-8691e6ab29c8",
      "slug": "artysta-moze-wyrazac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya/artysta-moze-wyrazac",
      "text": "Artysta może wyrażać wszystko.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Oscar Wilde",
        "slug": "oscar-wilde",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde"
      },
      "book": {
        "title": "Portret Doriana Graya",
        "slug": "portret-doriana-graya",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 4,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Oscar_Wilde#Portret_Doriana_Graya",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:05"
    },
    {
      "id": "2e254dbc-3975-4ca0-b53b-b8aad46fdb7f",
      "slug": "zamiast-aby-sztuka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/zamiast-aby-sztuka",
      "text": "Zamiast aby sztuka wam służyła, wy służycie sztuce – i z owczą łagodnością zezwalacie, iżby wam hamowała rozwój i wpychała w piekło indolencji.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Witold Gombrowicz",
        "slug": "witold-gombrowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Ferdydurke",
        "slug": "ferdydurke",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ferdydurke",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:59"
    },
    {
      "id": "a45bdb1e-a429-425f-8ef1-ce203550ac0e",
      "slug": "jakiekolwiek-polowanie-na-absolut",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/czeslaw-milosz/zniewolony-umysl/jakiekolwiek-polowanie-na-absolut",
      "text": "(…) jakiekolwiek polowanie na „absolut” poprzez zestawienia barw czy dźwięków jest brakiem odwagi w domyśleniu rzeczy do końca",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Czesław Miłosz",
        "slug": "czeslaw-milosz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/czeslaw-milosz"
      },
      "book": {
        "title": "Zniewolony umysł",
        "slug": "zniewolony-umysl",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/czeslaw-milosz/zniewolony-umysl"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Zniewolony_umys%C5%82",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:55"
    },
    {
      "id": "665e93ef-6de1-4c9b-9132-228811c1458e",
      "slug": "nowoczesna-sztuka-zawiera",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/czeslaw-milosz/zniewolony-umysl/nowoczesna-sztuka-zawiera",
      "text": "Nowoczesna sztuka zawiera wiele przykładów ślepej namiętności, która w kształtach, barwach i dźwiękach nie znajduje nasycenia. Kontemplacja zmysłowego piękna jest możliwa tylko, kiedy artysta czuje miłość do tego, co go otacza na ziemi. Jeżeli jednak czuje tylko obrzydzenie, niezdolny jest zatrzymać się w miejscu i oglądać. Wstydzi się odruchów miłości, skazany jest na ciągły ruch, na szkicowe tylko ujęcie drobin zaobserwowanej materii. Przypomina lunatyka, który utrzymuje równowagę, dopóki idzie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Czesław Miłosz",
        "slug": "czeslaw-milosz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/czeslaw-milosz"
      },
      "book": {
        "title": "Zniewolony umysł",
        "slug": "zniewolony-umysl",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/czeslaw-milosz/zniewolony-umysl"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Zniewolony_umys%C5%82",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:55"
    },
    {
      "id": "3a04560e-4df4-4e9a-a9be-7145b6c55d61",
      "slug": "socjalistyczny-realizm-wzmacnia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/czeslaw-milosz/zniewolony-umysl/socjalistyczny-realizm-wzmacnia",
      "text": "Socjalistyczny realizm wzmacnia małe talenty i niszczy wielkie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Czesław Miłosz",
        "slug": "czeslaw-milosz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/czeslaw-milosz"
      },
      "book": {
        "title": "Zniewolony umysł",
        "slug": "zniewolony-umysl",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/czeslaw-milosz/zniewolony-umysl"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "talent",
          "slug": "talent",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/talent"
        },
        {
          "name": "socjalizm",
          "slug": "socjalizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/socjalizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Zniewolony_umys%C5%82",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:55"
    },
    {
      "id": "c738618a-03ef-4551-b686-c21c53b79c66",
      "slug": "tylko-wielcy-artysci",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/quo-vadis/tylko-wielcy-artysci",
      "text": "Tylko wielcy artyści mogą się czuć wobec sztuki małymi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Henryk Sienkiewicz",
        "slug": "henryk-sienkiewicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz"
      },
      "book": {
        "title": "Quo vadis",
        "slug": "quo-vadis",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/quo-vadis"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "pokora",
          "slug": "pokora",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pokora"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Quo_vadis",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:51"
    },
    {
      "id": "e9557418-91f5-4e74-a15d-0c4f4c1b6bef",
      "slug": "coz-za-czcza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/blaise-pascal/mysli/coz-za-czcza",
      "text": "Cóż za czcza sztuka malarstwo, która ściąga podziw przez podobieństwo do rzeczy, których oryginału nie podziwiamy!",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Blaise Pascal",
        "slug": "blaise-pascal",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/blaise-pascal"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli",
        "slug": "mysli",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/blaise-pascal/mysli"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 47,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:26"
    },
    {
      "id": "efec7eba-5ff5-412f-9c59-2a973bdda136",
      "slug": "usmiech-na-twarzy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoine-de-saint-exupery/twierdza/usmiech-na-twarzy",
      "text": "Uśmiech na twarzy posągu nie składa się z potu, uderzeń dłuta, iskier, które ono krzesze, i marmuru. Uśmiech nie wywodzi się z kamienia, ale z twórcy. Wyzwól człowieka, a stanie się twórcą.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Antoine de Saint-Exupéry",
        "slug": "antoine-de-saint-exupery",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoine-de-saint-exupery"
      },
      "book": {
        "title": "Twierdza",
        "slug": "twierdza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoine-de-saint-exupery/twierdza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Antoine_de_Saint-Exup%C3%A9ry#Twierdza",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:21"
    },
    {
      "id": "639f644b-1363-432d-9b7a-7db301914724",
      "slug": "wydaje-mi-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/aldous-huxley/drzwi-percepcji-niebo-i-pieklo/wydaje-mi-sie",
      "text": "Wydaje mi się, że sztuka jest dla początkujących lub dla tych, którzy postanowili być usatysfakcjonowani ersatzem Istotowości, symbolami raczej niż tym, co oznaczają, elegancko przedstawionym przepisem zamiast prawdziwej kolacji.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Aldous Huxley",
        "slug": "aldous-huxley",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/aldous-huxley"
      },
      "book": {
        "title": "Drzwi percepcji. Niebo i piekło",
        "slug": "drzwi-percepcji-niebo-i-pieklo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/aldous-huxley/drzwi-percepcji-niebo-i-pieklo"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 23,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Aldous_Huxley#Drzwi_percepcji_(1954)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:12"
    },
    {
      "id": "30c23f68-a36e-4db1-91ba-61b7de122682",
      "slug": "nogi-krzesla-coz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/aldous-huxley/drzwi-percepcji-niebo-i-pieklo/nogi-krzesla-coz",
      "text": "Nogi krzesła – cóż za cudowna rurkowatość, cóż za nadprzyrodzona wypolerowana gładkość! (…) „Krzesło” – ten zdumiewający portret Ding an Sich, który obłąkany malarz ujrzał w pełnym adoracji przerażeniu i spróbował przenieść na płótno.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Aldous Huxley",
        "slug": "aldous-huxley",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/aldous-huxley"
      },
      "book": {
        "title": "Drzwi percepcji. Niebo i piekło",
        "slug": "drzwi-percepcji-niebo-i-pieklo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/aldous-huxley/drzwi-percepcji-niebo-i-pieklo"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "rzeczywistość",
          "slug": "rzeczywistosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rzeczywistosc"
        },
        {
          "name": "zmysły",
          "slug": "zmysly",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmysly"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Drzwi_percepcji",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:12"
    },
    {
      "id": "2c614f22-8a3c-4d6e-8660-2563a7279736",
      "slug": "jest-rzecza-rownie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-camus/dzuma/jest-rzecza-rownie",
