{
  "type": "topic",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "name": "psychologia tłumu",
  "slug": "psychologia-tlumu",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu",
  "heading": "Cytaty o psychologii tłumu",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu.md",
  "quotes_count": 51,
  "authors_count": 36,
  "parent": {
    "name": "społeczeństwo",
    "slug": "spoleczenstwo",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spoleczenstwo",
    "heading": "Cytaty o społeczeństwie"
  },
  "children": [],
  "quotes": [
    {
      "id": "7af98c71-71ef-4804-a860-71f8c804a1b3",
      "slug": "jedna-rzecza-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-saramago/historia-oblezenia-lizbony/jedna-rzecza-jest",
      "text": "Jedną rzeczą jest złapać człowieka i umieścić go w tłumie, jak to widziano nieraz, inną jest wybrać z tłumu człowieka i raz rzuciwszy okiem, stwierdzić, To ten.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Saramago",
        "slug": "jose-saramago",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-saramago"
      },
      "book": {
        "title": "Historia oblężenia Lizbony",
        "slug": "historia-oblezenia-lizbony",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-saramago/historia-oblezenia-lizbony"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 183,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "indywidualizm",
          "slug": "indywidualizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/indywidualizm"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-10-06T10:12:36"
    },
    {
      "id": "cea42ba6-18b5-47b8-b1e4-ad53f2e24444",
      "slug": "cechuje-nas-podobnie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky/zachowuj-sie-jak-biologia-wydobywa-z-nas-to-co-najgorsze-i-to-co-najlepsze/cechuje-nas-podobnie",
      "text": "Cechuje nas (podobnie jak wiele innych gatunków zwierząt) wręcz gorączkowa potrzeba dostosowania się, przynależności i posłuszeństwa. Dostosowanie to może działać na naszą niekorzyść, bo odrzucamy lepsze rozwiązania w imię głupoty tłumu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert M. Sapolsky",
        "slug": "robert-m-sapolsky",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky"
      },
      "book": {
        "title": "Zachowuj się. Jak biologia wydobywa z nas to, co najgorsze, i to, co najlepsze",
        "slug": "zachowuj-sie-jak-biologia-wydobywa-z-nas-to-co-najgorsze-i-to-co-najlepsze",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky/zachowuj-sie-jak-biologia-wydobywa-z-nas-to-co-najgorsze-i-to-co-najlepsze"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 584,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "konformizm",
          "slug": "konformizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konformizm"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        },
        {
          "name": "przynależność",
          "slug": "przynaleznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przynaleznosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Sapolsky#Zachowuj_si%C4%99._Jak_biologia_wydobywa_z_nas_to,_co_najgorsze,_i_to,_co_najlepsze",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:29"
    },
    {
      "id": "99344cfa-c5a1-43c6-89ac-b2a6a39e8c07",
      "slug": "6-maja-zaczely",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jurgen-thorwald/wielka-ucieczka/6-maja-zaczely",
      "text": "6 maja zaczęły się pierwsze oficjalne prześladowania Niemców na ulicach Pragi. Okrążone oddziały niemieckie próbowały przy pomocy oddziałów szturmowych uwolnić Niemców z prowizorycznych więzień, ale większości z nich nie można już było w ten sposób pomóc. Tych, którzy w tych dniach zostali aresztowani i przeprowadzeni do prowizorycznych więzień, spotkał straszliwy los. Na ulicach czekali na nich Czesi ze wszystkich warstw społecznych, udowadniając, jak zaraźliwe są okrucieństwo i nienawiść. Napadali na nich, obrzucali kamieniami, opluwali i bili, czym się dało. Całe grupy niemieckich aresztantów, kobiet, mężczyzn i dzieci, musiały biec, z podniesionymi rękoma, zataczając się, pod gradem uderzeń i kopniaków. Kobiety, niezależnie od wieku, wleczono do najbliższych domów i lokali. Tam ścinano im włosy do gołej czaszki zwykłymi nożycami, a twarze ochlapywano farbą. Zrywano im suknie i malowano swastyki na plecach i piersiach.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jürgen Thorwald",
        "slug": "jurgen-thorwald",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jurgen-thorwald"
      },
      "book": {
        "title": "Wielka ucieczka",
        "slug": "wielka-ucieczka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jurgen-thorwald/wielka-ucieczka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "nienawiść",
          "slug": "nienawisc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nienawisc"
        },
        {
          "name": "okrucieństwo",
          "slug": "okrucienstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/okrucienstwo"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/J%C3%BCrgen_Thorwald#Wielka_ucieczka",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:14"
    },
    {
      "id": "55c674f2-c52e-482b-889e-d3d41d554b87",
      "slug": "odwracajac-sie-od-elit",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-krasowski/czas-kaczynskiego-polityka-jako-wieczny-konflikt/odwracajac-sie-od-elit",
      "text": "Odwracając się od elit, Kaczyński i Tusk swoją ofertę skierowali do mas. Inaczej nimi manipulowali, inne ich potrzeby zaspokajali, ale obaj w tym byli wirtuozami. Zakorzenili demokrację w masach mocniej niż poprzednicy. Co nie dodało jej ani zdrowia, ani uroku. Bo pasje obywatelskie to emocje dzikie. Tyleż silne, co ślepe.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert Krasowski",
        "slug": "robert-krasowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-krasowski"
      },
      "book": {
        "title": "Czas Kaczyńskiego. Polityka jako wieczny konflikt",
        "slug": "czas-kaczynskiego-polityka-jako-wieczny-konflikt",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-krasowski/czas-kaczynskiego-polityka-jako-wieczny-konflikt"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 9,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "manipulacja",
          "slug": "manipulacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/manipulacja"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Krasowski#Czas_Kaczy%C5%84skiego._Polityka_jako_wieczny_konflikt",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:57"
