{
  "type": "topic",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "name": "religia",
  "slug": "religia",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia",
  "heading": "Cytaty o religii",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia.md",
  "quotes_count": 309,
  "authors_count": 141,
  "parent": null,
  "children": [
    {
      "name": "bóg",
      "slug": "bog",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog",
      "heading": "Cytaty o Bogu"
    },
    {
      "name": "wiara",
      "slug": "wiara",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara",
      "heading": "Cytaty o wierze"
    },
    {
      "name": "modlitwa",
      "slug": "modlitwa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/modlitwa",
      "heading": "Cytaty o modlitwie"
    },
    {
      "name": "grzech",
      "slug": "grzech",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/grzech",
      "heading": "Cytaty o grzechu"
    },
    {
      "name": "kościół",
      "slug": "kosciol",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol",
      "heading": "Cytaty o kościele"
    },
    {
      "name": "piekło",
      "slug": "pieklo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pieklo",
      "heading": "Cytaty o piekle"
    },
    {
      "name": "chrześcijaństwo",
      "slug": "chrzescijanstwo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chrzescijanstwo",
      "heading": "Cytaty o chrześcijaństwie"
    },
    {
      "name": "ateizm",
      "slug": "ateizm",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ateizm",
      "heading": "Cytaty o ateizmie"
    },
    {
      "name": "cuda",
      "slug": "cuda",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cuda",
      "heading": "Cytaty o cudach"
    },
    {
      "name": "teologia",
      "slug": "teologia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/teologia",
      "heading": "Cytaty o teologii"
    },
    {
      "name": "świętość",
      "slug": "swietosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/swietosc",
      "heading": "Cytaty o świętości"
    },
    {
      "name": "duchowni",
      "slug": "duchowni",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/duchowni",
      "heading": "Cytaty o duchownych"
    },
    {
      "name": "mitologia",
      "slug": "mitologia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mitologia",
      "heading": "Cytaty o mitologii"
    },
    {
      "name": "szatan",
      "slug": "szatan",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szatan",
      "heading": "Cytaty o szatanie"
    },
    {
      "name": "zbawienie",
      "slug": "zbawienie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zbawienie",
      "heading": "Cytaty o zbawieniu"
    },
    {
      "name": "buddyzm",
      "slug": "buddyzm",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/buddyzm",
      "heading": "Cytaty o buddyzmie"
    },
    {
      "name": "anioły",
      "slug": "anioly",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/anioly",
      "heading": "Cytaty o aniołach"
    },
    {
      "name": "judaizm",
      "slug": "judaizm",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm",
      "heading": "Cytaty o judaizmie"
    },
    {
      "name": "diabły",
      "slug": "diably",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/diably",
      "heading": "Cytaty o diabłach"
    },
    {
      "name": "prorocy",
      "slug": "prorocy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prorocy",
      "heading": "Cytaty o prorokach"
    },
    {
      "name": "pokuta",
      "slug": "pokuta",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pokuta",
      "heading": "Cytaty o pokucie"
    },
    {
      "name": "reinkarnacja",
      "slug": "reinkarnacja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/reinkarnacja",
      "heading": "Cytaty o reinkarnacji"
    },
    {
      "name": "rytuały",
      "slug": "rytualy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rytualy",
      "heading": "Cytaty o rytuałach"
    },
    {
      "name": "Boże Narodzenie",
      "slug": "boze-narodzenie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/boze-narodzenie",
      "heading": "Cytaty o Bożym Narodzeniu"
    },
    {
      "name": "spowiedź",
      "slug": "spowiedz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spowiedz",
      "heading": "Cytaty o spowiedzi"
    }
  ],
  "quotes": [
    {
      "id": "c51958e6-1294-45f9-af1d-fd67189dca2d",
      "slug": "biblia-jest-dobra",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/gertruda/biblia-jest-dobra",
      "text": "Biblia jest dobra, to droga do wiedzy. Ale jeszcze nie sama wiedza.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Hermann Hesse",
        "slug": "hermann-hesse",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse"
      },
      "book": {
        "title": "Gertruda",
        "slug": "gertruda",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/gertruda"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 63,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiedza",
          "slug": "wiedza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiedza"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-27T22:05:29"
    },
    {
      "id": "94561955-7cb5-4d59-a87a-8e127fb07233",
      "slug": "zachowane-swiadectwa-wskazuja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-liponski/narodziny-cywilizacji-wysp-brytyjskich/zachowane-swiadectwa-wskazuja",
      "text": "Zachowane świadectwa wskazują, że wierzenia Anglów i Saksonów z chwilą ich przybycia do Brytanii (…) nie zawierały elementu pokory wobec bogów, nie mówiąc już o ich ziemskich sługach. Toteż kontynuując takie nastawienie do religii i przyjmując chrześcijaństwo, przodkowie współczesnych Anglików ukorzyli się co prawda przed nowym Bogiem, ale nigdy nie bili zbyt głębokich pokłonów jego duszpasterzom…",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wojciech Liponski",
        "slug": "wojciech-liponski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-liponski"
      },
      "book": {
        "title": "Narodziny cywilizacji Wysp Brytyjskich",
        "slug": "narodziny-cywilizacji-wysp-brytyjskich",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-liponski/narodziny-cywilizacji-wysp-brytyjskich"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 244,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "pokora",
          "slug": "pokora",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pokora"
        },
        {
          "name": "duchowni",
          "slug": "duchowni",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/duchowni"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wojciech_Lipo%C5%84ski#Narodziny_cywilizacji_Wysp_Brytyjskich",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:45"
    },
    {
      "id": "174cbd0e-c347-4ef1-b228-3cedf9168e83",
      "slug": "humanizm-religijny-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kjell-askildsen/ostatnie-zapiski-thomasa-f-dla-ogolu/humanizm-religijny-jest",
      "text": "Humanizm religijny jest w niemałym stopniu cyniczny, och, humanizm w ogóle.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kjell Askildsen",
        "slug": "kjell-askildsen",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kjell-askildsen"
      },
      "book": {
        "title": "Ostatnie zapiski Thomasa F. dla ogółu",
        "slug": "ostatnie-zapiski-thomasa-f-dla-ogolu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kjell-askildsen/ostatnie-zapiski-thomasa-f-dla-ogolu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 69,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "cynizm",
          "slug": "cynizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cynizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kjell_Askildsen#Ostatnie_zapiski_Thomasa_F._dla_og%C3%B3%C5%82u",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:35"
    },
    {
      "id": "b11c2f57-7b84-458e-aa9b-822e7d5324ef",
      "slug": "malo-oryginalne-stwierdzenie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky/klopot-z-testosteronem-i-inne-eseje-z-biologii-ludzkich-tarapatow/malo-oryginalne-stwierdzenie",
      "text": "Mało oryginalne stwierdzenie, do którego teraz dochodzę, powinno być oczywiste: istnieje niepokojące podobieństwo między rytuałami towarzyszącymi zaburzeniu obsesyjno-kompulsyjnemu i rytuałami przestrzeganymi przez ludzi religijnych.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert M. Sapolsky",
        "slug": "robert-m-sapolsky",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky"
      },
      "book": {
        "title": "Kłopot z testosteronem i inne eseje z biologii ludzkich tarapatów",
        "slug": "klopot-z-testosteronem-i-inne-eseje-z-biologii-ludzkich-tarapatow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky/klopot-z-testosteronem-i-inne-eseje-z-biologii-ludzkich-tarapatow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 244,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "zaburzenia psychiczne",
          "slug": "zaburzenia-psychiczne",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zaburzenia-psychiczne"
        },
        {
          "name": "rytuały",
          "slug": "rytualy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rytualy"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Sapolsky#K%C5%82opot_z_testosteronem_i_inne_eseje_z_biologii_ludzkich_tarapat%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:29"
    },
    {
      "id": "ad0cdb19-0723-4df6-a914-8f5d389b1426",
      "slug": "mowiac-wprost-wiekszosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky/zachowuj-sie-jak-biologia-wydobywa-z-nas-to-co-najgorsze-i-to-co-najlepsze/mowiac-wprost-wiekszosc",
      "text": "Mówiąc wprost, większość ludzi na świecie odziedziczyła wierzenia i poglądy na temat natury narodzin, śmierci i życia od nieznających pisma ludów pasterskich Środkowego Wschodu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert M. Sapolsky",
        "slug": "robert-m-sapolsky",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky"
      },
      "book": {
        "title": "Zachowuj się. Jak biologia wydobywa z nas to, co najgorsze, i to, co najlepsze",
        "slug": "zachowuj-sie-jak-biologia-wydobywa-z-nas-to-co-najgorsze-i-to-co-najlepsze",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky/zachowuj-sie-jak-biologia-wydobywa-z-nas-to-co-najgorsze-i-to-co-najlepsze"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 403,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "tradycja",
          "slug": "tradycja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tradycja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Sapolsky#Zachowuj_si%C4%99._Jak_biologia_wydobywa_z_nas_to,_co_najgorsze,_i_to,_co_najlepsze",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:29"
    },
    {
      "id": "9aba7a51-aedc-44ee-83ce-60be10ab6cef",
      "slug": "zyjemy-w-czasach",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky/klopot-z-testosteronem-i-inne-eseje-z-biologii-ludzkich-tarapatow/zyjemy-w-czasach",
      "text": "Żyjemy w czasach, w których przywódcy religijni i psychoterapeuci często zajmują mniej więcej te same nisze w, odpowiednio, sekciarskich i pozasekciarskich ekosystemach. Jesteśmy doskonale obeznani z obrazami takich duchowych przywódców, rozdających ukojenie i wgląd w siebie – doradzających młodym ludziom przed ślubem, pocieszających żałobników, służących nam w naszym bólu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert M. Sapolsky",
        "slug": "robert-m-sapolsky",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky"
      },
      "book": {
        "title": "Kłopot z testosteronem i inne eseje z biologii ludzkich tarapatów",
        "slug": "klopot-z-testosteronem-i-inne-eseje-z-biologii-ludzkich-tarapatow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky/klopot-z-testosteronem-i-inne-eseje-z-biologii-ludzkich-tarapatow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 251,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "duchowni",
          "slug": "duchowni",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/duchowni"
        },
        {
          "name": "terapia",
          "slug": "terapia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/terapia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Sapolsky#K%C5%82opot_z_testosteronem_i_inne_eseje_z_biologii_ludzkich_tarapat%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:29"
    },
    {
      "id": "3fdec8af-9a27-4432-9cbc-3789f4737252",
      "slug": "zalozenia-teorii-szamanizmu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky/klopot-z-testosteronem-i-inne-eseje-z-biologii-ludzkich-tarapatow/zalozenia-teorii-szamanizmu",
      "text": "Założenia teorii szamanizmu opierającego się na psychopatologii równie dobrze pozwalają zrozumieć korzenie głównych religii świata zachodniego.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert M. Sapolsky",
        "slug": "robert-m-sapolsky",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky"
      },
      "book": {
        "title": "Kłopot z testosteronem i inne eseje z biologii ludzkich tarapatów",
        "slug": "klopot-z-testosteronem-i-inne-eseje-z-biologii-ludzkich-tarapatow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky/klopot-z-testosteronem-i-inne-eseje-z-biologii-ludzkich-tarapatow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 236,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "zaburzenia psychiczne",
          "slug": "zaburzenia-psychiczne",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zaburzenia-psychiczne"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Sapolsky#K%C5%82opot_z_testosteronem_i_inne_eseje_z_biologii_ludzkich_tarapat%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:29"
    },
    {
      "id": "6d0d56ab-416b-45bc-a5f9-54c8baf3f9bb",
      "slug": "wyjasnie-to-wam",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wilhelm-busch/jezus-naszym-przeznaczeniem-wydanie-skrocone/wyjasnie-to-wam",
      "text": "Wyjaśnię to Wam obrazowo. Wyobraźcie sobie, że stoicie przed ścianą gęstej mgły. Za nią ukryty jest Bóg. Ludzie nie mogą żyć bez Boga i zaczynają Go szukać. Próbują się przedostać przez tę mgłę. Usiłują to zrobić wszystkie religie, bo wszystkie religie są poszukiwaniem Boga. I wszystkie one mają jedną wspólną cechę: błądzą we mgle i nie znajdują Boga.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wilhelm Busch",
        "slug": "wilhelm-busch",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wilhelm-busch"
      },
      "book": {
        "title": "Jezus naszym przeznaczeniem. Wydanie skrócone",
        "slug": "jezus-naszym-przeznaczeniem-wydanie-skrocone",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wilhelm-busch/jezus-naszym-przeznaczeniem-wydanie-skrocone"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 9,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "poszukiwanie",
          "slug": "poszukiwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/poszukiwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wilhelm_Busch_(pastor)#Jezus_naszym_przeznaczeniem_(1967)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:28"
    },
    {
      "id": "f2bf5b42-9d72-4fe5-8951-a24254d24a1b",
      "slug": "religia-ktora-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/alessandro-pronzato/niewygodne-ewangelie/religia-ktora-nie",
      "text": "Religia, która nie przejawia się w miłości, zasługuje na jedno imię: hipokryzja.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Alessandro Pronzato",
        "slug": "alessandro-pronzato",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/alessandro-pronzato"
      },
      "book": {
        "title": "Niewygodne ewangelie",
        "slug": "niewygodne-ewangelie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/alessandro-pronzato/niewygodne-ewangelie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 219,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "hipokryzja",
          "slug": "hipokryzja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/hipokryzja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Alessandro_Pronzato#Niewygodne_Ewangelie_(1965)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:27"
    },
    {
      "id": "50cc97ff-33a9-4af7-a57a-ddb08a3481d7",
      "slug": "uznawanie-rzeczywistego-istnienia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-dowiat/chrzest-polski/uznawanie-rzeczywistego-istnienia",
      "text": "Uznawanie rzeczywistego istnienia różnych zwalczających się bogów wiodło w naturalny sposób do wiary, że jedni z nich są silniejsi, inni zaś słabsi. Jedna porażka o niczym jeszcze nie świadczyła, lecz jeśli jakiś lud stale ponosił klęski wojenne, to już wyraźnie dowodziło, że jego bóg-opiekun natrafił na silniejszego rywala. Oczywiście taki bóg, który okazywał się za słaby, by obronić swój lud, tracił na wartości i oglądano się wówczas za lepszym.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jerzy Dowiat",
        "slug": "jerzy-dowiat",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-dowiat"
      },
      "book": {
        "title": "Chrzest Polski",
        "slug": "chrzest-polski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-dowiat/chrzest-polski"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 57,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "wojna",
          "slug": "wojna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jerzy_Dowiat#Chrzest_Polski",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:23"
    },
    {
      "id": "edc0686e-1595-4302-937a-71cc9292ffa3",
      "slug": "w-dosc-powszechnym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bart-d-ehrman/nowy-testament-historyczne-wprowadzenie-do-literatury-wczesnochrzescijanskiej/w-dosc-powszechnym",
      "text": "W dość powszechnym mniemaniu pierwotne chrześcijaństwo było monolitem, który dopiero wraz z upływem czasu (zwłaszcza po reformacji) uległ rozbiciu. Historycy jednak nie mają wątpliwości, że na tle tego, co działo się w odległej przeszłości, różnorodność współczesnego chrześcijaństwa prezentuje się wręcz skromnie. Gdybyśmy cofnęli zegar o 1850 lat, do ostatnich dekad II wieku n.e., odnaleźlibyśmy tam ludzi, którzy nazywali siebie chrześcijanami, ale wierzyli w rzeczy, o który nikt dziś nie słyszał; chrześcijan głoszących, że istnieje dwóch, a nawet trzydziestu lub trzystu sześćdziesięciu pięciu bogów; chrześcijan, którzy twierdzili, że Stary Testament jest złą księgą inspirowaną przez złe bóstwo; chrześcijan wierzących, że Bóg nie stworzył świata i nie ma z nim nic wspólnego; chrześcijan, którzy utrzymywali, że Jezus nie był człowiekiem lub nie miał duszy ludzkiej bądź nigdy nie narodził się albo nie umarł.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Bart D. Ehrman",
        "slug": "bart-d-ehrman",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bart-d-ehrman"
      },
      "book": {
        "title": "Nowy testament. Historyczne wprowadzenie do literatury wczesnochrześcijańskiej",
        "slug": "nowy-testament-historyczne-wprowadzenie-do-literatury-wczesnochrzescijanskiej",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bart-d-ehrman/nowy-testament-historyczne-wprowadzenie-do-literatury-wczesnochrzescijanskiej"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 18,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "chrześcijaństwo",
          "slug": "chrzescijanstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chrzescijanstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Bart_D._Ehrman#Nowy_Testament._Historyczne_wprowadzenie_do_literatury_wczesnochrze%C5%9Bcija%C5%84skiej",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:19"
    },
    {
      "id": "fac28722-dd9d-44c8-8360-75a25b674c2c",
      "slug": "w-dwudziestowiecznej-anglii",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-storr/kolosy-na-glinianych-nogach-studium-guru/w-dwudziestowiecznej-anglii",
      "text": "W dwudziestowiecznej Anglii osoba ogłaszająca się Synem Bożym, który po śmierci ponownie zstąpi z niebios, z pewnością zwróciłaby uwagę psychiatrów. Wcześniejsze pokolenia przyjmowały jednak tego rodzaju deklaracje bez większego zaskoczenia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Anthony Storr",
        "slug": "anthony-storr",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-storr"
      },
      "book": {
        "title": "Kolosy na glinianych nogach. Studium guru",
        "slug": "kolosy-na-glinianych-nogach-studium-guru",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-storr/kolosy-na-glinianych-nogach-studium-guru"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 201,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "szaleństwo",
          "slug": "szalenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szalenstwo"
        },
        {
          "name": "prorocy",
          "slug": "prorocy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prorocy"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anthony_Storr#Kolosy_na_glinianych_nogach._Studium_guru",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:14"
    },
    {
      "id": "ca7068fb-b435-4bbf-9025-094891d554b0",
      "slug": "osobliwe-systemy-wierzen",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-storr/kolosy-na-glinianych-nogach-studium-guru/osobliwe-systemy-wierzen",
      "text": "Osobliwe systemy wierzeń podzielane na przykład tylko przez kilka osób, często są uznawane za iluzoryczne. Równie irracjonalne systemy wierzeń podzielane przez miliony nazywane są religiami uniwersalistycznymi. Gdy porównamy rojenia psychotyków z przekonaniami religijnymi normalnych ludzi, nie będziemy już mogli powiedzieć, że jeden z tych systemów przekonań jest iluzoryczny, a drugi zdrowy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Anthony Storr",
        "slug": "anthony-storr",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-storr"
      },
      "book": {
        "title": "Kolosy na glinianych nogach. Studium guru",
        "slug": "kolosy-na-glinianych-nogach-studium-guru",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-storr/kolosy-na-glinianych-nogach-studium-guru"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 274,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "złudzenia",
          "slug": "zludzenia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zludzenia"
        },
        {
          "name": "szaleństwo",
          "slug": "szalenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szalenstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anthony_Storr#Kolosy_na_glinianych_nogach._Studium_guru",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:13"
    },
    {
      "id": "c02f58a5-05f4-45a6-902c-3158f59f7798",
      "slug": "pomimo-dziesiatek-tysiecy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andrzej-dragan/kwantechizm-czyli-klatka-na-ludzi/pomimo-dziesiatek-tysiecy",
      "text": "Pomimo dziesiątek tysięcy eksperymentalnych prób, nikomu nie udało się uzyskać choćby jednego doświadczalnego wyniku, który podważałby teorię względności bądź teorię kwantową. Jest oczywiste, że pierwsza osoba, która zdoła wykonać taki eksperyment, ma Nagrodę Nobla w kieszeni. Bowiem za skuteczne kontestowanie status quo w fizyce się nagradza, a nie ekskomunikuje, jak w religii.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Andrzej Dragan",
        "slug": "andrzej-dragan",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andrzej-dragan"
      },
      "book": {
        "title": "Kwantechizm, czyli klatka na ludzi",
        "slug": "kwantechizm-czyli-klatka-na-ludzi",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andrzej-dragan/kwantechizm-czyli-klatka-na-ludzi"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 216,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "nauka",
          "slug": "nauka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nauka"
        },
        {
          "name": "fizyka",
          "slug": "fizyka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fizyka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Andrzej_Dragan#Kwantechizm_czyli_klatka_na_ludzi",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:13"
    },
    {
      "id": "0281e954-b92e-407d-9b74-0135265addaf",
      "slug": "w-historii-wierzen",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wladyslaw-kopalinski/moj-przyjaciel-idzi/w-historii-wierzen",
      "text": "(…) w historii wierzeń ludzkich nie zdarzyło się jeszcze, aby bogowie mieli więcej wiedzy od swych wyznawców. Często posiadali jej mniej. Kopernik świadkiem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Władysław Kopaliński",
        "slug": "wladyslaw-kopalinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wladyslaw-kopalinski"
      },
      "book": {
        "title": "Mój przyjaciel Idzi",
        "slug": "moj-przyjaciel-idzi",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wladyslaw-kopalinski/moj-przyjaciel-idzi"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 16,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "wiedza",
          "slug": "wiedza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiedza"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/W%C5%82adys%C5%82aw_Kopali%C5%84ski#M%C3%B3j_przyjaciel_Idzi",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:13"
    },
    {
      "id": "5add96d5-d30c-47a3-a384-bae39a1b5efc",
      "slug": "ksiega-nie-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ajahn-brahm/opowiesci-buddyjskiego-mnicha-licencja-na-szczescie/ksiega-nie-jest",
      "text": "Księga nie jest religią. Nie jest nią również żaden posąg, budynek ani kapłan. Oni wszyscy są zaledwie „pojemnikami”.[...] Kiedy zaczniemy dostrzegać różnicę pomiędzy pojemnikiem a jego zawartością, wszyscy będziemy w stanie zabezpieczać w sobie ową zawartość, nawet wtedy, gdy same pojemniki ulegną zniszczeniu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ajahn Brahm",
        "slug": "ajahn-brahm",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ajahn-brahm"
      },
      "book": {
        "title": "Opowieści buddyjskiego mnicha. Licencja na szczęście",
        "slug": "opowiesci-buddyjskiego-mnicha-licencja-na-szczescie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ajahn-brahm/opowiesci-buddyjskiego-mnicha-licencja-na-szczescie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 11,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "symbole",
          "slug": "symbole",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/symbole"
        },
        {
          "name": "buddyzm",
          "slug": "buddyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/buddyzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Opowie%C5%9Bci_buddyjskiego_mnicha._Licencja_na_szcz%C4%99%C5%9Bcie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:03"
    },
    {
      "id": "5b289056-1f74-40e5-8fa5-64ea94e14867",
      "slug": "chrzescijanie-i-muzulmanie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bhaktiwedanta-swami-prabhupada/nauki-krolowej-kunti/chrzescijanie-i-muzulmanie",
      "text": "Chrześcijanie i muzułmanie także są bhaktami, ponieważ modlą się do Pana o chleb powszedni. Zwracając się do Boga w ten sposób – nawet nie wiedząc zbyt wiele i stojąc niżej od innych – czynią pierwszy krok w życiu duchowym. Chodzenie do kościoła czy meczetu to także pobożna czynność (caturvidhā bhajante māṁ janāḥ sukṛtino 'rjuna). Ci, którzy tak zaczynają, pewnego dnia staną się czystymi bhaktami. Propaganda wymierzona przeciwko chodzeniu do kościoła, świątyni czy meczetu jest niebezpieczna dla wszystkich.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Bhaktiwedanta Swami Prabhupada",
        "slug": "bhaktiwedanta-swami-prabhupada",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bhaktiwedanta-swami-prabhupada"
      },
      "book": {
        "title": "Nauki Królowej Kunti",
        "slug": "nauki-krolowej-kunti",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bhaktiwedanta-swami-prabhupada/nauki-krolowej-kunti"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 144,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "tolerancja",
          "slug": "tolerancja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tolerancja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/A._C._Bhaktiwedanta_Swami_Prabhupada#Nauki_Kr%C3%B3lowej_Kunt%C4%AB",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:02"
    },
    {
      "id": "49446b1d-97b5-4bfc-836b-1dadbe6318c8",
      "slug": "religia-to-sprawa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/elzbieta-cherezinska/gra-w-kosci/religia-to-sprawa",
      "text": "Religia to sprawa państwowa. Ale wiara to rzecz prywatna, intymna niemalże.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Elżbieta Cherezińska",
        "slug": "elzbieta-cherezinska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/elzbieta-cherezinska"
      },
      "book": {
        "title": "Gra w kości",
        "slug": "gra-w-kosci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/elzbieta-cherezinska/gra-w-kosci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 184,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gra_w_ko%C5%9Bci_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:56"
    },
    {
      "id": "d71cabee-4737-4d50-92bc-02101e46b5f9",
      "slug": "kazda-budowla-sakralna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jean-hani/symbolika-swiatyni-chrzescijanskiej/kazda-budowla-sakralna",
      "text": "Każda budowla sakralna jest kosmiczna, to znaczy – zbudowana na podobieństwo świata.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jean Hani",
        "slug": "jean-hani",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jean-hani"
      },
      "book": {
        "title": "Symbolika świątyni chrześcijańskiej",
        "slug": "symbolika-swiatyni-chrzescijanskiej",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jean-hani/symbolika-swiatyni-chrzescijanskiej"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "symbole",
          "slug": "symbole",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/symbole"
        },
        {
          "name": "architektura",
          "slug": "architektura",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/architektura"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jean_Hani#Symbolika_%C5%9Bwi%C4%85tyni_chrze%C5%9Bcija%C5%84skiej",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:58"
    },
    {
      "id": "ff5cc1dc-ae88-4321-a917-a3c361d1d7ca",
      "slug": "dlaczego-politeizm-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/allan-kardec/ksiega-duchow/dlaczego-politeizm-jest",
      "text": "Dlaczego politeizm jest jedną z najdawniejszych i najbardziej rozpowszechnionych religii, chociaż jest wierzeniem mylnym? „Gdy poprzez stopniową inwolucję w świecie grubej materii upadły duch ludzki zatracał coraz bardziej pamięć o Ojcu i Stworzycielu, przypominała mu Go cała przyroda tajemniczą swą mową. Wszystko, co przewyższało zakres jego pojęć nabierało dla niego mocy boskiej, a że otaczało go wiele przeróżnych tajemnic i wiele niepojętych dla niego potęg przyrody, powstawała w jego umyśle, wiara w wiele różnych bóstw. Ale zawsze istnieli ludzie świata, którzy rozumieli iż mnóstwo różnych sił nie może rządzić światem bez wyższego kierownictwa i ci wznosili się do pojęcia jednego Boga.”",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Allan Kardec",
        "slug": "allan-kardec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/allan-kardec"
      },
      "book": {
        "title": "Księga Duchów",
        "slug": "ksiega-duchow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/allan-kardec/ksiega-duchow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 138,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Allan_Kardec#Ksi%C4%99ga_duch%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:57"
    },
    {
      "id": "78cd1b35-d903-4e8a-bf58-c1ec1b03a3ea",
      "slug": "wiekszosc-z-nas",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-cornwell/nieprzyjaciel-boga/wiekszosc-z-nas",
      "text": "Większość z nas jednak obawia się chaosu i dlatego próbujemy wprowadzić porządek. Kiedy jednak panuje porządek, nie potrzebujemy już bogów. Gdy wszystko jest uporządkowane i na swoim miejscu, nie zdarza się nic nieoczekiwanego. Jeżeli wszystko rozumiesz, to nie ma miejsca na czary. Wzywasz bogów tylko wtedy, kiedy jesteś zagubiony i wylękniony. Oni jednak lubią być wzywani, czują się bowiem wtedy potężni, i dlatego właśnie chcą, żeby panował chaos.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Bernard Cornwell",
        "slug": "bernard-cornwell",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-cornwell"
      },
      "book": {
        "title": "Nieprzyjaciel Boga",
        "slug": "nieprzyjaciel-boga",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-cornwell/nieprzyjaciel-boga"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "chaos",
          "slug": "chaos",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chaos"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Bernard_Cornwell#Nieprzyjaciel_Boga",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:33"
    },
    {
      "id": "118bcb0a-fe0d-4745-a272-cfa7d6040cda",
      "slug": "bogowie-nienawidza-porzadku",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-cornwell/nieprzyjaciel-boga/bogowie-nienawidza-porzadku",
      "text": "– Bogowie nienawidzą porządku – burknął [Merlin]. – Porządek, Derfel, niszczy bogów, bogowie zatem muszą zniszczyć porządek.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Bernard Cornwell",
        "slug": "bernard-cornwell",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-cornwell"
      },
      "book": {
        "title": "Nieprzyjaciel Boga",
        "slug": "nieprzyjaciel-boga",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-cornwell/nieprzyjaciel-boga"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "chaos",
          "slug": "chaos",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chaos"
        },
        {
          "name": "mitologia",
          "slug": "mitologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mitologia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Bernard_Cornwell#Nieprzyjaciel_Boga",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:33"
    },
    {
      "id": "5b14ab20-6533-480f-8193-feca45023daf",
      "slug": "religia-a-szczegolnie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emma-goldman/anarchizm-i-inne-eseje/religia-a-szczegolnie",
      "text": "Religia, a szczególnie religia chrześcijańska, skazała kobietę na los osoby podwładnej, niewolnicy. Ogranicza jej naturę i więzi duszę; a przecież chrześcijaństwo w kobiecie ma największego sprzymierzeńca, najbardziej oddaną czcicielkę. Istotnie można rzec, że religia dawno już przestałaby grać rolę w życiu ludzi, gdyby nie poparcie, jakiego jej udzielają kobiety.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Emma Goldman",
        "slug": "emma-goldman",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emma-goldman"
      },
      "book": {
        "title": "Anarchizm i inne eseje",
        "slug": "anarchizm-i-inne-eseje",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emma-goldman/anarchizm-i-inne-eseje"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 167,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "kobiety",
          "slug": "kobiety",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kobiety"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "patriarchat",
          "slug": "patriarchat",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/patriarchat"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Emma_Goldman#Anarchizm_i_inne_eseje",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:12"
    },
    {
      "id": "6ee3e919-3e05-4261-a73f-de988d77e1a7",
      "slug": "religia-wiara-poboznosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki/macierzynskie-serce-maryi/religia-wiara-poboznosc",
      "text": "Religia, wiara, pobożność są przede wszystkim dziełem najwyższych władz naszej duszy, jakimi są rozum i wola, a uczucia są tu tylko przygrywką, której bynajmniej lekceważyć nie należy, ale której na pierwsze miejsce wysuwać nie wolno. Najważniejszym w naszym życiu religijnym jest głębokie przekonanie o prawdach wiodących nas do zbawienia, a na takie przekonanie winno się składać i uznanie ich przez oświecony wiarą rozum i umiłowanie przez wolę, w której panuje nadzieja i miłość.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jacek Woroniecki",
        "slug": "jacek-woroniecki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki"
      },
      "book": {
        "title": "Macierzyńskie serce Maryi",
        "slug": "macierzynskie-serce-maryi",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki/macierzynskie-serce-maryi"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 13,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "emocje",
          "slug": "emocje",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/emocje"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jacek_Woroniecki#Macierzy%C5%84skie_Serce_Maryi",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:06"
    },
    {
      "id": "9a7666a1-4708-4246-ac46-0834365bf3a5",
      "slug": "niechaj-zreszta-nikczemne",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/julien-offray-de-la-mettrie/czlowiek-maszyna/niechaj-zreszta-nikczemne",
      "text": "Niechaj zresztą nikczemne pospólstwo myśli sobie inaczej, niechaj śmie twierdzić, iż nie ma prawości bez wiary w objawienie – słowem, iż potrzeba którejkolwiek bądź innej religii niż religia naturalna! O nędzy! O litości! I jakież to dobre mniemanie wpaja nam każdy o swojej religii! Nie zabiegamy tutaj o poklask gminu. Kto wznosi w swym sercu ołtarz zabobonowi, ten jest urodzonym bałwochwalcą, pozbawionym poczucia cnoty.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Julien Offray de la Mettrie",
        "slug": "julien-offray-de-la-mettrie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/julien-offray-de-la-mettrie"
      },
      "book": {
        "title": "Człowiek-maszyna",
        "slug": "czlowiek-maszyna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/julien-offray-de-la-mettrie/czlowiek-maszyna"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 109,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "moralność",
          "slug": "moralnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moralnosc"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "przesądy",
          "slug": "przesady",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przesady"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Julien_Offray_de_La_Mettrie#Cz%C5%82owiek-maszyna_(1748)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:53"
    },
    {
      "id": "29de008b-a360-42c8-a07d-c7d91ee877f6",
      "slug": "nie-podaje-przez",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/julien-offray-de-la-mettrie/czlowiek-maszyna/nie-podaje-przez",
      "text": "Nie podaję przez to w wątpliwość istnienia Najwyższego Jestestwa; wydaje mi się przeciwnie, że przemawia za nim wszelkie prawdopodobieństwo. Ponieważ jednak istnienie tego Jestestwa, podobnie jak istnienie jakichkolwiek bądź innych jestestw, nie wykazuje niezbędności jakiegokolwiek kultu, jest ono więc prawdą teoretyczną, nie dająca się zgoła zastosować w praktyce: opierając się przeto na tylu doświadczeniach, rzec można, że religia nie jest podstawą bezwzględnej uczciwości z tegoż powodu, z którego ateizm nie wyłącza tej cnoty.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Julien Offray de la Mettrie",
        "slug": "julien-offray-de-la-mettrie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/julien-offray-de-la-mettrie"
      },
      "book": {
        "title": "Człowiek-maszyna",
        "slug": "czlowiek-maszyna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/julien-offray-de-la-mettrie/czlowiek-maszyna"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 103,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "uczciwość",
          "slug": "uczciwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/uczciwosc"
        },
        {
          "name": "ateizm",
          "slug": "ateizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ateizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Julien_Offray_de_La_Mettrie#Cz%C5%82owiek-maszyna_(1748)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:53"
    },
    {
      "id": "e7ba13f9-a9e7-4b1b-858d-4b8638d34e94",
      "slug": "kazda-epoka-tworzy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wasilij-grossman/zycie-i-los/kazda-epoka-tworzy",
      "text": "Każda epoka tworzy bóstwo na swoje podobieństwo.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wasilij Grossman",
        "slug": "wasilij-grossman",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wasilij-grossman"
      },
      "book": {
        "title": "Życie i los",
        "slug": "zycie-i-los",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wasilij-grossman/zycie-i-los"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wasilij_Grossman#%C5%BBycie_i_los_(1959)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:52"
    },
    {
      "id": "3745beb8-53eb-4505-ad15-f87873bf0138",
      "slug": "gdy-zaczalem-szesnasty",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-potocki/rekopis-znaleziony-w-saragossie/gdy-zaczalem-szesnasty",