      "text": "Jest rzeczą równie rozsądną ukazać jakiś rodzaj uwięzienia przez inny, jak ukazać coś, co istnieje rzeczywiście, przez coś innego, co nie istnieje.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Albert Camus",
        "slug": "albert-camus",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-camus"
      },
      "book": {
        "title": "Dżuma",
        "slug": "dzuma",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-camus/dzuma"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/D%C5%BCuma_(powie%C5%9B%C4%87)#J",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:09"
    },
    {
      "id": "76f4df02-e58f-4c53-bb09-ae3a43bd4d7c",
      "slug": "ale-zaden-artysta",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/agatha-christie/i-nie-bylo-juz-nikogo/ale-zaden-artysta",
      "text": "Ale żaden artysta – teraz już wiem – nie zadowoli się samą sztuczką. Potrzebny mu jest jeszcze aplauz.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Agatha Christie",
        "slug": "agatha-christie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/agatha-christie"
      },
      "book": {
        "title": "I nie było już nikogo",
        "slug": "i-nie-bylo-juz-nikogo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/agatha-christie/i-nie-bylo-juz-nikogo"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "sława",
          "slug": "slawa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slawa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Agatha_Christie#I_nie_by%C5%82o_ju%C5%BC_nikogo_(1939)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:04"
    },
    {
      "id": "cf65f8ee-c42c-4114-a67f-ea62587a20b8",
      "slug": "dopoki-ta-kobieta",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wislawa-szymborska/tutaj/dopoki-ta-kobieta",
      "text": "Dopóki ta kobieta z Rijksmuseum w namalowanej ciszy i skupieniu mleko z dzbanka do miski dzień po dniu przelewa, nie zasługuje Świat na koniec Świata",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wisława Szymborska",
        "slug": "wislawa-szymborska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wislawa-szymborska"
      },
      "book": {
        "title": "Tutaj",
        "slug": "tutaj",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wislawa-szymborska/tutaj"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wis%C5%82awa_Szymborska#Tom_Tutaj_(2009)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:25"
    },
    {
      "id": "7cb3c777-d4f9-4e62-9717-d1759617eef6",
      "slug": "rzekl-krytyk-tragikowi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/rzekl-krytyk-tragikowi",
      "text": "Rzekł krytyk tragikowi, że mało śmieszny.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#R",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:19"
    },
    {
      "id": "6eb1f41e-8249-4d70-b0aa-a7e7b5d336f9",
      "slug": "sa-sztuki-tak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/sa-sztuki-tak",
      "text": "Są sztuki tak słabe, że nie mogą zejść ze sceny.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#S",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:19"
    },
    {
      "id": "440b262b-e186-444b-ac10-661674c5ee4e",
      "slug": "prawdziwego-aktora-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/prawdziwego-aktora-nie",
      "text": "Prawdziwego aktora nie potrafi zasłonić kurtyna.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#P",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:19"
    },
    {
      "id": "7ce8c9f6-f690-4297-aad5-8440368ac021",
      "slug": "parodie-szmiry-sa-czestokroc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/parodie-szmiry-sa-czestokroc",
      "text": "Parodie szmiry są częstokroć arcydziełami, parodie arcydzieł są nimi rzadko.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#P",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:18"
    },
    {
      "id": "588e1c29-c2f3-4f6c-b227-d932c2e0bb9d",
      "slug": "piekne-klamstwo-uwaga",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/piekne-klamstwo-uwaga",
      "text": "Piękne kłamstwo? Uwaga! To już twórczość.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "kłamstwo",
          "slug": "klamstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/klamstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#P",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:18"
    },
    {
      "id": "333c9692-7c86-44c0-9da4-da0877cf0a4a",
      "slug": "najkrwawsza-to-tragedia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/najkrwawsza-to-tragedia",
      "text": "Najkrwawsza to tragedia, gdy krew zalewa widzów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:16"
    },
    {
      "id": "eff5210f-a762-4da8-99b6-1f442f15b9ee",
      "slug": "ile-slowikow-musi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/ile-slowikow-musi",
      "text": "Ile słowików musi połknąć drapieżnik, by zacząć śpiewać?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "przemoc",
          "slug": "przemoc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemoc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#I",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:14"
    },
    {
      "id": "6791e6e2-2506-4975-b4f5-caa2a843b6fa",
      "slug": "dyscyplina-sztuki-wymaga",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/dyscyplina-sztuki-wymaga",
      "text": "Dyscyplina sztuki wymaga wolności.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#D",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:13"
    },
    {
      "id": "a275ab2c-93ab-48b7-9603-a5f332a0eccc",
      "slug": "czy-surrealizm-przestaje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/czy-surrealizm-przestaje",
      "text": "Czy surrealizm przestaje nim być, jeśli jest urzeczywistniony?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#C",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:12"
    },
    {
      "id": "5525ed4d-215c-4c3c-95d1-07f549c69582",
      "slug": "czasem-nastepuje-na-premierze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/czasem-nastepuje-na-premierze",
      "text": "Czasem następuje na premierze takie katharsis, że dalsze przedstawienie nie ma już sensu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "teatr",
          "slug": "teatr",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/teatr"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#C",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:12"
    },
    {
      "id": "50e4ea67-4a52-4480-bd9f-39094e209723",
      "slug": "czesto-farse-rzeczywistosci",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/czesto-farse-rzeczywistosci",
      "text": "Często farsę rzeczywistości można oddać na scenie jedynie tragedią.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "teatr",
          "slug": "teatr",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/teatr"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#C",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:12"
    },
    {
      "id": "0e1c5183-05cd-40ec-8ac1-c2f9240217a0",
      "slug": "dla-niektorych-aktorow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/dla-niektorych-aktorow",
      "text": "Dla niektórych aktorów autor jest jedynie suflerem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "aktorstwo",
          "slug": "aktorstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/aktorstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#D",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:12"
    },
    {
      "id": "374a8f1f-ce87-457f-9170-f1d3d68c23da",
      "slug": "aktor-powinien-miec",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/aktor-powinien-miec",
      "text": "Aktor powinien mieć coś do powiedzenia, nawet jeśli ma niemą rolę.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "aktorstwo",
          "slug": "aktorstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/aktorstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#A",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:11"
    },
    {
      "id": "da09ff12-7cb0-4969-a500-36de72e26791",
      "slug": "kto-ma-lepsza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-herbert/pan-cogito/kto-ma-lepsza",
      "text": "Kto ma lepszą sztukę, ma lepszy rząd - to jasne.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Zbigniew Herbert",
        "slug": "zbigniew-herbert",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-herbert"
      },
      "book": {
        "title": "Pan Cogito",
        "slug": "pan-cogito",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-herbert/pan-cogito"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Co myśli Pan Cogito o piekle",
      "chapter_parent": null,
      "page": 84,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T17:59:51"
    },
    {
      "id": "4e78131e-0aad-409a-88f6-a34cf777108f",
      "slug": "niestlumiona-i-dostrzezona",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-bly/zelazny-jan/niestlumiona-i-dostrzezona",
      "text": "Niestłumiona i dostrzeżona wojowniczość może wysublimować się w piękno, zachwyt, spektakl i sztukę.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert Bly",
        "slug": "robert-bly",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-bly"
      },
      "book": {
        "title": "Żelazny Jan",
        "slug": "zelazny-jan",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-bly/zelazny-jan"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "gniew",