    },
    {
      "id": "f99be03d-3704-4648-9c0d-52e017d49d1d",
      "slug": "charakterystyczna-cecha-mentalnosci",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ayn-rand/cnota-egoizmu-nowa-koncepcja-egoizmu/charakterystyczna-cecha-mentalnosci",
      "text": "Charakterystyczną cechą mentalności stadnej jest bezmyślne, niemal instynktowne traktowanie ludzkiego życia jako nawozu, paliwa czy środka dla różnych planów społecznych.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ayn Rand",
        "slug": "ayn-rand",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ayn-rand"
      },
      "book": {
        "title": "Cnota egoizmu. Nowa koncepcja egoizmu",
        "slug": "cnota-egoizmu-nowa-koncepcja-egoizmu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ayn-rand/cnota-egoizmu-nowa-koncepcja-egoizmu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        },
        {
          "name": "szacunek do życia",
          "slug": "szacunek-do-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szacunek-do-zycia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ayn_Rand#Cnota_egoizmu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:40"
    },
    {
      "id": "c7cfaa13-6d80-4e33-aa2e-152b3d6ed2f3",
      "slug": "tlum-czy-zbiorowosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/christopher-hitchens/listy-do-mlodego-kontestatora/tlum-czy-zbiorowosc",
      "text": "Tłum czy zbiorowość ma najczęściej niższą inteligencję niż składające się na niego poszczególne osoby.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Christopher Hitchens",
        "slug": "christopher-hitchens",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/christopher-hitchens"
      },
      "book": {
        "title": "Listy do młodego kontestatora",
        "slug": "listy-do-mlodego-kontestatora",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/christopher-hitchens/listy-do-mlodego-kontestatora"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 93,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        },
        {
          "name": "inteligencja",
          "slug": "inteligencja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/inteligencja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Christopher_Hitchens#Listy_do_m%C5%82odego_kontestatora_(2001)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:57:52"
    },
    {
      "id": "b144a21d-6022-42c3-9ab4-0a14ef64a798",
      "slug": "nie-ufaj-nikomu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/christopher-hitchens/listy-do-mlodego-kontestatora/nie-ufaj-nikomu",
      "text": "Nie ufaj nikomu, kto z przekonaniem używa zaimka „my”.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Christopher Hitchens",
        "slug": "christopher-hitchens",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/christopher-hitchens"
      },
      "book": {
        "title": "Listy do młodego kontestatora",
        "slug": "listy-do-mlodego-kontestatora",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/christopher-hitchens/listy-do-mlodego-kontestatora"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 120,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "indywidualizm",
          "slug": "indywidualizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/indywidualizm"
        },
        {
          "name": "podejrzliwość",
          "slug": "podejrzliwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/podejrzliwosc"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Christopher_Hitchens#Listy_do_m%C5%82odego_kontestatora_(2001)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:57:52"
    },
    {
      "id": "d32c2515-49ed-4cfc-942e-4ca0c455b48f",
      "slug": "badacze-reprezentujacy-nauki",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/philip-zimbardo/efekt-lucyfera/badacze-reprezentujacy-nauki",
      "text": "(…) badacze reprezentujący nauki o zachowaniu potrafią przewiedzieć, co zrobi większość, nie wiedząc nic o poszczególnych ludziach, którzy wchodzą w skład grupy, a tylko znając charakter kontekstu ich zachowania.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Philip Zimbardo",
        "slug": "philip-zimbardo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/philip-zimbardo"
      },
      "book": {
        "title": "Efekt Lucyfera",
        "slug": "efekt-lucyfera",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/philip-zimbardo/efekt-lucyfera"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 431,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        },
        {
          "name": "psychologia",
          "slug": "psychologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Philip_Zimbardo#Efekt_Lucyfera._Dlaczego_dobrzy_ludzie_czyni%C4%85_z%C5%82o%3F",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:57:50"
    },
    {
      "id": "5b3bccf2-e514-4e3c-99f2-1280fb543f4d",
      "slug": "tata-kleofasa-powiedzial",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/rene-goscinny/nieznane-przygody-mikolajka/tata-kleofasa-powiedzial",
      "text": "Tata Kleofasa powiedział, że zawsze się zastanawiał, po co się urządza te wszystkie wyścigi, w których ludzie narażają życie. Tata mu wytłumaczył, że właśnie o to chodzi, że motłoch lubi patrzeć, jak ludzie się zabijają, i że to jest w motłochu okropne.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "René Goscinny",
        "slug": "rene-goscinny",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/rene-goscinny"
      },
      "book": {
        "title": "Nieznane przygody Mikołajka",
        "slug": "nieznane-przygody-mikolajka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/rene-goscinny/nieznane-przygody-mikolajka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "okrucieństwo",
          "slug": "okrucienstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/okrucienstwo"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Nieznane_przygody_Miko%C5%82ajka",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:57:01"
    },
    {
      "id": "747c9eae-8480-4578-b415-06bcd7bd10d5",
      "slug": "motloch-czesto-znajduje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wilbur-smith/bog-nilu/motloch-czesto-znajduje",
      "text": "Motłoch często znajduje wiele zadowolenia w zrzucaniu z piedestału wczorajszych bohaterów i w wynoszeniu nowych na ich miejsce.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wilbur Smith",
        "slug": "wilbur-smith",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wilbur-smith"