      "text": "Gdy zacząłem szesnasty rok, Ojciec postanowił nas przypuścić do tajemnic kabały Sefirot. Naprzód dał nam do ręki Sefer Sohar, czyli tak zwaną „jasną księgę”, z której nic nie można zrozumieć, tak dalece jasność dzieła ślepi umysł patrzącego.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jan Potocki",
        "slug": "jan-potocki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-potocki"
      },
      "book": {
        "title": "Rękopis znaleziony w Saragossie",
        "slug": "rekopis-znaleziony-w-saragossie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-potocki/rekopis-znaleziony-w-saragossie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 100,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/R%C4%99kopis_znaleziony_w_Saragossie_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:52"
    },
    {
      "id": "dbcea691-f7fc-4b50-8a96-1bdcf5331cfc",
      "slug": "tym-co-w-spotkaniach",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/karol-modzelewski/barbarzynska-europa/tym-co-w-spotkaniach",
      "text": "Tym, co w spotkaniach z chrześcijańskimi misjonarzami (…) napawało barbarzyńców grozą, był nie tyle sam obcy bóg, ile wymagania monoteizmu. Nie brak świadectw, że poganie gotowi byli włączyć Chrystusa do swego panteonu, nie kwestionowali bowiem ani jego istnienia, ani jego potęgi (…). Sam chrzest nie przerażał. Przerażało towarzyszące przyjęciu nowej wiary demonstracyjne zniszczenie starego kultu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Karol Modzelewski",
        "slug": "karol-modzelewski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/karol-modzelewski"
      },
      "book": {
        "title": "Barbarzyńska Europa",
        "slug": "barbarzynska-europa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/karol-modzelewski/barbarzynska-europa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "chrześcijaństwo",
          "slug": "chrzescijanstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chrzescijanstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Karol_Modzelewski#Barbarzy%C5%84ska_Europa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:38"
    },
    {
      "id": "4d80670a-464a-47d1-af4a-754012b16b8e",
      "slug": "kosciol-katolicki-to-jedna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/krzysztof-beska/ornat-z-krwi/kosciol-katolicki-to-jedna",
      "text": "(...) Kościół katolicki to jedna wielka instytucja... ubezpieczeniowa! (...) Życie duchowe przeciętnego katolika w naszym kraju niewiele różni się od wykupywania polisy czy opłacania kolejnych rat. (...) A to, że jak damy księdzu, który przychodzi po kolędzie, kopertę z ofiarą, to zapewni nam to bezpieczeństwo na przyszłość. Od czasu do czasu wypada iść do kościoła jak na przegląd rejestracyjny pojazdu. Dziecko wyprawić do komunii, by i ono było bezpieczne i nie czuło się poszkodowane, bo inni dostali prezenty. Wyspowiadać się, żeby nie było ukrytych usterek.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Krzysztof Beśka",
        "slug": "krzysztof-beska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/krzysztof-beska"
      },
      "book": {
        "title": "Ornat z Krwi",
        "slug": "ornat-z-krwi",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/krzysztof-beska/ornat-z-krwi"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 372,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "hipokryzja",
          "slug": "hipokryzja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/hipokryzja"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Krzysztof_Be%C5%9Bka#Ornat_z_krwi",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:38"
    },
    {
      "id": "368f18c4-f45d-46ea-b3ef-597433147f2e",
      "slug": "najpopularniejsze-religie-sa-elastyczne",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-herbert/nikt-naprawde/najpopularniejsze-religie-sa-elastyczne",
      "text": "Najpopularniejsze religie są elastyczne, wielusetletnie dogmaty nagle zostają zmodyfikowane lub po prostu przestają być dogmatami, bo kościół musi iść z duchem czasu, musi się zmieniać, żeby pasować do współczesnego świata, w którym wartości ubywa, a zasady moralne okazują się niepoprawne politycznie. „To prawda, że kiedyś was straszyliśmy. Ale, widzicie, zmieniły się nasze poglądy na te sprawy”. Ciekawe tylko, co na to wszystko powiedzieliby ci, którzy w przeszłości ponieśli karę za to, co kiedyś było grzechem śmiertelnym, a obecnie nim nie jest.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "James Herbert",
        "slug": "james-herbert",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-herbert"
      },
      "book": {
        "title": "Nikt naprawdę",
        "slug": "nikt-naprawde",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-herbert/nikt-naprawde"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "grzech",
          "slug": "grzech",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/grzech"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/James_Herbert#Nikt_naprawd%C4%99_(2003)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:37"
    },
    {
      "id": "2f35ad29-a21c-46e5-ab28-22ef0c1c5fc0",
      "slug": "suchy-pas-ciagnie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kim-stanley-robinson/2312/suchy-pas-ciagnie",
      "text": "Suchy pas ciągnie się przez ponad połowę masy lądowej Eurazji i Afryki - krajobraz wypalonych skał, ojczyzna zapalczywych religii, które rozprzestrzeniły się i rozogniły resztę świata. Przypadek? (Str. 348)",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kim Stanley Robinson",
        "slug": "kim-stanley-robinson",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kim-stanley-robinson"
      },
      "book": {
        "title": "2312",
        "slug": "2312",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kim-stanley-robinson/2312"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "fanatyzm",
          "slug": "fanatyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fanatyzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kim_Stanley_Robinson#2312",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:32"
    },
    {
      "id": "d92a5dbc-2073-484b-a897-1054d356070b",
      "slug": "wszystkie-religie-i-doktryny",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wiktor-pielewin/napoj-ananasowy-dla-pieknej-damy/wszystkie-religie-i-doktryny",
      "text": "Wszystkie religie i doktryny duchowe spierają się ze sobą z wielu powodów, ale w jednym są zgodne: nie sposób wytłumaczyć człowiekowi czym jest Bóg. Można mu najwyżej wyjaśnić koncepcję Boga i stanie się ona częścią jego bagażu umysłowego. To jednak nie znaczy, że człowiek pozna Boga. To znaczy, że na jego grzbiecie pojawi się jeszcze jedna waliza rupieci, którą poniesie ze sobą na cmentarz.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wiktor Pielewin",
        "slug": "wiktor-pielewin",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wiktor-pielewin"
      },
      "book": {
        "title": "Napój ananasowy dla pięknej damy",
        "slug": "napoj-ananasowy-dla-pieknej-damy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wiktor-pielewin/napoj-ananasowy-dla-pieknej-damy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "wiedza",
          "slug": "wiedza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiedza"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wiktor_Pielewin#Nap%C3%B3j_ananasowy_dla_pi%C4%99knej_damy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:42"
    },
    {
      "id": "26f2525f-b9b0-4248-afcc-f1d64e6f1f80",
      "slug": "kazda-wielka-religia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-scott-bakker/mrok-ktory-nas-poprzedza/kazda-wielka-religia",
      "text": "Każda wielka religia była labiryntem pełnym niezliczonych małych grot, miejsc tajemnych, gdzie abstrakcja znikała i obiekt kultu stawał się na tyle mały, by nieść pocieszenie w codziennych lękach, na tyle znajomy, by można było przed nim otwarcie płakać z powodu spraw nieważnych.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Richard Scott Bakker",
        "slug": "richard-scott-bakker",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-scott-bakker"
      },
      "book": {
        "title": "Mrok, który nas poprzedza",
        "slug": "mrok-ktory-nas-poprzedza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-scott-bakker/mrok-ktory-nas-poprzedza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "pocieszenie",
          "slug": "pocieszenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pocieszenie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mrok,_kt%C3%B3ry_nas_poprzedza#Rozdzia%C5%82_4",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:15"
    },
    {
      "id": "4b0e135f-7a2d-4aec-81ce-e00f8315d726",
      "slug": "schrodinger-zadal-sobie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michal-heller/wszechswiat-u-schylku-stulecia/schrodinger-zadal-sobie",
      "text": "Schrödinger zadał sobie kiedyś pytanie: jakie osiągnięcia nauki najbardziej pomogły religijnemu poglądowi na świat? I sam sobie udzielił odpowiedzi: wyniki Boltzmanna i Einsteina dotyczące natury czasu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Michał Heller",
        "slug": "michal-heller",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michal-heller"
      },
      "book": {
        "title": "Wszechświat u schyłku stulecia",
        "slug": "wszechswiat-u-schylku-stulecia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michal-heller/wszechswiat-u-schylku-stulecia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 154,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "czas",
          "slug": "czas",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czas"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "nauka",
          "slug": "nauka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nauka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Micha%C5%82_Heller#Wszech%C5%9Bwiat_u_schy%C5%82ku_stulecia_(1994)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:10"
    },
    {
      "id": "864556e0-109a-482d-89d1-3e3d2707c810",
      "slug": "indianie-maja-bardzo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/miasto-bestii/indianie-maja-bardzo",
      "text": "Indianie mają bardzo bogate życie duchowe, wierzą, że wszystko posiada duszę: drzewa, zwierzęta, rzeki, chmury. Dla nich duch i materia nie są rozdzielne. Nie rozumieją prostoty obcych religii obcych, mówią, że to ta sama historia tylko w kółko powtarzana, za to oni znają wiele historii o bóstwach, demonach, niebie i ziemi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Isabel Allende",
        "slug": "isabel-allende",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende"
      },
      "book": {
        "title": "Miasto Bestii",
        "slug": "miasto-bestii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/miasto-bestii"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "duchowość",
          "slug": "duchowosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/duchowosc"
        },
        {
          "name": "rdzenni Amerykanie",
          "slug": "rdzenni-amerykanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rdzenni-amerykanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Miasto_Bestii",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:49"
    },
    {
      "id": "dfc8df85-7507-41e4-9d68-ae28b6ff9df0",
      "slug": "nasze-wierzenia-sa-religia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/las-pigmejow/nasze-wierzenia-sa-religia",
      "text": "Nasze wierzenia są religią, wierzenia innych to zabobony.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Isabel Allende",
        "slug": "isabel-allende",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende"
      },
      "book": {
        "title": "Las Pigmejów",
        "slug": "las-pigmejow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/las-pigmejow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "hipokryzja",
          "slug": "hipokryzja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/hipokryzja"
        },
        {
          "name": "przesądy",
          "slug": "przesady",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przesady"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Las_Pigmej%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:48"
    },
    {
      "id": "7c908177-76f7-449b-a5c5-f93efa9b40fa",
      "slug": "obce-wierzenia-to-przesady",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/corka-fortuny/obce-wierzenia-to-przesady",
      "text": "Obce wierzenia to przesądy (…). Nasze to religia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Isabel Allende",
        "slug": "isabel-allende",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende"
      },
      "book": {
        "title": "Córka fortuny",
        "slug": "corka-fortuny",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/corka-fortuny"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "hipokryzja",
          "slug": "hipokryzja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/hipokryzja"
        },
        {
          "name": "przesądy",
          "slug": "przesady",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przesady"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/C%C3%B3rka_fortuny#O",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:45"
    },
    {
      "id": "fb8ab510-4db1-4b39-b4c3-4cfde3547f0d",
      "slug": "miej-wyobrazenie-o-trzech",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/h-jackson-brown-jr/maly-poradnik-zycia-tom-1/miej-wyobrazenie-o-trzech",
      "text": "Miej wyobrażenie o trzech religiach innych niż twoja własna.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "H. Jackson Brown, Jr.",
        "slug": "h-jackson-brown-jr",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/h-jackson-brown-jr"
      },
      "book": {
        "title": "Mały poradnik życia. Tom 1",
        "slug": "maly-poradnik-zycia-tom-1",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/h-jackson-brown-jr/maly-poradnik-zycia-tom-1"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 140,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "tolerancja",
          "slug": "tolerancja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tolerancja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/H._Jackson_Brown,_Jr.#Ma%C5%82y_poradnik_%C5%BCycia",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:38"
    },
    {
      "id": "b86e899a-4174-43b4-933d-5661dca7c7a0",
      "slug": "zyjemy-w-wieku",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/zyjemy-w-wieku",
      "text": "Żyjemy w wieku sekt.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Carlos Somoza",
        "slug": "jose-carlos-somoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
      },
      "book": {
        "title": "Trzynasta dama",
        "slug": "trzynasta-dama",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "fanatyzm",
          "slug": "fanatyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fanatyzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:29"
    },
    {
      "id": "9c4aa5e2-2eb7-4554-afb9-8c75f294bc9f",
      "slug": "ostatecznie-religie-to-z-definicji",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/amerykanscy-bogowie/ostatecznie-religie-to-z-definicji",
      "text": "Ostatecznie religie to z definicji przenośnie: bóg jest tylko snem, nadzieją, kobietą, uosobieniem ironii, ojcem, miastem, domem o wielu pokojach, zegarmistrzem, który zgubił swój najcenniejszy chronometr na pustyni, kimś, kto cię kocha – a może nawet, mimo dowodów świadczących przeciw temu, istotą niebiańską, której zależy tylko na tym, by twoja drużyna piłkarska, armia, firma, bądź małżeństwo kwitły, prosperowały i zwyciężały wszelkie przeszkody. Religie to miejsca, w których stajemy i działamy i z których oglądamy nasz świat.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Neil Gaiman",
        "slug": "neil-gaiman",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman"
      },
      "book": {
        "title": "Amerykańscy bogowie",
        "slug": "amerykanscy-bogowie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/amerykanscy-bogowie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "metafory",
          "slug": "metafory",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/metafory"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ameryka%C5%84scy_bogowie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:24"
    },
    {
      "id": "baaac57e-271e-43f6-bb9b-14517a1ab496",
      "slug": "ogrody-zoologiczne-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/yann-martel/zycie-pi/ogrody-zoologiczne-nie",
      "text": "(...) ogrody [zoologiczne] nie cieszą się dziś dobrą sławą. Podobnie jest z religią. W obu wypadkach zaszkodziły im pewne złudzenia co do istoty wolności.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Yann Martel",
        "slug": "yann-martel",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/yann-martel"
      },
      "book": {
        "title": "Życie Pi",
        "slug": "zycie-pi",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/yann-martel/zycie-pi"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "złudzenia",
          "slug": "zludzenia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zludzenia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/%C5%BBycie_Pi_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:09"
    },
    {
      "id": "9b198306-1a23-4b9a-a491-0b37ba7fef4c",
      "slug": "wszyscy-ludzie-saraceni",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kate-mosse/labirynt/wszyscy-ludzie-saraceni",
      "text": "Wszyscy ludzie: Saraceni, żydzi i chrześcijanie zdążają do tego samego Boga, choć różnymi ścieżkami.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kate Mosse",
        "slug": "kate-mosse",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kate-mosse"
      },
      "book": {
        "title": "Labirynt",
        "slug": "labirynt",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kate-mosse/labirynt"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "tolerancja",
          "slug": "tolerancja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tolerancja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Labirynt_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:29"
    },
    {
      "id": "54d275b5-ab48-4910-8ee7-4d6a57f412fe",
      "slug": "chcialbys-wiedziec-ktora-z",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt/dziecko-noego/chcialbys-wiedziec-ktora-z",
      "text": "(…) chciałbyś wiedzieć, która z (…) religii jest prawdziwa. Żadna religia nie jest prawdziwa, ani fałszywa, proponuje tylko pewien sposób życia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Éric-Emmanuel Schmitt",
        "slug": "eric-emmanuel-schmitt",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt"
      },
      "book": {
        "title": "Dziecko Noego",
        "slug": "dziecko-noego",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt/dziecko-noego"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "prawda",
          "slug": "prawda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prawda"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "tolerancja",
          "slug": "tolerancja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tolerancja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/%C3%89ric-Emmanuel_Schmitt#Dziecko_Noego",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:18"
    },
    {
      "id": "4b9e00ee-986b-4d96-a818-cd83acd0fc76",
      "slug": "nowe-chrzescijanstwo-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-rice/pandora/nowe-chrzescijanstwo-nie",
      "text": "Nowe chrześcijaństwo nie dość, że się rozprzestrzenia, to na dodatek zmienia się w każdym nowym miejscu; przypomina zwierzę, które pochłania miejscową faunę i florę, czerpiąc z tego pożywienia jakąś szczególną moc.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Anne Rice",
        "slug": "anne-rice",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-rice"
      },
      "book": {
        "title": "Pandora",
        "slug": "pandora",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-rice/pandora"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "chrześcijaństwo",
          "slug": "chrzescijanstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chrzescijanstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anne_Rice#Pandora",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:17"
    },
    {
      "id": "2fdc840a-3ac6-4684-9288-f880ee0b5959",
      "slug": "moim-zdaniem-ludzie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-rice/pandora/moim-zdaniem-ludzie",
      "text": "Moim zdaniem ludzie powinni się bardziej starać. Z każdą nową ofiarą próbuję bardziej zgłębić naturę zła. Przeraża mnie każda religia, która wysuwa fanatyczne żądania lub twierdzenia, argumentując to wolą boga.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Anne Rice",
        "slug": "anne-rice",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-rice"
      },
      "book": {
        "title": "Pandora",
        "slug": "pandora",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-rice/pandora"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zło",
          "slug": "zlo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zlo"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "fanatyzm",
          "slug": "fanatyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fanatyzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anne_Rice#Pandora",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:17"
    },
    {
      "id": "483dbf4a-1f7e-4793-aa8d-523d01811e0b",
      "slug": "religia-jest-prymitywna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-rice/opowiesc-o-zlodzieju-cial/religia-jest-prymitywna",
      "text": "Religia jest prymitywna w swoich logicznych konkluzjach. Wyobraź sobie doskonałego Boga pozwalającego na egzystencję diabła. Nie, to po prostu nie miałoby sensu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Anne Rice",
        "slug": "anne-rice",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-rice"
      },
      "book": {
        "title": "Opowieść o złodzieju ciał",
        "slug": "opowiesc-o-zlodzieju-cial",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-rice/opowiesc-o-zlodzieju-cial"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "logika",
          "slug": "logika",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/logika"
        },
        {
          "name": "szatan",
          "slug": "szatan",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szatan"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anne_Rice#Opowie%C5%9B%C4%87_o_Z%C5%82odzieju_Cia%C5%82",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:15"
    },
    {
      "id": "0395c7f9-25a2-4aa1-80ce-4a3e6a15c8ab",
      "slug": "nie-ma-dla",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-rice/krolowa-potepionych/nie-ma-dla",
      "text": "Nie ma dla nas miejsca; nie ma miejsca dla Boga ani diabła; niech nadprzyrodzone będzie tylko metaforą, bez względu na to, czy mamy do czynienia z sumą w katedrze Świętego Patryka czy z operowym Faustem sprzedającym duszę, czy też gwiazdą rocka udającą wampira.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Anne Rice",
        "slug": "anne-rice",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-rice"
      },
      "book": {
        "title": "Królowa potępionych",
        "slug": "krolowa-potepionych",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-rice/krolowa-potepionych"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "metafory",
          "slug": "metafory",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/metafory"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anne_Rice#Kr%C3%B3lowa_pot%C4%99pionych",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:14"
    },
    {
      "id": "bae121ad-7386-4bf9-91d2-0be44906963f",
      "slug": "a-ktora-religia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/immortale-dei-o-panstwie-chrzescijanskim/a-ktora-religia",
      "text": "A która religia prawdziwa, nietrudno to wiedzieć temu, co zastanowi się roztropnie i szczerze; bo wiele jasnych dowodów, jak: spełnione proroctwa, liczne cuda, dziwnie szybkie nawet pomimo trudności i wbrew nieprzyjaciołom rozkrzewienie wiary, świadectwa męczenników, i inne podobne dowody pokazują, że ta jedynie prawdziwa religia, która Jezus Chrystus i sam ustanowił i Kościołowi swemu strzec i rozszerzać polecił.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leon XIII",
        "slug": "leon-xiii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii"
      },
      "book": {
        "title": "Immortale Dei. O państwie chrześcijańskim",
        "slug": "immortale-dei-o-panstwie-chrzescijanskim",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/immortale-dei-o-panstwie-chrzescijanskim"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leon_XIII#Encyklika_Immortale_Dei_o_ustroju_pa%C5%84stwa_chrze%C5%9Bcija%C5%84skiego",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:11"
    },
    {
      "id": "302d5ff9-8068-43c2-836f-2bce8dea14bb",
      "slug": "bo-jakkolwiek-kosciol",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/immortale-dei-o-panstwie-chrzescijanskim/bo-jakkolwiek-kosciol",
      "text": "Bo jakkolwiek Kościół uważa za niedozwolone stawianie na równi z prawdziwą religią różnego rodzaju wyznań, to bynajmniej tym samym nie potępia jeszcze owych kierowników rzeczypospolitych, którzy dla dopięcia jakiegoś wielkiego dobra, albo w celu przeszkodzenia złemu, pozwalają, by te wyznania spokojnie w państwie istniały.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leon XIII",
        "slug": "leon-xiii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii"
      },
      "book": {
        "title": "Immortale Dei. O państwie chrześcijańskim",
        "slug": "immortale-dei-o-panstwie-chrzescijanskim",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/immortale-dei-o-panstwie-chrzescijanskim"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "tolerancja",
          "slug": "tolerancja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tolerancja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leon_XIII#Encyklika_Immortale_Dei_o_ustroju_pa%C5%84stwa_chrze%C5%9Bcija%C5%84skiego",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:11"
    },
    {
      "id": "0422290e-5c7c-4311-ab1d-a1aa3defe1cf",
      "slug": "bogowie-to-w-najlepszym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-rr-martin/starcie-krolow/bogowie-to-w-najlepszym",
      "text": "Bogowie to w najlepszym razie niepewni sprzymierzeńcy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "George R.R. Martin",
        "slug": "george-rr-martin",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-rr-martin"
      },
      "book": {
        "title": "Starcie królów",
        "slug": "starcie-krolow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-rr-martin/starcie-krolow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 29,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Starcie_kr%C3%B3l%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:08"
    },
    {
      "id": "11bd0b59-a30b-49a5-a7cf-654c31ff0b62",
      "slug": "od-samego-poczatku",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/salman-rushdie/szatanskie-wersety/od-samego-poczatku",
      "text": "Od samego początku ludzie posługiwali się Bogiem, żeby usprawiedliwić to, co usprawiedliwione być nie może. Nikt nie zna ścieżek Najwyższego: mówią ludzie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Salman Rushdie",
        "slug": "salman-rushdie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/salman-rushdie"
      },
      "book": {
        "title": "Szatańskie wersety",
        "slug": "szatanskie-wersety",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/salman-rushdie/szatanskie-wersety"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "hipokryzja",
          "slug": "hipokryzja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/hipokryzja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Salman_Rushdie#Szata%C5%84skie_wersety_(1988)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:53"
    },
    {
      "id": "e2ee6992-2002-401d-9765-e0d26dd5ef2a",
      "slug": "wiara-jest-uniwersalna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/anioly-i-demony/wiara-jest-uniwersalna",
      "text": "Wiara jest uniwersalna. Tylko nasze konkretne metody jej rozumienia są arbitralne. Niektórzy z nas modlą się do Jezusa, inni podróżują do Mekki, a jeszcze inni badają cząstki subatomowe. W sumie jednak wszyscy szukamy prawdy, czegoś potężniejszego od nas samych.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Dan Brown",
        "slug": "dan-brown",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown"
      },
      "book": {
        "title": "Anioły i demony",
        "slug": "anioly-i-demony",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/anioly-i-demony"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "prawda",
          "slug": "prawda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prawda"
        },
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anio%C5%82y_i_demony#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:56"
    },
    {
      "id": "07f69f22-dcf2-439d-9a71-bd7bbe15e4f0",
      "slug": "wszystkie-pytania-byly",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/anioly-i-demony/wszystkie-pytania-byly",
      "text": "Wszystkie pytania były kiedyś natury duchowej. Od początku naszych dziejów duchowość i religię wykorzystywano do wypełnienia luk, z którymi nauka nie potrafiła sobie poradzić. Wschód i zachód Słońca przypisywano niegdyś Heliosowi i jego ognistemu rydwanowi. Trzęsienia ziemi i fale pływowe tłumaczono gniewem Posejdona. Nauka udowodniła, że ci bogowie byli tylko fałszywymi bożkami. Wkrótce wszyscy bogowie okażą się tym samym. Nauka dostarczyła odpowiedzi na niemal wszystkie pytania, jakie człowiek potrafił zadać. Zostało już tylko kilka i te mają charakter ezoteryczny. Skąd pochodzimy? Co tu robimy? Jaki jest sens życia i wszechświata?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Dan Brown",
        "slug": "dan-brown",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown"
      },
      "book": {
        "title": "Anioły i demony",
        "slug": "anioly-i-demony",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/anioly-i-demony"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "sens życia",
          "slug": "sens-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sens-zycia"
        },
        {
          "name": "nauka",
          "slug": "nauka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nauka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anio%C5%82y_i_demony#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:56"
    },
    {
      "id": "ee3d4e5c-065d-4a0a-973b-a758e9e2af20",
      "slug": "nauka-i-religia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/anioly-i-demony/nauka-i-religia",
      "text": "Nauka i religia nie są wrogami, tylko sojusznikami, dwoma różnymi językami opowiadającymi tę samą historię… historię o symetrii i równowadze, niebie i piekle, nocy i dniu, gorącu i zimnie, Bogu i szatanie. Zarówno nauka jak i religia radują się stworzoną przed Boga symetrią… niekończącym się zmaganiem jasności i ciemności.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Dan Brown",
        "slug": "dan-brown",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown"
      },
      "book": {
        "title": "Anioły i demony",
        "slug": "anioly-i-demony",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/anioly-i-demony"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "nauka",
          "slug": "nauka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nauka"
        },
        {
          "name": "równowaga",
          "slug": "rownowaga",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rownowaga"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anio%C5%82y_i_demony#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:55"
    },
    {
      "id": "1f7b6296-81c9-430e-9253-ba4280a87f1d",
      "slug": "religia-przypomina-jezyk",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/anioly-i-demony/religia-przypomina-jezyk",
      "text": "Religia przypomina język lub ubiór. Pociągają nas zazwyczaj te praktyki, w których byliśmy wychowywani. W końcu jednak wszyscy dochodzimy do tego samego. Mianowicie, że życie mam sens i że jesteśmy wdzięczni za istnienie siły, która nas stworzyła.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Dan Brown",
        "slug": "dan-brown",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown"
      },
      "book": {
        "title": "Anioły i demony",
        "slug": "anioly-i-demony",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/anioly-i-demony"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "sens życia",
          "slug": "sens-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sens-zycia"
        },
        {
          "name": "wychowanie",
          "slug": "wychowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wychowanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anio%C5%82y_i_demony#R",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:55"
    },
    {
      "id": "064560f6-7687-442e-869c-df465ddb40a9",
      "slug": "jak-czlowiek-pogada",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-cejrowski/podroznik-wc/jak-czlowiek-pogada",
      "text": "Jak człowiek pogada z jehowitą, to odnosi wrażenie, że Biblię napisał jakiś złośliwy sadysta. Nic nie wolno, a nawet jeśli wolno, to lepiej zaniechać. (…) Podstawowy błąd jehowitów wynika stąd, że traktują Pismo Święte jak szaradę. Jest to podejście pełne grzesznej pychy i próżnej wiary w to, że człowiek za pomocą logicznego rozumowania jest w stanie zgłębić każdą tajemnicę – również tajemnicę boską.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wojciech Cejrowski",
        "slug": "wojciech-cejrowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-cejrowski"
      },
      "book": {
        "title": "Podróżnik WC",
        "slug": "podroznik-wc",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-cejrowski/podroznik-wc"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "pycha",
          "slug": "pycha",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pycha"
        },
        {
          "name": "Biblia",
          "slug": "biblia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/biblia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wojciech_Cejrowski#Podr%C3%B3%C5%BCnik_WC",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:53"
    },
    {
      "id": "79d721bd-2764-467f-ab2c-ccabceed0c95",
      "slug": "tych-co-sa-zadowoleni",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-jones/stad-do-wiecznosci/tych-co-sa-zadowoleni",
      "text": "Tych, co są zadowoleni, nie można skłonić do przyjęcia nowych idei (…) I każda religia niesie męczeństwo swoim krzewicielom. To jest próba naturalnej selekcji. Jeżeli nowa wiara jest już dostatecznie silna, zwycięża prześladowania i kroczy dalej ku chwale. A wtedy – i dopiero wtedy – ci zadowoleni (którzy ze strachu dokonywali prześladowań) wywracają koziołka i przechodzą na stronę zwycięzców z tego samego strachu, który im przedtem kazał ich prześladować. I każda religia zaczyna umierać wtedy, od tej chwili.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "James Jones",
        "slug": "james-jones",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-jones"
      },
      "book": {
        "title": "Stąd do wieczności",
        "slug": "stad-do-wiecznosci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-jones/stad-do-wiecznosci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "oportunizm",
          "slug": "oportunizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/oportunizm"
        },
        {
          "name": "prześladowanie",
          "slug": "przesladowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przesladowanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/St%C4%85d_do_wieczno%C5%9Bci#T",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:51"
    },
    {
      "id": "e1226980-f599-4fd2-8093-0a6fe2999410",
      "slug": "jakim-prawem-odmowia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pius-x/pascendi-dominici-gregis-encyklika-papieza-piusa-x-o-pogladach-modernistow/jakim-prawem-odmowia",
      "text": "Jakim prawem odmówią moderniści uznania doświadczeniu, które wyznaje religia turecka, a obronią doświadczenia prawdziwe jedynie u katolików? Nie przeczą tego w rzeczy samej moderniści; przeciwnie, twierdzą, jedni skrycie, drudzy zupełnie otwarcie, że wszystkie religie są prawdziwe.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Pius X",
        "slug": "pius-x",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pius-x"
      },
      "book": {
        "title": "Pascendi dominici gregis. Encyklika papieża Piusa X o poglądach modernistów",
        "slug": "pascendi-dominici-gregis-encyklika-papieza-piusa-x-o-pogladach-modernistow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pius-x/pascendi-dominici-gregis-encyklika-papieza-piusa-x-o-pogladach-modernistow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "prawda",
          "slug": "prawda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prawda"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "tolerancja",
          "slug": "tolerancja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tolerancja"
        },
        {
          "name": "modernizm",
          "slug": "modernizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/modernizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pius_X#Encyklika_Pascendi_dominici_gregis_o_zasadach_modernist%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:44"
    },
    {
      "id": "1028cfb0-3839-45e1-8e54-822f236fd760",
      "slug": "gdy-fundamenty-religii",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pius-x/editae-saepe-o-swietym-karolu-boromeuszu/gdy-fundamenty-religii",
      "text": "Gdy fundamenty religii zostają obalone, ograniczenia społeczeństwa obywatelskiego również nieuchronnie zostają rozbite. Oto smutny spektakl naszych czasów! Oto nadciągające niebezpieczeństwo przyszłości! Nie jest to jednak żadne niebezpieczeństwo dla Kościoła, gdyż boska obietnica nie pozostawia miejsca na wątpliwości. Raczej ta rewolucja zagraża rodzinie i narodom, zwłaszcza tym, którzy aktywnie wzniecają lub obojętnie tolerują tę niezdrową atmosferę bezbożności.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Pius X",
        "slug": "pius-x",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pius-x"
      },
      "book": {
        "title": "Editae Saepe. O świętym Karolu Boromeuszu",
        "slug": "editae-saepe-o-swietym-karolu-boromeuszu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pius-x/editae-saepe-o-swietym-karolu-boromeuszu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "społeczeństwo",
          "slug": "spoleczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spoleczenstwo"
        },
        {
          "name": "rewolucja",
          "slug": "rewolucja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rewolucja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pius_X#Encyklika_Editae_saepe_o_%C5%9Bw._Karolu_Boromeuszu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:44"
    },
    {
      "id": "f98aabef-f669-4d2c-b0ec-c1ff2d48db12",
      "slug": "roznowierstwo-mniej-bylo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-anarchia/roznowierstwo-mniej-bylo",
      "text": "Różnowierstwo mniej było u nas prześladowane niż gdzie indziej, traciło za to wolność, jakiej nigdzie nie było. Rzeczpospolita przestała poręczać zupełną niezależność sumień. Kontrreformacja spychała ją z europejskiego szczytu (...)",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paweł Jasienica",
        "slug": "pawel-jasienica",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica"
      },
      "book": {
        "title": "Polska anarchia",
        "slug": "polska-anarchia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-anarchia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 132,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "tolerancja",
          "slug": "tolerancja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tolerancja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pawe%C5%82_Jasienica#Polska_anarchia",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:43"
    },
    {
      "id": "b6fb3ef9-2555-450b-99b4-52e43b6c2e3c",
      "slug": "rabin-nowego-jorku",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-dawkins/bog-urojony/rabin-nowego-jorku",
      "text": "(…) rabin Nowego Jorku oświadczył: „Pan Einstein jest bez wątpienia wielkim uczonym, ale jego poglądy religijne są głęboko sprzeczne z judaizmem”. „Ale”? „Ale”?! Dlaczego nie „i”?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Richard Dawkins",
        "slug": "richard-dawkins",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-dawkins"
      },
      "book": {
        "title": "Bóg urojony",
        "slug": "bog-urojony",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-dawkins/bog-urojony"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Richard_Dawkins#B%C3%B3g_urojony_(2006)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:41"
    },
    {
      "id": "90086061-933b-482a-bda4-0b4b183c6214",
      "slug": "czy-jesli-ukojenie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-dawkins/bog-urojony/czy-jesli-ukojenie",