          "slug": "gniew",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gniew"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T17:02:34"
    },
    {
      "id": "62555dbd-6da7-4364-9ef1-17e9c09d8cd5",
      "slug": "kochac-cos-znaczy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/kuracjusz-zapiski-z-kuracji-w-baden/kochac-cos-znaczy",
      "text": "Kochać coś - znaczy dla poety: wprowadzić to coś do swojej wyobraźni, ogrzewać i hołubić, bawić się tym, przepoić je własną duszą, ożywić własnym tchnieniem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Hermann Hesse",
        "slug": "hermann-hesse",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse"
      },
      "book": {
        "title": "Kuracjusz. Zapiski z kuracji w Baden",
        "slug": "kuracjusz-zapiski-z-kuracji-w-baden",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/kuracjusz-zapiski-z-kuracji-w-baden"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Holender",
      "chapter_parent": null,
      "page": 71,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "poezja",
          "slug": "poezja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/poezja"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T15:45:06"
    },
    {
      "id": "a13c5c50-67e8-4b86-bd14-351c5313b9c2",
      "slug": "tylko-dyletanci-starannie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/sandor-marai/magia/tylko-dyletanci-starannie",
      "text": "Tylko dyletanci starannie i bezbłędnie piszą majstersztyki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Sándor Márai",
        "slug": "sandor-marai",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/sandor-marai"
      },
      "book": {
        "title": "Magia",
        "slug": "magia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/sandor-marai/magia"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Magia, 3",
      "chapter_parent": null,
      "page": 295,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "pisanie",
          "slug": "pisanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pisanie"
        },
        {
          "name": "doskonałość",
          "slug": "doskonalosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/doskonalosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-10T16:53:44"
    },
    {
      "id": "f2718ba8-91f7-4a4e-8b53-f58638c723c5",
      "slug": "trzeba-ci-wiedziec",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-ibsen-wybor-dramatow-wstep-rys-biograficzny/dzika-kaczka/trzeba-ci-wiedziec",
      "text": "Trzeba ci wiedzieć, że inspiracja, natchnienie, jeżeli ma przyjść, to przyjdzie niezależnie od wszystkiego.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Henryk Ibsen - Wybór dramatów. Wstęp. Rys biograficzny",
        "slug": "henryk-ibsen-wybor-dramatow-wstep-rys-biograficzny",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-ibsen-wybor-dramatow-wstep-rys-biograficzny"
      },
      "book": {
        "title": "Dzika kaczka",
        "slug": "dzika-kaczka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-ibsen-wybor-dramatow-wstep-rys-biograficzny/dzika-kaczka"
      },
      "character": "Hajlmar Ekdal",
      "chapter": "Akt trzeci",
      "chapter_parent": null,
      "page": 62,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "natchnienie",
          "slug": "natchnienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/natchnienie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-01T21:42:02"
    },
    {
      "id": "ec9ad798-bdb5-4edc-a19a-163d7f2549f4",
      "slug": "artysto-czego-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marie-von-ebner-eschenbach/aforyzmy/artysto-czego-nie",
      "text": "Artysto, czego nie musisz tworzyć, nie wolno ci chcieć tworzyć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Marie von Ebner-Eschenbach",
        "slug": "marie-von-ebner-eschenbach",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marie-von-ebner-eschenbach"
      },
      "book": {
        "title": "Aforyzmy",
        "slug": "aforyzmy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marie-von-ebner-eschenbach/aforyzmy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 10,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-29T15:09:22"
    },
    {
      "id": "660cdf95-a9b4-4e73-a150-09bda61c8db1",
      "slug": "sztuka-polega-na-doskonaleniu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/sztuka-polega-na-doskonaleniu",
      "text": "[...] sztuka polega na doskonaleniu formy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Witold Gombrowicz",
        "slug": "witold-gombrowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Ferdydurke",
        "slug": "ferdydurke",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział IV: Przedmowa do Filidora dzieckiem podszytego",
      "chapter_parent": null,
      "page": 73,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-28T11:10:20"
    },
    {
      "id": "4375dc94-2260-42d4-965c-8a74b38fdf55",
      "slug": "czyz-wszelka-forma",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke/czyz-wszelka-forma",
      "text": "Czyż wszelka forma nie polega na eliminacji, konstrukcja nie jest uszczupleniem, czy wyraz może oddać co innego jak tylko część rzeczywistości?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Witold Gombrowicz",
        "slug": "witold-gombrowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Ferdydurke",
        "slug": "ferdydurke",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/ferdydurke"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział IV: Przedmowa do Filidora dzieckiem podszytego",
      "chapter_parent": null,
      "page": 66,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "rzeczywistość",
          "slug": "rzeczywistosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rzeczywistosc"
        },
        {
          "name": "język",
          "slug": "jezyk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-28T11:10:06"
    },
    {
      "id": "5eb41d8f-56d2-4237-a68a-e19988ff7edb",
      "slug": "sugestia-zawsze-wywoluje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/walter-murch/w-mgnieniu-oka-sztuka-montazu-filmowego/sugestia-zawsze-wywoluje",
      "text": "[...] sugestia zawsze wywołuje silniejszy efekt niż ekspozycja.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Walter Murch",
        "slug": "walter-murch",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/walter-murch"
      },
      "book": {
        "title": "W mgnieniu oka. Sztuka montażu filmowego",
        "slug": "w-mgnieniu-oka-sztuka-montazu-filmowego",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/walter-murch/w-mgnieniu-oka-sztuka-montazu-filmowego"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Osiągnąć najwięcej jak najmniejszym nakładem",
      "chapter_parent": null,
      "page": 33,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "kino",
          "slug": "kino",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kino"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-25T21:27:16"
    },
    {
      "id": "23cb2197-b961-4fd5-a001-2c0021e63401",
      "slug": "sukces-to-zazwyczaj",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt/kiedy-bylem-dzielem-sztuki/sukces-to-zazwyczaj",
      "text": "[...] sukces to zazwyczaj coś, co nie pochodzi od artysty, lecz od publiczności.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Éric-Emmanuel Schmitt",
        "slug": "eric-emmanuel-schmitt",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt"
      },
      "book": {
        "title": "Kiedy byłem dziełem sztuki",
        "slug": "kiedy-bylem-dzielem-sztuki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt/kiedy-bylem-dzielem-sztuki"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 143,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "sukces i porażka",
          "slug": "sukces-i-porazka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sukces-i-porazka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-24T20:40:54"
    },
    {
      "id": "50cd6b6b-1452-4a30-a7b9-c60f2f6b52db",
      "slug": "sztuka-nie-moze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/borys-pasternak/doktor-zywago/sztuka-nie-moze",
      "text": "[...] sztuka nie może być czyimś powołaniem tak samo, jak nie może być zawodem wrodzona wesołość czy skonność do melancholii.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Borys Pasternak",
        "slug": "borys-pasternak",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/borys-pasternak"
      },
      "book": {
        "title": "Doktor Żywago",
        "slug": "doktor-zywago",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/borys-pasternak/doktor-zywago"
      },
      "character": "Narrator",
      "chapter": "Księga pierwsza, Część trzecia, Choinka u Swientickich, 2",
      "chapter_parent": null,
      "page": 73,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-23T17:49:59"
    },
    {
      "id": "ee9f7fe4-ea04-4261-a3e9-e2368ac16687",
      "slug": "rozsadzala-mnie-radosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/rozsadzala-mnie-radosc",
      "text": "[...] rozsadzała mnie radość. Tak właśnie wielcy poeci dostrzegają każdą rzecz po raz pierwszy. Każdego ranka odkrywają świat, a właściwie nie odkrywają go, lecz tworzą.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Nikos Kazantzakis",
        "slug": "nikos-kazantzakis",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis"
      },
      "book": {
        "title": "Grek Zorba",