      },
      "book": {
        "title": "Bóg Nilu",
        "slug": "bog-nilu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wilbur-smith/bog-nilu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sława",
          "slug": "slawa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slawa"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/B%C3%B3g_Nilu#Tom_I",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:08"
    },
    {
      "id": "f17133dd-12ec-470e-9d84-c43ba2e7fd8f",
      "slug": "tlum-ktory-w-obliczu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eduardo-mendoza/niezwykla-podroz-pomponiusza-flatusa/tlum-ktory-w-obliczu",
      "text": "Tłum, który w obliczu determinacji, jedności i siły jest z natury uległy, gdy tylko ujrzy oznaki wahania, niezgody, czy słabości, staje się bezczelny i zuchwały a niekiedy wręcz nikczemny, i wystarczy, by kilku osobników, pod osłoną anonimowości, rozpuściło pogłoski podsyciło pamięć krzywd lub stworzyło nadzieję rabunku, by w najspokojniejszych wodach rozpętał się sztorm, który nie oszczędzi niczego na swej drodze.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Eduardo Mendoza",
        "slug": "eduardo-mendoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eduardo-mendoza"
      },
      "book": {
        "title": "Niezwykła podróż Pomponiusza Flatusa",
        "slug": "niezwykla-podroz-pomponiusza-flatusa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eduardo-mendoza/niezwykla-podroz-pomponiusza-flatusa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "plotki",
          "slug": "plotki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/plotki"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Niezwyk%C5%82a_podr%C3%B3%C5%BC_Pomponiusza_Flatusa#T",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:42"
    },
    {
      "id": "2f3e8f9b-5b50-4881-96ba-d4284372c547",
      "slug": "widowisko-jest-zawsze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-scott-bakker/mrok-ktory-nas-poprzedza/widowisko-jest-zawsze",
      "text": "Widowisko jest zawsze narkotykiem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Richard Scott Bakker",
        "slug": "richard-scott-bakker",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-scott-bakker"
      },
      "book": {
        "title": "Mrok, który nas poprzedza",
        "slug": "mrok-ktory-nas-poprzedza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-scott-bakker/mrok-ktory-nas-poprzedza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mrok,_kt%C3%B3ry_nas_poprzedza#Rozdzia%C5%82_16",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:15"
    },
    {
      "id": "590ea32f-2a1d-432c-94fe-708fb40c6f47",
      "slug": "kryzys-to-czas",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/lapidarium-vi/kryzys-to-czas",
      "text": "Kryzys to czas znakomity dla wszelkich demagogów, cyników i fanatyków, którzy wyczuwają moment i wychodzą naprzeciw zagubionemu i wystraszonemu tłumowi. Ogłaszają się liderami i prowadzą zagubionych i zdezorientowanych w stronę swoich zgubnych, obłąkańczych urojeń.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ryszard Kapuściński",
        "slug": "ryszard-kapuscinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
      },
      "book": {
        "title": "Lapidarium VI",
        "slug": "lapidarium-vi",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/lapidarium-vi"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "manipulacja",
          "slug": "manipulacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/manipulacja"
        },
        {
          "name": "fanatyzm",
          "slug": "fanatyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fanatyzm"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Lapidarium_VI",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:58"
    },
    {
      "id": "4bf35ac9-9e2f-4e57-9446-f9536d996d9e",
      "slug": "nie-ma-solidarnosci",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/krystyna-siesicka/fotoplastykon/nie-ma-solidarnosci",
      "text": "Nie ma solidarności w stosunku do jednej osoby, okazuje się, że jest tylko solidarność w stosunku do tłumu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Krystyna Siesicka",
        "slug": "krystyna-siesicka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/krystyna-siesicka"
      },
      "book": {
        "title": "Fotoplastykon",
        "slug": "fotoplastykon",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/krystyna-siesicka/fotoplastykon"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        },
        {
          "name": "solidarność",
          "slug": "solidarnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/solidarnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Krystyna_Siesicka#Fotoplastykon",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:43"
    },
    {
      "id": "13b455d6-d96d-4bbf-a601-8c17d6851fd4",
      "slug": "przerazony-tlum-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok/przerazony-tlum-nie",
      "text": "Przerażony tłum nie należy do zagrożeń, którym człowiek może się nauczyć przeciwstawić, podobnie jak nie można się nauczyć chodzić po spirali cyklonu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Carlos Somoza",
        "slug": "jose-carlos-somoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
      },
      "book": {
        "title": "Klara i półmrok",
        "slug": "klara-i-polmrok",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Klara_i_p%C3%B3%C5%82mrok",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:27"
    },
    {
      "id": "4bf0e4ee-27b2-49d5-bb3a-0480a1eeeb36",
      "slug": "tlum-sprzyja-zabojcy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-ludlum/klatwa-prometeusza/tlum-sprzyja-zabojcy",
      "text": "Tłum sprzyja zabójcy, nie ofierze, zwłaszcza jeśli zabójca zna jej rysopis.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert Ludlum",
        "slug": "robert-ludlum",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-ludlum"
      },
      "book": {
        "title": "Klątwa Prometeusza",
        "slug": "klatwa-prometeusza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-ludlum/klatwa-prometeusza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        },
        {
          "name": "anonimowość",
          "slug": "anonimowosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/anonimowosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Ludlum#Kl%C4%85twa_Prometeusza",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:32"