      "text": "(…) czy, jeśli ukojenie, jakie daje religia, opiera się na neurologicznie więcej niż nieprawdopodobnej przesłance, iż możemy jakoś przetrwać śmierć własnych mózgów, naprawdę chcemy takiego ukojenia bronić?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Richard Dawkins",
        "slug": "richard-dawkins",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-dawkins"
      },
      "book": {
        "title": "Bóg urojony",
        "slug": "bog-urojony",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-dawkins/bog-urojony"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "pocieszenie",
          "slug": "pocieszenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pocieszenie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Richard_Dawkins#B%C3%B3g_urojony_(2006)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:41"
    },
    {
      "id": "7987a7e6-8ca1-4d26-87c8-3475c08f0f20",
      "slug": "godzenie-takiej-sprzecznosci",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-dawkins/bog-urojony/godzenie-takiej-sprzecznosci",
      "text": "Godzenie takiej sprzeczności, jak uprawianie nauki przez cały tydzień i chodzenie do kościoła w niedzielę, jest intelektualnie nieuczciwe.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Richard Dawkins",
        "slug": "richard-dawkins",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-dawkins"
      },
      "book": {
        "title": "Bóg urojony",
        "slug": "bog-urojony",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-dawkins/bog-urojony"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "nauka",
          "slug": "nauka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nauka"
        },
        {
          "name": "uczciwość",
          "slug": "uczciwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/uczciwosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Richard_Dawkins#B%C3%B3g_urojony_(2006)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:41"
    },
    {
      "id": "598892c0-c996-457d-ac3e-f5cc24e72031",
      "slug": "chrzescijanstwo-tak-samo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-dawkins/bog-urojony/chrzescijanstwo-tak-samo",
      "text": "Chrześcijaństwo tak samo jak islam uczy dzieci, że wiara bez wątpliwości jest cnotą – jeśli w coś wierzysz, nie musisz tego dowodzić. Kiedy człowiek stwierdza, że coś stanowi element jego przekonań religijnych, pozostali członkowie społeczeństwa na mocy niepisanego prawa zobligowani są do „respektowania” jego przekonań; respektowania przynajmniej do czasu, póki ich manifestacją nie stanie się kolejna potworna masakra na skalę zamachów na WTC, londyńskie metro czy madrycki dworzec. Wtedy słyszymy gromki chór wypierających się rozmaitych duchownych i „przywódców społeczności”, którzy zgodnie tłumaczą nam, że to ekstremizm, błędy i wypaczenia „prawdziwej” wiary. Jak jednak możemy mówić o wypaczeniach – jeżeli nie istnieją obiektywne kryteria (a tak jest w wypadku religii), nie ma też wypaczeń.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Richard Dawkins",
        "slug": "richard-dawkins",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-dawkins"
      },
      "book": {
        "title": "Bóg urojony",
        "slug": "bog-urojony",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-dawkins/bog-urojony"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 412,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "fanatyzm",
          "slug": "fanatyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fanatyzm"
        },
        {
          "name": "terroryzm",
          "slug": "terroryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/terroryzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Richard_Dawkins#B%C3%B3g_urojony_(2006)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:41"
    },
    {
      "id": "3f2d113a-b23e-41fa-b71b-2782aef447d4",
      "slug": "co-mnie-osobiscie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-dawkins/bog-urojony/co-mnie-osobiscie",
      "text": "Co mnie osobiście najbardziej zadziwia w katolickiej mitologii, to nawet nie jej niewyobrażalna kiczowatość, ale raczej szokująca nonszalancja, z jaką ludzie ją wzbogacają o najdrobniejsze detale. To doprawdy bezwstydna wynalazczość.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Richard Dawkins",
        "slug": "richard-dawkins",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-dawkins"
      },
      "book": {
        "title": "Bóg urojony",
        "slug": "bog-urojony",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-dawkins/bog-urojony"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        },
        {
          "name": "mitologia",
          "slug": "mitologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mitologia"
        },
        {
          "name": "kicz",
          "slug": "kicz",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kicz"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Richard_Dawkins#B%C3%B3g_urojony_(2006)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:41"
    },
    {
      "id": "665332ac-e8dd-45a5-8967-a33317e871e2",
      "slug": "w-psychice-ludzkiej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-dolega-mostowicz/bracia-dalcz-i-s-ka/w-psychice-ludzkiej",
      "text": "W psychice ludzkiej gdzieś na samym jej dnie leży najsilniejsza bodaj potrzeba wiary, potrzeba religji, potrzeba przeświadczenia, iż poza rzeczami dającemi się ogarnąć własnym umysłem, istnieją koncepcje wyższe, prawdy nie dla każdego dostępne, których losy pozostają w ręku Opatrzności, względnie ludzi opatrznościowych. I właśnie człowiek opatrznościowy, on tylko, może sobie pozwolić na zamknięcie przed innymi tajemnic swoich wyższych planów i głębszych przemyśleń.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Tadeusz Dołęga-Mostowicz",
        "slug": "tadeusz-dolega-mostowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-dolega-mostowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Bracia Dalcz i S-ka",
        "slug": "bracia-dalcz-i-s-ka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-dolega-mostowicz/bracia-dalcz-i-s-ka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 235,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "kult jednostki",
          "slug": "kult-jednostki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kult-jednostki"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Tadeusz_Do%C5%82%C4%99ga-Mostowicz#Bracia_Dalcz_i_S-ka",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:35"
    },
    {
      "id": "7adf994f-c7fa-4366-84a2-b6da3a2559b2",
      "slug": "polityka-nalezy-do-tego",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/lucy-maud-montgomery/wymarzony-dom-ani/polityka-nalezy-do-tego",
      "text": "Polityka należy do tego świata, ale na religię zwracają uwagę i tu, i na drugim świecie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Lucy Maud Montgomery",
        "slug": "lucy-maud-montgomery",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/lucy-maud-montgomery"
      },
      "book": {
        "title": "Wymarzony dom Ani",
        "slug": "wymarzony-dom-ani",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/lucy-maud-montgomery/wymarzony-dom-ani"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 283,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wymarzony_dom_Ani#Kornelia_Bryant",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:32"
    },
    {
      "id": "c6d03327-335a-411b-83df-fb977481ade1",
      "slug": "gdy-umieraja-wielkie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/aleksander-wat/moj-wiek-wydawnictwo-ossolineum/gdy-umieraja-wielkie",
      "text": "Gdy umierają wielkie religie, wyłaniają się religie wypaczone – sekty. Zawsze jest tak. Wtedy się wyłaniają bożki – to jest ta charyzmatyczna władza wodza, jeszcze przed Stalinem, on jest ten jedyny, nikomu się nie ufa i wybiera się wtedy jednego, któremu się ufa. To jest stara historia. To sięga co najmniej czasów romantyzmu. (…) polityka jest taką zbrodnią i hańbą, że lepiej, aby jeden człowiek wziął na siebie całą tę hańbę. W ten sposób narodowi została ta hańba oszczędzona. Tu było teoretyczne uzasadnienie autokracji rosyjskiej: car poświęca się, bierze na siebie hańbę za cały naród, hańbę prowadzenia państwa. I tu znowu ta krew przelana, te straszliwe zbrodnie, jakie się działy, tak, ale tu jest ta uświęcona osoba tego idola, właśnie tego cara czy Lenina, charyzmatycznej osoby, która odkupuje wszystko, w której pokłada się najwyższe nadzieje, i ona bierze na siebie cały grzech.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Aleksander Wat",
        "slug": "aleksander-wat",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/aleksander-wat"
      },
      "book": {
        "title": "Mój wiek - Wydawnictwo Ossolineum",
        "slug": "moj-wiek-wydawnictwo-ossolineum",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/aleksander-wat/moj-wiek-wydawnictwo-ossolineum"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "totalitaryzm",
          "slug": "totalitaryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/totalitaryzm"
        },
        {
          "name": "kult jednostki",
          "slug": "kult-jednostki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kult-jednostki"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Aleksander_Wat#M%C3%B3j_wiek._Pami%C4%99tnik_m%C3%B3wiony",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:22"
    },
    {
      "id": "132ed0bb-0f2c-443b-94e7-2436d9278857",
      "slug": "slupsk-to-miasto",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-biedron/pod-prad/slupsk-to-miasto",
      "text": "Słupsk to miasto wieloreligijne, a zatem nie widzę żadnego powodu, dla którego miałbym preferować jedno z wyznań. Mogę mieć - choć nie mam - własne preferencje w tej kwestii, ale nie mam prawa mieszać ich ze sprawami państwowymi. Jestem przede wszystkim urzędnikiem, który ma respektować neutralność religijną państwa. To jest dla mnie najważniejsze.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert Biedroń",
        "slug": "robert-biedron",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-biedron"
      },
      "book": {
        "title": "Pod prąd",
        "slug": "pod-prad",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-biedron/pod-prad"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 197,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "tolerancja",
          "slug": "tolerancja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tolerancja"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Biedro%C5%84#Pod_pr%C4%85d_(2016)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:17"
    },
    {
      "id": "c548485c-bc75-4ff7-917e-3aa17f24e9b6",
      "slug": "widnial-przede-mna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kurt-vonnegut/kocia-kolyska/widnial-przede-mna",
      "text": "Widniał przede mną cytat z Księgi Bokonona. Słowa te wyskakiwały z tekstu i zapadały głęboko w serce. I spotykały się tam z jak najlepszym przyjęciem. Słowa te były parafrazą sugestii Jezusa, aby oddać cesarzowi to, co cesarskie. W wersji Bokonona brzmiało to tak: „Nie zwracajcie uwagi na cesarza. Cesarz nie ma najmniejszego pojęcia o tym, co się rzeczywiście dzieje”.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kurt Vonnegut",
        "slug": "kurt-vonnegut",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kurt-vonnegut"
      },
      "book": {
        "title": "Kocia kołyska",
        "slug": "kocia-kolyska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kurt-vonnegut/kocia-kolyska"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kocia_ko%C5%82yska",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:13"
    },
    {
      "id": "bbeffdc7-1ada-44f8-aeae-11bd48366325",
      "slug": "gdyby-woly-konie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jostein-gaarder/swiat-zofii/gdyby-woly-konie",
      "text": "Gdyby woły, konie i lwy miały ręce i mogły nimi malować, to konie malowałyby obrazy bogów podobne do koni, a woły podobne do wołów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jostein Gaarder",
        "slug": "jostein-gaarder",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jostein-gaarder"
      },
      "book": {
        "title": "Świat Zofii",
        "slug": "swiat-zofii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jostein-gaarder/swiat-zofii"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "antropocentryzm",
          "slug": "antropocentryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/antropocentryzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jostein_Gaarder#%C5%9Awiat_Zofii",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:08"
    },
    {
      "id": "afd39e07-5db8-4b82-b4c9-b97d359a6c52",
      "slug": "obawa-przed-rzeczami",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/thomas-hobbes/lewiatan/obawa-przed-rzeczami",
      "text": "Obawa przed rzeczami niewidzialnymi jest naturalnym źródłem Tego, co każdy w swoim umyśle nazywa religią.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Thomas Hobbes",
        "slug": "thomas-hobbes",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/thomas-hobbes"
      },
      "book": {
        "title": "Lewiatan",
        "slug": "lewiatan",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/thomas-hobbes/lewiatan"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Thomas_Hobbes#Lewiatan_(1651)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:04"
    },
    {
      "id": "7bea28f6-6d82-4b33-b362-18c4543ea475",
      "slug": "ci-ktorzy-malo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/thomas-hobbes/lewiatan/ci-ktorzy-malo",
      "text": "Ci, którzy mało dociekają albo wcale nie dociekają, jakie są naturalne przyczyny rzeczy, ze strachu, który wypływa z samej nieznajomości tego, co ma moc uczynić im wiele dobra lub szkody, skłonni są przyjmować i wyobrażać sobie, różne rodzaje mocy niewidzialnej; i stają z obawą i czcią przed tworami własnej wyobraźni; a w chwilach udręki wzywają ich pomocy; podobnie w chwilach, gdy oczekują pomyślnego wyniku swych przedsięwzięć, ażeby złożyć im dary: z tworów swojej własnej fantazji czynią bogów. W ten sposób doszło do tego, że z niezliczenie różnych tworów fantazji ludzie stworzyli sobie niezliczone rodzaje bóstw.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Thomas Hobbes",
        "slug": "thomas-hobbes",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/thomas-hobbes"
      },
      "book": {
        "title": "Lewiatan",
        "slug": "lewiatan",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/thomas-hobbes/lewiatan"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "wyobraźnia",
          "slug": "wyobraznia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyobraznia"
        },
        {
          "name": "ignorancja",
          "slug": "ignorancja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ignorancja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Thomas_Hobbes#Lewiatan_(1651)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:04"
    },
    {
      "id": "76a41bf7-b260-4587-b632-02e30ebbb8ea",
      "slug": "sklonnosc-do-barbarzynstwa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/wojna-konca-swiata/sklonnosc-do-barbarzynstwa",
      "text": "Skłonność do barbarzyństwa, właściwa ludziom nawykłym do przemocy, którzy atawistycznie opierają się cywilizacji? Czy to ma coś wspólnego z religią, z Bogiem?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Wojna końca świata",
        "slug": "wojna-konca-swiata",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/wojna-konca-swiata"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "przemoc",
          "slug": "przemoc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemoc"
        },
        {
          "name": "cywilizacja",
          "slug": "cywilizacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cywilizacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wojna_ko%C5%84ca_%C5%9Bwiata",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:59"
    },
    {
      "id": "2a01ac7f-b573-44c5-b959-fa70e8ac843f",
      "slug": "religia-w-najlepszym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/wojna-konca-swiata/religia-w-najlepszym",
      "text": "Religia w najlepszym razie jest chorobliwym snem człowieka, jak napisał David Hume.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Wojna końca świata",
        "slug": "wojna-konca-swiata",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/wojna-konca-swiata"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "ateizm",
          "slug": "ateizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ateizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wojna_ko%C5%84ca_%C5%9Bwiata",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:59"
    },
    {
      "id": "57de6fa3-50fb-4db2-8afd-056af10182a7",
      "slug": "wszyscy-kaplani-zydowscy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem/wszyscy-kaplani-zydowscy",
      "text": "Wszyscy kapłani – żydowscy, protestanccy i mahometańscy, ale przede wszystkim katoliccy – są sprzymierzeńcami bogatych i wyzyskiwaczy, ponieważ za pomocą głoszonych z ambony kazań utrzymują ludzi wyzyskiwanych w nastroju rezygnacji i obiecują im raj, a najważniejszą sprawą nie jest wcale ta nieprawdopodobna nagroda w niebie post mortem, bo przecież chodzi o wolne i sprawiedliwe społeczeństwo, które należy zbudować tu i teraz.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Raj tuż za rogiem",
        "slug": "raj-tuz-za-rogiem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "sprawiedliwość",
          "slug": "sprawiedliwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sprawiedliwosc"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        },
        {
          "name": "duchowni",
          "slug": "duchowni",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/duchowni"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Raj_tu%C5%BC_za_rogiem#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:57"
    },
    {
      "id": "b9de1801-6b03-4c17-af06-2e4ee4765972",
      "slug": "systematyczne-powtarzanie-obrzedow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/swieto-kozla/systematyczne-powtarzanie-obrzedow",
      "text": "Systematyczne powtarzanie obrzędów religijnych tworzy istotę rzeczy, wypełnia chwilową pustkę obecnością Boga.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Święto Kozła",
        "slug": "swieto-kozla",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/swieto-kozla"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "rytuały",
          "slug": "rytualy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rytualy"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/%C5%9Awi%C4%99to_koz%C5%82a#S",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:55"
    },
    {
      "id": "a9ed8dd7-672e-45e2-b88e-d43496224344",
      "slug": "kiedy-wyczerpuja-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/marzenie-celta/kiedy-wyczerpuja-sie",
      "text": "Kiedy wyczerpują się wyjaśnienia historyczne, socjologiczne, psychologiczne, kulturowe, pozostaje jeszcze w mroku ogromny obszar prowadzący do korzeni zła istot ludzkich, Bulldog. Jeśli chcesz go pojąć, jest tylko jedna droga: porzucić myśl racjonalną i odwołać się do religii. To grzech pierworodny. „To tłumaczenie niczego nie wyjaśnia, Tiger”. Dyskutowali długo, nie dochodząc do żadnego wniosku. Morel twierdził: „Jeśli ostateczną przyczyną zła jest grzech pierworodny, w takim razie nie ma wyjścia. Jeśli my ludzie, zostaliśmy stworzeni dla zła i nosimy je w duszy, po cóż walczyć o zaradzenie temu, czemu nie da się zaradzić?”",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Marzenie Celta",
        "slug": "marzenie-celta",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/marzenie-celta"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zło",
          "slug": "zlo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zlo"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "grzech",
          "slug": "grzech",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/grzech"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Marzenie_Celta#K",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:53"
    },
    {
      "id": "cc81721f-b2ea-42e2-a7d5-4decb2451d27",
      "slug": "nic-nie-wywoluje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/nic-nie-wywoluje",
      "text": "Nic nie wywołuje u ludzi takiej obsesji (ani tak ich nie ekscytuje) jak religia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Jak ryba w wodzie",
        "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "obsesja",
          "slug": "obsesja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/obsesja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:50"
    },
    {
      "id": "2a1325a7-5c04-4f58-95b4-c8c96ef59da1",
      "slug": "nieuczciwe-jest-manipulowanie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/nieuczciwe-jest-manipulowanie",
      "text": "Nieuczciwe jest manipulowanie religią dla partyjnych celów politycznych.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Jak ryba w wodzie",
        "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "manipulacja",
          "slug": "manipulacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/manipulacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:50"
    },
    {
      "id": "c35b9801-96b6-4708-a0d5-971a5338d42e",
      "slug": "a-co-my-katolicy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/gawedziarz/a-co-my-katolicy",
      "text": "A co! My, katolicy, farciarze jesteśmy. Katolicyzm to mięta, co niedziela pół godzinki mszy, w każdy pierwszy piątek miesiąca komunia i po krzyku",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Gawędziarz",
        "slug": "gawedziarz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/gawedziarz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "chrześcijaństwo",
          "slug": "chrzescijanstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chrzescijanstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gaw%C4%99dziarz#A",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:48"
    },
    {
      "id": "ca56e6af-901a-46a3-92f4-075fa40f02bb",
      "slug": "wszelka-herezja-opierala",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isaac-bashevis-singer/sztukmistrz-z-lublina/wszelka-herezja-opierala",
      "text": "Wszelka herezja opierała się na założeniu, że człowiek jest mądry, a Bóg głupi; że człowiek jest dobry, a Bóg zły; że człowiek jest istotą żywą, a Stwórca jest martwy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Isaac Bashevis Singer",
        "slug": "isaac-bashevis-singer",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isaac-bashevis-singer"
      },
      "book": {
        "title": "Sztukmistrz z Lublina",
        "slug": "sztukmistrz-z-lublina",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isaac-bashevis-singer/sztukmistrz-z-lublina"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "pycha",
          "slug": "pycha",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pycha"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Sztukmistrz_z_Lublina",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:45"
    },
    {
      "id": "9f97af40-673c-4b40-92f5-e22114f3ee55",
      "slug": "religia-podobna-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isaac-bashevis-singer/sztukmistrz-z-lublina/religia-podobna-jest",
      "text": "Religia podobna jest do wojska: wymaga dyscypliny. Wiara abstrakcyjna nieuchronnie prowadzi do grzechu. Dom modlitwy przypomina koszary; przeprowadzano tam zbiórkę żołnierzy Boga.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Isaac Bashevis Singer",
        "slug": "isaac-bashevis-singer",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isaac-bashevis-singer"
      },
      "book": {
        "title": "Sztukmistrz z Lublina",
        "slug": "sztukmistrz-z-lublina",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isaac-bashevis-singer/sztukmistrz-z-lublina"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "samodyscyplina",
          "slug": "samodyscyplina",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/samodyscyplina"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Sztukmistrz_z_Lublina",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:45"
    },
    {
      "id": "bb07fc67-46cc-4928-8f54-79a741fd6f32",
      "slug": "indie-to-w-kazdej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/podroze-z-herodotem/indie-to-w-kazdej",
      "text": "Indie to w każdej dziedzinie nieskończoność bogów i mitów, wierzeń i języków, ras i kultur, we wszystkich i wszędzie, gdzie spojrzeć i o czym pomyśleć, zaczyna się ta o zawrót głowy przyprawiająca nieskończoność.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ryszard Kapuściński",
        "slug": "ryszard-kapuscinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
      },
      "book": {
        "title": "Podróże z Herodotem",
        "slug": "podroze-z-herodotem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/podroze-z-herodotem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "kultura",
          "slug": "kultura",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kultura"
        },
        {
          "name": "nieskończoność",
          "slug": "nieskonczonosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nieskonczonosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Podr%C3%B3%C5%BCe_z_Herodotem#I",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:44"
    },
    {
      "id": "8e8ae0de-d340-47cf-badc-233196bf42b7",
      "slug": "swiat-hinduizmu-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/podroze-z-herodotem/swiat-hinduizmu-jest",
      "text": "Świat hinduizmu jest tak wielki, że jest w nim miejsce dla wszystkich i wszystkiego, dla wzajemnej akceptacji, tolerancji, zgody i jedności.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ryszard Kapuściński",
        "slug": "ryszard-kapuscinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
      },
      "book": {
        "title": "Podróże z Herodotem",
        "slug": "podroze-z-herodotem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/podroze-z-herodotem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "tolerancja",
          "slug": "tolerancja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tolerancja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Podr%C3%B3%C5%BCe_z_Herodotem#%C5%9A",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:44"
    },
    {
      "id": "5981f7a6-a3d1-4f1b-8573-70b30aef2b57",
      "slug": "w-hinduizmie-sfera",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/podroze-z-herodotem/w-hinduizmie-sfera",
      "text": "W hinduizmie sfera niepojmowalnego jest bezgraniczna, a wypełniająca ją różnorodność oparta jest na najbardziej oszałamiających, przeczących sobie nawzajem, gwałtownych kontrastach. Wszystko tu naturalnym sposobem przechodzi w swoje przeciwieństwo, granice rzeczy doczesnych i zjawisk mistycznych są płynne i nieokreślone, jedno staje się drugim, albo wręcz, po prostu, jedno jest odwiecznie drugim, byt przemienia się w nicość, rozpada i przeobraża w kosmos, w niebiańską wszechobecność, w boską drogę znikającą w głębinach przepastnego niebytu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ryszard Kapuściński",
        "slug": "ryszard-kapuscinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
      },
      "book": {
        "title": "Podróże z Herodotem",
        "slug": "podroze-z-herodotem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/podroze-z-herodotem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "duchowość",
          "slug": "duchowosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/duchowosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Podr%C3%B3%C5%BCe_z_Herodotem#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:44"
    },
    {
      "id": "fe193a9c-876a-4b5b-b9b0-f14c5c92320c",
      "slug": "stalin-poleca-zburzyc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/imperium/stalin-poleca-zburzyc",
      "text": "Stalin poleca zburzyć największy obiekt sakralny Moskwy. Dajmy na chwilę pole naszej wyobraźni. Jest rok 1931. Wyobraźmy sobie, że Mussolini, który w tym czasie rządzi Włochami, poleca zburzyć w Rzymie Bazylikę Świętego Piotra. Wyobraźmy sobie, że Paul Doumer, który jest w tym czasie prezydentem Francji poleca zburzyć w Paryżu Katedrę Notre Dame. Wyobraźmy sobie, że Marszałek Piłsudski poleca zburzyć w Częstochowie Klasztor Jasnogórski. (…) Czy możemy sobie coś takiego wyobrazić? (…) Nie. A co o tym mówią mieszkańcy Moskwy (jest ich w tym czasie trzy miliony)? Przecież burzą ich Bazylikę Świętego Piotra, ich Katedrę Notre Dame, ich Klasztor Jasnogórski. Co mówią? Nic nie mówią.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ryszard Kapuściński",
        "slug": "ryszard-kapuscinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
      },
      "book": {
        "title": "Imperium",
        "slug": "imperium",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/imperium"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "milczenie",
          "slug": "milczenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milczenie"
        },
        {
          "name": "totalitaryzm",
          "slug": "totalitaryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/totalitaryzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ryszard_Kapu%C5%9Bci%C5%84ski#Imperium",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:42"
    },
    {
      "id": "50cb0564-e2a0-4f56-860e-25f9359fc947",
      "slug": "wiele-ludow-wierzy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/douglas-adams/restauracja-na-koncu-wszechswiata-zycie-wszechswiat-i-cala-reszta/wiele-ludow-wierzy",
      "text": "Wiele ludów wierzy, że wszechświat został stworzony przez coś na kształt Boga, Jatravartydzi z planety Viltwodl Sześć uważają jednak, że kosmos wykichała istota o imieniu Wielki Zielony Spazm Arkelów. Jatravartydzi, żyjący w ciągłym lęku przed momentem, który zwą „Przybycie Wielkiej Białej Chustki Do Nosa”, to małe niebieskie stworzonka o ponad pięćdziesięciu rączkach; ich niezwykłość polega na tym, że jako jedyny naród w historii wynaleźli dezodorant przed kołem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Douglas Adams",
        "slug": "douglas-adams",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/douglas-adams"
      },
      "book": {
        "title": "Restauracja na końcu wszechświata. Życie, wszechświat i cała reszta",
        "slug": "restauracja-na-koncu-wszechswiata-zycie-wszechswiat-i-cala-reszta",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/douglas-adams/restauracja-na-koncu-wszechswiata-zycie-wszechswiat-i-cala-reszta"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "kosmos",
          "slug": "kosmos",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosmos"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Restauracja_na_ko%C5%84cu_wszech%C5%9Bwiata",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:39"
    },
    {
      "id": "d0117d17-f810-43f5-a7f0-ca4015953a8c",
      "slug": "jesli-chcesz-wychowac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nancy-h-kleinbaum/stowarzyszenie-umarlych-poetow/jesli-chcesz-wychowac",
      "text": "Jeśli chcesz wychować zagorzałego ateistę, musisz udzielać mu surowych lekcji religii. To zawsze owocuje dobrymi skutkami.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Nancy H. Kleinbaum",
        "slug": "nancy-h-kleinbaum",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nancy-h-kleinbaum"
      },
      "book": {
        "title": "Stowarzyszenie umarłych poetów",
        "slug": "stowarzyszenie-umarlych-poetow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nancy-h-kleinbaum/stowarzyszenie-umarlych-poetow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "wychowanie",
          "slug": "wychowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wychowanie"
        },
        {
          "name": "ateizm",
          "slug": "ateizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ateizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stowarzyszenie_Umar%C5%82ych_Poet%C3%B3w_(ksi%C4%85%C5%BCka)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:38"
    },
    {
      "id": "a5f34bb6-e7ec-487b-93c3-73eed3566d5d",
      "slug": "katolicyzm-nie-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/kosciol-narod-i-panstwo/katolicyzm-nie-jest",
      "text": "Katolicyzm nie jest dodatkiem do polskości, zabarwieniem jej na pewien sposób, ale tkwi w jej istocie, w znacznej mierze stanowi jej istotę. Usiłowanie oddzielenia u nas katolicyzmu od polskości, oderwania narodu od religii i od Kościoła, jest niszczeniem samej istoty narodu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Roman Dmowski",
        "slug": "roman-dmowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski"
      },
      "book": {
        "title": "Kościół, naród i państwo",
        "slug": "kosciol-narod-i-panstwo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/kosciol-narod-i-panstwo"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "Polacy",
          "slug": "polacy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polacy"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Roman_Dmowski#Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82,_nar%C3%B3d_i_pa%C5%84stwo",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:30"
    },
    {
      "id": "64b04f67-1e14-49b1-bcfa-d8bee2deea4f",
      "slug": "narod-szczerze-istotnie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/kosciol-narod-i-panstwo/narod-szczerze-istotnie",
      "text": "Naród szczerze, istotnie katolicki musi dbać o to, ażeby prawa i urządzenia państwowe, w których żyje, były zgodne z zasadami katolickimi i ażeby w duchu katolickim były wychowywane jego młode pokolenia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Roman Dmowski",
        "slug": "roman-dmowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski"
      },
      "book": {
        "title": "Kościół, naród i państwo",
        "slug": "kosciol-narod-i-panstwo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/kosciol-narod-i-panstwo"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "wychowanie",
          "slug": "wychowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wychowanie"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Roman_Dmowski#Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82,_nar%C3%B3d_i_pa%C5%84stwo",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:30"
    },
    {
      "id": "51b591e5-2c2c-4f68-96cd-b8180d49fb63",
      "slug": "polityka-narodu-katolickiego",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/kosciol-narod-i-panstwo/polityka-narodu-katolickiego",
      "text": "Polityka narodu katolickiego musi być szczerze katolicka, to znaczy, że religia, jej rozwój i siła musi być uważana za cel, że nie można jej używać za środek do innych celów, nic wspólnego z nią nie mających.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Roman Dmowski",
        "slug": "roman-dmowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski"
      },
      "book": {
        "title": "Kościół, naród i państwo",
        "slug": "kosciol-narod-i-panstwo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/kosciol-narod-i-panstwo"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Roman_Dmowski#Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82,_nar%C3%B3d_i_pa%C5%84stwo",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:30"
    },
    {
      "id": "388ca907-9462-44a5-a05c-f5ad1a396487",
      "slug": "maryja-do-nas",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/izabela-sowa/zielone-jabluszko/maryja-do-nas",
      "text": "– Maryja do nas przyszła. – Na piechotę przyszła? I gdzie się zatrzymała? Na plebanii? – Nie, u Widerskich na szybie. – To nie przyszła, tylko wysłała swoje zdjęcie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Izabela Sowa",
        "slug": "izabela-sowa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/izabela-sowa"
      },
      "book": {
        "title": "Zielone jabłuszko",
        "slug": "zielone-jabluszko",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/izabela-sowa/zielone-jabluszko"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Izabela_Sowa#Zielone_jab%C5%82uszko",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:30"
    },
    {
      "id": "a70de279-274f-4f41-b067-9d3593428868",
      "slug": "kiedy-ludzie-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/izabela-sowa/smak-swiezych-malin/kiedy-ludzie-nie",
      "text": "Kiedy ludzie nie mogą zmienić nic wokół siebie, próbują zmienić coś wewnątrz. I zaczynają eksperymentować. Jedni sięgają po leki, inni po tajemnicze religie, a jeszcze inni po narkotyki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Izabela Sowa",
        "slug": "izabela-sowa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/izabela-sowa"
      },
      "book": {
        "title": "Smak świeżych malin",
        "slug": "smak-swiezych-malin",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/izabela-sowa/smak-swiezych-malin"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zmiana",
          "slug": "zmiana",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmiana"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "narkotyki",
          "slug": "narkotyki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/narkotyki"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Smak_%C5%9Bwie%C5%BCych_malin#K",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:29"
    },
    {
      "id": "732b0add-e3f1-467f-84f7-b1e6e196e045",
      "slug": "nie-moge-pojac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/joyland/nie-moge-pojac",
      "text": "Nie mogę pojąć dlaczego ludzie posługują się religią, żeby krzywdzić się nawzajem, kiedy i bez tego na świecie jest tyle bólu (…). Religia ma podnosić na duchu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Joyland",
        "slug": "joyland",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/joyland"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "przemoc",
          "slug": "przemoc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemoc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Joyland#Emmalina_Shoplaw",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:16"
    },
    {
      "id": "509cc20f-afd1-48c7-b06b-1ced4c31242d",
      "slug": "mlode-kobiety-i-mlodzi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/joyland/mlode-kobiety-i-mlodzi",
      "text": "Młode kobiety i młodzi mężczyźni dorośleją, lecz stare kobiety i starzy mężczyźni tylko się starzeją i utwierdzają w przekonaniu, że słuszność jest po ich stronie. Zwłaszcza jeśli znają Pismo Święte.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Joyland",
        "slug": "joyland",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/joyland"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "starość",
          "slug": "starosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/starosc"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "upór",
          "slug": "upor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/upor"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Joyland#Emmalina_Shoplaw",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:16"
    },
    {
      "id": "a9917a0c-52eb-4acb-b57c-bb6081abafd6",
      "slug": "wy-wszyscy-w-tej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-ignacy-kraszewski/klasztor/wy-wszyscy-w-tej",
      "text": "Wy wszyscy (…) w tej naszej wierze i w jej zakonie szukacie dziś plam, odrzucacie ją pod pozorem, że krępuje wolność waszą, że was pęta. Spójrzcież na tych, którzy zrzucili z siebie tę niewolę: jak żyją i czy im z tym lepiej? Po owocach poznać drzewa, a jakież owoce zrodził libertynizm wasz, który żadnych praw i granic znać nie chce?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Józef Ignacy Kraszewski",
        "slug": "jozef-ignacy-kraszewski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-ignacy-kraszewski"
      },
      "book": {
        "title": "Klasztor",
        "slug": "klasztor",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-ignacy-kraszewski/klasztor"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/J%C3%B3zef_Ignacy_Kraszewski#Klasztor",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:55"
    },
    {
      "id": "98dbd4c5-6f33-4e5c-bba6-dd5dc63aabae",
      "slug": "dzwieki-modlitwy-zaklec",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-brzozowski/plomienie/dzwieki-modlitwy-zaklec",
      "text": "Dźwięki modlitwy, zaklęć zlewały się tu zawsze z dźwiękami policzków. Zwykle ktoś kogoś bił, gdy mowa była o Bogu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Brzozowski",
        "slug": "stanislaw-brzozowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-brzozowski"
      },
      "book": {
        "title": "Płomienie",
        "slug": "plomienie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-brzozowski/plomienie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "przemoc",
          "slug": "przemoc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemoc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Brzozowski#P%C5%82omienie_(1908)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:52"
    },
    {
      "id": "65a49331-c1e6-4111-9e21-3428180acac0",
      "slug": "poglady-bowiem-czy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gustave-le-bon/psychologia-tlumu/poglady-bowiem-czy",