        "slug": "grek-zorba",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba"
      },
      "character": "Narrator",
      "chapter": "12",
      "chapter_parent": null,
      "page": 144,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "szczęście",
          "slug": "szczescie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szczescie"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "poezja",
          "slug": "poezja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/poezja"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-19T19:31:10"
    },
    {
      "id": "09244107-ffcd-4f6f-ac8c-45bdba3a525b",
      "slug": "w-naszej-jazni",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/w-naszej-jazni",
      "text": "W naszej jaźni gnieżdżą się ponure, mordercze siły, złowrogie popędy do zabijania, niszczenia, nienawiści i gwałtu. Jedynie sztuka, jak czarodziejska fujarka, potrafi nas od nich uwolnić.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Nikos Kazantzakis",
        "slug": "nikos-kazantzakis",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis"
      },
      "book": {
        "title": "Grek Zorba",
        "slug": "grek-zorba",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba"
      },
      "character": "Narrator",
      "chapter": "12",
      "chapter_parent": null,
      "page": 142,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "przemoc",
          "slug": "przemoc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemoc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-19T19:30:53"
    },
    {
      "id": "a1cec8e7-b247-4f4e-bc46-250d07c50389",
      "slug": "wiem-ze-milosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gustaw-herling-grudzinski/szesc-medalionow-i-srebrna-szkatulka/wiem-ze-milosc",
      "text": "[…] wiem, że miłość do wielkich artystów, jak zakochanie się w jedynej osobie, jest uczuciem narzucającym wstydliwą oszczędność słów. Im większa miłość, tym mniej słów. Smakuj sztukę swego wybrańca, odzywaj się, kiedy naprawdę musisz, podziwiaj w przerywanym rzadko milczeniu jego dzieło.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Gustaw Herling-Grudziński",
        "slug": "gustaw-herling-grudzinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gustaw-herling-grudzinski"
      },
      "book": {
        "title": "Sześć medalionów i Srebrna Szkatułka",
        "slug": "szesc-medalionow-i-srebrna-szkatulka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gustaw-herling-grudzinski/szesc-medalionow-i-srebrna-szkatulka"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Rembrandt w miniaturze",
      "chapter_parent": null,
      "page": 73,
      "verified": true,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "milczenie",
          "slug": "milczenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milczenie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-18T22:50:48"
    },
    {
      "id": "84cca5cf-ab12-45a6-bb9a-cfca92b0c03b",
      "slug": "bzik-klasyfikacji-uchodzi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gustaw-herling-grudzinski/szesc-medalionow-i-srebrna-szkatulka/bzik-klasyfikacji-uchodzi",
      "text": "Bzik klasyfikacji uchodzi od biedy, gdy mamy do czynienia z artystami o określonym i wyraźnym profilu filozoficznym. Jest za ciasny, i nawet śmieszny, w stosunku do burzliwych przewrotów rewolucyjnych w sztuce.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Gustaw Herling-Grudziński",
        "slug": "gustaw-herling-grudzinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gustaw-herling-grudzinski"
      },
      "book": {
        "title": "Sześć medalionów i Srebrna Szkatułka",
        "slug": "szesc-medalionow-i-srebrna-szkatulka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gustaw-herling-grudzinski/szesc-medalionow-i-srebrna-szkatulka"
      },
      "character": null,
      "chapter": "„Naturalista”, „realista”",
      "chapter_parent": null,
      "page": 52,
      "verified": true,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-17T22:24:37"
    },
    {
      "id": "a46f3d39-3010-4127-b89f-e945aca504ef",
      "slug": "caravaggio-byl-malarzem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gustaw-herling-grudzinski/szesc-medalionow-i-srebrna-szkatulka/caravaggio-byl-malarzem",
      "text": "Caravaggio był malarzem nieustannego zmagania się światła z cieniem. Miało ono dla niego taki sam posmak tajemnicy jak nieuchwytne mierzenie się, wzajemne przenikanie się życia ze śmiercią.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Gustaw Herling-Grudziński",
        "slug": "gustaw-herling-grudzinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gustaw-herling-grudzinski"
      },
      "book": {
        "title": "Sześć medalionów i Srebrna Szkatułka",
        "slug": "szesc-medalionow-i-srebrna-szkatulka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gustaw-herling-grudzinski/szesc-medalionow-i-srebrna-szkatulka"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Dwa obrazy",
      "chapter_parent": null,
      "page": 60,
      "verified": true,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-17T22:24:36"
    },
    {
      "id": "29d4ed08-e3c1-48bb-bc15-72849aa44f86",
      "slug": "dobrzy-artysci-istnieja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya/dobrzy-artysci-istnieja",
      "text": "Dobrzy artyści istnieją tylko w tym, co tworzą, sam przez się są zgoła niezajmujący. Wielki poeta, prawdziwie wielki poeta, jest najmniej poetyczną istotą na świecie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Oscar Wilde",
        "slug": "oscar-wilde",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde"
      },
      "book": {
        "title": "Portret Doriana Graya",
        "slug": "portret-doriana-graya",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 47,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-17T21:38:08"
    },
    {
      "id": "45d44cdb-72e6-4ba4-a89e-71ada9e188ab",
      "slug": "artysta-powinien-stwarzac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya/artysta-powinien-stwarzac",
      "text": "Artysta powinien stwarzać piękno, ale nie wkładać w nie nic ze swego życia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Oscar Wilde",
        "slug": "oscar-wilde",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde"
      },
      "book": {
        "title": "Portret Doriana Graya",
        "slug": "portret-doriana-graya",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 12,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-17T18:57:58"
    },
    {
      "id": "1306f24d-a2d3-4b3a-a19f-b891ee0381bb",
      "slug": "nie-istnieje-nic",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya/nie-istnieje-nic",
      "text": "Nie istnieje nic takiego, czego by sztuka nie mogła wyrazić [...].",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Oscar Wilde",
        "slug": "oscar-wilde",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde"
      },
      "book": {
        "title": "Portret Doriana Graya",
        "slug": "portret-doriana-graya",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 12,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-17T18:35:21"
    },
    {
      "id": "d212fcd7-9b08-4e95-b6cd-4a9e62a85d28",
      "slug": "kazdy-portret-malowany",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya/kazdy-portret-malowany",
      "text": "[...] każdy portret malowany z przejęciem jest portretem artysty, nie zaś modela. Model jest tylko pobudką, okazją. Nie jego, ale raczej siebie samego malarz ujawnia na płótnie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Oscar Wilde",
        "slug": "oscar-wilde",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde"
      },
      "book": {
        "title": "Portret Doriana Graya",
        "slug": "portret-doriana-graya",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 8,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-17T18:10:23"
    },
    {
      "id": "803779c9-bb1f-4b07-8a16-e479b1d92548",
      "slug": "kazda-sztuka-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya/kazda-sztuka-jest",
      "text": "Każda sztuka jest bezużyteczna.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Oscar Wilde",
        "slug": "oscar-wilde",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde"
      },
      "book": {
        "title": "Portret Doriana Graya",
        "slug": "portret-doriana-graya",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Przedmowa",
      "chapter_parent": null,
      "page": 4,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "bezużyteczność",
          "slug": "bezuzytecznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bezuzytecznosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-17T16:57:48"
    },
    {
      "id": "28982462-0e76-4b6d-aabb-b9ab279af810",
      "slug": "niezgodnosc-krytykow-miedzy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya/niezgodnosc-krytykow-miedzy",
      "text": "Niezgodność krytyków między sobą dowodzi zgodności artysty ze sobą. Możemy komuś wybaczyć, że stwarza coś użytecznego, dopóki dzieła swego nie podziwia. Jedynym usprawiedliwieniem dla człowieka, który stwarza coś bezużytecznego, jest wielki podziw dla swego dzieła.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Oscar Wilde",
        "slug": "oscar-wilde",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde"
      },
      "book": {
        "title": "Portret Doriana Graya",