    },
    {
      "id": "3982f61a-9308-4dad-bf94-92c597db8eb9",
      "slug": "nie-badzmy-nigdy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roma-ligocka/czulosc-i-obojetnosc/nie-badzmy-nigdy",
      "text": "Nie bądźmy nigdy tłumem. Nie krzyczmy, kiedy krzyczą inni.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Roma Ligocka",
        "slug": "roma-ligocka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roma-ligocka"
      },
      "book": {
        "title": "Czułość i obojętność",
        "slug": "czulosc-i-obojetnosc",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roma-ligocka/czulosc-i-obojetnosc"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "konformizm",
          "slug": "konformizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konformizm"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Roma_Ligocka#Czu%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_oboj%C4%99tno%C5%9B%C4%87",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:05"
    },
    {
      "id": "8e39afb5-f8ec-459a-befd-d1498565d6ef",
      "slug": "wieszaja-nawet-w-wielkim",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andrzej-sapkowski/lux-perpetua/wieszaja-nawet-w-wielkim",
      "text": "Wieszają nawet w Wielkim Tygodniu – zauważył Szarlej. – Znaczy jest zapotrzebowanie. Znaczy, łapią.\n\n– Wszędzie teraz łapią – wzruszył ramionami Biedrzych. – Po zeszłorocznej rejzie wszędzie widzą husytów. Psychoza strachu.\n\n– Rejza – zauważył Reynevan – nawet nie zawadziła o księstwo raciborskie. Oni husytów nawet nie widzieli.\n\n– A diabła ktoś widział? A wszyscy się boją.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Andrzej Sapkowski",
        "slug": "andrzej-sapkowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andrzej-sapkowski"
      },
      "book": {
        "title": "Lux perpetua",
        "slug": "lux-perpetua",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andrzej-sapkowski/lux-perpetua"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 224,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        },
        {
          "name": "paranoja",
          "slug": "paranoja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/paranoja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trylogia_o_Reynevanie#Lux_Perpetua",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:32"
    },
    {
      "id": "2ba2d109-3bdd-4c3d-a411-f5244d43aed2",
      "slug": "mamy-instynkt-ale",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dean-koontz/przepowiednia/mamy-instynkt-ale",
      "text": "Mamy instynkt, ale nie pozwalamy mu nami rządzić. Czujemy bezmyślny owczy pęd, zew stada, lecz opieramy się skrajnie skutkom jego działania – a gdy nie potrafimy, wciągamy nasze społeczeństwa w krwawe pokłosie zwodniczych utopii, jak Hitler, Lenin lub Mao Tse-tung.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Dean Koontz",
        "slug": "dean-koontz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dean-koontz"
      },
      "book": {
        "title": "Przepowiednia",
        "slug": "przepowiednia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dean-koontz/przepowiednia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "totalitaryzm",
          "slug": "totalitaryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/totalitaryzm"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        },
        {
          "name": "instynkt",
          "slug": "instynkt",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/instynkt"
        },
        {
          "name": "utopia",
          "slug": "utopia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/utopia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Dean_Koontz#Przepowiednia_(2004)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:22"
    },
    {
      "id": "ff0d1279-5176-4819-a8a0-f5db0fe390a8",
      "slug": "kanonik-wislicki-mistrz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-dlugosz/roczniki-czyli-kroniki-slawnego-krolestwa-polskiego/kanonik-wislicki-mistrz",
      "text": "Kanonik wiślicki mistrz Budek… wchodzi na ambonę i podaje do podaje do publicznej wiadomości, że Żydzi mieszkający w Krakowie zabiwszy poprzedniej nocy chrześcijańskie dziecko, w jego krwi czynili bezbożne niegodziwości, a kapłana, który niósł do chorego Najświętszy Sakrament Eucharystii, obrzucili kamieniami. Usłyszawszy to lud… z największą, powszechną jednomyślnością zbiegł się z całego miasta i zaczęło się grabienie, łupienie i mordowanie Żydów, któremu nikt nie miał odwagi stawić oporu, a nierozważnego szaleństwa tłumu, którego, gdy raz posunął się do zabijania i grabienia, nie można było w żaden sposób powstrzymać.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jan Długosz",
        "slug": "jan-dlugosz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-dlugosz"
      },
      "book": {
        "title": "Roczniki czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego",
        "slug": "roczniki-czyli-kroniki-slawnego-krolestwa-polskiego",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-dlugosz/roczniki-czyli-kroniki-slawnego-krolestwa-polskiego"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        },
        {
          "name": "antysemityzm",
          "slug": "antysemityzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/antysemityzm"
        },
        {
          "name": "prześladowanie",
          "slug": "przesladowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przesladowanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jan_D%C5%82ugosz_(historyk)#Roczniki,_czyli_kroniki_s%C5%82awnego_Kr%C3%B3lestwa_Polskiego_(1480)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:05"
    },
    {
      "id": "c6ecab8f-c279-4e00-8477-fedf7567f4fa",
      "slug": "zdziwilo-mnie-odkrycie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/zdziwilo-mnie-odkrycie",
      "text": "Zdziwiło mnie odkrycie, jak łatwo manipulować nastrojem tłumu, jak prosta jest jego elementarna psychologia, jak szybko przechodzi od śmiechu do gniewu, wzrusza się, rozpala, wylewa łzy, reaguje jednocześnie z mówcą. I jak trudno jest dotrzeć do rozumu ludzi uczestniczących w wiecu, zanim nie zapanuje się nad ich uczuciami. Gdy język polityka składa się z samych komunałów, jest bardziej skuteczny niż wtedy, gdy dawny obyczaj przekształca go w efektowną sztukę.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Jak ryba w wodzie",