      "text": "Poglądy bowiem, czy tyczyć się będą kwestii politycznych, społecznych, czy wyznaniowych, wtedy dopiero zostaną przyjęte przez tłum, kiedy przybiorą formę religii, dzięki której nie będą mogły podlegać dyskusji.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Gustave Le Bon",
        "slug": "gustave-le-bon",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gustave-le-bon"
      },
      "book": {
        "title": "Psychologia tłumu",
        "slug": "psychologia-tlumu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gustave-le-bon/psychologia-tlumu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "konformizm",
          "slug": "konformizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konformizm"
        },
        {
          "name": "idee",
          "slug": "idee",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/idee"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Psychologia_t%C5%82umu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:49"
    },
    {
      "id": "58aa15a2-3baf-4f95-85c5-cda93c1d0b03",
      "slug": "za-wszystkimi-europejskimi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/milan-kundera/nieznosna-lekkosc-bytu/za-wszystkimi-europejskimi",
      "text": "Za wszystkimi europejskimi wiarami religijnymi i politycznymi stoi pierwszy rozdział Genesis, z którego wypływa, że świat został stworzony właściwie, że byt jest dobrem, należy więc się mnożyć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Milan Kundera",
        "slug": "milan-kundera",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/milan-kundera"
      },
      "book": {
        "title": "Nieznośna lekkość bytu",
        "slug": "nieznosna-lekkosc-bytu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/milan-kundera/nieznosna-lekkosc-bytu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Niezno%C5%9Bna_lekko%C5%9B%C4%87_bytu#Cz%C4%99%C5%9B%C4%87_VI_%E2%80%93_Wielki_Marsz",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:43"
    },
    {
      "id": "45bb309a-da17-47d7-b891-c1cc24d49e8f",
      "slug": "religijny-liberalizm-pozbawia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marcel-lefebvre/oni-jego-zdetronizowali-od-liberalizmu-do-apostazji-tragedia-soborowa/religijny-liberalizm-pozbawia",
      "text": "Religijny liberalizm pozbawia nas męczenników i misjonarzy, pozostawiając jedynie osoby kupczące religią, którym wtórują kobzy głoszące pokój w słowach, a nie w czynach!",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Marcel Lefebvre",
        "slug": "marcel-lefebvre",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marcel-lefebvre"
      },
      "book": {
        "title": "Oni Jego zdetronizowali. Od liberalizmu do apostazji. Tragedia soborowa.",
        "slug": "oni-jego-zdetronizowali-od-liberalizmu-do-apostazji-tragedia-soborowa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marcel-lefebvre/oni-jego-zdetronizowali-od-liberalizmu-do-apostazji-tragedia-soborowa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 15,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "hipokryzja",
          "slug": "hipokryzja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/hipokryzja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Marcel_Lefebvre#Oni_Jego_zdetronizowali",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:31"
    },
    {
      "id": "bead9f1a-1d99-4ce4-9b10-440323641c58",
      "slug": "chrzescijanstwo-zamienia-dzis",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henri-frederic-amiel/dziennik-intymny/chrzescijanstwo-zamienia-dzis",
      "text": "Chrześcijaństwo zamienia dziś swą siedzibę historyczną na czysto duchową. Należy wyzwolić od wszelkich domieszek ewangelię czystą i wieczną. Nareszcie, uda się nam odtworzyć stan ducha, który był komórką życiodawczą Ewangelii, będziemy w posiadaniu samej istoty religii, tego, co stanowi jej punctum saliens [główny punkt].",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Henri Frédéric Amiel",
        "slug": "henri-frederic-amiel",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henri-frederic-amiel"
      },
      "book": {
        "title": "Dziennik intymny",
        "slug": "dziennik-intymny",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henri-frederic-amiel/dziennik-intymny"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "chrześcijaństwo",
          "slug": "chrzescijanstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chrzescijanstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Henri_Fr%C3%A9d%C3%A9ric_Amiel#Dziennik_intymny",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:27"
    },
    {
      "id": "0a8f1b12-cf95-4184-9a6a-6340f8ed3dc8",
      "slug": "wedlug-mnie-chrzescijanstwo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henri-frederic-amiel/dziennik-intymny/wedlug-mnie-chrzescijanstwo",
      "text": "Według mnie chrześcijaństwo jest przede wszystkim religią, a religia nie jest bynajmniej metodą; jest ona życiem i to życiem wyższym, nadprzyrodzonym, mistycznym w swym pochodzeniu, praktycznym w swych owocach. Jest ona obcowaniem z Bogiem, entuzjazmem głębokim i spokojnym, miłością promieniejącą, siłą, która tworzy, szczęśliwością, która się wciąż rozwija, jednym słowem, religia to stan duszy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Henri Frédéric Amiel",
        "slug": "henri-frederic-amiel",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henri-frederic-amiel"
      },
      "book": {
        "title": "Dziennik intymny",
        "slug": "dziennik-intymny",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henri-frederic-amiel/dziennik-intymny"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "chrześcijaństwo",
          "slug": "chrzescijanstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chrzescijanstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Henri_Fr%C3%A9d%C3%A9ric_Amiel#Dziennik_intymny",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:27"
    },
    {
      "id": "c89e01db-6813-4c55-94a6-d1daf8b557d9",
      "slug": "idea-celu-zycia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zygmunt-freud/kultura-jako-zrodlo-cierpien/idea-celu-zycia",
      "text": "(…) idea celu życia wiąże się z systemem religijnym i wraz z nim upada.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Zygmunt Freud",
        "slug": "zygmunt-freud",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zygmunt-freud"
      },
      "book": {
        "title": "Kultura jako źródło cierpień",
        "slug": "kultura-jako-zrodlo-cierpien",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zygmunt-freud/kultura-jako-zrodlo-cierpien"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "sens życia",
          "slug": "sens-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sens-zycia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Zygmunt_Freud#Kultura_jako_%C5%BAr%C3%B3d%C5%82o_cierpie%C5%84_(1930)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:23"
    },
    {
      "id": "a9c66316-3aad-464d-b4a0-081f7f0c4ebd",
      "slug": "szczegolnej-zas-uwagi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zygmunt-freud/kultura-jako-zrodlo-cierpien/szczegolnej-zas-uwagi",
      "text": "Szczególnej zaś uwagi wymaga sytuacja, gdy większa liczba ludzi wspólnie podejmuje próbę zapewnienia sobie szczęścia i ochrony przed cierpieniem tak przetwarzając rzeczywistość, że nosi to wszelkie cechy obłędu. Mianem takiego masowego obłędu musimy określić także religie ludzkości, choć rzecz jasna nigdy nie rozpozna tego obłędu ten, kto sam go podziela.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Zygmunt Freud",
        "slug": "zygmunt-freud",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zygmunt-freud"
      },
      "book": {
        "title": "Kultura jako źródło cierpień",
        "slug": "kultura-jako-zrodlo-cierpien",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zygmunt-freud/kultura-jako-zrodlo-cierpien"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "szczęście",
          "slug": "szczescie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szczescie"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "szaleństwo",
          "slug": "szalenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szalenstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Zygmunt_Freud#Kultura_jako_%C5%BAr%C3%B3d%C5%82o_cierpie%C5%84_(1930)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:23"
    },
    {
      "id": "e7cb06d7-3cc8-4888-ac0f-8f4de646d39d",
      "slug": "nie-chce-umierac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll/na-pastwe-aniolow/nie-chce-umierac",
      "text": "Nie chcę umierać, ale kiedy Strayhorn dał mi wybór pomiędzy zrozumieniem prawdy a fizycznym ocaleniem, pomyślałem: „Czym jest przetrwanie, jeżeli niczego nie będę pojmował? Lepiej więc dowiedzieć się czegoś”. Czyż nie jest to właśnie to, czego uczą nas religie? Chrystus miał w sobie wewnętrzny spokój; i Mahomet, i Budda, i święci... Taką równowagę osiąga się jedynie dzięki zrozumieniu, a nie przez przeżycie jeszcze dziesięciu kolejnych lat.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jonathan Carroll",
        "slug": "jonathan-carroll",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll"
      },
      "book": {
        "title": "Na pastwę aniołów",
        "slug": "na-pastwe-aniolow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll/na-pastwe-aniolow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "prawda",
          "slug": "prawda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prawda"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "spokój",
          "slug": "spokoj",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spokoj"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Na_pastw%C4%99_anio%C5%82%C3%B3w#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:03"
    },
    {
      "id": "93322839-e912-4085-afec-6df808bc6445",
      "slug": "chrystus-glosil-ze-mamy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/mezczyzna-ktory-tanczyl-tango/chrystus-glosil-ze-mamy",
      "text": "Chrystus głosił, że mamy być braćmi, nigdy jednak nie mówił, że mamy być kolesiami.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Arturo Pérez-Reverte",
        "slug": "arturo-perez-reverte",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte"
      },
      "book": {
        "title": "Mężczyzna, który tańczył tango",
        "slug": "mezczyzna-ktory-tanczyl-tango",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/mezczyzna-ktory-tanczyl-tango"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 469,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/M%C4%99%C5%BCczyzna,_kt%C3%B3ry_ta%C5%84czy%C5%82_tango",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:52"
    },
    {
      "id": "e52b950e-60b8-441e-b6f2-323bc0aef30a",
      "slug": "swietokradztwo-tlumaczy-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/klub-dumas/swietokradztwo-tlumaczy-sie",
      "text": "Świętokradztwo tłumaczy się tylko poprzez wiarę. Jedynie wierzący potrafi się go dopuścić, czując jednocześnie cały tragiczny wymiar swojego uczynku. Nigdy nie przeraziłaby nas profanacja religii, która byłaby nam obojętna. To tak, jakby bluźnić nie mając żadnego bóstwa na myśli. Absurd.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Arturo Pérez-Reverte",
        "slug": "arturo-perez-reverte",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte"
      },
      "book": {
        "title": "Klub Dumas",
        "slug": "klub-dumas",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/klub-dumas"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Klub_Dumas",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:51"
    },
    {
      "id": "b4cffe2c-5ef8-4307-ae30-4e6f3073fa61",
      "slug": "zarowno-zasada-nieograniczonej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-xxiii/mater-et-magistra/zarowno-zasada-nieograniczonej",
      "text": "Zarówno zasada nieograniczonej i wolnej konkurencji, którą głoszą tak zwani liberałowie, jak i głoszone przez marksistów tezy o walce klas społecznych są najzupełniej sprzeczne tak z nauką chrześcijańską, jak i z samą ludzką naturą.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jan XXIII",
        "slug": "jan-xxiii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-xxiii"
      },
      "book": {
        "title": "Mater et magistra",
        "slug": "mater-et-magistra",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-xxiii/mater-et-magistra"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "komunizm",
          "slug": "komunizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/komunizm"
        },
        {
          "name": "kapitalizm",
          "slug": "kapitalizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kapitalizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jan_XXIII#Encyklika_Mater_et_Magistra",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:46"
    },
    {
      "id": "330f0bbc-e1cc-42f6-b2e8-d44c3fa921d7",
      "slug": "uroczyscie-oglaszamy-ze-zycie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-xxiii/mater-et-magistra/uroczyscie-oglaszamy-ze-zycie",
      "text": "Uroczyście ogłaszamy, że życie ludzkie powinno być przekazywane poprzez rodzinę założoną przez małżeństwo, jedno i nierozerwalne, podniesione dla chrześcijan do godności sakramentu. Przekazywanie życia ludzkiego jest powierzone przez naturę aktowi osobowemu i świadomemu i jako takie jest poddane najmądrzejszym prawom Bożym, prawom nienaruszalnym i niezmiennym, które wszyscy powinni przyjąć i zachowywać. Nie można więc używać środków ani iść metodami, które mogą być dozwolone w przekazywaniu życia roślin i zwierząt. Niech więc wszyscy uważają życie ludzkie za święte, a to dlatego, że od samego początku wymaga działania Boga Stwórcy. Ten więc, kto odstępuje od tych Bożych praw, nie tylko uwłacza Jego Majestatowi i okrywa hańbą siebie samego i rodzaj ludzki, lecz także podważa u samych podstaw siłę społeczności, do której należy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jan XXIII",
        "slug": "jan-xxiii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-xxiii"
      },
      "book": {
        "title": "Mater et magistra",
        "slug": "mater-et-magistra",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-xxiii/mater-et-magistra"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "małżeństwo",
          "slug": "malzenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/malzenstwo"
        },
        {
          "name": "rodzina",
          "slug": "rodzina",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rodzina"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jan_XXIII#Encyklika_Mater_et_Magistra",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:46"
    },
    {
      "id": "4b171c84-5eab-48c4-ae06-1a5fc8e222f2",
      "slug": "kiedys-podobna-jej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna/joan-viii-1-12/kiedys-podobna-jej",
      "text": "Kiedyś podobna jej znalazła się na sądzie, ale to daleko stąd było, w Judei, i stanęła przed sędzią, który zabronił jej kamienować, ale to dawno było, a sędzia był Bogiem, Miłością! Odtąd nie powtórzyło się już na świecie, a kamienie trwają, stały się symbolem cnoty, gdy spadają na głowę jawnogrzesznicy; występku, gdy miażdżą uwodziciela.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Maria Rodziewiczówna",
        "slug": "maria-rodziewiczowna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna"
      },
      "book": {
        "title": "Joan. VIII 1-12",
        "slug": "joan-viii-1-12",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna/joan-viii-1-12"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 193,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "hipokryzja",
          "slug": "hipokryzja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/hipokryzja"
        },
        {
          "name": "przebaczenie",
          "slug": "przebaczenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przebaczenie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Maria_Rodziewicz%C3%B3wna#Joan._VIII_1%E2%80%9312",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:41"
    },
    {
      "id": "c9af240d-2cb9-4c64-a1a8-4f081f389355",
      "slug": "definicja-smierci-zmienia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/zwyciezca-jest-sam/definicja-smierci-zmienia",
      "text": "Definicja śmierci zmienia się w zależności od religii. Dla niektórych to przejście do innej, wyższej formy życia. Dla innych jedynie stan przejściowy, a dusza zamieszkująca ciało powróci i w następnym wcieleniu będzie albo pokutować za grzechy, albo cieszyć się zasłużoną szczęśliwością.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Zwycięzca jest sam",
        "slug": "zwyciezca-jest-sam",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/zwyciezca-jest-sam"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "reinkarnacja",
          "slug": "reinkarnacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/reinkarnacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Zwyci%C4%99zca_jest_sam#Igor_Malev",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:31"
    },
    {
      "id": "66a5c60a-fd34-465c-9b2e-5135442452ae",
      "slug": "zadna-religia-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym/zadna-religia-nie",
      "text": "Żadna religia nie potrafi zebrać wszystkich gwiazd, bo gdyby tak było, wszechświat stałby się bezkresną próżnią i straciłby rację bytu. Każda gwiazda – i każdy człowiek – ma swą przestrzeń i specyficzne cechy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Pielgrzym",
        "slug": "pielgrzym",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "indywidualizm",
          "slug": "indywidualizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/indywidualizm"
        },
        {
          "name": "gwiazdy",
          "slug": "gwiazdy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gwiazdy"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pielgrzym_(powie%C5%9B%C4%87)#%C5%BB",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:26"
    },
    {
      "id": "3f4fce71-1cfd-43c1-b0b7-40b6808d0fe1",
      "slug": "twoja-droga-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym/twoja-droga-jest",
      "text": "Twoja droga jest tylko jedną spośród wielu wiodących do Boga.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Pielgrzym",
        "slug": "pielgrzym",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "tolerancja",
          "slug": "tolerancja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tolerancja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pielgrzym_(powie%C5%9B%C4%87)#T",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:26"
    },
    {
      "id": "920022ac-75ea-46a7-865f-a6ee1479d5c8",
      "slug": "bog-przejawial-swa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym/bog-przejawial-swa",
      "text": "Bóg przejawiał swą obecność w jaskiniach naszych praprzodków, dla nich istniał w piorunach; kiedy człowiek odkrył, że to zjawisko naturalne, On zamieszkał w niektórych zwierzętach i świętych drzewach. Nadeszła epoka, kiedy istniał wyłącznie w katakumbach wielkich miast starożytności. Lecz przez cały czas przepełniał ludzkie serca, przybierając postać Miłości. Za naszych czasów Bóg jest tylko ideą, niemal dowiedzioną naukowo. Ale na tym etapie istnienia dokonuje zwrotu i wszystko zaczyna się od nowa. To jest prawo zwrotu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Pielgrzym",
        "slug": "pielgrzym",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pielgrzym_(powie%C5%9B%C4%87)#B",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:25"
    },
    {
      "id": "7b5ea6cd-803d-420d-848c-06b03f6d9672",
      "slug": "czym-jest-smierc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/piata-gora/czym-jest-smierc",
      "text": "Czym jest śmierć kilku ludzi wobec możliwości uniknięcia na zawsze religijnych wojen?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Piąta góra",
        "slug": "piata-gora",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/piata-gora"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wojna",
          "slug": "wojna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "fanatyzm",
          "slug": "fanatyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fanatyzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pi%C4%85ta_g%C3%B3ra#C",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:23"
    },
    {
      "id": "bf382179-cb76-4314-bb85-5c473a21ff9c",
      "slug": "ten-kto-wyrusza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/na-brzegu-rzeki-piedry-usiadlam-i-plakalam/ten-kto-wyrusza",
      "text": "Ten, kto wyrusza na poszukiwanie Boga, traci tylko swój czas. Może przebiec wiele ścieżek, zgłębić wiele religii, wstąpić do wielu sekt, ale w ten sposób nigdy nie spotka Boga. Ponieważ Bóg jest tutaj, teraz, obok nas. Możemy dostrzec Jego obecność w tej mgle, w tej ziemi, w ubraniu i w butach. Jego aniołowie czuwają nad naszym snem i wspomagają nas w codziennej pracy. Aby spotkać Boga, wystarczy uważnie rozejrzeć się wokół siebie. Niemniej to spotkanie nie należy do łatwych. W miarę jak Bóg wprowadza nas w arkana swoich tajemnic, zaczynamy się gubić. Bowiem On nakazuje nam kierować się głosem marzeń i serca, a to sprawia nam sporo trudności, gdyż przywykliśmy żyć inaczej. I wtedy ze zdziwieniem odkrywamy, że Bóg pragnie po prostu, byśmy byli szczęśliwi, gdyż jest naszym Ojcem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Na brzegu rzeki Piedry usiadłam i płakałam",
        "slug": "na-brzegu-rzeki-piedry-usiadlam-i-plakalam",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/na-brzegu-rzeki-piedry-usiadlam-i-plakalam"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "szczęście",
          "slug": "szczescie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szczescie"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Na_brzegu_rzeki_Piedry_usiad%C5%82am_i_p%C5%82aka%C5%82am#T",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:22"
    },
    {
      "id": "c483cb2c-a034-4a8b-9869-67aa3edca89f",
      "slug": "bog-jest-jeden",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/na-brzegu-rzeki-piedry-usiadlam-i-plakalam/bog-jest-jeden",
      "text": "Bóg jest jeden, choć ma tysiące imion. Trzeba jednak wybrać jedno z nich, by móc Go zawołać.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Na brzegu rzeki Piedry usiadłam i płakałam",
        "slug": "na-brzegu-rzeki-piedry-usiadlam-i-plakalam",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/na-brzegu-rzeki-piedry-usiadlam-i-plakalam"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Na_brzegu_rzeki_Piedry_usiad%C5%82am_i_p%C5%82aka%C5%82am#B",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:20"
    },
    {
      "id": "d95dfe40-7de6-4755-a14d-df260b77123b",
      "slug": "religie-panstwowe-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/czarownica-z-portobello/religie-panstwowe-nie",
      "text": "Religie państwowe nie stawiają już fundamentalnych pytań o ludzką tożsamość czy sens życia. Zamiast tego skoncentrowały się wyłącznie na dogmatach i przepisach, służących wpasowaniu się w istniejący ład społeczny i polityczny. Dlatego ci, którzy szukają autentycznej duchowości, podążają w innych kierunkach, a to bez najmniejszej wątpliwości oznacza powrót do przeszłości i do kultów pierwotnych, wciąż jeszcze nie skażonych przez struktury władzy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Czarownica z Portobello",
        "slug": "czarownica-z-portobello",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/czarownica-z-portobello"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "duchowość",
          "slug": "duchowosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/duchowosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Czarownica_z_Portobello#Inne",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:16"
    },
    {
      "id": "c8e80f5c-6dd5-433a-8464-ec46124d6b8a",
      "slug": "jezus-wykul-przymierze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/czarownica-z-portobello/jezus-wykul-przymierze",
      "text": "Jezus wykuł przymierze znacznie silniejsze niż dziesięcioro przykazań: miłość.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Czarownica z Portobello",
        "slug": "czarownica-z-portobello",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/czarownica-z-portobello"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Czarownica_z_Portobello#Ojciec_Giancarlo_Fontana",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:16"
    },
    {
      "id": "19d85041-c6cd-4fb1-abb0-1b66fc0d2362",
      "slug": "swieta-religijne-to-dzis",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/czarownica-z-portobello/swieta-religijne-to-dzis",
      "text": "Święta religijne to dziś jedynie okazja, by pójść na plażę, do parku, czy wyjechać na narty.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Czarownica z Portobello",
        "slug": "czarownica-z-portobello",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/czarownica-z-portobello"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "konsumpcjonizm",
          "slug": "konsumpcjonizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konsumpcjonizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Czarownica_z_Portobello#Deidre_O%E2%80%99Neil_%E2%80%9EEdda%E2%80%9D,_lekarka",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:15"
    },
    {
      "id": "67b46fc0-b374-4e82-9a82-83cd2c2c3c35",
      "slug": "ilekroc-odnotowuje-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/czarownica-z-portobello/ilekroc-odnotowuje-sie",
      "text": "Ilekroć odnotowuje się usztywnienie zasad religijnych, tylekroć spora grupa wiernych odłącza się od macierzystego wyznania w poszukiwaniu swobodniejszej opcji duchowego kontaktu z Bogiem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Czarownica z Portobello",
        "slug": "czarownica-z-portobello",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/czarownica-z-portobello"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "duchowość",
          "slug": "duchowosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/duchowosc"
        },
        {
          "name": "fanatyzm",
          "slug": "fanatyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fanatyzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Czarownica_z_Portobello#Antoine_Locadour,_historyk",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:14"
    },
    {
      "id": "394b38cc-04be-4548-8f4f-68afb1ab4c91",
      "slug": "wcale-mnie-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/czarownica-z-portobello/wcale-mnie-nie",
      "text": "Wcale mnie nie dziwi, że coraz więcej ludzi interesuje się pogańskimi tradycjami. Dlaczego? Dlatego że Bóg Ojciec jest utożsamiany z rygorem i dyscypliną, natomiast Bogini Matka wskazuje na miłość jako wartość nadrzędną, stojącą ponad wszystkimi znanymi nam zakazami i nakazami.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Czarownica z Portobello",
        "slug": "czarownica-z-portobello",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/czarownica-z-portobello"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Czarownica_z_Portobello#Antoine_Locadour,_historyk",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:14"
    },
    {
      "id": "7ffa28f0-907e-4612-992e-06c7b6613bec",
      "slug": "wszelki-ewolucjonizm-jesli",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-ignacy-witkiewicz/nienasycenie/wszelki-ewolucjonizm-jesli",
      "text": "Wszelki ewolucjonizm, jeśli chodzi o prawdy absolutne, o racjonalizm w ogóle, jest nonsensem. To już jest obrona nie religii samej, tylko instytucji, którą ona wytworzyła. Instytucji chce się nałogowo żyć i robi kompromis z własną religią, zmienia ją, przystosowując się. Oczywiście na tej tolerancji zyskuje pewną ilość zwolenników. Ale to marny materiał (…).",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Ignacy Witkiewicz",
        "slug": "stanislaw-ignacy-witkiewicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-ignacy-witkiewicz"
      },
      "book": {
        "title": "Nienasycenie",
        "slug": "nienasycenie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-ignacy-witkiewicz/nienasycenie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "hipokryzja",
          "slug": "hipokryzja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/hipokryzja"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Ignacy_Witkiewicz#Nienasycenie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:05"
    },
    {
      "id": "08f0063f-54f4-4c9d-848f-aa8851839a67",
      "slug": "w-boga-wierze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-dukaj/lod/w-boga-wierze",
      "text": "W Boga wierzę, ale nie wierzę w to, co ludzie mówią o Bogu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jacek Dukaj",
        "slug": "jacek-dukaj",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-dukaj"
      },
      "book": {
        "title": "Lód",
        "slug": "lod",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-dukaj/lod"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/L%C3%B3d_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:59"
    },
    {
      "id": "b048ce0f-2604-4bcf-80a4-0aa5c85dd171",
      "slug": "gdyby-udowodniono-ze-boga",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ursula-k-le-guin/lewa-reka-ciemnosci/gdyby-udowodniono-ze-boga",
      "text": "Gdyby udowodniono, że Boga nie ma, nie byłoby religii. (…) Ale gdyby udowodniono, że Bóg jest, religii nie byłoby również.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ursula K. Le Guin",
        "slug": "ursula-k-le-guin",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ursula-k-le-guin"
      },
      "book": {
        "title": "Lewa ręka ciemności",
        "slug": "lewa-reka-ciemnosci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ursula-k-le-guin/lewa-reka-ciemnosci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ursula_K._Le_Guin#Lewa_r%C4%99ka_ciemno%C5%9Bci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:56"
    },
    {
      "id": "aec6f4d3-18c1-4211-8531-0efc4d8e469e",
      "slug": "krzyz-przeklne-chrystusa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-wyspianski/wyzwolenie/krzyz-przeklne-chrystusa",
      "text": "Krzyż przeklnę, Chrystusa godło, gdy męką naród uwiodło!",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Wyspiański",
        "slug": "stanislaw-wyspianski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-wyspianski"
      },
      "book": {
        "title": "Wyzwolenie",
        "slug": "wyzwolenie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-wyspianski/wyzwolenie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "ojczyzna",
          "slug": "ojczyzna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ojczyzna"
        },
        {
          "name": "bunt",
          "slug": "bunt",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bunt"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Wyspia%C5%84ski#Wyzwolenie_(1903)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:54"
    },
    {
      "id": "975b2df8-9d48-4f31-b081-e6d333e69455",
      "slug": "dobry-chrzescijanin-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/siodmy-syn/dobry-chrzescijanin-nie",
      "text": "Dobry chrześcijanin nie dopuszcza do swego życia takich rzeczy, gdyż jedyną godną drogą przywołania ukrytych mocy jest modlitwa i łaska Pana Jezusa. Ale nie dlatego, że one nie działają",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Orson Scott Card",
        "slug": "orson-scott-card",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card"
      },
      "book": {
        "title": "Siódmy syn",
        "slug": "siodmy-syn",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/siodmy-syn"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "modlitwa",
          "slug": "modlitwa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/modlitwa"
        },
        {
          "name": "magia",
          "slug": "magia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/magia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Orson_Scott_Card#Si%C3%B3dmy_syn",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:50"
    },
    {
      "id": "d2b66f68-d22c-4fa3-a15c-6707842f3c14",
      "slug": "kiedy-po-przymusowym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gunter-grass/turbot/kiedy-po-przymusowym",
      "text": "Kiedy po przymusowym ochrzczeniu zostaliśmy chrześcijanami, grzech tylko się mnożył.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Günter Grass",
        "slug": "gunter-grass",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gunter-grass"
      },
      "book": {
        "title": "Turbot",
        "slug": "turbot",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gunter-grass/turbot"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "przemoc",
          "slug": "przemoc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemoc"
        },
        {
          "name": "grzech",
          "slug": "grzech",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/grzech"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Turbot#K",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:47"
    },
    {
      "id": "3737ac82-270f-4487-ba79-af234344ef44",
      "slug": "jako-artysta-czlowiek",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gunter-grass/turbot/jako-artysta-czlowiek",
      "text": "Jako artysta człowiek jest mile widziany przez każdą religię.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Günter Grass",
        "slug": "gunter-grass",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gunter-grass"
      },
      "book": {
        "title": "Turbot",
        "slug": "turbot",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gunter-grass/turbot"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/G%C3%BCnter_Grass#Turbot",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:47"
    },
    {
      "id": "f95b75c3-2c1f-40f1-a828-5429173cd1af",
      "slug": "mowiles-ze-fakty",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/borys-pasternak/doktor-zywago/mowiles-ze-fakty",
      "text": "Mówiłeś, że fakty nie istnieją, jeśli nie wniesie się w nie sensu. Chrześcijaństwo, misterium jednostki, jest właśnie tym, co należy wnieść w fakty, by stały się one dla człowieka znaczące.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Borys Pasternak",
        "slug": "borys-pasternak",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/borys-pasternak"
      },
      "book": {
        "title": "Doktor Żywago",
        "slug": "doktor-zywago",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/borys-pasternak/doktor-zywago"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "sens życia",
          "slug": "sens-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sens-zycia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Doktor_%C5%BBywago#M",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:43"
    },
    {
      "id": "40b071e3-8d5c-4b81-804f-b5b4d4d33346",
      "slug": "w-chwili-stworzenia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-saramago/baltazar-i-blimunda/w-chwili-stworzenia",
      "text": "W chwili stworzenia Adam i Ewa umieli tyle samo i nigdzie nie jest powiedziane, że później, po wypędzeniu z raju, archanioł miałby dać im jakąś listę prac męskich i niewieścich, kobiecie powiedział tylko, w bólach rodzić będziesz, ale i to się skończy pewnego dnia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Saramago",
        "slug": "jose-saramago",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-saramago"
      },
      "book": {
        "title": "Baltazar i Blimunda",
        "slug": "baltazar-i-blimunda",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-saramago/baltazar-i-blimunda"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 247,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "równouprawnienie kobiet",
          "slug": "rownouprawnienie-kobiet",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rownouprawnienie-kobiet"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jos%C3%A9_Saramago#Baltazar_i_Blimunda",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:39"
    },
    {
      "id": "1a36cf83-db06-4518-8770-6287f0288767",
      "slug": "przeciez-nawet-chrystus",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-saramago/baltazar-i-blimunda/przeciez-nawet-chrystus",
      "text": "Przecież nawet Chrystus faworyzował Piotra i rozpieszczał Jana, choć apostołów było dwunastu. Pewnego dnia okaże się, że Judasz zdradził, gdyż czuł się opuszczony.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Saramago",
        "slug": "jose-saramago",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-saramago"
      },
      "book": {
        "title": "Baltazar i Blimunda",
        "slug": "baltazar-i-blimunda",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-saramago/baltazar-i-blimunda"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 295,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "sprawiedliwość",
          "slug": "sprawiedliwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sprawiedliwosc"
        },
        {
          "name": "zdrada",
          "slug": "zdrada",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zdrada"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jos%C3%A9_Saramago#Baltazar_i_Blimunda",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:39"
    },
    {
      "id": "b3504d63-86d4-4175-87fb-50d08f697a1c",
      "slug": "jesli-zbiorowe-zycie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/jesli-zbiorowe-zycie",
      "text": "Jeśli zbiorowe życie religijne redukuje się do organizowania socjalnych, politycznych, narodowych albo nawet moralnych potrzeb i emocji, może przetrwać czas jakiś, ale w końcu rujnuje się albo ustępuje pola innym formom religijności.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Kołakowski",
        "slug": "leszek-kolakowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski"
      },
      "book": {
        "title": "Mini-wykłady o maxi-sprawach",
        "slug": "mini-wyklady-o-maxi-sprawach",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Ko%C5%82akowski#Mini_wyk%C5%82ady_o_maxi_sprawach_(1997%E2%80%932003)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:34"
    },
    {
      "id": "3707e385-c5cc-49ab-9615-42bdaeec6f9d",
      "slug": "religia-nie-umiera",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/religia-nie-umiera",
      "text": "Religia nie umiera jednak, bo nie ma dokąd umrzeć. Proroctwa co do jej przyszłych losów będą przeto z konieczności ogólnikowe i mało ścisłe.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Kołakowski",
        "slug": "leszek-kolakowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski"
      },
      "book": {
        "title": "Mini-wykłady o maxi-sprawach",
        "slug": "mini-wyklady-o-maxi-sprawach",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "przyszłość",
          "slug": "przyszlosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyszlosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Ko%C5%82akowski#Mini_wyk%C5%82ady_o_maxi_sprawach_(1997%E2%80%932003)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:34"
    },
    {
      "id": "0605276d-359a-4377-be2a-7b755aa06560",
      "slug": "filozofia-nie-potrafi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/filozofia-nie-potrafi",
      "text": "Filozofia nie potrafi przejąć zadań wiary religijnej, ale nie może też uchylać się całkiem od niebezpiecznego kontaktu z jej sprawami, bo pytanie o sens jest sensowne w filozoficznej tradycji.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Kołakowski",
        "slug": "leszek-kolakowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski"
      },
      "book": {
        "title": "Mini-wykłady o maxi-sprawach",
        "slug": "mini-wyklady-o-maxi-sprawach",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "sens życia",
          "slug": "sens-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sens-zycia"
        },
        {
          "name": "filozofia",
          "slug": "filozofia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/filozofia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Ko%C5%82akowski#Mini_wyk%C5%82ady_o_maxi_sprawach_(1997%E2%80%932003)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:34"
    },
    {
      "id": "f7c50083-fcbe-405c-9915-04fe9eb38802",
      "slug": "to-co-filozof",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/jesli-boga-nie-ma-horror-metaphysicus/to-co-filozof",
      "text": "To, co filozof pracowicie usiłuje wyłożyć w abstrakcyjnych i często zawiłych kategoriach, mistyk po prostu widzi. Od czasu do czasu opisuje on swoje doświadczenie przygodności rzeczy stworzonych, powiadając, że świat jest złudzeniem. Tak bez ogródek wyrażona, myśl ta jest, rzecz jasna, nie do przyjęcia dla wiary judaistycznej, chrześcijańskiej czy islamskiej, każda z nich bowiem nieodmiennie głosi realność wszystkiego, co Bóg powołał do istnienia (w przeciwnym razie sam Jezus byłby tylko widmem), jest natomiast tradycyjnie zadomowiona w spuściźnie buddyjskiej i hinduistycznej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Kołakowski",
        "slug": "leszek-kolakowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski"
      },
      "book": {
        "title": "Jeśli Boga nie ma. Horror metaphysicus",
        "slug": "jesli-boga-nie-ma-horror-metaphysicus",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/jesli-boga-nie-ma-horror-metaphysicus"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 112,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "filozofia",