        "slug": "portret-doriana-graya",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Przedmowa",
      "chapter_parent": null,
      "page": 4,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "krytyka",
          "slug": "krytyka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/krytyka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-17T16:57:46"
    },
    {
      "id": "9bb6c390-e06e-4fb9-822c-e3155c99436c",
      "slug": "rozmaitosc-zdan-o-dziele",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya/rozmaitosc-zdan-o-dziele",
      "text": "Rozmaitość zdań o dziele sztuki dowodzi, że dzieło jest nowe, skomplikowane i zdolne do życia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Oscar Wilde",
        "slug": "oscar-wilde",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde"
      },
      "book": {
        "title": "Portret Doriana Graya",
        "slug": "portret-doriana-graya",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Przedmowa",
      "chapter_parent": null,
      "page": 4,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "interpretacja sztuki",
          "slug": "interpretacja-sztuki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/interpretacja-sztuki"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-17T16:57:36"
    },
    {
      "id": "f04ad090-1faf-4d6d-a7e6-cd23c82c642f",
      "slug": "w-rzeczywistosci-sztuka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya/w-rzeczywistosci-sztuka",
      "text": "W rzeczywistości sztuka odzwierciedla widza, nie życie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Oscar Wilde",
        "slug": "oscar-wilde",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde"
      },
      "book": {
        "title": "Portret Doriana Graya",
        "slug": "portret-doriana-graya",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Przedmowa",
      "chapter_parent": null,
      "page": 3,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "interpretacja sztuki",
          "slug": "interpretacja-sztuki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/interpretacja-sztuki"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-17T16:57:31"
    },
    {
      "id": "cfeb4766-e74d-4a43-be08-ec797faff48e",
      "slug": "wszelka-sztuka-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya/wszelka-sztuka-jest",
      "text": "Wszelka sztuka jest zarazem powierzchnią i symbolem. Kto sięga pod powierzchnię, czyni to na własną odpowiedzialność. Kto odczytuje symbol, czyni to na własną odpowiedzialność.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Oscar Wilde",
        "slug": "oscar-wilde",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde"
      },
      "book": {
        "title": "Portret Doriana Graya",
        "slug": "portret-doriana-graya",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Przedmowa",
      "chapter_parent": null,
      "page": 3,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "symbole",
          "slug": "symbole",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/symbole"
        },
        {
          "name": "interpretacja sztuki",
          "slug": "interpretacja-sztuki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/interpretacja-sztuki"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-17T06:24:13"
    },
    {
      "id": "19f83921-67a5-4902-8708-e6175226fead",
      "slug": "mysl-i-jezyk",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya/mysl-i-jezyk",
      "text": "Myśl i język są dla artysty narzędziami sztuki. Cnota i występek są dla artysty tworzywem sztuki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Oscar Wilde",
        "slug": "oscar-wilde",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde"
      },
      "book": {
        "title": "Portret Doriana Graya",
        "slug": "portret-doriana-graya",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Przedmowa",
      "chapter_parent": null,
      "page": 3,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-17T01:11:32"
    },
    {
      "id": "8b34b14f-4aba-4128-8977-ab3fd7724a70",
      "slug": "zaden-artysta-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya/zaden-artysta-nie",
      "text": "Żaden artysta nie posiada sympatii etycznych. Sympatia etyczna jest u artysty niewybaczalnym zmanierowaniem stylu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Oscar Wilde",
        "slug": "oscar-wilde",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde"
      },
      "book": {
        "title": "Portret Doriana Graya",
        "slug": "portret-doriana-graya",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Przedmowa",
      "chapter_parent": null,
      "page": 3,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "moralność",
          "slug": "moralnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moralnosc"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-16T21:32:13"
    },
    {
      "id": "bdc0ede3-c927-4962-ad76-503cc8e6966a",
      "slug": "moralne-zycie-czlowieka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya/moralne-zycie-czlowieka",
      "text": "Moralne życie człowieka stanowi część tworzywa artysty, ale moralność sztuki polega na doskonałym użyciu niedoskonałego środka. Żaden artysta nie pragnie niczego dowieść. Nawet rzeczy prawdziwe dadzą się dowieść.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Oscar Wilde",
        "slug": "oscar-wilde",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde"
      },
      "book": {
        "title": "Portret Doriana Graya",
        "slug": "portret-doriana-graya",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Przedmowa",
      "chapter_parent": null,
      "page": 3,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "moralność",
          "slug": "moralnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moralnosc"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-16T21:28:51"
    },
    {
      "id": "bd446ab7-c26a-4f57-a3b9-1f98740be21e",
      "slug": "objawic-sztuke-ukrywac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya/objawic-sztuke-ukrywac",
      "text": "Objawić sztukę, ukrywać artystę - oto cel sztuki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Oscar Wilde",
        "slug": "oscar-wilde",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde"
      },
      "book": {
        "title": "Portret Doriana Graya",
        "slug": "portret-doriana-graya",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Przedmowa",
      "chapter_parent": null,
      "page": 3,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-16T16:59:30"
    },
    {
      "id": "a56beaf4-cc04-4d5e-88b9-1467f5db4a33",
      "slug": "artysta-jest-tworca",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya/artysta-jest-tworca",
      "text": "Artysta jest twórcą piękna.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Oscar Wilde",
        "slug": "oscar-wilde",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde"
      },
      "book": {
        "title": "Portret Doriana Graya",
        "slug": "portret-doriana-graya",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/oscar-wilde/portret-doriana-graya"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Przedmowa",
      "chapter_parent": null,
      "page": 3,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "piękno",
          "slug": "piekno",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/piekno"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-16T16:46:04"
    },
    {
      "id": "f62e1e32-8b46-43b9-86d2-7ee406d32739",
      "slug": "swiat-potrzebuje-trubadurow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/kod-leonarda-da-vinci/swiat-potrzebuje-trubadurow",
      "text": "Świat potrzebuje trubadurów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Dan Brown",
        "slug": "dan-brown",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown"
      },
      "book": {
        "title": "Kod Leonarda da Vinci",
        "slug": "kod-leonarda-da-vinci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/kod-leonarda-da-vinci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 550,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "poezja",
          "slug": "poezja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/poezja"
        },
        {
          "name": "muzycy",
          "slug": "muzycy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/muzycy"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-16T07:58:16"
    },
    {
      "id": "81e1df50-7f55-4941-9d21-9a26bf7ec73a",
      "slug": "opowiedziec-komus-co-symbol",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/kod-leonarda-da-vinci/opowiedziec-komus-co-symbol",
      "text": "Opowiedzieć komuś, co symbol „oznacza”, to tak jak opowiedzieć, jakie uczucie powinna wzbudzać w nim piosenka...",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Dan Brown",
        "slug": "dan-brown",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown"
      },
      "book": {
        "title": "Kod Leonarda da Vinci",
        "slug": "kod-leonarda-da-vinci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/kod-leonarda-da-vinci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 51,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "symbole",
          "slug": "symbole",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/symbole"
        },
        {
          "name": "interpretacja sztuki",
          "slug": "interpretacja-sztuki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/interpretacja-sztuki"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-16T07:57:36"