        "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "emocje",
          "slug": "emocje",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/emocje"
        },
        {
          "name": "manipulacja",
          "slug": "manipulacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/manipulacja"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#Z",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:50"
    },
    {
      "id": "52e24284-9117-46af-bcdd-65233ddc3cfd",
      "slug": "nie-lubilem-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/nie-lubilem-nie",
      "text": "Nie lubiłem – nie lubię – takiego zanurzania się w tłumie, więc musiałem dokonywać cudów, żeby ukryć niechęć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Jak ryba w wodzie",
        "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pozory",
          "slug": "pozory",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pozory"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:49"
    },
    {
      "id": "15430f47-6d4c-48ef-bafb-4f2b4ed3253e",
      "slug": "masy-zdobywa-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/masy-zdobywa-sie",
      "text": "Masy zdobywa się lekceważeniem albo pochlebstwem. Którą metodę mamy zastosować?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Jak ryba w wodzie",
        "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "manipulacja",
          "slug": "manipulacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/manipulacja"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        },
        {
          "name": "pochlebstwo",
          "slug": "pochlebstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pochlebstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#M",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:49"
    },
    {
      "id": "ed7866db-e3cc-4415-9aad-ccd523b78f62",
      "slug": "latwiej-oszukac-tlum",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/podroze-z-herodotem/latwiej-oszukac-tlum",
      "text": "Łatwiej oszukać tłum niż jednostkę.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ryszard Kapuściński",
        "slug": "ryszard-kapuscinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
      },
      "book": {
        "title": "Podróże z Herodotem",
        "slug": "podroze-z-herodotem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/podroze-z-herodotem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "manipulacja",
          "slug": "manipulacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/manipulacja"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Podr%C3%B3%C5%BCe_z_Herodotem#%C5%81",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:44"
    },
    {
      "id": "43b43b62-e746-4a18-b60d-7c124d75ac78",
      "slug": "drwina-i-osmieszenie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna/ragnarok/drwina-i-osmieszenie",
      "text": "Drwina i ośmieszenie to broń straszna! Broń mas na jednostki, które chcą być inne od tłumu. Broń ograniczenia na wielkość, broń zacofania na postęp. Człowiek, gdy boi się śmieszności, od razu niech nie idzie na bój ze światem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Maria Rodziewiczówna",
        "slug": "maria-rodziewiczowna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna"
      },
      "book": {
        "title": "Ragnarök",
        "slug": "ragnarok",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna/ragnarok"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 174,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "indywidualizm",
          "slug": "indywidualizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/indywidualizm"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Maria_Rodziewicz%C3%B3wna#Ragnar%C3%B6k",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:44"
    },
    {
      "id": "a0de2433-4d4f-4d0b-a007-9efc5c409dbe",
      "slug": "trzeba-odrozniac-tlum",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna/jerychonka/trzeba-odrozniac-tlum",
      "text": "Trzeba odróżniać tłum od ludzi… Pierwszy krzyczy i idzie za pozorem, drudzy myślą i szukają treści.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Maria Rodziewiczówna",
        "slug": "maria-rodziewiczowna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna"
      },
      "book": {
        "title": "Jerychonka",
        "slug": "jerychonka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna/jerychonka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 210,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "myślenie",
          "slug": "myslenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/myslenie"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Maria_Rodziewicz%C3%B3wna#Jerychonka",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:41"
    },
    {
      "id": "a9bcd87b-4388-4fa7-9233-531fdb5dac90",
      "slug": "nie-ma-sensu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/zwyciezca-jest-sam/nie-ma-sensu",
      "text": "Nie ma sensu walczyć z podświadomością zbiorową.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Zwycięzca jest sam",
        "slug": "zwyciezca-jest-sam",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/zwyciezca-jest-sam"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        },
        {
          "name": "podświadomość",
          "slug": "podswiadomosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/podswiadomosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Zwyci%C4%99zca_jest_sam#Hamid_Hussain",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:31"
    },
    {
      "id": "cee6f193-abe2-4bcf-9e8a-167620910191",
      "slug": "czym-jest-rzeczywistosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/weronika-postanawia-umrzec/czym-jest-rzeczywistosc",
      "text": "– Czym jest rzeczywistość?\n\n– Tym, czym powinna być zdaniem większości. Niekoniecznie tym, co najlepsze ani najbardziej logiczne, ale tym, co dopowiada zbiorowemu żądaniu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Weronika postanawia umrzeć",
        "slug": "weronika-postanawia-umrzec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/weronika-postanawia-umrzec"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rzeczywistość",
          "slug": "rzeczywistosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rzeczywistosc"
        },
        {
          "name": "konformizm",
          "slug": "konformizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konformizm"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Weronika_postanawia_umrze%C4%87#C",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:27"