          "slug": "filozofia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/filozofia"
        },
        {
          "name": "duchowość",
          "slug": "duchowosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/duchowosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Ko%C5%82akowski#Je%C5%9Bli_Boga_nie_ma_(1987)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:33"
    },
    {
      "id": "d905f887-1533-446f-b6b2-94c009e537bd",
      "slug": "chrzescijanstwo-glosi-nauke",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/chrzescijanstwo-glosi-nauke",
      "text": "Chrześcijaństwo głosi naukę o odkupieniu i życiu wiecznym, lecz nawet szczęśliwość wieczna cierpienia nie wymazuje.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Kołakowski",
        "slug": "leszek-kolakowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski"
      },
      "book": {
        "title": "Mini-wykłady o maxi-sprawach",
        "slug": "mini-wyklady-o-maxi-sprawach",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "zbawienie",
          "slug": "zbawienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zbawienie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Ko%C5%82akowski#Mini_wyk%C5%82ady_o_maxi_sprawach_(1997%E2%80%932003)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:33"
    },
    {
      "id": "c900a6ac-bbee-4de3-94f2-2fd406510133",
      "slug": "jakis-zniewiescialy-inteligent",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/klucz-niebieski-albo-opowiesci-biblijne-zebrane-ku-pouczeniu-i-przestrodze/jakis-zniewiescialy-inteligent",
      "text": "(…) jakiś zniewieściały inteligent, histeryczny płaksa powie może, że czy Abraham zabił syna, czy tylko podniósł miecz w zamiarze zabicia i ktoś go powstrzymał – to z punktu widzenia moralnego wszystko jedno. My jednak wraz z Abrahamem jesteśmy przeciwnego zdania – my, prawdziwi mężczyźni. My oceniamy wyniki i wiemy, że wszystko jedno – chciał zabić czy nie chciał zabić – skoro w końcu nie zabił. Dlatego śmiejemy się do rozpuku z fajnego kawału Pana Boga. Ostatecznie sami widzicie, że to morowy chłop.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Kołakowski",
        "slug": "leszek-kolakowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski"
      },
      "book": {
        "title": "Klucz niebieski albo opowieści biblijne zebrane ku pouczeniu i przestrodze",
        "slug": "klucz-niebieski-albo-opowiesci-biblijne-zebrane-ku-pouczeniu-i-przestrodze",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/klucz-niebieski-albo-opowiesci-biblijne-zebrane-ku-pouczeniu-i-przestrodze"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "moralność",
          "slug": "moralnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moralnosc"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Ko%C5%82akowski#Klucz_niebieski_albo_Opowie%C5%9Bci_biblijne_zebrane_ku_pouczeniu_i_przestrodze_(1965)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:33"
    },
    {
      "id": "010b2f24-ee42-4b8d-9dce-aef2df39ccf9",
      "slug": "nie-ma-lepszego",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/klucz-niebieski-albo-opowiesci-biblijne-zebrane-ku-pouczeniu-i-przestrodze/nie-ma-lepszego",
      "text": "(…) nie ma (…) lepszego środka na zapewnienie jedności niż wojna. W tym sensie rozpoczęcie wojny jest niemal zawsze aktem przyjacielskim. Nie ma zaś doktryny, która bardziej pragnie jedności niż wiara w jednego Boga. Dlatego cywilizacja militarna kwitnie w obrębie religii monoteistycznych.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Kołakowski",
        "slug": "leszek-kolakowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski"
      },
      "book": {
        "title": "Klucz niebieski albo opowieści biblijne zebrane ku pouczeniu i przestrodze",
        "slug": "klucz-niebieski-albo-opowiesci-biblijne-zebrane-ku-pouczeniu-i-przestrodze",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/klucz-niebieski-albo-opowiesci-biblijne-zebrane-ku-pouczeniu-i-przestrodze"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "wojna",
          "slug": "wojna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Ko%C5%82akowski#Klucz_niebieski_albo_Opowie%C5%9Bci_biblijne_zebrane_ku_pouczeniu_i_przestrodze_(1965)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:33"
    },
    {
      "id": "f5fe1eb6-93c2-49fa-b714-f18d5437525f",
      "slug": "przeslanie-jezusa-bylo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/jezus-osmieszony-esej-apologetyczny-i-sceptyczny/przeslanie-jezusa-bylo",
      "text": "Przesłanie Jezusa było takie: w obliczu nieuniknionego Końca wszystkie dobra i rzeczy ziemskie są jeśli nie bezwartościowe, to w każdym razie drugorzędne i względne, nigdy nie powinny uchodzić za dobra same w sobie, a tym bardziej za wartości absolutne. Myśleć inaczej to idolatria, to oddawanie najwyższej czci temu, co nietrwałe, bez znaczenia, pozbawione wagi. (…) Jest tylko jedna rzecz godna bezwarunkowego pragnienia: to Bóg i jego Królestwo; jest tylko jedna rzecz, która jest złem absolutnym: utrata duszy, jej nieodwracalne zepsucie. (s. 21)",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Kołakowski",
        "slug": "leszek-kolakowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski"
      },
      "book": {
        "title": "Jezus ośmieszony. Esej apologetyczny i sceptyczny",
        "slug": "jezus-osmieszony-esej-apologetyczny-i-sceptyczny",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/jezus-osmieszony-esej-apologetyczny-i-sceptyczny"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "sens życia",
          "slug": "sens-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sens-zycia"
        },
        {
          "name": "dusza",
          "slug": "dusza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dusza"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Ko%C5%82akowski#Jezus_o%C5%9Bmieszony._Esej_apologetyczny_i_sceptyczny.",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:32"
    },
    {
      "id": "c257801d-8f58-4ef2-aea9-7f3f29b9beca",
      "slug": "uznanie-wlasnej-winy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/jezus-osmieszony-esej-apologetyczny-i-sceptyczny/uznanie-wlasnej-winy",
      "text": "Uznanie własnej winy jest według nauczania Jezusa podstawowym warunkiem metanoi (przemiany duchowej), warunkiem życia w Bogu i, siłą rzeczy, warunkiem zbawienia. Dodajmy: zdolność do poczucia winy jest warunkiem bycia człowiekiem. Ta zdolność czyni nas istotami ludzkimi, mówi Księga Rodzaju, i słusznie. Słusznie dlatego, że nie mamy żadnej znajomości dobra i zła, jeśli nie odczuwamy ich w sobie; tak więc doświadczać zła jako stanu własnej duszy to czuć się winnym. Jeśli nie umiemy czuć się winni, nie jesteśmy zdolni do odróżnienia dobra i zła. (s. 26)",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Kołakowski",
        "slug": "leszek-kolakowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski"
      },
      "book": {
        "title": "Jezus ośmieszony. Esej apologetyczny i sceptyczny",
        "slug": "jezus-osmieszony-esej-apologetyczny-i-sceptyczny",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/jezus-osmieszony-esej-apologetyczny-i-sceptyczny"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "moralność",
          "slug": "moralnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moralnosc"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "wina",
          "slug": "wina",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wina"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Ko%C5%82akowski#Jezus_o%C5%9Bmieszony._Esej_apologetyczny_i_sceptyczny.",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:32"
    },
    {
      "id": "8c949e54-b849-4ee2-a7c0-df6134818faf",
      "slug": "uganianie-sie-za-nowymi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/czy-diabel-moze-byc-zbawiony-i-27-innych-kazan/uganianie-sie-za-nowymi",
      "text": "Uganianie się za nowymi formami religijności, sukcesy rozmaitych sekt charyzmatycznych, sondowanie głębi i legend wiecznie tajemniczego Orientu, rozmaite techniki kolektywnej psychoterapii – wszystko to są symptomy tego samego dziwacznego schorzenia, jakie wyrasta z niejasnego poczucia, iż utraciliśmy zdolność i miejsce tzw. bezpośredniej komunikacji.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Kołakowski",
        "slug": "leszek-kolakowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski"
      },
      "book": {
        "title": "Czy diabeł może być zbawiony i 27 innych kazań",
        "slug": "czy-diabel-moze-byc-zbawiony-i-27-innych-kazan",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/czy-diabel-moze-byc-zbawiony-i-27-innych-kazan"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 36,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "samotność",
          "slug": "samotnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/samotnosc"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "duchowość",
          "slug": "duchowosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/duchowosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Ko%C5%82akowski#Czy_diabe%C5%82_mo%C5%BCe_by%C4%87_zbawiony_i_27_innych_kaza%C5%84.",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:32"
    },
    {
      "id": "2f3e1a5f-594c-4ec1-83e9-cd873134af8a",
      "slug": "zbliza-sie-koniec",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/jezus-osmieszony-esej-apologetyczny-i-sceptyczny/zbliza-sie-koniec",
      "text": "Zbliża się Koniec, straszliwa katastrofa poprzedzająca nowy świat, świat, który zostanie na nowo stworzony. Kiedy nastąpi? Jezus oczywiście nie określił żadnego dokładnego terminu Sądu Ostatecznego, powiedział nawet wyraźnie, że nie zna tego dnia (Mt 24, 36) i że zna go tylko Ojciec. Ale dość jasno dawał do zrozumienia, że ten dzień jest bliski, bardzo bliski, że żyjące wówczas pokolenie po okresie straszliwego ucisku (Mt 24, 34) ujrzy Syna Człowieczego przychodzącego na obłokach niebieskich z aniołami, którzy zgromadzą wybranych z czterech stron świata (Mt 24, 30–31). A jednak ta ostateczna godzina nie nadeszła i kolejne pokolenia chrześcijan znalazły się wobec przykrego dylematu. Czy to możliwe, żeby Jezus się pomylił? Tego pytania nie dało się uniknąć. (s. 14–15)",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Kołakowski",
        "slug": "leszek-kolakowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski"
      },
      "book": {
        "title": "Jezus ośmieszony. Esej apologetyczny i sceptyczny",
        "slug": "jezus-osmieszony-esej-apologetyczny-i-sceptyczny",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/jezus-osmieszony-esej-apologetyczny-i-sceptyczny"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "wątpliwości",
          "slug": "watpliwosci",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/watpliwosci"
        },
        {
          "name": "koniec świata",
          "slug": "koniec-swiata",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/koniec-swiata"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Ko%C5%82akowski#Jezus_o%C5%9Bmieszony._Esej_apologetyczny_i_sceptyczny.",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:32"
    },
    {
      "id": "b316984d-bc8d-4efe-a772-55253fec2dcb",
      "slug": "bez-watpienia-dobroczynnosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/edmund-burke/rozwazania-o-rewolucji-we-francji/bez-watpienia-dobroczynnosc",
      "text": "Bez wątpienia dobroczynność względem ubogich jest obowiązkiem wszystkich chrześcijan (…). Sposób, tryb, czas i wybór odbiorcy i rozmiaru pomocy pozostają w prywatnej gestii darczyńcy i być może dlatego właśnie dokonywana jest ona z tym większą satysfakcją, ponieważ udzielenie jej posiada znamiona wolności, a w dodatku poleca nas szczególnie Bożej łasce, będąc przejawem cnoty właściwej stworzeniu świadomemu swojej własnej niemocy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Edmund Burke",
        "slug": "edmund-burke",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/edmund-burke"
      },
      "book": {
        "title": "Rozważania o rewolucji we Francji",
        "slug": "rozwazania-o-rewolucji-we-francji",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/edmund-burke/rozwazania-o-rewolucji-we-francji"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "dobroczynność",
          "slug": "dobroczynnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dobroczynnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Edmund_Burke#Rozwa%C5%BCania_o_rewolucji_we_Francji",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:31"
    },
    {
      "id": "08362b38-f3c7-45ad-82af-404181ae5945",
      "slug": "nie-mozna-byc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-pilch/wiele-demonow/nie-mozna-byc",
      "text": "Nie można być za młodym na uświadomienie sobie absurdu wojny religijnej, to powinno być ćwiczone i wdrażane od niemolęctwa, co mówię, od niemowlęctwa! Arkana sporu lutrów z katolikami winny być wpajane prenatalnie, człowiek winien jak najwcześniej wiedzieć, na jak tragikomiczny świat przychodzi!",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jerzy Pilch",
        "slug": "jerzy-pilch",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-pilch"
      },
      "book": {
        "title": "Wiele demonów",
        "slug": "wiele-demonow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-pilch/wiele-demonow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 71,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "absurd",
          "slug": "absurd",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/absurd"
        },
        {
          "name": "fanatyzm",
          "slug": "fanatyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fanatyzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jerzy_Pilch#Wiele_demon%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:28"
    },
    {
      "id": "c5449b6b-c1e4-4029-9977-6371e6d89456",
      "slug": "faszysci-wyrzneli-zydow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-pilch/miasto-utrapienia/faszysci-wyrzneli-zydow",
      "text": "Faszyści wyrżnęli Żydów, bracia komuniści dali dupy, przepraszam cię, Joasiu, bracia komuniści upadli i nikt już nie przeciwstawi się polskiemu katolicyzmowi, a jest to najgorszy rodzaj katolicyzmu na kuli ziemskiej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jerzy Pilch",
        "slug": "jerzy-pilch",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-pilch"
      },
      "book": {
        "title": "Miasto utrapienia",
        "slug": "miasto-utrapienia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-pilch/miasto-utrapienia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "Polacy",
          "slug": "polacy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polacy"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Miasto_utrapienia#F",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:26"
    },
    {
      "id": "8d2f74cb-2c91-4a01-9468-ea10f54f39d1",
      "slug": "duch-zstapil-odnowil",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-pilch/miasto-utrapienia/duch-zstapil-odnowil",
      "text": "Duch zstąpił, odnowił oblicze ziemi, tej ziemi, naszej ziemi, Polska odzyskała niepodległość, wyzwoliliśmy się z moskiewskiego jarzma...",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jerzy Pilch",
        "slug": "jerzy-pilch",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-pilch"
      },
      "book": {
        "title": "Miasto utrapienia",
        "slug": "miasto-utrapienia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-pilch/miasto-utrapienia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "Polacy",
          "slug": "polacy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polacy"
        },
        {
          "name": "niepodległość",
          "slug": "niepodleglosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niepodleglosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Miasto_utrapienia#D",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:26"
    },
    {
      "id": "28e26d0e-c814-4da6-91e2-a3251329b370",
      "slug": "czym-byl-wybor",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-pilch/miasto-utrapienia/czym-byl-wybor",
      "text": "Czym był wybór Polaka na Stolicę Piotrową, jak nie znakiem, cudem i dowodem?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jerzy Pilch",
        "slug": "jerzy-pilch",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-pilch"
      },
      "book": {
        "title": "Miasto utrapienia",
        "slug": "miasto-utrapienia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-pilch/miasto-utrapienia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "Polacy",
          "slug": "polacy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polacy"
        },
        {
          "name": "cuda",
          "slug": "cuda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cuda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Miasto_utrapienia#C",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:26"
    },
    {
      "id": "73e67f34-d544-423a-aa67-ce8ce5e35a01",
      "slug": "nie-zawsze-wola",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert/diuna/nie-zawsze-wola",
      "text": "Nie zawsze wola ministrów wyznacza bieg historii i niekoniecznie pontyfikat kapłanów porusza rękoma Boga.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Frank Herbert",
        "slug": "frank-herbert",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert"
      },
      "book": {
        "title": "Diuna",
        "slug": "diuna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert/diuna"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Diuna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:22"
    },
    {
      "id": "ebf868e2-6e87-4198-968c-eab24995c319",
      "slug": "kiedy-religia-i-polityka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert/diuna/kiedy-religia-i-polityka",
      "text": "Kiedy religia i polityka jadą na tym samym wozie, ci, co powożą, wierzą, że nic nie może im stanąć na drodze. Zaczynają pędzić na łeb na szyję… i nie pamiętają, że pędzącemu na oślep człowiekowi ukazuje się przepaść, kiedy już jest za późno.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Frank Herbert",
        "slug": "frank-herbert",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert"
      },
      "book": {
        "title": "Diuna",
        "slug": "diuna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert/diuna"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "fanatyzm",
          "slug": "fanatyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fanatyzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Frank_Herbert#Diuna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:21"
    },
    {
      "id": "066e3c27-c511-4f91-b8c7-003d8d5ec5b5",
      "slug": "zasady-religii-sa-zawsze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-zegadlowicz/zmory/zasady-religii-sa-zawsze",
      "text": "Zasady religii są zawsze zbyt wzniosłe i boskie, aby je wprowadzać w życie ludzkie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Emil Zegadłowicz",
        "slug": "emil-zegadlowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-zegadlowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Zmory",
        "slug": "zmory",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-zegadlowicz/zmory"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 11,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "idealizm",
          "slug": "idealizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/idealizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Emil_Zegad%C5%82owicz#Zmory",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:21"
    },
    {
      "id": "918e3f3f-5929-469f-b831-098bedae7305",
      "slug": "zrozumialem-po-trzydziestu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-rozewicz/kartoteka-kartoteka-rozrzucona/zrozumialem-po-trzydziestu",
      "text": "Zrozumiałem po trzydziestu latach ogrom swych win, a właściwie mych win. Tatusiu! Mamusiu! Tak, to ja zjadłem kiełbasę w Wielki Piątek dnia piętnastego kwietnia 1926 roku. Wstydzę się swego czynu. Zjedzenie kiełbasy uplanowałem o wiele wcześniej z Jasiem i Pawełkiem. Mój niski postępek, kochany tatusiu, nie może być usprawiedliwiony. Zjadłem kiełbasę z łakomstwa. Nie byłem głodny. Dzięki twej trosce, tatusiu, miałem w dzieciństwie do syta chleba. Często otrzymywałem drobne pieniądze na łakocie. Mimo to zbłądziłem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Tadeusz Różewicz",
        "slug": "tadeusz-rozewicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-rozewicz"
      },
      "book": {
        "title": "Kartoteka. Kartoteka rozrzucona",
        "slug": "kartoteka-kartoteka-rozrzucona",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-rozewicz/kartoteka-kartoteka-rozrzucona"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "wina",
          "slug": "wina",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wina"
        },
        {
          "name": "wychowanie",
          "slug": "wychowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wychowanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kartoteka_(dramat)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:20"
    },
    {
      "id": "91aec6b3-928e-4bfc-8c34-ba646e608d36",
      "slug": "a-gold-zastanawial",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joseph-heller/gold-jak-zloto/a-gold-zastanawial",
      "text": "A Gold zastanawiał się, czy Stwórca, wręczając Swoje prawa Mojżeszowi na tamtej zasnutej chmurami górze, w Swej mądrości i miłosierdziu nie przekazał wraz z nimi jakiegoś limitu czasowego na obowiązywanie chociaż jednego ze swoich przykazań, limitu, który zgubiono potem w tłumaczeniu, kiedy stary, zmęczony Patriarcha zszedł wreszcie w dół. Jak można bowiem szanować ojca, który jest tak upierdliwy i ma za żonę taką pieprzoną wariatkę?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Joseph Heller",
        "slug": "joseph-heller",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joseph-heller"
      },
      "book": {
        "title": "Gold jak złoto",
        "slug": "gold-jak-zloto",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joseph-heller/gold-jak-zloto"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "ojciec",
          "slug": "ojciec",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ojciec"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Joseph_Heller#Gold_jak_z%C5%82oto",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:17"
    },
    {
      "id": "3a4b172a-9f26-4ea6-b6b5-a84a82e3885d",
      "slug": "zydzi-twierdzili-ze-golebica",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/wyspa-dnia-poprzedniego/zydzi-twierdzili-ze-golebica",
      "text": "Żydzi twierdzili, że gołębica jest wyrocznią, i nie przypadkiem gołębica nazywa się po hebrajsku tore, co kojarzy się z Torah, czyli naszą Biblią, księgą świętą, źródłem wszelkiego objawienia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Umberto Eco",
        "slug": "umberto-eco",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco"
      },
      "book": {
        "title": "Wyspa dnia poprzedniego",
        "slug": "wyspa-dnia-poprzedniego",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/wyspa-dnia-poprzedniego"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "język",
          "slug": "jezyk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk"
        },
        {
          "name": "symbole",
          "slug": "symbole",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/symbole"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wyspa_dnia_poprzedniego#Inne",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:07"
    },
    {
      "id": "099ebe60-f0b2-417d-93cc-ffce972e2848",
      "slug": "miec-oczy-golebicy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/wyspa-dnia-poprzedniego/miec-oczy-golebicy",
      "text": "Mieć oczy gołębicy oznacza nie poprzestawać na sensie dosłownym słów, ale umieć przenikać ich sens mistyczny.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Umberto Eco",
        "slug": "umberto-eco",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco"
      },
      "book": {
        "title": "Wyspa dnia poprzedniego",
        "slug": "wyspa-dnia-poprzedniego",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/wyspa-dnia-poprzedniego"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "język",
          "slug": "jezyk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk"
        },
        {
          "name": "interpretacja sztuki",
          "slug": "interpretacja-sztuki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/interpretacja-sztuki"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wyspa_dnia_poprzedniego#Inne",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:06"
    },
    {
      "id": "c0e5e8ac-76e5-4844-84db-ab9c941618ce",
      "slug": "gdyby-wszystkie-kawalki",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/imie-rozy/gdyby-wszystkie-kawalki",
      "text": "Gdyby wszystkie kawałki krzyża znajdujące się w różnych kościołach były prawdziwe, Pan Nasz nie byłby umęczony na dwóch skrzyżowanych belkach, ale na całym lesie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Umberto Eco",
        "slug": "umberto-eco",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco"
      },
      "book": {
        "title": "Imię róży",
        "slug": "imie-rozy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/imie-rozy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "oszustwo",
          "slug": "oszustwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/oszustwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Imi%C4%99_r%C3%B3%C5%BCy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:04"
    },
    {
      "id": "89fff7e2-1f34-4110-9537-523a5064e736",
      "slug": "nie-ufaj-odnowie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/imie-rozy/nie-ufaj-odnowie",
      "text": "Nie ufaj odnowie rodzaju ludzkiego, kiedy mówią o niej kurie i dwory.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Umberto Eco",
        "slug": "umberto-eco",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco"
      },
      "book": {
        "title": "Imię róży",
        "slug": "imie-rozy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/imie-rozy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "manipulacja",
          "slug": "manipulacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/manipulacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Imi%C4%99_r%C3%B3%C5%BCy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:04"
    },
    {
      "id": "fdc988a0-4d16-4e8c-a667-bd20148876a6",
      "slug": "stworcy-nie-sa-bogami",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/ostatni-kontynent/stworcy-nie-sa-bogami",
      "text": "Stwórcy nie są bogami. Tworzą miejsca, co jest dość trudne. To ludzie tworzą bogów, co wiele wyjaśnia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Ostatni kontynent",
        "slug": "ostatni-kontynent",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/ostatni-kontynent"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ostatni_kontynent",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:58"
    },
    {
      "id": "d5092eca-7383-4fd0-ae42-946dee6cfe45",
      "slug": "ludzie-zyja-w-swiecie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/ludzie-zyja-w-swiecie",
      "text": "Ludzie! Żyją w świecie, gdzie trawa wciąż jest zielona, gdzie codziennie wschodzi słońce, a kwiaty regularnie zmieniają się w owoce. A co im imponuje? Płaczące posągi. Zamiana wody w wino. Zwykły kwantowy efekt tunelowy, który i tak by się zdarzył, gdyby tylko ktoś zechciał poczekać parę zylionów lat. Jak gdyby zamiana słonecznego światła w wino, dokonywana przez winorośle, ich grona, czas i enzymy nie była tysiąc razy bardziej cudowna i nie zdarzała się stale...",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Pomniejsze bóstwa",
        "slug": "pomniejsze-bostwa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "ce69441f-7c6c-4810-8750-92f8a5e4150a",
      "slug": "wiara-sie-przesuwa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/wiara-sie-przesuwa",
      "text": "Wiara się przesuwa. Ludzie zaczynają od wiary w boga, a kończą na wierze w strukturę.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Pomniejsze bóstwa",
        "slug": "pomniejsze-bostwa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "caf60757-86a0-4206-b557-d401b1ac7fd5",
      "slug": "wiecie-co-zawolal",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/wiecie-co-zawolal",
      "text": "Wiecie co! – zawołał. – Dwie torebki słodzonych daktyli za cenę jednej! Co wy na to? To jakbym sobie rękę odrąbywał. Kobieta zerknęła na tacę. – Fuj... Muchy wszystko obsiadły! – zauważyła. – To rodzynki, proszę pani. – W takim razie dlaczego odleciały? Człowiek sprawdził. Po czym spojrzał jej prosto w oczy. – Cud! – krzyknął, dramatycznie wymachując rękami. – Nadchodzi czas cudów!",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Pomniejsze bóstwa",
        "slug": "pomniejsze-bostwa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "oszustwo",
          "slug": "oszustwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/oszustwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "b031c56e-ce9d-4577-8117-d8a55c544df8",
      "slug": "trzeba-robic-pewne",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/trzeba-robic-pewne",
      "text": "Trzeba robić pewne rzeczy, ponieważ są słuszne. Nie dlatego, że bogowie tak każą. Innym razem mogą przecież wymyślić coś innego.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Pomniejsze bóstwa",
        "slug": "pomniejsze-bostwa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "moralność",
          "slug": "moralnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moralnosc"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "71007ba9-52aa-43a0-b142-dcbdb92d5ef9",
      "slug": "bogowie-nie-lubia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/bogowie-nie-lubia",
      "text": "Bogowie nie lubią ludzi, którzy nie pracują. Ludzie, którzy nie są przez cały czas zajęci, mogliby zacząć myśleć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Pomniejsze bóstwa",
        "slug": "pomniejsze-bostwa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "myślenie",
          "slug": "myslenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/myslenie"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        },
        {
          "name": "manipulacja",
          "slug": "manipulacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/manipulacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:52"
    },
    {
      "id": "4cdf0bbc-2b16-4c6d-b978-d222ee12d4c4",
      "slug": "czlowiek-nadaje-bostwu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/czlowiek-nadaje-bostwu",
      "text": "Człowiek nadaje bóstwu kształt, jakby wlewał galaretę do formy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Pomniejsze bóstwa",
        "slug": "pomniejsze-bostwa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:52"
    },
    {
      "id": "e96b45b5-b86a-4bf5-8d66-7dadcea0b869",
      "slug": "mowiles-my-zauwazyl",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/eryk/mowiles-my-zauwazyl",
      "text": "– Mówiłeś „my” – zauważył. – Gdzie są pozostali? – Trafiła ich religia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Eryk",
        "slug": "eryk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/eryk"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "czarny humor",
          "slug": "czarny-humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czarny-humor"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Eryk",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:49"
    },
    {
      "id": "c29d5450-b874-43a5-be31-38d4f445dcc9",
      "slug": "w-calej-historii",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/piramidy/w-calej-historii",
      "text": "W całej historii Dysku najwyżsi kapłani byli w większości ludźmi poważnymi, pobożnymi i odpowiedzialnymi, którzy starali się jak najlepiej interpretować życzenia bogów, czasami wypruwając flaki albo paląc żywcem setki ludzi dziennie, aby tylko mieć pewność, że wszystko dobrze zrozumieli.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Piramidy",
        "slug": "piramidy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/piramidy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "hipokryzja",
          "slug": "hipokryzja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/hipokryzja"
        },
        {
          "name": "czarny humor",
          "slug": "czarny-humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czarny-humor"
        },
        {
          "name": "fanatyzm",
          "slug": "fanatyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fanatyzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Piramidy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:49"
    },
    {
      "id": "a7df1864-52fe-4f94-8483-4b412e56f4d0",
      "slug": "co-ciekawe-bogow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/eryk/co-ciekawe-bogow",
      "text": "Co ciekawe, bogów Dysku nigdy nie interesowały sądy nad duszami zmarłych, więc ludzie szli do Piekła tylko wtedy, gdy w głębi serca wierzyli, że powinni tam trafić. Oczywiście nie wierzyli, jeśli nie wiedzieli o jego istnieniu. To tłumaczy, dlaczego tak ważne jest, by strzelać bez ostrzeżenia do wszelkich misjonarzy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Eryk",
        "slug": "eryk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/eryk"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "czarny humor",
          "slug": "czarny-humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czarny-humor"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Eryk",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:49"
    },
    {
      "id": "54c5d77f-aa5e-494b-8074-186962fa9dbe",
      "slug": "dios-siedzial-na-stopniach",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/piramidy/dios-siedzial-na-stopniach",
      "text": "Dios siedział na stopniach tronu i ponuro wpatrywał się w podłogę. Bogowie nie słuchali. Wiedział to. Wiedział to najlepiej ze wszystkich. Tyle że nigdy nie miało to znaczenia. Człowiek wykonywał właściwe ruchy i znajdował odpowiedź. To rytuał był ważny, nie bogowie. Bogowie mieli pełnić funkcję megafonu, bo w przeciwnym razie kogo ludzie zechcieliby słuchać?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Piramidy",
        "slug": "piramidy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/piramidy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "rytuały",
          "slug": "rytualy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rytualy"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Piramidy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:49"
    },
    {
      "id": "0186e526-4b72-44c6-a8a5-766629c1389b",
      "slug": "w-czwartek-wybuchla",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/piramidy/w-czwartek-wybuchla",
      "text": "W czwartek wybuchła niewielka wojna między czcicielami Bogini Matki w jej aspekcie Księżyca, a jej czcicielami w aspekcie wielkiej grubej kobiety z ogromnymi pośladkami. Wtedy interweniowali nauczyciele. Wyjaśnili, że religia, choć to piękna rzecz, może doprowadzić za daleko.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Piramidy",
        "slug": "piramidy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/piramidy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Piramidy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:49"
    },
    {
      "id": "fd4c7cb1-57a1-449d-816b-d72ff88d1ab4",
      "slug": "tu-napisane-ze-zony",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-updike/terrorysta/tu-napisane-ze-zony",
      "text": "(…) tu napisane, że żony i dzieci są naszymi wrogami. Trzeba się ich strzec. Ale jeśli, eee, będziemy pobłażać, odpuszczać i wybaczać, Bóg będzie dla nas przebaczający i litościwy. – Ale co takiego jest w żonach i dzieciach, że są „wrogami”? Dlaczego potrzebują wybaczenia? – Może dlatego, że odciągają nas od dżihadu, od prób osiągnięcia świętości i zbliżenia się do Boga. – Doskonale! Ależ z ciebie znakomity uczeń, Ahmadzie! (…) Dawaj sobie radę bez kobiet o fizycznych ciałach, bez tego ziemskiego bagażu, tych nieczystych zakładników losu! Podróżuj z jak najmniejszym obciążeniem, prosto do raju! Powiedz mi, drogi Ahmadzie, boisz się wstąpić do raju?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John Updike",
        "slug": "john-updike",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-updike"
      },
      "book": {
        "title": "Terrorysta",
        "slug": "terrorysta",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-updike/terrorysta"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 64,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Updike#Terrorysta",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:41"
    },
    {
      "id": "3787e07e-8d7a-42ef-b522-8dbefe535295",
      "slug": "nie-uwierze-ze-na-serio",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-updike/terrorysta/nie-uwierze-ze-na-serio",
      "text": "– Nie uwierzę, że na serio zamierzasz zabić setki niewinnych ludzi. – A kto mówi, że niewierni są niewinni? Tak twierdzą niewierni. Bóg w Koranie zaleca natomiast, by być „gwałtownym wobec niewiernych”. Trzeba ich palić, miażdżyć, bo zapomnieli o Bogu. Myślą, że wystarczy być sobą. Kochają obecne życie bardziej niż życie wieczne. (…) Naprawdę dajesz się na to wszystko nabrać? Bóg najwyższym oprawcą? Bóg królem ludobójstwa?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John Updike",
        "slug": "john-updike",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-updike"
      },
      "book": {
        "title": "Terrorysta",
        "slug": "terrorysta",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-updike/terrorysta"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 174,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "zbrodnia",
          "slug": "zbrodnia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zbrodnia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Updike#Terrorysta",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:41"
    },
    {
      "id": "e11304bf-a40e-495e-ab8d-337f25f25f37",
      "slug": "istnieje-jednak-pewne",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jean-paul-sartre/mdlosci/istnieje-jednak-pewne",
      "text": "Istnieje jednak pewne ciekawe zdarzenie, które przytacza Segur, a które wydaje mi się prawdziwe: „W roku 1787 w pewnej oberży koło Moulins umierał stary człowiek, filozoficznie wykształcony, przyjaciel Diderota. Księża okoliczni opadali z sił: próbowali wszystkiego – nadaremnie; człowiek ten odmawiał przyjęcia ostatnich sakramentów, był panteistą. Pan de Rollebon, który zatrzymał się przejazdem i który w nic nie wierzył, założył się z proboszczem z Moulins, że w niecałe dwie godziny skłoni chorego do uczuć chrześcijańskich. Proboszcz przyjął zakład i przegrał: wzięty w obroty o trzeciej nad ranem, chory wyspowiadał się o piątej i umarł o siódmej. «Jest pan taki mocny w przekonywaniu? – zapytał proboszcz – przewyższa pan księży»? «Nie dyskutowałem – odpowiedział pan Rollebon – nastraszyłem go piekłem.»”",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jean-Paul Sartre",
        "slug": "jean-paul-sartre",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jean-paul-sartre"
      },
      "book": {
        "title": "Mdłości",
        "slug": "mdlosci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jean-paul-sartre/mdlosci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Md%C5%82o%C5%9Bci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:40"
    },
    {
      "id": "534ebd86-d3fa-4bad-9816-8b477f50de1a",
      "slug": "vladimir-przeciez-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/samuel-beckett/czekajac-na-godota/vladimir-przeciez-nie",
      "text": "VLADIMIR: Przecież nie możesz chodzić boso. ESTRAGON: Jezus chodził. VLADIMIR: Jezus! Co to ma wspólnego! Nie zamierzasz się z nim porównywać? ESTRAGON: Całe życie się z nim porównuję. VLADIMIR: Ale tam, gdzie on żył, było ciepło, sucho! ESTRAGON: Tak. I szybko krzyżowali.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Samuel Beckett",
        "slug": "samuel-beckett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/samuel-beckett"
      },
      "book": {
        "title": "Czekając na Godota",
        "slug": "czekajac-na-godota",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/samuel-beckett/czekajac-na-godota"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "czarny humor",
          "slug": "czarny-humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czarny-humor"
        },
        {
          "name": "naśladowanie",
          "slug": "nasladowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nasladowanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Czekaj%C4%85c_na_Godota#T%C5%82umaczenie_Antoniego_Libery",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:39"
    },
    {
      "id": "812836d7-baa2-4274-b6a4-d1914022ada0",
      "slug": "jezus-byl-rabbim",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/waldemar-lysiak/statek/jezus-byl-rabbim",
      "text": "Jezus był rabbim, ale był też synem Boga i sam jest Bogiem w Przenajświętszej Trójcy. I nigdy nie rzucił złego słowa na kobietę.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Waldemar Łysiak",
        "slug": "waldemar-lysiak",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/waldemar-lysiak"