    },
    {
      "id": "28a6ade7-966c-4e84-bf06-ace797232e58",
      "slug": "artysta-dostrzega-przede",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wladimir-nabokow/rozpacz/artysta-dostrzega-przede",
      "text": "[...] artysta dostrzega przede wszystkim różnicę pomiędzy rzeczami. Podobieństwo widzi profan.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Władimir Nabokow",
        "slug": "wladimir-nabokow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wladimir-nabokow"
      },
      "book": {
        "title": "Rozpacz",
        "slug": "rozpacz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wladimir-nabokow/rozpacz"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział II",
      "chapter_parent": null,
      "page": 43,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "podobieństwo",
          "slug": "podobienstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/podobienstwo"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-13T18:23:05"
    },
    {
      "id": "8454b48e-0cc4-4581-8b2d-f08cfef07770",
      "slug": "a-czymze-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wladimir-nabokow/rozpacz/a-czymze-jest",
      "text": "[...] a czymże jest śmierć, jeśli nie twarzą w bezruchu - jej artystyczną doskonałością?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Władimir Nabokow",
        "slug": "wladimir-nabokow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wladimir-nabokow"
      },
      "book": {
        "title": "Rozpacz",
        "slug": "rozpacz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wladimir-nabokow/rozpacz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 21,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-13T18:22:51"
    },
    {
      "id": "ef47a53e-8e66-492b-bc51-5b246c3e076a",
      "slug": "spojrzyj-na-tych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche/tako-rzecze-zaratustra/spojrzyj-na-tych",
      "text": "Spojrzyj na tych wyznawców wszelkich wiar! Kogo nienawidzą najbardziej? Tego, kto burzy ich tablice wartości, burzyciela, obrazoburcy - tym zaś jest twórca.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Fryderyk Nietzsche",
        "slug": "fryderyk-nietzsche",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche"
      },
      "book": {
        "title": "Tako rzecze Zaratustra",
        "slug": "tako-rzecze-zaratustra",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche/tako-rzecze-zaratustra"
      },
      "character": null,
      "chapter": "O nadczłowieku i ostatnim człowieku, 9.",
      "chapter_parent": null,
      "page": 24,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "fanatyzm",
          "slug": "fanatyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fanatyzm"
        },
        {
          "name": "kreatywność",
          "slug": "kreatywnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kreatywnosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-09T18:57:51"
    },
    {
      "id": "2bb21b4f-2eb3-43e2-9398-47691110ab8c",
      "slug": "trzeba-jeszcze-miec",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche/tako-rzecze-zaratustra/trzeba-jeszcze-miec",
      "text": "Trzeba jeszcze mieć w sobie chaos, aby móc zrodzić tańczącą gwiazdę.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Fryderyk Nietzsche",
        "slug": "fryderyk-nietzsche",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche"
      },
      "book": {
        "title": "Tako rzecze Zaratustra",
        "slug": "tako-rzecze-zaratustra",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche/tako-rzecze-zaratustra"
      },
      "character": null,
      "chapter": "O nadczłowieku i ostatnim człowieku, 5.",
      "chapter_parent": null,
      "page": 17,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "kreatywność",
          "slug": "kreatywnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kreatywnosc"
        },
        {
          "name": "chaos",
          "slug": "chaos",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chaos"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-09T18:56:52"
    },
    {
      "id": "7ddcf493-4156-45eb-a02a-3b7b2bd4bc3a",
      "slug": "twarz-nadana-kamiennej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoine-de-saint-exupery/twierdza/twarz-nadana-kamiennej",
      "text": "Twarz nadana kamiennej figurze jest kwintesencją wszystkich twarzy, które rzeźbiarz odrzucił. Wszystkie mogą być piękne. Ale nie wszystkie równocześnie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Antoine de Saint-Exupéry",
        "slug": "antoine-de-saint-exupery",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoine-de-saint-exupery"
      },
      "book": {
        "title": "Twierdza",
        "slug": "twierdza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoine-de-saint-exupery/twierdza"
      },
      "character": null,
      "chapter": "XXVIII",
      "chapter_parent": null,
      "page": 121,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-09T15:16:38"
    },
    {
      "id": "bdcbd633-42eb-491f-a9fa-2d9928e5ffff",
      "slug": "ten-kto-kocha",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoine-de-saint-exupery/twierdza/ten-kto-kocha",
      "text": "[...] ten, kto kocha posąg, nie kocha gliny ani cegły, ni brązu, tylko zamysł rzeźbiarza.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Antoine de Saint-Exupéry",
        "slug": "antoine-de-saint-exupery",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoine-de-saint-exupery"
      },
      "book": {
        "title": "Twierdza",
        "slug": "twierdza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoine-de-saint-exupery/twierdza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 27,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-09T15:14:04"
    },
    {
      "id": "6ed2cec7-19af-4a96-9c3e-1c176d67f216",
      "slug": "potrzeba-tworczosci-tj-narzucania",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-kepinski/rytm-zycia/potrzeba-tworczosci-tj-narzucania",
      "text": "Potrzeba twórczości, tj. narzucania otoczeniu swej wizji świata, jest jedną z zasadniczych cech człowieka.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Antoni Kępiński",
        "slug": "antoni-kepinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-kepinski"
      },
      "book": {
        "title": "Rytm życia",
        "slug": "rytm-zycia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-kepinski/rytm-zycia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "kreatywność",
          "slug": "kreatywnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kreatywnosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-09T13:26:38"
    },
    {
      "id": "e4b86235-ef3b-4e96-8aa2-6faa39b8be79",
      "slug": "tylko-zal-wysubtelnia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/okno-na-nic/tylko-zal-wysubtelnia",
      "text": "Tylko żal wysubtelnia formę. Ci, w których buzuje nadzieja, nie mają stylu. Pozytywna obsesja teraźniejszości i przyszłości stawia ich poza granicami sztuki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Emil Cioran",
        "slug": "emil-cioran",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran"
      },
      "book": {
        "title": "Okno na Nic",
        "slug": "okno-na-nic",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/okno-na-nic"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "nadzieja",
          "slug": "nadzieja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nadzieja"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "styl literacki",
          "slug": "styl-literacki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/styl-literacki"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-08T23:18:19"
    },
    {
      "id": "e4b170f3-6be8-4595-91a2-29627a840afc",
      "slug": "dzielo-przechodzi-trzy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/zeszyty-1957-1972/dzielo-przechodzi-trzy",
      "text": "Dzieło przechodzi trzy fazy: pierwsza stoi pod znakiem żarliwych, druga - ciekawych, trzecia - profesorów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Emil Cioran",
        "slug": "emil-cioran",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran"
      },
      "book": {
        "title": "Zeszyty 1957-1972",
        "slug": "zeszyty-1957-1972",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/zeszyty-1957-1972"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "sława",
          "slug": "slawa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slawa"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-07T07:53:29"
    },
    {
      "id": "d0144c1e-4b86-4afb-867f-325dba9ba7f7",
      "slug": "okropnosc-w-dziele",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/zeszyty-1957-1972/okropnosc-w-dziele",
      "text": "Okropność w dziele artystycznym powinna uwzniaślać; jeśli pozostawia uczucie niemiłe, to znaczy, że jest marnej jakości.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Emil Cioran",
        "slug": "emil-cioran",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran"
      },
      "book": {
        "title": "Zeszyty 1957-1972",
        "slug": "zeszyty-1957-1972",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/zeszyty-1957-1972"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-06T08:19:13"
    },
    {
      "id": "5dcd3942-6710-4afa-80ce-f8e3c38eb488",
      "slug": "nie-ma-dziela",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/pokusa-istnienia/nie-ma-dziela",