    },
    {
      "id": "f7f40468-7b1a-461d-af35-5804d20fd0e9",
      "slug": "lud-podaza-za-tymi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/czarownica-z-portobello/lud-podaza-za-tymi",
      "text": "Lud podąża za tymi, którzy mają władzę, a władzę skłonni są oddać w ręce kogokolwiek.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Czarownica z Portobello",
        "slug": "czarownica-z-portobello",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/czarownica-z-portobello"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Czarownica_z_Portobello#Inne",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:16"
    },
    {
      "id": "33a73a28-dc59-43ec-bc4c-31eb001cb977",
      "slug": "zbiorowa-odwaga-tlumu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wiktor-suworow/kontrola/zbiorowa-odwaga-tlumu",
      "text": "Zbiorowa odwaga tłumu jest sumą małych indywidualnych lęków.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wiktor Suworow",
        "slug": "wiktor-suworow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wiktor-suworow"
      },
      "book": {
        "title": "Kontrola",
        "slug": "kontrola",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wiktor-suworow/kontrola"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "odwaga",
          "slug": "odwaga",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odwaga"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wiktor_Suworow#Kontrola",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:09"
    },
    {
      "id": "1c88e0ec-4301-42f3-8811-9d536286b60c",
      "slug": "tlum-cechuja-irracjonalne",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wiktor-suworow/kontrola/tlum-cechuja-irracjonalne",
      "text": "Tłum cechują irracjonalne zachowania. To żywioł groźny i nieobliczalny. Tłum zawsze ma swoich przywódców i inspiratorów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wiktor Suworow",
        "slug": "wiktor-suworow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wiktor-suworow"
      },
      "book": {
        "title": "Kontrola",
        "slug": "kontrola",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wiktor-suworow/kontrola"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "manipulacja",
          "slug": "manipulacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/manipulacja"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wiktor_Suworow#Kontrola",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:09"
    },
    {
      "id": "1373185e-384d-4744-b4ad-08da54b2b374",
      "slug": "masy-jako-sila",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gunter-grass/turbot/masy-jako-sila",
      "text": "Masy jako siła są ślepe. Musi je porwać do porządku kierownicza wola. Wola ludu zawsze chce tylko paru fenigów więcej i przy okazji darmowego piwa.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Günter Grass",
        "slug": "gunter-grass",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gunter-grass"
      },
      "book": {
        "title": "Turbot",
        "slug": "turbot",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gunter-grass/turbot"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "manipulacja",
          "slug": "manipulacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/manipulacja"
        },
        {
          "name": "przywództwo",
          "slug": "przywodztwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przywodztwo"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Turbot#M",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:48"
    },
    {
      "id": "3ec68a88-1da0-46fc-a37d-c7786a614d85",
      "slug": "dzialanie-jednostki-jest-na",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/borys-pasternak/doktor-zywago/dzialanie-jednostki-jest-na",
      "text": "Działanie jednostki jest na całym świecie trzeźwo wykalkulowane, działanie masowe – nieświadome, pijane niejako wspólnym, jednoczącym nurtem życia. Ludzie pracują, krzątają się, wprawiani w ruch mechanizmem własnych trosk. Mechanizmy nie działałyby jednak, gdyby nie kierował nimi czynnik najważniejszy – uczucie całkowitej beztroski.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Borys Pasternak",
        "slug": "borys-pasternak",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/borys-pasternak"
      },
      "book": {
        "title": "Doktor Żywago",
        "slug": "doktor-zywago",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/borys-pasternak/doktor-zywago"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Doktor_%C5%BBywago#D",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:42"
    },
    {
      "id": "1ffe4da2-af47-4d20-8ce3-2a22ef6c2c64",
      "slug": "zawsze-pamietaj-ze-tlum",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pieklo-pocztowe/zawsze-pamietaj-ze-tlum",
      "text": "Zawsze pamiętaj, że tłum, który oklaskuje twoją koronację, jest tym samym tłumem, który będzie oklaskiwał twoją egzekucję.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Piekło pocztowe",
        "slug": "pieklo-pocztowe",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pieklo-pocztowe"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Terry_Pratchett#Piek%C5%82o_pocztowe_(2004)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:01"
    },
    {
      "id": "9d754274-49d8-47dc-854e-2059b187a80d",
      "slug": "dobry-wieczor-powiedzial",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/carpe-jugulum/dobry-wieczor-powiedzial",
      "text": "Dobry wieczór – powiedział (...) – Zapewne jesteście gniewnym tłumem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Carpe Jugulum",
        "slug": "carpe-jugulum",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/carpe-jugulum"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "gniew",
          "slug": "gniew",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gniew"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Carpe_jugulum",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:58"
    },
    {
      "id": "4f853eb8-f706-473c-90c9-040c829a1245",
      "slug": "spontaniczny-tlum-ma-szturmowac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/carpe-jugulum/spontaniczny-tlum-ma-szturmowac",
      "text": "Spontaniczny tłum ma szturmować bramy zamku za powiedzmy pół godziny.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Carpe Jugulum",