      },
      "book": {
        "title": "Statek",
        "slug": "statek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/waldemar-lysiak/statek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 213,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "kobiety",
          "slug": "kobiety",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kobiety"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Statek_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:38"
    },
    {
      "id": "a8554f6a-2862-4428-aa5d-cc9ba1d401f4",
      "slug": "za-silna-dawka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-dabrowska/noce-i-dnie-tom-iii-i-iv/za-silna-dawka",
      "text": "Za silna dawka pobożności jest niebezpieczna.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Maria Dąbrowska",
        "slug": "maria-dabrowska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-dabrowska"
      },
      "book": {
        "title": "Noce i dnie. Tom III i IV",
        "slug": "noce-i-dnie-tom-iii-i-iv",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-dabrowska/noce-i-dnie-tom-iii-i-iv"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "fanatyzm",
          "slug": "fanatyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fanatyzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Maria_D%C4%85browska#Noce_i_dnie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:36"
    },
    {
      "id": "94ae0652-1d63-4816-ba47-bb35cdde5eed",
      "slug": "swiezo-ogloszone-oredzie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci/swiezo-ogloszone-oredzie",
      "text": "Świeżo ogłoszone orędzie biskupów w jednym przynajmniej sprawę stawia jasno. W projekcie nowego kodeksu chodziło o to, aby wskazania do przerywania ciąży – dotąd tylko lekarskie – rozszerzyć na tak zwane społeczne. Otóż orędzie biskupów wyraźnie stwierdza, że nie uznaje nawet wskazań lekarskich, przyjętych – jak wiadomo – od bardzo dawna przez wszystkie kodeksy świata. Wedle tego orędzia w żadnym wypadku, nawet gdy chodzi o życie matki, przerwanie ciąży nie jest dopuszczalne. To bardzo cenne wyznanie. Próba cofnięcia sprawy na tak okrutne i nieżyciowe stanowisko jest dobitnym stwierdzeniem, że między stanowiskiem ludzkości i nauki a stanowiskiem kleru wszelki kompromis jest daremny.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Tadeusz Boy-Żeleński",
        "slug": "tadeusz-boy-zelenski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski"
      },
      "book": {
        "title": "Nasi okupanci",
        "slug": "nasi-okupanci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 31,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        },
        {
          "name": "aborcja",
          "slug": "aborcja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/aborcja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Nasi_okupanci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:35"
    },
    {
      "id": "72f62a17-e0f5-4363-9601-79502c46211c",
      "slug": "w-chaosie-pierwszych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci/w-chaosie-pierwszych",
      "text": "W chaosie pierwszych naszych poczynań kler umiał się stać od początku wielką siłą. Świetnie zorganizowany, czujny, karny, z wiekowymi tradycjami polityki, wzbogacony wpływem dzięki naszej ordynacji wyborczej, umiał wyzyskać każdą sposobność, każdą cudzą słabość czy nieuwagę, każdy błąd. Żadne ze stronnictw nie lubi go mieć przeciwko sobie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Tadeusz Boy-Żeleński",
        "slug": "tadeusz-boy-zelenski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski"
      },
      "book": {
        "title": "Nasi okupanci",
        "slug": "nasi-okupanci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 41,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Nasi_okupanci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:35"
    },
    {
      "id": "41a15271-7247-43e6-8ce9-c3a583e4dd56",
      "slug": "przed-wojna-bylo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci/przed-wojna-bylo",
      "text": "Przed wojną było w Polsce co najmniej kilkanaście dużych dzienników o zabarwieniu antyklerykalnym; dziś nie ma ani jednego, mimo że napór kleru jest nieskończenie większy, nastrój zaś inteligencji miejskiej zdecydowanie antyklerykalny. Pod tym względem dzienniki nasze nie są w żadnej mierze odbiciem rzeczywistości.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Tadeusz Boy-Żeleński",
        "slug": "tadeusz-boy-zelenski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski"
      },
      "book": {
        "title": "Nasi okupanci",
        "slug": "nasi-okupanci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 43,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "społeczeństwo",
          "slug": "spoleczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spoleczenstwo"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        },
        {
          "name": "media",
          "slug": "media",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/media"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Nasi_okupanci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:35"
    },
    {
      "id": "2fcbbd36-683e-482e-9916-f861ca0d0211",
      "slug": "w-palacej-sprawie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci/w-palacej-sprawie",
      "text": "W palącej sprawie bezrobotnych Kościół może się ograniczyć do zarządzenia mszy świętej na ich intencję; ale trudno sobie wyobrazić ministra skarbu, który by nakazał swoim urzędnikom trzydniowy post na intencję poprawy bilansu handlowego.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Tadeusz Boy-Żeleński",
        "slug": "tadeusz-boy-zelenski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski"
      },
      "book": {
        "title": "Nasi okupanci",
        "slug": "nasi-okupanci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 29,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Nasi_okupanci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:35"
    },
    {
      "id": "e842cc10-f2a6-4521-b187-490a7c76784b",
      "slug": "kazdy-rzad-w-polsce",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci/kazdy-rzad-w-polsce",
      "text": "Każdy rząd w Polsce, chce czy nie chce, będzie się uginał pod naciskiem kleru, dopóki ciemnota lub bierność ogółu będzie czyniła ten kler realną czy fikcyjną potęgą. Dopóki w Polsce będzie można wykrzykiwać wzniośle „Bóg i religia”, tam gdzie w gruncie chodzi o władzę i pieniądze – dopóty kasta wyodrębnionych z życia dzikusów będzie regulatorem najdonioślejszych spraw społeczeństwa, a jego największą szkodą.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Tadeusz Boy-Żeleński",
        "slug": "tadeusz-boy-zelenski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski"
      },
      "book": {
        "title": "Nasi okupanci",
        "slug": "nasi-okupanci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 128,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Tadeusz_Boy-%C5%BBele%C5%84ski#Nasi_okupanci_(1932)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:34"
    },
    {
      "id": "cb28d737-76dc-4ec5-882a-153ff7122f86",
      "slug": "jezeli-sienkiewicz-w-potopie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci/jezeli-sienkiewicz-w-potopie",
      "text": "Jeżeli Sienkiewicz w Potopie porównał Rzeczpospolitą do postawu czerwonego sukna, które sobie wydzierają królewięta, to dziś można by powiedzieć, że wszystkie bez wyjątku partie wydzierają sobie czarną połę sutanny.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Tadeusz Boy-Żeleński",
        "slug": "tadeusz-boy-zelenski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski"
      },
      "book": {
        "title": "Nasi okupanci",
        "slug": "nasi-okupanci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 59,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Tadeusz_Boy-%C5%BBele%C5%84ski#Nasi_okupanci_(1932)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:34"
    },
    {
      "id": "c9bff772-8cb5-4dd5-b226-2ea76ab78fd3",
      "slug": "gdyby-wnosic-z-tego",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci/gdyby-wnosic-z-tego",
      "text": "Gdyby wnosić z tego, co znajduje się w naszych pismach, można by nabrać przekonania o niesłychanym wręcz sklerykalizowaniu naszego kraju. Niewątpliwie, biorąc rzecz zewnętrznie, Polska jest klerykalna. Kina ani dansingu nie otworzy nikt bez święconej wody. Ale klerykalna była do ostatnich czasów i Hiszpania; pod tą powierzchnią mogą się kryć niespodzianki. Podejrzewam, że i u nas jest w tym wiele fikcji, i ta fikcja ma swoje niebezpieczeństwa. Źle jest, gdy przy machinie parowej brak jest strzałki, która wskazuje ciśnienie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Tadeusz Boy-Żeleński",
        "slug": "tadeusz-boy-zelenski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski"
      },
      "book": {
        "title": "Nasi okupanci",
        "slug": "nasi-okupanci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 43,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "społeczeństwo",
          "slug": "spoleczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spoleczenstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Nasi_okupanci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:34"
    },
    {
      "id": "c015c0fe-5b96-47ca-93cd-5e65a438289e",
      "slug": "oto-na-przyklad",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci/oto-na-przyklad",
      "text": "Oto na przykład orędzie w sprawie nowego projektu kodeksu karnego. Zupełnie słusznie mógłby ten projekt zainteresować naszych biskupów. Mogłoby ich na przykład poruszyć wprowadzenie kary śmierci, tak sprzecznej z przykazaniem „nie zabijaj”, mogłaby ich uderzyć bezsilność pewnych dążeń kodeksu wobec braku odpowiednich instytucji humanitarnych. Cóż za pole do działania chrześcijańskiego! Otóż nic z tego wszystkiego nawet nie zwróciło uwagi naszych prałatów; w całym kodeksie zainteresował ich tylko jeden punkt: mianowicie to, że w pewnych wypadkach nieszczęśliwa kobieta (która przerwała ciążę) może być – o zgrozo! – zwolniona od kilkuletniego więzienia. Przeciw tej kobiecie wyruszyło aż dziewięciu biskupów z pastorałami. Poza tym – zdają się mówić – męczcie się, wieszajcie, więźcie, katujcie, co nas to obchodzi!",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Tadeusz Boy-Żeleński",
        "slug": "tadeusz-boy-zelenski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski"
      },
      "book": {
        "title": "Nasi okupanci",
        "slug": "nasi-okupanci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 36,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "hipokryzja",
          "slug": "hipokryzja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/hipokryzja"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        },
        {
          "name": "kara śmierci",
          "slug": "kara-smierci",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kara-smierci"
        },
        {
          "name": "aborcja",
          "slug": "aborcja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/aborcja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Nasi_okupanci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:34"
    },
    {
      "id": "bf80924a-0a56-4de5-a301-6c7773871f24",
      "slug": "nie-chodzi-tu-wcale",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci/nie-chodzi-tu-wcale",
      "text": "Nie chodzi tu wcale o stawanie przeciw religii, której nikt i nic tutaj nie zagraża; chodzi o to, aby strząsnąć jarzmo nowej okupacji, które grozi wolnej Polsce. Liczne głosy, które otrzymuję z całego kraju, dowodziłyby, że myśl ta jest dojrzała; może by kto zajął się jej urzeczywistnieniem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Tadeusz Boy-Żeleński",
        "slug": "tadeusz-boy-zelenski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski"
      },
      "book": {
        "title": "Nasi okupanci",
        "slug": "nasi-okupanci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 38,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Nasi_okupanci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:34"
    },
    {
      "id": "919b8c5f-ef2a-49f4-856d-21b9ad1a472e",
      "slug": "gdziekolwiek-wyloni-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci/gdziekolwiek-wyloni-sie",
      "text": "Gdziekolwiek wyłoni się paląca kwestia, w której ludzie głowią się i radzą, co czynić, aby na świecie było trochę lżej i trochę jaśniej, natychmiast wysuwa się złowroga czarna ręka i rozlega się grzmiący głos: „Nie pozwalamy! Nie wolno wam nic zmienić, nic poprawić. Wszystko musi zostać po dawnemu; niczego tknąć nie pozwolimy z gmachu ciemnoty i ucisku. Ktokolwiek chciałby ulżyć doli człowieka na ziemi, sprzeciwia się prawu Boga, sprzeciwia się woli bożej”. (…) Nie mogę uwierzyć, aby wola boża miała być zawsze i wszędzie układna wobec bogaczy, a bezlitosna dla biedaków; aby osłaniała swym płaszczem kłamstwo, okrucieństwo i chciwość.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Tadeusz Boy-Żeleński",
        "slug": "tadeusz-boy-zelenski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski"
      },
      "book": {
        "title": "Nasi okupanci",
        "slug": "nasi-okupanci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 15,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "hipokryzja",
          "slug": "hipokryzja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/hipokryzja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Tadeusz_Boy-%C5%BBele%C5%84ski#Nasi_okupanci_(1932)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:34"
    },
    {
      "id": "897d2f4d-064c-48b7-a4e1-c0b259bac7e8",
      "slug": "niedlugo-czekalismy-na-skutki",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci/niedlugo-czekalismy-na-skutki",
      "text": "Niedługo czekaliśmy na skutki konkordatu, owego niepoczytalnego konkordatu, dającego biskupom przywileje, jakich nie mieli w Polsce nawet w średniowieczu, konkordatu, który czyni z nich wyłącznie przedstawicieli Rzymu, luźnie związanych z naszym społeczeństwem, czujących się ponad naszym prawem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Tadeusz Boy-Żeleński",
        "slug": "tadeusz-boy-zelenski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski"
      },
      "book": {
        "title": "Nasi okupanci",
        "slug": "nasi-okupanci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 36,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Nasi_okupanci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:34"
    },
    {
      "id": "217e7234-fce8-4097-8d74-a1d71d187a27",
      "slug": "kiedy-czyta-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci/kiedy-czyta-sie",
      "text": "Kiedy czyta się ten list (prymasa Hlonda) w sprawie nowej ustawy małżeńskiej (...) ma się wrażenie, że to mówi przedstawiciel postronnego mocarstwa, rezydujący w naszym kraju, ale obcy, przemawiający tonem władcy. Mamy już w naszej historii takie smutne wspomnienia...",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Tadeusz Boy-Żeleński",
        "slug": "tadeusz-boy-zelenski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski"
      },
      "book": {
        "title": "Nasi okupanci",
        "slug": "nasi-okupanci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 35,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Nasi_okupanci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:34"
    },
    {
      "id": "12cf0074-f16b-4039-a796-9a7639e62cec",
      "slug": "gdyby-wnioskowac-z-tych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci/gdyby-wnioskowac-z-tych",
      "text": "Gdyby wnioskować z tych „Wiadomości Parafialnych” – jak i z wielu innych objawów – trzeba by dojść do przekonania, że katolicyzm w Polsce jest zaledwie w jakich 20% religią, a w 80% przemysłem, znakomicie zorganizowanym przedsięwzięciem finansowym.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Tadeusz Boy-Żeleński",
        "slug": "tadeusz-boy-zelenski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski"
      },
      "book": {
        "title": "Nasi okupanci",
        "slug": "nasi-okupanci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-boy-zelenski/nasi-okupanci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 72,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "pieniądze",
          "slug": "pieniadze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pieniadze"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Nasi_okupanci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:34"
    },
    {
      "id": "a8e0e6e0-538e-41c2-9f6d-2e7ab31a321d",
      "slug": "bog-sie-z-modlitw",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zygmunt-krasinski/nie-boska-komedia/bog-sie-z-modlitw",
      "text": "Bóg się z modlitw, Szatan z przekleństw śmieje.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Zygmunt Krasiński",
        "slug": "zygmunt-krasinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zygmunt-krasinski"
      },
      "book": {
        "title": "Nie-Boska komedia",
        "slug": "nie-boska-komedia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zygmunt-krasinski/nie-boska-komedia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Nie-Boska_komedia",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:27"
    },
    {
      "id": "27a39de1-b2ba-40e5-9d59-4f594150a366",
      "slug": "o-polsko-krzyz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/juliusz-slowacki/beniowski/o-polsko-krzyz",
      "text": "O Polsko! (…) Krzyż twym papieżem jest – twa zguba w Rzymie! Tam są legiony zjadliwe robactwa: Czy będziesz czekać, aż twój łańcuch zjedzą? Czy ty rozwiniesz twoje mściwe bractwa, Czekając na tych, co pod tronem siedzą I krwią handlują, i duszą biedactwa, I sami tylko o swym kłamstwie wiedzą, I swym bezkrewnym wyszydzają palcem Człeka, co nie jest trupem – lub padalcem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Juliusz Słowacki",
        "slug": "juliusz-slowacki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/juliusz-slowacki"
      },
      "book": {
        "title": "Beniowski",
        "slug": "beniowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/juliusz-slowacki/beniowski"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "ojczyzna",
          "slug": "ojczyzna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ojczyzna"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Juliusz_S%C5%82owacki#Beniowski",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:27"
    },
    {
      "id": "55dfe087-3e55-4ba8-ada1-29c679ed2334",
      "slug": "o-krzywdy-bogow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tacyt/roczniki/o-krzywdy-bogow",
      "text": "O krzywdy bogów niech troszczą się bogowie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Tacyt",
        "slug": "tacyt",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tacyt"
      },
      "book": {
        "title": "Roczniki",
        "slug": "roczniki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tacyt/roczniki"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Tacyt#Roczniki",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:25"
    },
    {
      "id": "2dbcb8fa-c517-4381-b1a4-089e090831eb",
      "slug": "jak-tlumaczysz-slabosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kuba-wojewodzki/kuba-wojewodzki-nieautoryzowana-autobiografia/jak-tlumaczysz-slabosc",
      "text": "Jak tłumaczysz słabość religii, czy wiary katolickiej, czy wierzących, skoro oni neurotycznie reagują na każdy przejaw polemiki?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kuba Wojewódzki",
        "slug": "kuba-wojewodzki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kuba-wojewodzki"
      },
      "book": {
        "title": "Kuba Wojewódzki. Nieautoryzowana autobiografia",
        "slug": "kuba-wojewodzki-nieautoryzowana-autobiografia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kuba-wojewodzki/kuba-wojewodzki-nieautoryzowana-autobiografia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kuba_Wojew%C3%B3dzki#Program_Kuba_Wojew%C3%B3dzki",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:25"
    },
    {
      "id": "10b670f7-50f8-4f31-a2ee-29e4c9844bd1",
      "slug": "za-bardzo-kocham",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kuba-wojewodzki/kuba-wojewodzki-nieautoryzowana-autobiografia/za-bardzo-kocham",
      "text": "Za bardzo kocham ludzi, żeby być katolikiem w tym kraju.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kuba Wojewódzki",
        "slug": "kuba-wojewodzki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kuba-wojewodzki"
      },
      "book": {
        "title": "Kuba Wojewódzki. Nieautoryzowana autobiografia",
        "slug": "kuba-wojewodzki-nieautoryzowana-autobiografia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kuba-wojewodzki/kuba-wojewodzki-nieautoryzowana-autobiografia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kuba_Wojew%C3%B3dzki#Program_Kuba_Wojew%C3%B3dzki",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:25"
    },
    {
      "id": "44c66fcf-f56f-4a07-bb5d-7690fc7c328c",
      "slug": "dopoki-wiara-kwitla",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/adam-mickiewicz/pan-tadeusz/dopoki-wiara-kwitla",
      "text": "Dopóki wiara kwitła, szanowano prawa, Była wolność z porządkiem i z dostatkiem sława.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Adam Mickiewicz",
        "slug": "adam-mickiewicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/adam-mickiewicz"
      },
      "book": {
        "title": "Pan Tadeusz",
        "slug": "pan-tadeusz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/adam-mickiewicz/pan-tadeusz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pan_Tadeusz_(poemat)#D",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:23"
    },
    {
      "id": "eff8901f-5a51-4588-ade8-29e08b184c74",
      "slug": "jako-fachowiec-od-reklamy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-maria-remarque/czarny-obelisk/jako-fachowiec-od-reklamy",
      "text": "Jako fachowiec od reklamy muszę przyznać, że katolicyzm ogromnie góruje w tych sprawach nad Lutrem. Działa na fantazję, a nie na intelekt. Jego kapłani są wystrojeni jak szamanowie dzikich szczepów, a katolickie nabożeństwo ze swą barwnością, nastrojem, kadzidłem i malowniczymi obrzędami nie ma sobie równych.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Erich Maria Remarque",
        "slug": "erich-maria-remarque",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-maria-remarque"
      },
      "book": {
        "title": "Czarny obelisk",
        "slug": "czarny-obelisk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-maria-remarque/czarny-obelisk"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        },
        {
          "name": "reklama",
          "slug": "reklama",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/reklama"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Erich_Maria_Remarque#Czarny_obelisk_(1956)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:18"
    },
    {
      "id": "8f9c2f77-4a0d-40bf-a1ae-91a8528e42b3",
      "slug": "niech-pan-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-maria-remarque/czarny-obelisk/niech-pan-nie",
      "text": "Niech pan nie lekceważy mądrości Kościoła. Kościół to jedyna dyktatura, jaka od dwóch tysięcy lat nie została obalona.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Erich Maria Remarque",
        "slug": "erich-maria-remarque",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-maria-remarque"
      },
      "book": {
        "title": "Czarny obelisk",
        "slug": "czarny-obelisk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-maria-remarque/czarny-obelisk"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Erich_Maria_Remarque#Czarny_obelisk_(1956)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:18"
    },
    {
      "id": "daaabe5f-ea8e-4703-a58c-952cc1b36dd3",
      "slug": "tak-wiec-mozg",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem/summa-technologiae/tak-wiec-mozg",
      "text": "Tak więc mózg fizjologicznie normalny może osiągać wyżyny doznań, zwanych mistycznymi, dopiero po przebyciu żmudnej drogi przepisanych określonym rytuałem zabiegów, albo też, wyjątkowo i rzadko, we śnie. Takie same stany, bez poprzedzającej wiary w ich charakter pozazmysłowy, można też wywołać sposobem „ułatwionym” (psylocybiną, peyotlem, meskaliną).",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Lem",
        "slug": "stanislaw-lem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem"
      },
      "book": {
        "title": "Summa technologiae",
        "slug": "summa-technologiae",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem/summa-technologiae"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Lem#Summa_technologiae_(1964)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:17"
    },
    {
      "id": "c6e5871c-37f9-434d-a5ce-bab948bc3772",
      "slug": "zadna-religia-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem/summa-technologiae/zadna-religia-nie",
      "text": "Żadna religia nie może nic uczynić dla ludzkości, ponieważ nie jest wiedzą empiryczną. Zmniejsza ona, owszem, „ból istnienia” jednostek, mimochodem zaś powiększa sumę nieszczęść trapiących ogół, właśnie przez swoją bezradność i bezczynność w obliczu problemów zbiorowości. Tak więc nie da się jej obronić nawet z pragmatycznego punktu widzenia, jako narzędzia użytecznego, ponieważ złe to narzędzie, które bezradne jest wobec kluczowych zagadnień świata.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Lem",
        "slug": "stanislaw-lem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem"
      },
      "book": {
        "title": "Summa technologiae",
        "slug": "summa-technologiae",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem/summa-technologiae"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Lem#Summa_technologiae_(1964)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:17"
    },
    {
      "id": "bd3ef5f1-c4d0-4e32-9ac4-d410503fb73c",
      "slug": "religia-filozofia-sa-klejem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem/sledztwo/religia-filozofia-sa-klejem",
      "text": "Religia, filozofia są klejem, wciąż składamy i zbieramy rozpełzające się w statystykę ochłapy, żeby je złożyć w sens, jak w dzwon naszej chwały, żeby odezwały się jednym, jedynym głosem!",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Lem",
        "slug": "stanislaw-lem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem"
      },
      "book": {
        "title": "Śledztwo",
        "slug": "sledztwo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem/sledztwo"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "sens życia",
          "slug": "sens-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sens-zycia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Lem#%C5%9Aledztwo_(1959)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:17"
    },
    {
      "id": "b4347ee8-6487-4a67-9151-46f16b61a6bb",
      "slug": "wysoka-technologia-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem/fiasko/wysoka-technologia-nie",
      "text": "Wysoka technologia nie wyklucza wierzeń religijnego typu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Lem",
        "slug": "stanislaw-lem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem"
      },
      "book": {
        "title": "Fiasko",
        "slug": "fiasko",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem/fiasko"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "nauka",
          "slug": "nauka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nauka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Lem#Fiasko_(1987)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:12"
    },
    {
      "id": "4a4fc8b0-b415-4674-a385-aca57f177a21",
      "slug": "fizyka-powstala-na-zachodzie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem/glos-pana/fizyka-powstala-na-zachodzie",
      "text": "Fizyka powstała na Zachodzie nieprzypadkowo – jako „królowa empirii”. Kultura Zachodu jest, dzięki chrystianizmowi, kulturą Grzechu. Upadek – a pierwszy był seksualny! – angażuje całą osobowość człowieka w prace melioryzacyjne, które dają rozmaite typy sublimacji – z praktyką poznania na czele.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Lem",
        "slug": "stanislaw-lem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem"
      },
      "book": {
        "title": "Głos Pana",
        "slug": "glos-pana",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem/glos-pana"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "nauka",
          "slug": "nauka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nauka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/G%C5%82os_Pana",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:12"
    },
    {
      "id": "0bfb0293-2aeb-4b12-a7fb-1a95c21c8493",
      "slug": "wiedza-unicestwia-stopniowo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem/dzienniki-gwiazdowe/wiedza-unicestwia-stopniowo",
      "text": "Wiedza unicestwia stopniowo dyrektywy, zwane przykazaniami objawionymi. Pozwala ona zabijać, nie zabijając, niszczyć, lecz tak, że to niszczenie stwarza, ulatniają się od niej osoby, jakim miała być należna cześć, choćby ojciec i matka, i padają od niej dogmaty, jak nadprzyrodzoności poczęcia niepokalanego i duszy nieśmiertelnej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Lem",
        "slug": "stanislaw-lem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem"
      },
      "book": {
        "title": "Dzienniki gwiazdowe",
        "slug": "dzienniki-gwiazdowe",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem/dzienniki-gwiazdowe"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiedza",
          "slug": "wiedza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiedza"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Lem#Dzienniki_gwiazdowe_(1957)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:11"
    },
    {
      "id": "a1d7afa4-664f-4b82-9d29-d988fbe6bf5e",
      "slug": "ludzie-ktorzy-poszukuja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/chuck-palahniuk/rozbitek/ludzie-ktorzy-poszukuja",
      "text": "Ludzie, którzy poszukują na rynku mesjasza, żądają wysokiej jakości. Nikt nie podąży za nieudacznikiem. Kiedy chodzi o wybór zbawiciela, nie zadowolą się po prostu człowiekiem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Chuck Palahniuk",
        "slug": "chuck-palahniuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/chuck-palahniuk"
      },
      "book": {
        "title": "Rozbitek",
        "slug": "rozbitek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/chuck-palahniuk/rozbitek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Chuck_Palahniuk#Rozbitek_(1999)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:09"
    },
    {
      "id": "fdcf3863-f6dd-4113-9f55-2238e44c5fb2",
      "slug": "madrzej-ci-powiem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/slub/madrzej-ci-powiem",
      "text": "Mądrzej ci powiem, jakiej to religii Jestem wraz z tobą kapłanem. Między nami Bóg nasz się rodzi i z nas I kościół nasz nie z nieba, ale z ziemi Religia nasza nie z góry, lecz z dołu My sami Boga stwarzamy i stąd się poczyna Msza ludzko ludzka, oddolna, poufna Ciemna i ślepa, przyziemna i dzika Której ja jestem kapłanem!",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Witold Gombrowicz",
        "slug": "witold-gombrowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Ślub",
        "slug": "slub",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/slub"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Witold_Gombrowicz#%C5%9Alub",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:01"
    },
    {
      "id": "650eef2c-2214-4451-add1-7d295bf66ae6",
      "slug": "nawet-religia-umiera",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/przeciw-poetom-dialog-o-poezji-z-czeslawem-miloszem/nawet-religia-umiera",
      "text": "Nawet religia umiera z chwilą, gdy przeobraża się w obrządek. Zbyt łatwo zaiste poświęcamy na tych ołtarzach autentyczność i wagę naszego istnienia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Witold Gombrowicz",
        "slug": "witold-gombrowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Przeciw poetom. Dialog o poezji z Czesławem Miłoszem",
        "slug": "przeciw-poetom-dialog-o-poezji-z-czeslawem-miloszem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/witold-gombrowicz/przeciw-poetom-dialog-o-poezji-z-czeslawem-miloszem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Witold_Gombrowicz#Przeciw_poetom",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:01"
    },
    {
      "id": "853b08c4-7e5b-40b1-be1d-ca2c7c60ad6d",
      "slug": "udzial-w-obrzedach",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/czeslaw-milosz/rodzinna-europa/udzial-w-obrzedach",
      "text": "Udział w obrzędach razem z małpami poniżał mnie. Religia jest rzeczą świętą, jak to może być, żeby ich Bóg był jednocześnie moim Bogiem? (...) Przyrzekłem sobie, że nie zawrę nigdy przymierza z polskim katolicyzmem – niekoniecznie używając tego terminu – czyli że nie poddam się małpom.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Czesław Miłosz",
        "slug": "czeslaw-milosz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/czeslaw-milosz"
      },
      "book": {
        "title": "Rodzinna Europa",
        "slug": "rodzinna-europa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/czeslaw-milosz/rodzinna-europa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Rodzinna_Europa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:54"
    },
    {
      "id": "dbb0d0b4-b389-4543-afb1-446c8e9126d0",
      "slug": "jesli-odkupienie-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii/pamiec-i-tozsamosc-rozmowy-na-przelomie-tysiacleci/jesli-odkupienie-jest",
      "text": "Jeśli odkupienie jest tą boską miarą wyznaczoną złu, to nie dla czego innego, jak tylko dlatego, że w nim zło zostaje w sposób radykalny przezwyciężone dobrem, nienawiść miłością, śmierć zmartwychwstaniem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jan Paweł II",
        "slug": "jan-pawel-ii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii"
      },
      "book": {
        "title": "Pamięć i tożsamość. Rozmowy na przełomie tysiącleci",
        "slug": "pamiec-i-tozsamosc-rozmowy-na-przelomie-tysiacleci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii/pamiec-i-tozsamosc-rozmowy-na-przelomie-tysiacleci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zło",
          "slug": "zlo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zlo"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pami%C4%99%C4%87_i_to%C5%BCsamo%C5%9B%C4%87",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:53"
    },
    {
      "id": "c1b61c20-42b2-43ac-b44d-89880a9d52b5",
      "slug": "wszyscy-chrzescijanie-sa-wezwani",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii/pamiec-i-tozsamosc-rozmowy-na-przelomie-tysiacleci/wszyscy-chrzescijanie-sa-wezwani",
      "text": "Wszyscy chrześcijanie są wezwani do świadczenia o Chrystusie. Kościół jest matką, która na podobieństwo Maryi przechowuje całe te dzieje, zachowując w sercu wszystkie ludzkie istotne problemy. Pamięć Maryi i Kościoła służą człowiekowi, aby raz jeszcze, na przełomie tysiącleci, odnalazł swoją tożsamość.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jan Paweł II",
        "slug": "jan-pawel-ii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii"
      },
      "book": {
        "title": "Pamięć i tożsamość. Rozmowy na przełomie tysiącleci",
        "slug": "pamiec-i-tozsamosc-rozmowy-na-przelomie-tysiacleci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii/pamiec-i-tozsamosc-rozmowy-na-przelomie-tysiacleci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pami%C4%99%C4%87_i_to%C5%BCsamo%C5%9B%C4%87",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:53"
    },
    {
      "id": "b879564e-7860-4c16-afc5-410efa01d3eb",
      "slug": "w-tajemnicy-odkupienia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii/pamiec-i-tozsamosc-rozmowy-na-przelomie-tysiacleci/w-tajemnicy-odkupienia",
      "text": "W tajemnicy odkupienia zwycięstwo Chrystusa nad złem jest dane człowiekowi nie tylko jako osobista korzyść, ale także jako zadanie. Człowiek we wszystkim znajduje Boga, we wszystkim i poprzez wszystko z Nim obcuje.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jan Paweł II",
        "slug": "jan-pawel-ii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii"
      },
      "book": {
        "title": "Pamięć i tożsamość. Rozmowy na przełomie tysiącleci",
        "slug": "pamiec-i-tozsamosc-rozmowy-na-przelomie-tysiacleci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii/pamiec-i-tozsamosc-rozmowy-na-przelomie-tysiacleci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pami%C4%99%C4%87_i_to%C5%BCsamo%C5%9B%C4%87",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:53"
    },
    {
      "id": "90694fcf-7f5b-43bb-bf40-1cc0b4f911ac",
      "slug": "miara-wyznaczona-zlu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii/pamiec-i-tozsamosc-rozmowy-na-przelomie-tysiacleci/miara-wyznaczona-zlu",
      "text": "Miara wyznaczona złu przez boskie dobro stała się udziałem dziejów człowieka, w szczególności dziejów Europy, za sprawą Chrystusa.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jan Paweł II",
        "slug": "jan-pawel-ii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii"
      },
      "book": {
        "title": "Pamięć i tożsamość. Rozmowy na przełomie tysiącleci",
        "slug": "pamiec-i-tozsamosc-rozmowy-na-przelomie-tysiacleci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii/pamiec-i-tozsamosc-rozmowy-na-przelomie-tysiacleci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zło",
          "slug": "zlo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zlo"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pami%C4%99%C4%87_i_to%C5%BCsamo%C5%9B%C4%87",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:53"
    },
    {
      "id": "4fe16945-a640-4d5f-80b1-c955d820e997",
      "slug": "cale-xx-stulecie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii/pamiec-i-tozsamosc-rozmowy-na-przelomie-tysiacleci/cale-xx-stulecie",
      "text": "Całe XX stulecie było naznaczone jakimś szczególnym działaniem Boga, który jest Ojcem „bogatym w miłosierdzie” – dives in misericordia… Tajemnica paschalna potwierdza, że ostatecznie zwycięskie jest dobro; że życie odnosi zwycięstwo nad śmiercią; że nad nienawiścią tryumfuje miłość.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jan Paweł II",
        "slug": "jan-pawel-ii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii"
      },
      "book": {
        "title": "Pamięć i tożsamość. Rozmowy na przełomie tysiącleci",
        "slug": "pamiec-i-tozsamosc-rozmowy-na-przelomie-tysiacleci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii/pamiec-i-tozsamosc-rozmowy-na-przelomie-tysiacleci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pami%C4%99%C4%87_i_to%C5%BCsamo%C5%9B%C4%87",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:53"
    },
    {
      "id": "4170a853-0ab8-41f6-bda1-ef6292dd5190",
      "slug": "jezeli-kosciol-w-mocy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii/pamiec-i-tozsamosc-rozmowy-na-przelomie-tysiacleci/jezeli-kosciol-w-mocy",
      "text": "Jeżeli Kościół w mocy Ducha Świętego nazywa zło po imieniu, to tylko w tym celu, ażeby wskazywać możliwość jego przezwyciężenia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jan Paweł II",
        "slug": "jan-pawel-ii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii"
      },
      "book": {
        "title": "Pamięć i tożsamość. Rozmowy na przełomie tysiącleci",
        "slug": "pamiec-i-tozsamosc-rozmowy-na-przelomie-tysiacleci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii/pamiec-i-tozsamosc-rozmowy-na-przelomie-tysiacleci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zło",
          "slug": "zlo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zlo"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pami%C4%99%C4%87_i_to%C5%BCsamo%C5%9B%C4%87",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:53"
    },
    {
      "id": "35bbfbf9-d374-4e0e-b9e2-9363e2ea663d",
      "slug": "ludzkosc-jest-powolana",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii/pamiec-i-tozsamosc-rozmowy-na-przelomie-tysiacleci/ludzkosc-jest-powolana",
      "text": "Ludzkość jest powołana do wychodzenia poza granicę śmierci i poza granicę przemijających wieków, ku ostatecznej przystani w wieczności, przy chwalebnym Chrystusie w trynitarnej komunii.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jan Paweł II",
        "slug": "jan-pawel-ii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii"
      },
      "book": {
        "title": "Pamięć i tożsamość. Rozmowy na przełomie tysiącleci",
        "slug": "pamiec-i-tozsamosc-rozmowy-na-przelomie-tysiacleci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii/pamiec-i-tozsamosc-rozmowy-na-przelomie-tysiacleci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pami%C4%99%C4%87_i_to%C5%BCsamo%C5%9B%C4%87",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:53"
    },
    {
      "id": "fa8f944d-eb06-42a0-a89f-aff1516d4bc7",
      "slug": "oto-poczul-ze-to-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/rodzina-polanieckich-tom-1/oto-poczul-ze-to-nie",