      "text": "Nie ma dzieła, które nie odwróciłoby się przeciwko swemu autorowi: poemat zmiażdży poetę, system - filozofa, wydarzenie - człowieka czynu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Emil Cioran",
        "slug": "emil-cioran",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran"
      },
      "book": {
        "title": "Pokusa istnienia",
        "slug": "pokusa-istnienia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/pokusa-istnienia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-06T07:00:25"
    },
    {
      "id": "2a6a4c02-5f92-47e8-a25b-b7c230215fea",
      "slug": "ekspresja-przychodzi-na-swiat",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/brewiarz-zwyciezonych/ekspresja-przychodzi-na-swiat",
      "text": "Ekspresja przychodzi na świat po trupie swego twórcy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Emil Cioran",
        "slug": "emil-cioran",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran"
      },
      "book": {
        "title": "Brewiarz zwyciężonych",
        "slug": "brewiarz-zwyciezonych",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/brewiarz-zwyciezonych"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział 30",
      "chapter_parent": "Część II",
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-04T21:20:07"
    },
    {
      "id": "d36eea1e-2f71-44a6-b414-cce703c83f9d",
      "slug": "sztuka-wyprowadza-cie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/graham-masterton/rook/sztuka-wyprowadza-cie",
      "text": "Sztuka wyprowadza cię na zewnątrz. Sztuka czyni cię normalnym, normalnym na duszy i na ciele.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Graham Masterton",
        "slug": "graham-masterton",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/graham-masterton"
      },
      "book": {
        "title": "Rook",
        "slug": "rook",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/graham-masterton/rook"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-04T18:34:29"
    },
    {
      "id": "ce2f558f-ce6f-4bc3-b803-2a6005c7b95b",
      "slug": "trzeba-cos-stworzyc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jo-nesbo/lowcy-glow/trzeba-cos-stworzyc",
      "text": "Trzeba coś stworzyć, zanim będzie można się tym dzielić.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jo Nesbø",
        "slug": "jo-nesbo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jo-nesbo"
      },
      "book": {
        "title": "Łowcy głów",
        "slug": "lowcy-glow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jo-nesbo/lowcy-glow"
      },
      "character": null,
      "chapter": "19. Zabójstwo z premedytacją",
      "chapter_parent": "Część IV: Wybór",
      "page": 164,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T19:26:36"
    },
    {
      "id": "2c3b7fc8-a18f-4943-bc5a-35d61b626f25",
      "slug": "wybaczam-wiekszosci-ludzi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jo-nesbo/lowcy-glow/wybaczam-wiekszosci-ludzi",
      "text": "Wybaczam większości ludzi brak talentu, może dlatego, że sam otrzymałego go niewiele [...]. Ale nie artystom.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jo Nesbø",
        "slug": "jo-nesbo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jo-nesbo"
      },
      "book": {
        "title": "Łowcy głów",
        "slug": "lowcy-glow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jo-nesbo/lowcy-glow"
      },
      "character": "Clas Greve",
      "chapter": "3. Wernisaż",
      "chapter_parent": "Część I: Pierwsze interview",
      "page": 39,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "talent",
          "slug": "talent",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/talent"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T19:25:51"
    },
    {
      "id": "67ef1d21-f988-4eb4-9db8-229ac4433a96",
      "slug": "artysta-ktory-twierdzi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jo-nesbo/lowcy-glow/artysta-ktory-twierdzi",
      "text": "Artysta, który twierdzi, że jest niezrozumiany, niemal zawsze jest złym artystą, którego, niestety, zrozumiano.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jo Nesbø",
        "slug": "jo-nesbo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jo-nesbo"
      },
      "book": {
        "title": "Łowcy głów",
        "slug": "lowcy-glow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jo-nesbo/lowcy-glow"
      },
      "character": "Clas Greve",
      "chapter": "3. Wernisaż",
      "chapter_parent": "Część I: Pierwsze interview",
      "page": 39,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T19:25:49"
    },
    {
      "id": "60d03776-5a0a-45a1-98b5-ae411ff2fbba",
      "slug": "lubie-sztuke-ktora",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jo-nesbo/lowcy-glow/lubie-sztuke-ktora",
      "text": "Lubię sztukę, która coś pokazuje. Ale większość z tego, co widuję, głosi piękno albo prawdę, której tam nie ma. Możliwe, że istniały w zamiarze, ale zabrakło talentu, by je przekazać.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jo Nesbø",
        "slug": "jo-nesbo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jo-nesbo"
      },
      "book": {
        "title": "Łowcy głów",
        "slug": "lowcy-glow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jo-nesbo/lowcy-glow"
      },
      "character": "Clas Greve",
      "chapter": "3. Wernisaż",
      "chapter_parent": "Część I: Pierwsze interview",
      "page": 39,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "prawda",
          "slug": "prawda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prawda"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T19:25:47"
    },
    {
      "id": "0ba15566-1ef9-447c-9047-fce0c13b7d61",
      "slug": "paryz-to-jedyne",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/carlos-ruiz-zafon/cien-wiatru/paryz-to-jedyne",
      "text": "Paryż to jedyne miasto na świecie, gdzie śmierć głodowa uznawana jest wciąż jeszcze za sztukę.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Carlos Ruiz Zafón",
        "slug": "carlos-ruiz-zafon",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/carlos-ruiz-zafon"
      },
      "book": {
        "title": "Cień wiatru",
        "slug": "cien-wiatru",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/carlos-ruiz-zafon/cien-wiatru"
      },
      "character": "Izaak Monfort",
      "chapter": "Rozdział 10",
      "chapter_parent": "Bida z nędzą, 1950-1952",
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "Paryż",
          "slug": "paryz",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/paryz"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T16:56:10"
    },
    {
      "id": "223e576e-66c8-4079-abaa-94d8dfb01495",
      "slug": "religia-polityka-nasza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll/dziecko-na-niebie/religia-polityka-nasza",
      "text": "Religia, polityka, nasza twórczość - w dziewięćdziesięciu procentach wypadków kończy się to głęboką ciszą lub urażeniem uczuć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jonathan Carroll",
        "slug": "jonathan-carroll",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll"
      },
      "book": {
        "title": "Dziecko na niebie",
        "slug": "dziecko-na-niebie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll/dziecko-na-niebie"
      },
      "character": "Weber Gregston",
      "chapter": "Rozdział 3",
      "chapter_parent": "Część trzecia",
      "page": 256,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T13:05:59"
    },
    {
      "id": "660761db-0984-4149-8598-0287a93c8164",
      "slug": "istnieja-rozne-rodzaje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll/dziecko-na-niebie/istnieja-rozne-rodzaje",
      "text": "Istnieją różne rodzaje dumy, lecz móc spojrzeć po latach na coś, co się zrobiło, i wiedzieć, że nadal jest dobre lub ważne, to najlepszy z nich.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jonathan Carroll",
        "slug": "jonathan-carroll",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll"
      },
      "book": {
        "title": "Dziecko na niebie",
        "slug": "dziecko-na-niebie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll/dziecko-na-niebie"
      },
      "character": "Weber Gregston",
      "chapter": "Rozdział 2",
      "chapter_parent": "Część trzecia",
      "page": 236,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "pycha",
          "slug": "pycha",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pycha"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T13:05:53"
    },
    {
      "id": "5ed13a14-2f7e-4587-944d-f8add942b83f",
      "slug": "jezeli-namaluje-tu-jednego",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/franz-kafka/proces/jezeli-namaluje-tu-jednego",
      "text": "Jeżeli namaluję tu jednego przy drugim wszystkich sędziów i pan będzie się przed tym płótnem bronił, więcej pan wskóra niż przed prawdziwym sądem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Franz Kafka",
        "slug": "franz-kafka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/franz-kafka"
      },
      "book": {
        "title": "Proces",
        "slug": "proces",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/franz-kafka/proces"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "sprawiedliwość",
          "slug": "sprawiedliwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sprawiedliwosc"