        "slug": "carpe-jugulum",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/carpe-jugulum"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "manipulacja",
          "slug": "manipulacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/manipulacja"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Carpe_jugulum",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:58"
    },
    {
      "id": "6a1f945c-31df-40b7-8720-50e7313be2cb",
      "slug": "iloraz-inteligencji-tlumu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/maskarada/iloraz-inteligencji-tlumu",
      "text": "Iloraz inteligencji tłumu jest równy IQ najgłupszego jego przedstawiciela podzielonemu przez liczbę uczestników.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Maskarada",
        "slug": "maskarada",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/maskarada"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "głupota",
          "slug": "glupota",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/glupota"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Maskarada",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:55"
    },
    {
      "id": "71aa2451-d1d5-4e58-af0f-1df04478dec4",
      "slug": "tlumy-jednostek-szukaja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/slawomir-mrozek/male-listy/tlumy-jednostek-szukaja",
      "text": "Tłumy jednostek szukają proroka, ale najczęściej znajdują Führera.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Sławomir Mrożek",
        "slug": "slawomir-mrozek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/slawomir-mrozek"
      },
      "book": {
        "title": "Małe listy",
        "slug": "male-listy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/slawomir-mrozek/male-listy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        },
        {
          "name": "kult jednostki",
          "slug": "kult-jednostki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kult-jednostki"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/S%C5%82awomir_Mro%C5%BCek#Ma%C5%82e_listy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:43"
    },
    {
      "id": "9f7e919e-1f73-4ab6-a2b3-6d42ce94db9b",
      "slug": "gdy-glupcy-obdarzeni",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem/filozofia-przypadku/gdy-glupcy-obdarzeni",
      "text": "Gdy głupcy, obdarzeni wielką aktywnością, znajdują – w ułożyskowaniu określonych antagonizmów klasowych i narodowych resentymentów – posłuch głupców mniej aktywnych, gotowych pójść za tym, „kto poprowadzi” – może się zrodzić z takiego „wzmocnienia” zło, nie piekielne co prawda, bo czysto ludzkie, lecz nie mniej przez to zgubne.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Lem",
        "slug": "stanislaw-lem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem"
      },
      "book": {
        "title": "Filozofia przypadku",
        "slug": "filozofia-przypadku",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem/filozofia-przypadku"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zło",
          "slug": "zlo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zlo"
        },
        {
          "name": "głupota",
          "slug": "glupota",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/glupota"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Lem#Filozofia_przypadku_(1968)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:12"
    },
    {
      "id": "7b148b81-457d-4020-9b70-a6fc5fab2dce",
      "slug": "najgorsze-w-dwoch",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-orwell/rok-1984/najgorsze-w-dwoch",
      "text": "Najgorsze w Dwóch Minutach Nienawiści było nie to, iż człowiek czuł się zmuszony do takiego zachowania, ale że nie umiał się wręcz powstrzymać od przyłączenia do zbiorowego obłędu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "George Orwell",
        "slug": "george-orwell",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-orwell"
      },
      "book": {
        "title": "Rok 1984",
        "slug": "rok-1984",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-orwell/rok-1984"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "społeczeństwo",
          "slug": "spoleczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spoleczenstwo"
        },
        {
          "name": "nienawiść",
          "slug": "nienawisc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nienawisc"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Rok_1984#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:43"
    },
    {
      "id": "6ed74c37-ff1e-4d9d-99ff-3d0f9f7d6e5a",
      "slug": "w-roli-autorytetow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arthur-schopenhauer/erystyka-czyli-sztuka-prowadzenia-sporow/w-roli-autorytetow",
      "text": "W roli autorytetów wystąpić też mogą powszechnie żywione przesądy (…); i ludzie nawet najbardziej absurdalną opinię łatwo uznają za swoją, jeśli tylko uda się ich przekonać, iż takie jest ogólne przekonanie. Przykład wpływa i na ich myśli i na działania. Są niczym owce, które za wiodącym stado baranem pójdą wszędzie i łatwiej im umrzeć niż myśleć. Osobliwe to doprawdy, że powszechność jakiegoś mniemania tak wielkie ma dla nich znaczenie, skoro na sobie samych mogliby zaobserwować, że przyjmuje się opinie tylko mocą przykładu, a bez żadnego ich rozważenia. Tego wszelako nie dostrzegają, gdyż brak im jakiejkolwiek samowiedzy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Arthur Schopenhauer",
        "slug": "arthur-schopenhauer",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arthur-schopenhauer"
      },
      "book": {
        "title": "Erystyka czyli sztuka prowadzenia sporów",
        "slug": "erystyka-czyli-sztuka-prowadzenia-sporow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arthur-schopenhauer/erystyka-czyli-sztuka-prowadzenia-sporow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "myślenie",
          "slug": "myslenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/myslenie"
        },
        {
          "name": "konformizm",
          "slug": "konformizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konformizm"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Arthur_Schopenhauer#Erystyka,_czyli_sztuka_prowadzenia_spor%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:17"
    },
    {
      "id": "dfd252c0-f2ef-4994-823d-8c0c5490cb95",
      "slug": "tlum-krzyczy-jednymi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/tlum-krzyczy-jednymi",