      "text": "Oto poczuł, że to nie tylko zwykły prawny obrządek, na mocy którego mężczyzna zyskuje prawo do kobiety: ale że w tym związaniu rąk, w tej przysiędze jest jakaś tajemnicza, zaświatowa moc – jest po prostu Bóg, przed którym uchyla się dusza i serce drży.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Henryk Sienkiewicz",
        "slug": "henryk-sienkiewicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz"
      },
      "book": {
        "title": "Rodzina Połanieckich. Tom 1",
        "slug": "rodzina-polanieckich-tom-1",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/rodzina-polanieckich-tom-1"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "małżeństwo",
          "slug": "malzenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/malzenstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Rodzina_Po%C5%82anieckich",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:52"
    },
    {
      "id": "9c32bb9b-c2eb-4995-9d5e-88a09ed88bd3",
      "slug": "boski-wymiar-odkupienia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii/dives-in-misericordia/boski-wymiar-odkupienia",
      "text": "Boski wymiar Odkupienia nie urzeczywistnia się w samym wymierzeniu sprawiedliwości grzechowi, ale w przywróceniu miłości, tej twórczej mocy w człowieku, dzięki której ma on znów przystęp od owej pełni życia i świętości, jaka jest z Boga. W ten sposób Odkupienie niesie w sobie całą pełnię objawienia miłosierdzia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jan Paweł II",
        "slug": "jan-pawel-ii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii"
      },
      "book": {
        "title": "Dives in Misericordia",
        "slug": "dives-in-misericordia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii/dives-in-misericordia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jan_Pawe%C5%82_II#Encyklika_Dives_In_Misericordia",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:52"
    },
    {
      "id": "5eb2610c-c5e6-4e45-81ca-76ee5190e0b3",
      "slug": "misterium-paschalne-stanowi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii/dives-in-misericordia/misterium-paschalne-stanowi",
      "text": "Misterium paschalne stanowi szczytowy punkt tego właśnie objawienia i urzeczywistnienia miłosierdzia, które jest zdolne usprawiedliwić człowieka, przywrócić sprawiedliwość w znaczeniu owego zbawczego ładu, jaki Bóg od początku zamierzył w człowieku, a przez człowieka w świecie. Chrystus cierpiący przemawia w sposób szczególny do człowieka, i to nie tylko do ludzi wierzących. Również człowiek niewierzący potrafi w Nim odkryć całą wymowę solidarności z ludzkim losem, a także doskonałą pełnię bezinteresownego poświęcenia dla sprawy człowieka: dla prawdy i miłości. Boski wymiar tajemnicy paschalnej sięga jednak jeszcze głębiej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jan Paweł II",
        "slug": "jan-pawel-ii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii"
      },
      "book": {
        "title": "Dives in Misericordia",
        "slug": "dives-in-misericordia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii/dives-in-misericordia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jan_Pawe%C5%82_II#Encyklika_Dives_In_Misericordia",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:52"
    },
    {
      "id": "d4ee23cc-c057-4191-85a8-00d1b65857e6",
      "slug": "i-tak-minal",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/quo-vadis/i-tak-minal",
      "text": "I tak minął Nero, jak mija wicher, burza, pożar, wojna lub mór, a bazylika Piotra panuje dotąd z wyżyn watykańskich miastu i światu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Henryk Sienkiewicz",
        "slug": "henryk-sienkiewicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz"
      },
      "book": {
        "title": "Quo vadis",
        "slug": "quo-vadis",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/quo-vadis"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Quo_vadis",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:51"
    },
    {
      "id": "4c3fe688-e013-4eeb-91a5-53d4b2ca23f1",
      "slug": "chrystus-jest-w-zyciu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/rodzina-polanieckich-tom-1/chrystus-jest-w-zyciu",
      "text": "Chrystus jest w życiu pojedynczych ludzi, ale go nie ma w historii.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Henryk Sienkiewicz",
        "slug": "henryk-sienkiewicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz"
      },
      "book": {
        "title": "Rodzina Połanieckich. Tom 1",
        "slug": "rodzina-polanieckich-tom-1",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/rodzina-polanieckich-tom-1"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Rodzina_Po%C5%82anieckich",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:51"
    },
    {
      "id": "1e17784c-3f6b-4670-9bae-ed529a64f858",
      "slug": "wszystkie-systemy-filozoficzne",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/rodzina-polanieckich-tom-1/wszystkie-systemy-filozoficzne",
      "text": "Wszystkie systemy filozoficzne mijają jak cienie, a msza po staremu się odprawia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Henryk Sienkiewicz",
        "slug": "henryk-sienkiewicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz"
      },
      "book": {
        "title": "Rodzina Połanieckich. Tom 1",
        "slug": "rodzina-polanieckich-tom-1",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/rodzina-polanieckich-tom-1"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Rodzina_Po%C5%82anieckich",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:51"
    },
    {
      "id": "6bab19ac-8528-4f73-8a51-b8517a9616fb",
      "slug": "kto-przeciw-krzyzakowi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/krzyzacy/kto-przeciw-krzyzakowi",
      "text": "Kto przeciw Krzyżakowi rękę podnosi, synem ciemności jest.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Henryk Sienkiewicz",
        "slug": "henryk-sienkiewicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz"
      },
      "book": {
        "title": "Krzyżacy",
        "slug": "krzyzacy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/krzyzacy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Krzy%C5%BCacy_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:49"
    },
    {
      "id": "334ba2bb-cba1-471e-8558-f35bb9640d49",
      "slug": "bog-poblogoslawi-wszelkim",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/krzyzacy/bog-poblogoslawi-wszelkim",
      "text": "Bóg pobłogosławi wszelkim uczynkom mającym na celu dobro Zakonu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Henryk Sienkiewicz",
        "slug": "henryk-sienkiewicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz"
      },
      "book": {
        "title": "Krzyżacy",
        "slug": "krzyzacy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/krzyzacy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Krzy%C5%BCacy_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:49"
    },
    {
      "id": "b9eca498-f5e1-4bb0-a339-f3124d610cbe",
      "slug": "i-inni-co-pomarli",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/edward-stachura/wszystko-jest-poezja-opowiesc-rzeka/i-inni-co-pomarli",
      "text": "I inni, co pomarli lub co zginą z nami, bracia, kamraci, kumple i kompani. Ech, spotka tam w raju nas się kupa luda! Ech, od tupania zadudni niebieska tancbuda!",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Edward Stachura",
        "slug": "edward-stachura",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/edward-stachura"
      },
      "book": {
        "title": "Wszystko jest poezja. Opowieść-rzeka",
        "slug": "wszystko-jest-poezja-opowiesc-rzeka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/edward-stachura/wszystko-jest-poezja-opowiesc-rzeka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Edward_Stachura#Wszystko_jest_poezja._Opowie%C5%9B%C4%87_%E2%80%93_rzeka_(1975)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:45"
    },
    {
      "id": "2bd6b3b5-5ab9-4c3b-b364-9090924cf7a6",
      "slug": "nie-jestem-przeciwny",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fiodor-dostojewski/bracia-karamazow/nie-jestem-przeciwny",
      "text": "Nie jestem przeciwny Chrystusowi. Uważam, że była to nader humanitarna jednostka i gdyby żył w naszych czasach niewątpliwie przystąpiłby do rewolucjonistów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Fiodor Dostojewski",
        "slug": "fiodor-dostojewski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fiodor-dostojewski"
      },
      "book": {
        "title": "Bracia Karamazow",
        "slug": "bracia-karamazow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fiodor-dostojewski/bracia-karamazow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Fiodor_Dostojewski#Bracia_Karamazow",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:35"
    },
    {
      "id": "1bbf2635-72d1-48d9-bf42-a5a83465a687",
      "slug": "diably-niewatpliwie-istnieja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fiodor-dostojewski/biesy/diably-niewatpliwie-istnieja",
      "text": "Diabły niewątpliwie istnieją, choć rozmaicie możemy je sobie wyobrażać.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Fiodor Dostojewski",
        "slug": "fiodor-dostojewski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fiodor-dostojewski"
      },
      "book": {
        "title": "Biesy",
        "slug": "biesy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fiodor-dostojewski/biesy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "diabły",
          "slug": "diably",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/diably"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Biesy#D",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:34"
    },
    {
      "id": "c6885b5b-6c29-42cb-b798-a3ea337d7679",
      "slug": "kazdy-myslacy-czlowiek",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ernest-hemingway/pozegnanie-z-bronia/kazdy-myslacy-czlowiek",
      "text": "Każdy myślący człowiek jest ateistą.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ernest Hemingway",
        "slug": "ernest-hemingway",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ernest-hemingway"
      },
      "book": {
        "title": "Pożegnanie z bronią",
        "slug": "pozegnanie-z-bronia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ernest-hemingway/pozegnanie-z-bronia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "ateizm",
          "slug": "ateizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ateizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ernest_Hemingway#Po%C5%BCegnanie_z_broni%C4%85",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:32"
    },
    {
      "id": "0ff332a8-7f22-4620-9787-9486208f13d1",
      "slug": "ale-swietosci-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-wyspianski/wesele/ale-swietosci-nie",
      "text": "Ale Świętości nie szargać, bo trza żeby święte były.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Wyspiański",
        "slug": "stanislaw-wyspianski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-wyspianski"
      },
      "book": {
        "title": "Wesele",
        "slug": "wesele",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-wyspianski/wesele"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wesele_(dramat)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:31"
    },
    {
      "id": "3e0efe9c-c34d-4be1-9995-95219a7d6684",
      "slug": "doprowadzac-poboznosc-az-do-zabobonu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/blaise-pascal/mysli/doprowadzac-poboznosc-az-do-zabobonu",
      "text": "Doprowadzać pobożność aż do zabobonu, znaczy niweczyć ją.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Blaise Pascal",
        "slug": "blaise-pascal",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/blaise-pascal"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli",
        "slug": "mysli",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/blaise-pascal/mysli"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 95,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "przesądy",
          "slug": "przesady",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przesady"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:26"
    },
    {
      "id": "9fec3d2c-ea0a-43a2-b2f2-5e935b70482f",
      "slug": "wstret-i-unikanie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/wstret-i-unikanie",
      "text": "Wstręt i unikanie spraw światowych jest bronią zakonników.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Henryk Sienkiewicz",
        "slug": "henryk-sienkiewicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz"
      },
      "book": {
        "title": "Potop",
        "slug": "potop",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 299,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Potop_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:23"
    },
    {
      "id": "f31a86f4-a1e4-4146-8889-0bf78926a26d",
      "slug": "a-dluzej-mi-zmarlym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/sofokles/antygona/a-dluzej-mi-zmarlym",
      "text": "A dłużej mi zmarłym Miłą być trzeba niż ziemi mieszkańcom, Bo tam zostanę na wieki; tymczasem Ty tu znieważaj święte prawa bogów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Sofokles",
        "slug": "sofokles",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/sofokles"
      },
      "book": {
        "title": "Antygona",
        "slug": "antygona",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/sofokles/antygona"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Antygona",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:22"
    },
    {
      "id": "d84e29fc-bfea-4325-9e24-1094414131ed",
      "slug": "wystarczy-spojrzec-na-koran",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arthur-schopenhauer/swiat-jako-wola-i-przedstawienie-tom-2-seria-biblioteka-klasykow-filozofii/wystarczy-spojrzec-na-koran",
      "text": "Wystarczy spojrzeć na Koran: ta marna książka wystarczyła do stworzenia religii światowej, do zaspokojenia od 1200 lat metafizycznej potrzeby niezliczonych milionów ludzi, stała się podstawą ich moralności i znacznej pogardy wobec śmierci, a także potrafiła zagrzać ich do krwawych wojen i dalekosiężnych podbojów. Tutaj odnajdujemy najsmutniejszą i najuboższą postać teizmu. Być może wiele zagubiło się przez przekład, ale nie udało mi się znaleźć w Koranie ani jednej wartościowej myśli.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Arthur Schopenhauer",
        "slug": "arthur-schopenhauer",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arthur-schopenhauer"
      },
      "book": {
        "title": "Świat jako wola i przedstawienie. Tom 2. Seria: Biblioteka klasyków filozofii",
        "slug": "swiat-jako-wola-i-przedstawienie-tom-2-seria-biblioteka-klasykow-filozofii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arthur-schopenhauer/swiat-jako-wola-i-przedstawienie-tom-2-seria-biblioteka-klasykow-filozofii"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Arthur_Schopenhauer#%C5%9Awiat_jako_wola_i_przedstawienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:17"
    },
    {
      "id": "038a7914-68ac-40c2-a845-3bb1a9e86357",
      "slug": "na-honor-wy-takze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andre-gide/lochy-watykanu/na-honor-wy-takze",
      "text": "Na honor! Wy także umiecie wzywać lekarza, kiedy ktoś z rodziny zachoruje, ale kiedy chory wyzdrowieje, medycyna nie liczy się już za nic, to skutek modłów, któreście słali do nieba, podczas gdy lekarz was leczył.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "André Gide",
        "slug": "andre-gide",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andre-gide"
      },
      "book": {
        "title": "Lochy Watykanu",
        "slug": "lochy-watykanu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andre-gide/lochy-watykanu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "lekarze",
          "slug": "lekarze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/lekarze"
        },
        {
          "name": "niewdzięczność",
          "slug": "niewdziecznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niewdziecznosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Andr%C3%A9_Gide#Lochy_Watykanu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:16"
    },
    {
      "id": "6ba770ed-659d-4f16-8003-25b28f87c1f6",
      "slug": "tlumaczymy-dzieciom-ze-uczucia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/aldous-huxley/wyspa/tlumaczymy-dzieciom-ze-uczucia",
      "text": "Tłumaczymy dzieciom, że uczucia gwałtowne są jak trzęsienie ziemi. Trzęsą nami tak mocno, że w ścianie oddzielającej nasze prywatne ego od wspólnej uniwersalnej Natury Buddy pojawiają się pęknięcia. Jesteś wściekły, to coś w tobie pęka, a przez pęknięcie dopływa zapach – porcja niebiańskiej woni oświecenia.(...) Nie marnuj więc tej niebiańskości, która przypadkiem wyzwoliłeś.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Aldous Huxley",
        "slug": "aldous-huxley",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/aldous-huxley"
      },
      "book": {
        "title": "Wyspa",
        "slug": "wyspa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/aldous-huxley/wyspa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "gniew",
          "slug": "gniew",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gniew"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wyspa_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:13"
    },
    {
      "id": "40c199dd-5f34-46f8-b4e3-365e91797163",
      "slug": "a-czy-wy-elita",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/aldous-huxley/wyspa/a-czy-wy-elita",
      "text": "– A czy wy, elita intelektualna, zachęcacie do tego? – Ani zachęcamy, ani zniechęcamy. Po prostu godzimy się z tym. Zgadzamy się tak samo jak na tę pajęczynę, którą widzisz tam u góry, na gzymsie. Z natury pająka wynika, że niezbędna jest pajęczyna. Podobnie jest z istotą ludzką, dla której natury niezbędne są religie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Aldous Huxley",
        "slug": "aldous-huxley",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/aldous-huxley"
      },
      "book": {
        "title": "Wyspa",
        "slug": "wyspa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/aldous-huxley/wyspa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wyspa_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:13"
    },
    {
      "id": "e627455a-65c2-4629-a1ea-42ae18b8fc9d",
      "slug": "kto-zyje-fordobojnie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/aldous-huxley/nowy-wspanialy-swiat/kto-zyje-fordobojnie",
      "text": "Kto żyje fordobojnie, mydła używa hojnie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Aldous Huxley",
        "slug": "aldous-huxley",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/aldous-huxley"
      },
      "book": {
        "title": "Nowy wspaniały świat",
        "slug": "nowy-wspanialy-swiat",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/aldous-huxley/nowy-wspanialy-swiat"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "higiena",
          "slug": "higiena",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/higiena"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Nowy_wspania%C5%82y_%C5%9Bwiat#Higiena_elementarna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:12"
    },
    {
      "id": "f858e1be-5459-4c18-b935-5f89beb0f56b",
      "slug": "kiedy-zachod-pokonal",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-schweitzer/poszukiwania-historycznego-jezusa/kiedy-zachod-pokonal",
      "text": "Kiedy Zachód pokonał Wschód w Chalcedonie i zerwał poprzez swoją doktrynę o dwóch naturach z jedną osobowością, to w ten sposób udaremnił ostatnią możliwość powrotu do historycznego Jezusa. Tę samą w sobie sprzeczność podniesiono do rangi obowiązującego dogmatu. (…) Należało najpierw wstrząsnąć tym dogmatem, zanim można było ponownie szukać historycznego Jezusa, zanim można było nawet pomyśleć o istnieniu Jezusa historycznego. To, że jest on kimś innym niż Jezus Chrystus z dogmatu o dwóch naturach, wydaje się dzisiaj być dla nas czymś oczywistym. Trudno nam obecnie zrozumieć, w jak długich bólach rodził się historyczny pogląd na życie Jezusa. Kiedy już powstał do życia, nadal nosił śmiertelne bandaże jak Łazarz: bandaże dogmatu o dwóch naturach.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Albert Schweitzer",
        "slug": "albert-schweitzer",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-schweitzer"
      },
      "book": {
        "title": "Poszukiwania historycznego Jezusa",
        "slug": "poszukiwania-historycznego-jezusa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-schweitzer/poszukiwania-historycznego-jezusa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 15,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Albert_Schweitzer#Poszukiwania_historycznego_Jezusa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:11"
    },
    {
      "id": "d40c1d31-7f27-4e49-ae33-3850710e2a0b",
      "slug": "tylko-przez-chwile",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-schweitzer/poszukiwania-historycznego-jezusa/tylko-przez-chwile",
      "text": "Tylko przez chwilę zaskakuje zupełna obojętność wczesnego chrześcijaństwa w odniesieniu do życia historycznego Jezusa. Jeśli Paweł, w imieniu tych, którzy rozumieli znaki czasu, nie chce znać Chrystusa według ciała, to jest to pierwszy krok instynktu samozachowawczego, który następnie kierował chrześcijaństwem przez wieki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Albert Schweitzer",
        "slug": "albert-schweitzer",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-schweitzer"
      },
      "book": {
        "title": "Poszukiwania historycznego Jezusa",
        "slug": "poszukiwania-historycznego-jezusa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-schweitzer/poszukiwania-historycznego-jezusa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 14,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Albert_Schweitzer#Poszukiwania_historycznego_Jezusa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:11"
    },
    {
      "id": "a9657aa3-c213-4288-a99f-1073e7426959",
      "slug": "cala-historia-chrzescijanstwa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-schweitzer/poszukiwania-historycznego-jezusa/cala-historia-chrzescijanstwa",
      "text": "Cała historia „chrześcijaństwa” aż do dnia dzisiejszego, to znaczy jego rzeczywista, wewnętrzna historia, opiera się na opóźnieniu paruzji, czyli na braku jej realizacji, porzuceniu eschatologii i związanym z tym postępującym i mającym istotny wpływ odeschatologizowaniu religii.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Albert Schweitzer",
        "slug": "albert-schweitzer",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-schweitzer"
      },
      "book": {
        "title": "Poszukiwania historycznego Jezusa",
        "slug": "poszukiwania-historycznego-jezusa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-schweitzer/poszukiwania-historycznego-jezusa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 321,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Albert_Schweitzer#Poszukiwania_historycznego_Jezusa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:11"
    },
    {
      "id": "9323dae3-cfba-4bdc-a351-313e8f4652ca",
      "slug": "prymitywna-metafizyka-poznego",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-schweitzer/poszukiwania-historycznego-jezusa/prymitywna-metafizyka-poznego",
      "text": "Prymitywna metafizyka późnego judaizmu, w której Jezus wyraża swój światopogląd, skrajnie utrudnia tłumaczenie jego idei na formuły naszych czasów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Albert Schweitzer",
        "slug": "albert-schweitzer",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-schweitzer"
      },
      "book": {
        "title": "Poszukiwania historycznego Jezusa",
        "slug": "poszukiwania-historycznego-jezusa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-schweitzer/poszukiwania-historycznego-jezusa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 486,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Albert_Schweitzer#Poszukiwania_historycznego_Jezusa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:11"
    },
    {
      "id": "88427222-423c-46a8-b212-cef4b18a4656",
      "slug": "nazwy-ktorymi-w-wyobrazeniach",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-schweitzer/poszukiwania-historycznego-jezusa/nazwy-ktorymi-w-wyobrazeniach",
      "text": "Nazwy, którymi w wyobrażeniach późnego judaizmu określano Jezusa, takie jak Mesjasz, Syn Człowieczy i Syn Boży, stały się dla nas historycznymi przypowieściami. Kiedy sam odnosił te tytuły do siebie, wyrażał w języku własnych czasów myśl, że jest władcą. Dzisiaj nie mamy określenia, które wskazywałoby, kim jest dla nas.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Albert Schweitzer",
        "slug": "albert-schweitzer",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-schweitzer"
      },
      "book": {
        "title": "Poszukiwania historycznego Jezusa",
        "slug": "poszukiwania-historycznego-jezusa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-schweitzer/poszukiwania-historycznego-jezusa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 490,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Albert_Schweitzer#Poszukiwania_historycznego_Jezusa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:11"
    },
    {
      "id": "3bea3352-99de-4914-9892-76432a3eedab",
      "slug": "niech-mi-pan",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-camus/upadek/niech-mi-pan",
      "text": "Niech mi pan wierzy, że religie mylą się od chwili, kiedy zaczynają moralizować i piorunują przykazaniami. Bóg nie jest niezbędny, żeby stworzyć winę ani żeby karać. Wystarczą nasi bliźni, wspomagani przez nas samych.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Albert Camus",
        "slug": "albert-camus",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-camus"
      },
      "book": {
        "title": "Upadek",
        "slug": "upadek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-camus/upadek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "wina",
          "slug": "wina",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wina"
        },
        {
          "name": "moralizowanie",
          "slug": "moralizowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moralizowanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Albert_Camus#Upadek",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:11"
    },
    {
      "id": "16c38822-1979-4db8-9a36-c3058e7414aa",
      "slug": "mama-nie-bedac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-camus/obcy/mama-nie-bedac",
      "text": "Mama, nie będąc ateistką, nigdy za życia nie myślała o religii.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Albert Camus",
        "slug": "albert-camus",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-camus"
      },
      "book": {
        "title": "Obcy",
        "slug": "obcy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-camus/obcy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "obojętność",
          "slug": "obojetnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/obojetnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Albert_Camus#Obcy_(1942)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:10"
    },
    {
      "id": "463e2592-223f-4d6d-8987-53852246b533",
      "slug": "wszystko-co-pragnie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-camus/dzuma/wszystko-co-pragnie",
      "text": "Wszystko, co pragnie przyspieszyć niewzruszony porządek, ustalony raz na zawsze, prowadzi do herezji.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Albert Camus",
        "slug": "albert-camus",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-camus"
      },
      "book": {
        "title": "Dżuma",
        "slug": "dzuma",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-camus/dzuma"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/D%C5%BCuma_(powie%C5%9B%C4%87)#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:09"
    },
    {
      "id": "3e07cbc2-13e3-4abb-baf6-cfc93f8d8828",
      "slug": "na-poczatku-kiedy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-camus/dzuma/na-poczatku-kiedy",
      "text": "Na początku, kiedy wierzyli, że jest to choroba jak wszystkie inne, religia była na swoim miejscu. Ale kiedy zobaczyli, że to rzecz poważna, przypomnieli sobie o rozkoszy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Albert Camus",
        "slug": "albert-camus",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-camus"
      },
      "book": {
        "title": "Dżuma",
        "slug": "dzuma",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/albert-camus/dzuma"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/D%C5%BCuma_(powie%C5%9B%C4%87)#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:09"
    },
    {
      "id": "eb29fb55-b37f-469c-beec-8c12b711a190",
      "slug": "biblia-dlatego-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/johann-wolfgang-von-goethe/refleksje-i-maksymy/biblia-dlatego-jest",
      "text": "Biblia dlatego jest książką, która wiecznie będzie wywierać wpływ na ludzi, że jak długo będzie istniał świat, nie pojawi się nikt, kto by powiedział: Pojmuję ją w całości i rozumiem ją w szczegółach. My jednak mówimy skromnie: w całości jest to księga czcigodna, a w szczegółach da się zastosować.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Johann Wolfgang von Goethe",
        "slug": "johann-wolfgang-von-goethe",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/johann-wolfgang-von-goethe"
      },
      "book": {
        "title": "Refleksje i maksymy",
        "slug": "refleksje-i-maksymy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/johann-wolfgang-von-goethe/refleksje-i-maksymy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "Biblia",
          "slug": "biblia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/biblia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Refleksje_i_maksymy#B",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:02"
    },
    {
      "id": "e2848eeb-ef50-41f2-a3b6-10e03309cd80",
      "slug": "nigdy-nie-kupilem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/woody-allen/a-propos-niczego-autobiografia/nigdy-nie-kupilem",
      "text": "Nigdy nie kupiłem całej tej religii. Uważałem, że to wszystko jest jednym wielkim szwindlem. Nigdy nie wierzyłem, że Bóg istnieje; nie sądziłem, że gdyby istniał, to przypadkiem upodobałby sobie Żydów. Uwielbiałem wieprzowinę. Nienawidziłem bród. Hebrajski był na mój gust zbyt gardłowy. Poza tym był pisany wspak. Kto tego potrzebował?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Woody Allen",
        "slug": "woody-allen",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/woody-allen"
      },
      "book": {
        "title": "A propos niczego. Autobiografia",
        "slug": "a-propos-niczego-autobiografia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/woody-allen/a-propos-niczego-autobiografia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "ateizm",
          "slug": "ateizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ateizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/A_propos_niczego",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:26"
    },
    {
      "id": "c83e6b73-d4e3-463d-8f26-d6e39abda38d",
      "slug": "dlaczego-mialbym-poscic",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/woody-allen/a-propos-niczego-autobiografia/dlaczego-mialbym-poscic",
      "text": "Dlaczego miałbym pościć za swoje grzechy? Jakie one były? Pocałowanie Barbary Westlake, kiedy powinienem był powiesić swój płaszcz? Wciśnięcie fałszywej pięciocentówki dziadkowi? Wyluzuj, Boże, są dużo gorsze rzeczy. Naziści pakują nas do pieców. Najpierw tym się zajmij.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Woody Allen",
        "slug": "woody-allen",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/woody-allen"
      },
      "book": {
        "title": "A propos niczego. Autobiografia",
        "slug": "a-propos-niczego-autobiografia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/woody-allen/a-propos-niczego-autobiografia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "grzech",
          "slug": "grzech",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/grzech"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Woody_Allen#A_propos_niczego._Autobiografia",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:26"
    },
    {
      "id": "305844e4-ae20-44c8-b38c-5de4d06c4bc6",
      "slug": "w-rzece-heraklita",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wislawa-szymborska/sol/w-rzece-heraklita",
      "text": "W rzece Heraklita ryba wymyśliła rybę nad rybami, ryba klęka przed rybą, ryba śpiewa rybie, prosi rybę o lżejsze pływanie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wisława Szymborska",
        "slug": "wislawa-szymborska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wislawa-szymborska"
      },
      "book": {
        "title": "Sól",
        "slug": "sol",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wislawa-szymborska/sol"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/S%C3%B3l_(tom_poetycki)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:24"
    },
    {
      "id": "0c2e29aa-fac9-4fd0-842f-43327b1f6f70",
      "slug": "w-epokach-herezyj",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/w-epokach-herezyj",
      "text": "W epokach herezyj jest cieplej. Od stosów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "czarny humor",
          "slug": "czarny-humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czarny-humor"
        },
        {
          "name": "prześladowanie",
          "slug": "przesladowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przesladowanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:21"
    },
    {
      "id": "d3108fe4-0782-4f86-8c02-4f2a135f6405",
      "slug": "stosy-nie-rozswietlaja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/stosy-nie-rozswietlaja",
      "text": "Stosy nie rozświetlają ciemności.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiedza",
          "slug": "wiedza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiedza"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "prześladowanie",
          "slug": "przesladowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przesladowanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#S",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:20"
    },
    {
      "id": "59aaa5a9-199c-442a-a984-12c76f5a5988",
      "slug": "nie-pytaj-boga",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/nie-pytaj-boga",
      "text": "Nie pytaj Boga o drogę do nieba, bo wskaże ci najtrudniejszą.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:17"
    },
    {
      "id": "96e0b9cd-a975-40f2-a4d7-eddb79f61382",
      "slug": "gdy-mojzesz-rozbil",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/gdy-mojzesz-rozbil",
      "text": "Gdy Mojżesz rozbił pierwsze tablice, wielu poskładało je sobie inaczej. Stąd wszystko.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "moralność",
          "slug": "moralnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moralnosc"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#G",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:13"
    },
    {
      "id": "56cf0f97-00e0-49d3-8cdb-5197ddadbb78",
      "slug": "gdyby-ewangelisci-ozyli",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/gdyby-ewangelisci-ozyli",
      "text": "Gdyby Ewangeliści ożyli, wzięliby takie tantiemy za swe Ewangelie, że z łatwością mogliby na ziemi urządzić Królestwo Boże.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "pieniądze",
          "slug": "pieniadze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pieniadze"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#G",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:13"
    },
    {
      "id": "57dfa079-8bc8-4ed8-b8f2-01c3b8c244a4",
      "slug": "czasem-wzdrygam-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/czasem-wzdrygam-sie",
      "text": "Czasem wzdrygam się na myśl, że mogę w sardynce ukąsić jakiegoś Jonasza z biblii dla krasnoludków.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "wyobraźnia",
          "slug": "wyobraznia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyobraznia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#C",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:12"
    },
    {
      "id": "21dded9e-26bd-4370-985c-f6c9e891ea99",
      "slug": "dopiero-po-stworzeniu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/dopiero-po-stworzeniu",
      "text": "Dopiero po Stworzeniu Świata powstało mnóstwo niestworzonych rzeczy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "wyobraźnia",
          "slug": "wyobraznia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyobraznia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#D",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:12"
    },
    {
      "id": "f31da1ac-617a-464e-bc08-cd3e77988c9e",
      "slug": "bogowie-dziedzicza-po-sobie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/bogowie-dziedzicza-po-sobie",
      "text": "Bogowie dziedziczą po sobie przymioty i wiernych.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#B",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:11"
    },
    {
      "id": "b8f820f9-d053-4200-a785-6a126ffbf9a0",
      "slug": "co-to-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/co-to-jest",
      "text": "Co to jest Chaos? To jest Ład, który zniszczono przy Stworzeniu Świata.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "chaos",
          "slug": "chaos",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chaos"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#C",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:11"
    },
    {
      "id": "7a5ccfe8-d0ab-48f7-9154-e348549b6eb4",
      "slug": "co-spadlo-nam",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/co-spadlo-nam",
      "text": "Co spadło nam z nieba? Szatan.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "szatan",
          "slug": "szatan",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szatan"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#C",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:11"
    },
    {
      "id": "6927abdc-9ad0-4afa-a0ed-0062e299b771",
      "slug": "modli-sie-pod",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-sztaudynger/piorka/modli-sie-pod",
      "text": "Modli się pod figurą, Wszystko mu jedno, pod którą.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jan Sztaudynger",
        "slug": "jan-sztaudynger",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-sztaudynger"
      },
      "book": {
        "title": "Piórka",
        "slug": "piorka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-sztaudynger/piorka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 91,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "hipokryzja",
          "slug": "hipokryzja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/hipokryzja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pi%C3%B3rka#M",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:07"
    },
    {
      "id": "0d63a158-6f8e-449c-b799-bab94034a392",
      "slug": "czyz-nie-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/georg-christoph-lichtenberg/aforyzmy/czyz-nie-jest",
      "text": "Czyż nie jest dziwne, że ludzie tak chętnie walczą o religię, a tak niechętnie żyją zgodnie z jej przepisami.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Georg Christoph Lichtenberg",
        "slug": "georg-christoph-lichtenberg",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/georg-christoph-lichtenberg"
      },
      "book": {
        "title": "Aforyzmy",
        "slug": "aforyzmy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/georg-christoph-lichtenberg/aforyzmy"
      },
      "character": null,
      "chapter": "198",
      "chapter_parent": null,
      "page": 95,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "hipokryzja",
          "slug": "hipokryzja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/hipokryzja"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-25T19:41:04"
    },
    {
      "id": "9508c0a5-ad17-4e2b-ae1b-5bf82156205f",
      "slug": "zaden-wynalazek-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/georg-christoph-lichtenberg/aforyzmy/zaden-wynalazek-nie",
      "text": "Żaden wynalazek nie przyszedł chyba ławiej człowiekowi niż wynalezienie nieba.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Georg Christoph Lichtenberg",
        "slug": "georg-christoph-lichtenberg",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/georg-christoph-lichtenberg"
      },
      "book": {
        "title": "Aforyzmy",
        "slug": "aforyzmy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/georg-christoph-lichtenberg/aforyzmy"
      },
      "character": null,
      "chapter": "170",
      "chapter_parent": null,
      "page": 86,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-24T22:07:11"
    },
    {
      "id": "1f7424c7-6d8d-4462-a64e-406842d1fe7f",
      "slug": "choc-w-kosciolach",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/georg-christoph-lichtenberg/aforyzmy/choc-w-kosciolach",
      "text": "Choć w kościołach prawi kazania, piorunochrony nie są tam zbyteczne.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Georg Christoph Lichtenberg",