        },
        {
          "name": "sądy",
          "slug": "sady",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sady"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T12:43:18"
    },
    {
      "id": "a034f8b4-3028-4353-bea7-9ddd18efebde",
      "slug": "kicz-jest-wtornoscia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/ostatnie-historie/kicz-jest-wtornoscia",
      "text": "Kicz jest wtórnością, powieleniem, mimikrą, która usiłuje wykorzystać raz stworzoną formę.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Olga Tokarczuk",
        "slug": "olga-tokarczuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk"
      },
      "book": {
        "title": "Ostatnie historie",
        "slug": "ostatnie-historie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/ostatnie-historie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "kicz",
          "slug": "kicz",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kicz"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:31:12"
    },
    {
      "id": "df98b29f-231b-41bc-8d47-2402d919523d",
      "slug": "kicz-jest-pustym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/ostatnie-historie/kicz-jest-pustym",
      "text": "Kicz jest pustym, bezrefleksyjnym naśladowaniem tego, co zostało naprawdę przeżyte, co zostało odkryte po raz pierwszy i jedyny.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Olga Tokarczuk",
        "slug": "olga-tokarczuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk"
      },
      "book": {
        "title": "Ostatnie historie",
        "slug": "ostatnie-historie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/ostatnie-historie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "kicz",
          "slug": "kicz",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kicz"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:31:09"
    },
    {
      "id": "472b49d6-da8f-4c18-ab13-52055b929bdf",
      "slug": "kazda-rzecz-ktora",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/ostatnie-historie/kazda-rzecz-ktora",
      "text": "Każda rzecz, która udaje inną, by tym samym wywołać uczucia, jest kiczem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Olga Tokarczuk",
        "slug": "olga-tokarczuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk"
      },
      "book": {
        "title": "Ostatnie historie",
        "slug": "ostatnie-historie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/ostatnie-historie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pozory",
          "slug": "pozory",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pozory"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "kicz",
          "slug": "kicz",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kicz"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:29:04"
    },
    {
      "id": "ac215c1e-61ae-4bcc-b6d9-a02852691642",
      "slug": "artysta-ktory-robi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jd-salinger/buszujacy-w-zbozu/artysta-ktory-robi",
      "text": "Artysta, który robi coś za dobrze, jeżeli się nie pilnuje, zaczyna po pewnym czasie popisywać się, starać o efekty, i w końcu robi to coś znacznie gorzej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "J.D. Salinger",
        "slug": "jd-salinger",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jd-salinger"
      },
      "book": {
        "title": "Buszujący W Zbożu",
        "slug": "buszujacy-w-zbozu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jd-salinger/buszujacy-w-zbozu"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział 17",
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "szczerość",
          "slug": "szczerosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szczerosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T10:46:45"
    },
    {
      "id": "a8ea7a76-309f-42ed-a400-c916c1903db6",
      "slug": "aktorzy-na-scenie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jd-salinger/buszujacy-w-zbozu/aktorzy-na-scenie",
      "text": "Aktorzy na scenie nie zachowują się wcale tak jak prawdziwi ludzie. Tylko im się zdaje, że to umieją. Niektórym, tym najlepszym, w pewnym stopniu to się udaje, ale nie na tyle, żeby mnie porwać. Bo jeśli któryś aktor jest naprawdę świetny, wyczuwa się, że on wie, że jest świetny, a to psuje całe wrażenie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "J.D. Salinger",
        "slug": "jd-salinger",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jd-salinger"
      },
      "book": {
        "title": "Buszujący W Zbożu",
        "slug": "buszujacy-w-zbozu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jd-salinger/buszujacy-w-zbozu"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział 16",
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "szczerość",
          "slug": "szczerosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szczerosc"
        },
        {
          "name": "aktorstwo",
          "slug": "aktorstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/aktorstwo"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T10:46:22"
    },
    {
      "id": "3ede385c-6049-445d-bafc-c619e94d8e61",
      "slug": "zasada-gigo-obowiazuje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/przebudzenie/zasada-gigo-obowiazuje",
      "text": "[...] zasada GIGO obowiązuje nie tylko w informatyce, w muzyce także: śmieci na wejściu, śmieci na wyjściu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Przebudzenie",
        "slug": "przebudzenie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/przebudzenie"
      },
      "character": null,
      "chapter": "IV: Dwie gitary - Chrome Roses - Piorun na Skytop",
      "chapter_parent": null,
      "page": 99,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "muzyka",
          "slug": "muzyka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/muzyka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T10:18:56"
    },
    {
      "id": "17187c41-b630-44da-96a7-855b2df0f871",
      "slug": "pomysly-biora-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/znalezione-nie-kradzione/pomysly-biora-sie",
      "text": "Pomysły biorą się znikąd, [...]. Przychodzą bez toksycznego wpływu intelektu autora.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Znalezione nie kradzione",
        "slug": "znalezione-nie-kradzione",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/znalezione-nie-kradzione"
      },
      "character": "John Rothstein",
      "chapter": "Rozdział 50",
      "chapter_parent": "Część 3 Piotruś i wilk",
      "page": 435,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "natchnienie",
          "slug": "natchnienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/natchnienie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T10:13:38"
    },
    {
      "id": "d1f0b8e4-f2bd-4567-8ae7-219ee2a9258e",
      "slug": "zycie-naprawde-nasladuje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/czarna-bezgwiezdna-noc/zycie-naprawde-nasladuje",
      "text": "Życie naprawdę naśladuje sztukę, czasami. A im prymitywniejsza sztuka, tym lepsza imitacja.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Czarna bezgwiezdna noc",
        "slug": "czarna-bezgwiezdna-noc",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/czarna-bezgwiezdna-noc"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Wielki kierowca",
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T10:08:19"
    },
    {
      "id": "49d78074-262a-4dfc-815b-bc6726ded724",
      "slug": "pomysly-nie-wyczerpuja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/bazar-zlych-snow/pomysly-nie-wyczerpuja",
      "text": "„Pomysły nie wyczerpują się tylko dlatego, że człowiek się starzeje. Ciało słabnie, słowa nigdy”.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Bazar złych snów",
        "slug": "bazar-zlych-snow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/bazar-zlych-snow"
      },
      "character": "Herman Wouk",
      "chapter": "Herman Wouk jeszcze żyje",
      "chapter_parent": null,
      "page": 379,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "starość",
          "slug": "starosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/starosc"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-06-21T19:21:05"
    },
    {
      "id": "9181ea6e-2cdf-4310-bd5c-b5d21566e8a7",
      "slug": "przyznaje-ze-moj-proces-tworczy-jest-skupiony-na",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/amanda-lee-koe/ministerstwo-moralnej-paniki/przyznaje-ze-moj-proces-tworczy-jest-skupiony-na",
      "text": "Przyznaję, że mój proces twórczy jest skupiony na sobie. Ale jeśli ci tak zależy - tak, przyznaję, że jestem skupiony na sobie, jak przystało na każdego porządnego artystę.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Amanda Lee Koe",
        "slug": "amanda-lee-koe",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/amanda-lee-koe"
      },
      "book": {
        "title": "Ministerstwo moralnej paniki",
        "slug": "ministerstwo-moralnej-paniki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/amanda-lee-koe/ministerstwo-moralnej-paniki"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Karuzela i Fort",
      "chapter_parent": null,
      "page": 36,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "egoizm",
          "slug": "egoizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/egoizm"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-03-29T17:58:35"
    }
  ]
}