        "slug": "georg-christoph-lichtenberg",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/georg-christoph-lichtenberg"
      },
      "book": {
        "title": "Aforyzmy",
        "slug": "aforyzmy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/georg-christoph-lichtenberg/aforyzmy"
      },
      "character": null,
      "chapter": "87",
      "chapter_parent": null,
      "page": 57,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-23T22:09:06"
    },
    {
      "id": "e2a42c0a-5b33-4d5c-8a4a-7e847d142250",
      "slug": "bog-stworzyl-czlowieka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/georg-christoph-lichtenberg/aforyzmy/bog-stworzyl-czlowieka",
      "text": "Bóg stworzył człowieka na obraz i podobieństwo swoje - znaczy przypuszczalnie: człowiek stworzył Boga na obraz i podobieństwo swoje.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Georg Christoph Lichtenberg",
        "slug": "georg-christoph-lichtenberg",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/georg-christoph-lichtenberg"
      },
      "book": {
        "title": "Aforyzmy",
        "slug": "aforyzmy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/georg-christoph-lichtenberg/aforyzmy"
      },
      "character": null,
      "chapter": "67",
      "chapter_parent": null,
      "page": 49,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-23T21:42:45"
    },
    {
      "id": "3fb11306-5462-4ba3-b426-9851d440113c",
      "slug": "sekty-nienawidza-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/georg-christoph-lichtenberg/aforyzmy/sekty-nienawidza-sie",
      "text": "Sekty nienawidzą się tym silniej, im bliższe są ich poglądy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Georg Christoph Lichtenberg",
        "slug": "georg-christoph-lichtenberg",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/georg-christoph-lichtenberg"
      },
      "book": {
        "title": "Aforyzmy",
        "slug": "aforyzmy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/georg-christoph-lichtenberg/aforyzmy"
      },
      "character": null,
      "chapter": "15",
      "chapter_parent": null,
      "page": 32,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "nienawiść",
          "slug": "nienawisc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nienawisc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-21T19:08:49"
    },
    {
      "id": "a2c87ca5-781b-44e5-8006-17e9683906f8",
      "slug": "w-zyciu-kazdego",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-bly/zelazny-jan/w-zyciu-kazdego",
      "text": "W życiu każdego z nas zdarzają sie pewne święte chwile, w których krzyżują się światy: zewnętrzny i wewnętrzny, przecinają czasy: wertykalny i horyzontalny.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert Bly",
        "slug": "robert-bly",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-bly"
      },
      "book": {
        "title": "Żelazny Jan",
        "slug": "zelazny-jan",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-bly/zelazny-jan"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T17:35:04"
    },
    {
      "id": "7fabdffe-68a2-4d3a-8936-a571de9b2bde",
      "slug": "niech-ksiadz-wody",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gabriel-garcia-marquez/jesien-patriarchy/niech-ksiadz-wody",
      "text": "[...] niech ksiądz wody do studni nie wozi [...] po co ksiądz chce mnie nawrócić, skoro i tak robię wszystko, czego chcecie, kurwa.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Gabriel García Márquez",
        "slug": "gabriel-garcia-marquez",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gabriel-garcia-marquez"
      },
      "book": {
        "title": "Jesień patriarchy",
        "slug": "jesien-patriarchy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gabriel-garcia-marquez/jesien-patriarchy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 25,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T15:08:49"
    },
    {
      "id": "48eab454-59c3-42cc-80c4-3c5e230f2e2c",
      "slug": "swieto-jest-swiete",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-de-mello/spiew-ptaka/swieto-jest-swiete",
      "text": "Święto jest święte, ponieważ ukazuje, że wszystkie dni w roku są święte. Sanktuarium jest święte, gdyż ukazuje, że wszystkie miejsca są uświęcone. Tak też Chrystus urodził się, aby pokazać, że wszyscy ludzie są dziećmi Bożymi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Anthony de Mello",
        "slug": "anthony-de-mello",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-de-mello"
      },
      "book": {
        "title": "Śpiew ptaka",
        "slug": "spiew-ptaka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-de-mello/spiew-ptaka"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Dyskryminacja",
      "chapter_parent": null,
      "page": 168,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T14:25:31"
    },
    {
      "id": "187d526e-23d8-4747-a54e-2fb3853efcdb",
      "slug": "gdy-ktos-zaczyna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-de-mello/spiew-ptaka/gdy-ktos-zaczyna",
      "text": "Gdy ktoś zaczyna żyć coraz głębiej, wewnątrz siebie samego, żyje też prościej na zewnątrz. Niestety, proste życie nie zawsze niesie ze sobą głębię.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Anthony de Mello",
        "slug": "anthony-de-mello",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-de-mello"
      },
      "book": {
        "title": "Śpiew ptaka",
        "slug": "spiew-ptaka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-de-mello/spiew-ptaka"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Hofetz Chaim",
      "chapter_parent": null,
      "page": 159,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T14:25:22"
    },
    {
      "id": "5223f06b-e4f4-4d5a-8aa9-87aad5beca07",
      "slug": "kiedy-osoby-religijne",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-de-mello/spiew-ptaka/kiedy-osoby-religijne",
      "text": "Kiedy osoby religijne w kółko rozpamiętują grzech innych, można podejrzewać, że to wgłębianie się daje im więcej przyjemności niż grzesznikowi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Anthony de Mello",
        "slug": "anthony-de-mello",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-de-mello"
      },
      "book": {
        "title": "Śpiew ptaka",
        "slug": "spiew-ptaka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-de-mello/spiew-ptaka"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Mnich i kobieta",
      "chapter_parent": null,
      "page": 125,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "hipokryzja",
          "slug": "hipokryzja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/hipokryzja"
        },
        {
          "name": "grzech",
          "slug": "grzech",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/grzech"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T14:23:35"
    },
    {
      "id": "583f28f6-22a7-4ef1-8d8d-841b8e4ef835",
      "slug": "biada-ludziom-religijnym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-de-mello/spiew-ptaka/biada-ludziom-religijnym",
      "text": "Biada ludziom religijnym, którzy nie znają innego świata niż ten, w którym żyją, i nie mają nic do nauczenia się od ludzi, z którymi rozmawiają.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Anthony de Mello",
        "slug": "anthony-de-mello",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-de-mello"
      },
      "book": {
        "title": "Śpiew ptaka",
        "slug": "spiew-ptaka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-de-mello/spiew-ptaka"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Królewski gołąb",
      "chapter_parent": null,
      "page": 18,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T14:07:41"
    },
    {
      "id": "e47a4d49-45ca-40f9-b9bb-bac4d9b34d43",
      "slug": "czasem-ludzie-chca",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-de-mello/przebudzenie/czasem-ludzie-chca",
      "text": "Czasem ludzie chcą naśladować Chrystusa, ale kiedy małpa gra na saksofonie, nie oznacza to, że stała się muzykiem. Nie możecie naśladować Chrystusa przez powtarzanie jego zewnętrznych zachowań. Trzeba stać się Chrystusem. [...] Zewnętrzne naśladownictwo wiedzie donikąd.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Anthony de Mello",
        "slug": "anthony-de-mello",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-de-mello"
      },
      "book": {
        "title": "Przebudzenie",
        "slug": "przebudzenie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-de-mello/przebudzenie"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Zmieniona osoba",
      "chapter_parent": null,
      "page": 102,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "szczerość",
          "slug": "szczerosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szczerosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T11:30:16"
    },
    {
      "id": "0d2f44f5-9fcd-4333-acb7-73ba32f5222d",
      "slug": "dekalog-we-wszystkich",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-kepinski/lek/dekalog-we-wszystkich",
      "text": "Dekalog we wszystkich religiach jest podobny.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Antoni Kępiński",
        "slug": "antoni-kepinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-kepinski"
      },
      "book": {
        "title": "Lęk",
        "slug": "lek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-kepinski/lek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "moralność",
          "slug": "moralnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moralnosc"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-04T10:57:28"
    },
    {
      "id": "ac3e10fe-c0e2-4455-a081-c10ddc46fc90",
      "slug": "prawdziwi-prorocy-maja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marie-von-ebner-eschenbach/aforyzmy/prawdziwi-prorocy-maja",
      "text": "Prawdziwi prorocy mają czasami fanatycznych zwolenników; fałszywi - zawsze.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Marie von Ebner-Eschenbach",
        "slug": "marie-von-ebner-eschenbach",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marie-von-ebner-eschenbach"
      },
      "book": {
        "title": "Aforyzmy",
        "slug": "aforyzmy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marie-von-ebner-eschenbach/aforyzmy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 14,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "fanatyzm",
          "slug": "fanatyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fanatyzm"
        },
        {
          "name": "prorocy",
          "slug": "prorocy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prorocy"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-29T18:36:15"
    },
    {
      "id": "bb896a3d-7e1a-41c2-9431-f73bb5a80533",
      "slug": "chcialbys-wiedziec-ktora",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt/dziecko-noego/chcialbys-wiedziec-ktora",
      "text": "[...] chciałbyś wiedzieć, która z [...] religii jest prawdziwa. Żadna! Religia nie jest ani prawdziwa, ani fałszywa, proponuje tylko pewien sposób życia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Éric-Emmanuel Schmitt",
        "slug": "eric-emmanuel-schmitt",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt"
      },
      "book": {
        "title": "Dziecko Noego",
        "slug": "dziecko-noego",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt/dziecko-noego"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 71,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-23T15:38:53"
    },
    {
      "id": "f9409cb8-0c94-45c5-b3d8-22db2fc9b869",
      "slug": "trudno-wszakze-o-bezczelniejsza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/virginia-woolf/orlando/trudno-wszakze-o-bezczelniejsza",
      "text": "Trudno wszakże o bezczelniejszą, choć zarazem powszechniejszą supozycję, aniżeli ta, iż nie ma innych bogów prócz jednego i nie ma innych religii prócz naszej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Virginia Woolf",
        "slug": "virginia-woolf",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/virginia-woolf"
      },
      "book": {
        "title": "Orlando",
        "slug": "orlando",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/virginia-woolf/orlando"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 125,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "tolerancja",
          "slug": "tolerancja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tolerancja"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-22T15:42:35"
    },
    {
      "id": "a77e22ad-06fd-4f8a-b654-e82f6e4b9ce0",
      "slug": "w-religiach-ktore",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/w-religiach-ktore",
      "text": "W religiach, które utraciły moc wiary, bogowie stają się tylko figurami retorycznymi, ornamentami dla ludzkiej samotności lub obrazami zdobiącymi ściany.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Nikos Kazantzakis",
        "slug": "nikos-kazantzakis",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis"
      },
      "book": {
        "title": "Grek Zorba",
        "slug": "grek-zorba",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba"
      },
      "character": "Narrator",
      "chapter": "12",
      "chapter_parent": null,
      "page": 141,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "samotność",
          "slug": "samotnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/samotnosc"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-19T19:21:12"
    },
    {
      "id": "ed694f06-0c4b-4afe-9acf-17d93dcbbb33",
      "slug": "kazda-religia-opiera",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/kod-leonarda-da-vinci/kazda-religia-opiera",
      "text": "...każda religia opiera się na fabrykacji. Taka jest istota wiary. Wiara to przyjmowanie za prawdę tego, co sobie wyobrażamy jako prawdę, a czego nie możemy udowodnić.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Dan Brown",
        "slug": "dan-brown",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown"
      },
      "book": {
        "title": "Kod Leonarda da Vinci",
        "slug": "kod-leonarda-da-vinci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/kod-leonarda-da-vinci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 430,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "dowody",
          "slug": "dowody",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dowody"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-16T07:58:12"
    },
    {
      "id": "fd10c671-bb06-4925-9200-e001f4840032",
      "slug": "nie-sposob-zaprzeczyc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/kod-leonarda-da-vinci/nie-sposob-zaprzeczyc",
      "text": "Nie sposób zaprzeczyć, że współczesny Kościół czyni wiele dobrego dla skołatanego dzisiejszego świata, ale w historii Kościoła jest niejedna karta kłamstwa i przemocy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Dan Brown",
        "slug": "dan-brown",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown"
      },
      "book": {
        "title": "Kod Leonarda da Vinci",
        "slug": "kod-leonarda-da-vinci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/kod-leonarda-da-vinci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 161,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "przemoc",
          "slug": "przemoc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemoc"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-16T07:58:04"
    },
    {
      "id": "9214f3f2-c587-4faf-9143-dc2b51760c82",
      "slug": "obowiazujaca-w-naszych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/kod-leonarda-da-vinci/obowiazujaca-w-naszych",
      "text": "[…] obowiązującą w naszych czasach Biblię złożyli i zredagowali ludzie, którymi kierowały względy polityczne – chcieli wypromować boskość człowieka o imieniu Jezus Chrystus i wykorzystać jego wpływy, by umocnić fundamenty swojej władzy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Dan Brown",
        "slug": "dan-brown",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown"
      },
      "book": {
        "title": "Kod Leonarda da Vinci",
        "slug": "kod-leonarda-da-vinci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dan-brown/kod-leonarda-da-vinci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "Biblia",
          "slug": "biblia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/biblia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-16T07:57:42"
    },
    {
      "id": "9afb1832-36bc-4ee5-8df1-86fb872cf40a",
      "slug": "biblia-jest-to-ksiega",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mark-twain/listy-z-ziemi/biblia-jest-to-ksiega",
      "text": "[Biblia] jest to księga bardzo interesująca. Zawiera wiele szlachetnej poezji, trochę pomysłowych baśni, trochę ociekających krwią historii, trochę pożytecznych morałów, mnóstwo nieprzyzwoitości i ponad tysiąc kłamstw.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mark Twain",
        "slug": "mark-twain",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mark-twain"
      },
      "book": {
        "title": "Listy z Ziemi",
        "slug": "listy-z-ziemi",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mark-twain/listy-z-ziemi"
      },
      "character": null,
      "chapter": "List III",
      "chapter_parent": null,
      "page": 36,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "Biblia",
          "slug": "biblia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/biblia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-14T15:42:13"
    },
    {
      "id": "a9c6045c-5284-46b2-b80f-103d08250b29",
      "slug": "idee-boga-odkryl",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wladimir-nabokow/rozpacz/idee-boga-odkryl",
      "text": "Ideę Boga odkrył w początkach historii jakiś genialny nicpoń, coś zanadto idea ta zalatuje człowieczością, by można było przyjąć jej lazurowe pochodzenie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Władimir Nabokow",
        "slug": "wladimir-nabokow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wladimir-nabokow"
      },
      "book": {
        "title": "Rozpacz",
        "slug": "rozpacz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wladimir-nabokow/rozpacz"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział VI",
      "chapter_parent": null,
      "page": 92,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "ateizm",
          "slug": "ateizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ateizm"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-13T19:54:38"
    },
    {
      "id": "4aee6598-7937-4a49-a071-9150ddc32186",
      "slug": "widzialem-przyjscie-pana",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu/widzialem-przyjscie-pana",
      "text": "Widziałem przyjście Pana: płaszcz chwały go odziewał I z takiej szedł winnicy, co rodzi grona gniewu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John Steinbeck",
        "slug": "john-steinbeck",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck"
      },
      "book": {
        "title": "Grona gniewu",
        "slug": "grona-gniewu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 6,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "gniew",
          "slug": "gniew",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gniew"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-11T06:42:03"
    },
    {
      "id": "630e265c-0952-46b4-a82f-25aa78553a73",
      "slug": "cierpienie-i-niemoznosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche/tako-rzecze-zaratustra/cierpienie-i-niemoznosc",
      "text": "Cierpienie i niemożność - one stworzyły wszystkie zaświaty;",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Fryderyk Nietzsche",
        "slug": "fryderyk-nietzsche",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche"
      },
      "book": {
        "title": "Tako rzecze Zaratustra",
        "slug": "tako-rzecze-zaratustra",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche/tako-rzecze-zaratustra"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Mowy Zaratustry: O zaświatowcach",
      "chapter_parent": null,
      "page": 37,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "życie po śmierci",
          "slug": "zycie-po-smierci",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie-po-smierci"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-09T18:58:03"
    },
    {
      "id": "7f13f602-e16c-4610-b737-b5db36fbcfd9",
      "slug": "ten-kto-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoine-de-saint-exupery/twierdza/ten-kto-nie",
      "text": "Ten, kto nie rozumie ludzi, w samej oazie szukałby wyjaśnienia religii oazy. Ale ci, którzy mieszkają w oazie, nic nie wiedzą o swojej siedzibie. Odnaleźć ją trzeba wśród bezdomnych nomadów, utrudzonych marszem przez piaski.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Antoine de Saint-Exupéry",
        "slug": "antoine-de-saint-exupery",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoine-de-saint-exupery"
      },
      "book": {
        "title": "Twierdza",
        "slug": "twierdza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoine-de-saint-exupery/twierdza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 42,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "wykorzenienie",
          "slug": "wykorzenienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wykorzenienie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-09T15:14:39"
    },
    {
      "id": "98056a80-1b83-48cb-8ded-2c976dd27370",
      "slug": "agresywny-ateizm-zawsze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/zeszyty-1957-1972/agresywny-ateizm-zawsze",
      "text": "Agresywny ateizm zawsze wydawał mi się równie wstrętny jak nietolerancja religijna.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Emil Cioran",
        "slug": "emil-cioran",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran"
      },
      "book": {
        "title": "Zeszyty 1957-1972",
        "slug": "zeszyty-1957-1972",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/zeszyty-1957-1972"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "fanatyzm",
          "slug": "fanatyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fanatyzm"
        },
        {
          "name": "tolerancja",
          "slug": "tolerancja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tolerancja"
        },
        {
          "name": "ateizm",
          "slug": "ateizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ateizm"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-08T13:24:55"
    },
    {
      "id": "d8853c7e-a7ac-4b9d-9e26-2cb9afb6a7ee",
      "slug": "religia-sadowi-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/pokusa-istnienia/religia-sadowi-sie",
      "text": "Religia sadowi się na ruinach mądrości: zabiegi, jakie stosuje ta pierwsza, nie odpowiadają tej drugiej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Emil Cioran",
        "slug": "emil-cioran",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran"
      },
      "book": {
        "title": "Pokusa istnienia",
        "slug": "pokusa-istnienia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/pokusa-istnienia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-06T07:01:40"
    },
    {
      "id": "426132dc-da7c-4fee-ba67-54cab7674eea",
      "slug": "histeria-religijna-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/agatha-christie/dwanascie-prac-herkulesa/histeria-religijna-jest",
      "text": "[...] histeria religijna jest godna ubolewania.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Agatha Christie",
        "slug": "agatha-christie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/agatha-christie"
      },
      "book": {
        "title": "Dwanaście prac Herkulesa",
        "slug": "dwanascie-prac-herkulesa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/agatha-christie/dwanascie-prac-herkulesa"
      },
      "character": "Amy Carnaby",
      "chapter": "Stado Gerionesa",
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "fanatyzm",
          "slug": "fanatyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fanatyzm"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-04T21:52:39"
    },
    {
      "id": "ddbc3aa2-d246-436f-9e36-6aff91f35835",
      "slug": "religia-moze-byc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/agatha-christie/dwanascie-prac-herkulesa/religia-moze-byc",
      "text": "Religia [...] może być wielką pomocą i podporą... ale tylko religia ortodoksyjna.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Agatha Christie",
        "slug": "agatha-christie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/agatha-christie"
      },
      "book": {
        "title": "Dwanaście prac Herkulesa",
        "slug": "dwanascie-prac-herkulesa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/agatha-christie/dwanascie-prac-herkulesa"
      },
      "character": "Amy Carnaby",
      "chapter": "Stado Gerionesa",
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-04T21:52:38"
    },
    {
      "id": "3c5a6c18-ea9a-49e7-b164-66741ede5a98",
      "slug": "cywilizacje-zniszczyc-mozna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/zly-demiurg/cywilizacje-zniszczyc-mozna",
      "text": "Cywilizację zniszczyć można, tylko niszcząc jej bogów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Emil Cioran",
        "slug": "emil-cioran",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran"
      },
      "book": {
        "title": "Zły demiurg",
        "slug": "zly-demiurg",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/zly-demiurg"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "cywilizacja",
          "slug": "cywilizacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cywilizacja"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-04T21:25:40"
    },
    {
      "id": "38284eba-5fd2-4df6-9466-334d8f6bc171",
      "slug": "politeizm-lepiej-odpowiada",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/zly-demiurg/politeizm-lepiej-odpowiada",
      "text": "Politeizm lepiej odpowiada rozmaitości tkwiących w nas inklinacji i impulsów, którym zapewnia możność rozwoju, przejawiania się, ile że każdy z nich może wedle swej natury ciążyć ku bogu, jaki w danej chwili mu odpowiada. Cóż wszakże począć z jednym bogiem?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Emil Cioran",
        "slug": "emil-cioran",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran"
      },
      "book": {
        "title": "Zły demiurg",
        "slug": "zly-demiurg",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/zly-demiurg"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-04T21:25:37"
    },
    {
      "id": "1bdea7ae-1056-4ea3-9150-ce84641b1c54",
      "slug": "poczatki-religii-jak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/zly-demiurg/poczatki-religii-jak",
      "text": "Początki religii (jak zresztą wszelkie inne), zawsze są podejrzane.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Emil Cioran",
        "slug": "emil-cioran",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran"
      },
      "book": {
        "title": "Zły demiurg",
        "slug": "zly-demiurg",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/zly-demiurg"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-04T21:25:26"
    },
    {
      "id": "8e670ad0-259c-4038-a7cb-78756e13560c",
      "slug": "z-religia-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jo-nesbo/syn/z-religia-jest",
      "text": "[...] z religią jest jak z ubezpieczeniem od pożaru, człowiek nie do końca wierzy, że go potrzebuje; [...].",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jo Nesbø",
        "slug": "jo-nesbo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jo-nesbo"
      },
      "book": {
        "title": "Syn",
        "slug": "syn",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jo-nesbo/syn"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział 1",
      "chapter_parent": "Część I",
      "page": 13,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T19:28:10"
    },
    {
      "id": "02c65d4d-1457-48bd-8171-51b71b9bf8dc",
      "slug": "filozofia-i-religia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eduardo-mendoza/awantura-o-pieniadze-albo-zycie/filozofia-i-religia",
      "text": "Filozofia i religia [...] są dla bogaczy, no a jak się jest bogatym, to po co komu filozofia i religia?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Eduardo Mendoza",
        "slug": "eduardo-mendoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eduardo-mendoza"
      },
      "book": {
        "title": "Awantura o pieniądze albo życie",
        "slug": "awantura-o-pieniadze-albo-zycie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eduardo-mendoza/awantura-o-pieniadze-albo-zycie"
      },
      "character": "Lilo Moña",
      "chapter": "12. Przygotowania",
      "chapter_parent": null,
      "page": 208,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "pieniądze",
          "slug": "pieniadze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pieniadze"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T19:21:27"
    },
    {
      "id": "a52b815c-1b72-4cc9-80bb-0ccb667da008",
      "slug": "kaplan-nie-pragnie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/demian/kaplan-nie-pragnie",
      "text": "Kapłan nie pragnie nawracać, chce jedynie żyć pośród wiernych, pośród równych sobie, i stać się nosicielem i wyrazicielem tego uczucia, z którego kształtujemy naszych bogów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Hermann Hesse",
        "slug": "hermann-hesse",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse"
      },
      "book": {
        "title": "Demian",
        "slug": "demian",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/demian"
      },
      "character": "Pistorius",
      "chapter": "Rozdział szósty, Walka Jakuba",
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "duchowni",
          "slug": "duchowni",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/duchowni"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T13:23:07"
    },
    {
      "id": "3b9852c6-0245-43a1-95d6-a4f799e56ac9",
      "slug": "religia-to-dusza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/demian/religia-to-dusza",
      "text": "Religia to dusza, niezależnie od tego, czy przystępuje się wówczas do komunii, czy odbywa pielgrzymkę do Mekki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Hermann Hesse",
        "slug": "hermann-hesse",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse"
      },
      "book": {
        "title": "Demian",
        "slug": "demian",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/demian"
      },
      "character": "Pistorius",
      "chapter": "Rozdział szósty, Walka Jakuba",
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "dusza",
          "slug": "dusza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dusza"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T13:23:01"
    },
    {
      "id": "07d02292-b55e-4995-862c-6c165ebcb7f8",
      "slug": "zycie-rozpustnika-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/demian/zycie-rozpustnika-jest",
      "text": "[...] życie rozpustnika jest świetnym okresem przygotowawczym dla mistyka.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Hermann Hesse",
        "slug": "hermann-hesse",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse"
      },
      "book": {
        "title": "Demian",
        "slug": "demian",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/demian"
      },
      "character": "Maks Demian",
      "chapter": "Rozdział czwarty, Beatrice",
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "grzech",
          "slug": "grzech",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/grzech"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T13:20:38"
    },
    {
      "id": "223e576e-66c8-4079-abaa-94d8dfb01495",
      "slug": "religia-polityka-nasza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll/dziecko-na-niebie/religia-polityka-nasza",
      "text": "Religia, polityka, nasza twórczość - w dziewięćdziesięciu procentach wypadków kończy się to głęboką ciszą lub urażeniem uczuć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jonathan Carroll",
        "slug": "jonathan-carroll",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll"
      },
      "book": {
        "title": "Dziecko na niebie",
        "slug": "dziecko-na-niebie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll/dziecko-na-niebie"
      },
      "character": "Weber Gregston",
      "chapter": "Rozdział 3",
      "chapter_parent": "Część trzecia",
      "page": 256,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T13:05:59"
    },
    {
      "id": "7c95f4ad-59df-4bf5-b648-39a41c35a026",
      "slug": "czlowiek-wymyslil-sobie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll/biale-jablka/czlowiek-wymyslil-sobie",
      "text": "Człowiek wymyślił sobie niebo i piekło, żeby się torturować. Czy znałaś kiedyś zdrowego psychicznie albo naprawdę dobrego człowieka, który by twierdził, że zasługuje na to, aby pójść do nieba? Wątpię. Wszyscy sądzą, że ich postępowanie zostanie potępione.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jonathan Carroll",
        "slug": "jonathan-carroll",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll"
      },
      "book": {
        "title": "Białe jabłka",
        "slug": "biale-jablka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll/biale-jablka"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Pieprz i ołówki",
      "chapter_parent": null,
      "page": 153,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "wina",
          "slug": "wina",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wina"
        },
        {
          "name": "piekło",
          "slug": "pieklo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pieklo"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T12:50:17"
    },
    {
      "id": "dce3b4ac-6845-4334-81f2-2f14efe8cdc8",
      "slug": "uczucia-sa-czescia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/brida/uczucia-sa-czescia",
      "text": "Uczucia są częścią świata, którego nie znam, świata, w którym nie istnieje ani czas, ani przestrzeń, ani granice.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Brida",
        "slug": "brida",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/brida"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T12:38:45"
    },
    {
      "id": "0786377d-437e-44e8-b4f1-8d83d5ed915d",
      "slug": "milosc-jest-jedynym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/brida/milosc-jest-jedynym",
      "text": "Miłość jest jedynym pomostem między widzialnym a niewidzialnym, który zna każdy. Jest jedynym językiem, w którym da się wyrazić lekcje, jakich na co dzień udziela Wszechświat istotom ludzkim.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Brida",
        "slug": "brida",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/brida"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T12:37:25"
    },
    {
      "id": "d361254a-4fed-47bb-b954-b8fd9b2df833",
      "slug": "swiat-duchowy-nigdy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/ee/swiat-duchowy-nigdy",
      "text": "Świat duchowy nigdy nie może zostać wyrażony z braku odpowiednich terminów [...].",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Olga Tokarczuk",
        "slug": "olga-tokarczuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk"
      },
      "book": {
        "title": "E.E.",
        "slug": "ee",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/ee"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "słowa",
          "slug": "slowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slowa"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "duchowość",
          "slug": "duchowosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/duchowosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:38:25"
    },
    {
      "id": "ad720481-ca5a-46df-bc4f-15d56b48e0b1",
      "slug": "byla-to-modlitwa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/alchemik/byla-to-modlitwa",
      "text": "Była to modlitwa, jakiej dotąd nie znał, modlitwa bez słów, w której o nic nie prosił.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Alchemik",
        "slug": "alchemik",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/alchemik"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "modlitwa",
          "slug": "modlitwa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/modlitwa"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T10:36:33"
    },
    {
      "id": "35fc61fe-59a3-4084-87ff-82d7abf81461",
      "slug": "w-sercu-kazdej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/przebudzenie/w-sercu-kazdej",
      "text": "W sercu każdej wielkiej religii jest jedna święta tajemnica, która umacnia w wierze i wymusza wierność, niekiedy nawet męczeństwo.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Przebudzenie",
        "slug": "przebudzenie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/przebudzenie"
      },
      "character": null,
      "chapter": "XIII: Przebudzenie Mary Fay",
      "chapter_parent": null,
      "page": 367,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T10:24:58"
    },
    {
      "id": "18eff12e-b811-41b5-aa51-b2e5fed8b073",
      "slug": "gdybysmy-obaj-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/przebudzenie/gdybysmy-obaj-nie",
      "text": "Gdybyśmy obaj nie wiedzieli, że Bóg to dochodowy, samofinansujący się twór Kościołów tego świata, widok światła jutrzenki prawie by wystarczył, żeby rozbudzić w nas wiarę na nowo.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Przebudzenie",
        "slug": "przebudzenie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/przebudzenie"
      },
      "character": null,
      "chapter": "XI: Kozia Góra – Ona czeka – Złe wieści z Missouri",
      "chapter_parent": null,
      "page": 313,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T10:24:32"
    },
    {
      "id": "8a207aa9-ad92-483b-a884-00f34f9c31f1",
      "slug": "religia-to-teologiczny",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/przebudzenie/religia-to-teologiczny",
      "text": "Religia to teologiczny odpowiednik klasycznego przekrętu ubezpieczeniowego, polegającego na tym, że rok po roku wnosisz składki, po czym, kiedy chcesz ze swojej sumiennie opłacanej polisy skorzystać, dowiadujesz się, że firma, która brała od ciebie pieniądze, tak naprawdę nie istnieje.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Przebudzenie",
        "slug": "przebudzenie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/przebudzenie"
      },
      "character": "Charles Jacobs",
      "chapter": "III: Wypadek - Opowieść mojej mamy - Straszne Kazanie - Pożegnanie",
      "chapter_parent": null,
      "page": 78,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T10:17:54"
    },
    {
      "id": "3dc10e01-f2d3-401c-927b-165496c0702b",
      "slug": "zdaje-sie-ze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/miasteczko-salem/zdaje-sie-ze",
      "text": "Zdaje się, że zapomniałeś o doktrynie swego Kościoła, czyż nie tak? Krzyż... chleb i wino... konfesjonał... to tylko symbole. Gdy zabraknie wiary, krzyż zmienia się w zwykły kawałek drewna, chleb w upieczoną mąkę, a wino w kwaśny sok z winogron.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Miasteczko Salem",
        "slug": "miasteczko-salem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/miasteczko-salem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "symbole",
          "slug": "symbole",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/symbole"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-11T23:51:35"
    },
    {
      "id": "3255b765-2f08-40de-b9b3-43f3ab941f05",
      "slug": "papiez-dostal-swoja-elegancka-mitre-nie-od-boga",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/bazar-zlych-snow/papiez-dostal-swoja-elegancka-mitre-nie-od-boga",
      "text": "Papież dostał swoją elegancką mitrę nie od Boga, tylko od mężczyzn i kobiet będących ofiarami szantażu teologicznego.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Bazar złych snów",
        "slug": "bazar-zlych-snow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/bazar-zlych-snow"
      },
      "character": "George „Winnie” Winston",
      "chapter": "Moralność",
      "chapter_parent": null,
      "page": 236,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-06-20T08:46:47"
    },
    {
      "id": "1c2f3e2f-f6cb-4e69-8645-89e585fb888e",
      "slug": "tak-powazne-sprawy-jak-grzech-i-przebaczenie-powinny",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/bazar-zlych-snow/tak-powazne-sprawy-jak-grzech-i-przebaczenie-powinny",
      "text": "Tak poważne sprawy jak grzech i przebaczenie powinny pozostać między człowiekiem a Bogiem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Bazar złych snów",
        "slug": "bazar-zlych-snow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/bazar-zlych-snow"
      },
      "character": "George „Winnie” Winston",
      "chapter": "Moralność",
      "chapter_parent": null,
      "page": 236,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "przebaczenie",
          "slug": "przebaczenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przebaczenie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-06-20T08:42:31"
    }
  ]
}