      "text": "Tłum krzyczy jednymi wielkimi ustami, ale je tysiącem małych.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "społeczeństwo",
          "slug": "spoleczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spoleczenstwo"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#T",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:20"
    },
    {
      "id": "35148b2c-4ef5-4f5d-97d0-5dd5ba18d840",
      "slug": "dzialanie-jednostki-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/borys-pasternak/doktor-zywago/dzialanie-jednostki-jest",
      "text": "Działanie jednostki jest na całym świecie trzeźwo wykalkulowane, działanie masowe - nieświadome, pijane niejako wspólnym, jednoczącym je nurtem życia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Borys Pasternak",
        "slug": "borys-pasternak",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/borys-pasternak"
      },
      "book": {
        "title": "Doktor Żywago",
        "slug": "doktor-zywago",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/borys-pasternak/doktor-zywago"
      },
      "character": "Narrator",
      "chapter": "Księga pierwsza, Część pierwsza, Pośpieszny o piątej, 7",
      "chapter_parent": null,
      "page": 17,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "społeczeństwo",
          "slug": "spoleczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spoleczenstwo"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-23T16:36:05"
    },
    {
      "id": "54779fed-1d1c-4cf5-b836-4c52caea9ead",
      "slug": "wszelkie-stadne-skupiska",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/borys-pasternak/doktor-zywago/wszelkie-stadne-skupiska",
      "text": "Wszelkie stadne skupiska to azyl dla beztalenci [...].",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Borys Pasternak",
        "slug": "borys-pasternak",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/borys-pasternak"
      },
      "book": {
        "title": "Doktor Żywago",
        "slug": "doktor-zywago",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/borys-pasternak/doktor-zywago"
      },
      "character": "Mikołaj Nikołajewicz",
      "chapter": "Księga pierwsza, Część pierwsza, Pośpieszny o piątej, 5",
      "chapter_parent": null,
      "page": 14,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "społeczeństwo",
          "slug": "spoleczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spoleczenstwo"
        },
        {
          "name": "konformizm",
          "slug": "konformizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konformizm"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-23T16:15:28"
    },
    {
      "id": "a0bf3052-ba70-47d4-a387-7c4c10a5ae99",
      "slug": "w-co-motloch",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche/tako-rzecze-zaratustra/w-co-motloch",
      "text": "W co motłoch nauczył się niegdyś wierzyć bezpodstawnie, któż by mógł to, ujawniając grunt i podstawy - obalić?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Fryderyk Nietzsche",
        "slug": "fryderyk-nietzsche",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche"
      },
      "book": {
        "title": "Tako rzecze Zaratustra",
        "slug": "tako-rzecze-zaratustra",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche/tako-rzecze-zaratustra"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Część czwarta i ostatnia: O wyższym człowieku, 9.",
      "chapter_parent": null,
      "page": 369,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "społeczeństwo",
          "slug": "spoleczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spoleczenstwo"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-09T18:55:05"
    },
    {
      "id": "8e450b93-daa0-4028-8466-5f2b7a616692",
      "slug": "masy-ludzkie-mowil",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoine-de-saint-exupery/twierdza/masy-ludzkie-mowil",
      "text": "Masy ludzkie - mówił mi ojciec - nienawidzą obrazu człowieka. Masa jest bowiem niespójna, dąży równocześnie w wielu sprzecznych kierunkach i nie dopuszcza do wysiłku twórczego. Z pewnością to źle, kiedy jeden człowiek gnębi stado. Ale nie tu doszukuj się największego zniewolenia: dochodzi do niego, kiedy stado gnębi człowieka.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Antoine de Saint-Exupéry",
        "slug": "antoine-de-saint-exupery",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoine-de-saint-exupery"
      },
      "book": {
        "title": "Twierdza",
        "slug": "twierdza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoine-de-saint-exupery/twierdza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 62,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "społeczeństwo",
          "slug": "spoleczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spoleczenstwo"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-09T15:15:19"
    },
    {
      "id": "432f36b0-2f07-42dc-8112-fca16c6a977a",
      "slug": "nigdy-nie-mozna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arthur-conan-doyle/znak-czterech/nigdy-nie-mozna",
      "text": "Nigdy [...] nie można odgadnąć, jak postąpi pojedyncza osoba, natomiast dokładnie da się przewidzieć, co zrobi pewna określona grupa ludzi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Arthur Conan Doyle",
        "slug": "arthur-conan-doyle",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arthur-conan-doyle"
      },
      "book": {
        "title": "Znak czterech",
        "slug": "znak-czterech",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arthur-conan-doyle/znak-czterech"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział X, Koniec wyspiarza",
      "chapter_parent": null,
      "page": 100,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "społeczeństwo",
          "slug": "spoleczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spoleczenstwo"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-09T10:02:53"
    },
    {
      "id": "ccd90970-55aa-4a52-b6d8-0e31fecfb406",
      "slug": "indywidualnosci-sie-roznia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arthur-conan-doyle/znak-czterech/indywidualnosci-sie-roznia",
      "text": "Indywidualności się różnią, ale procenty pozostają niezmienne.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Arthur Conan Doyle",
        "slug": "arthur-conan-doyle",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arthur-conan-doyle"
      },
      "book": {
        "title": "Znak czterech",
        "slug": "znak-czterech",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arthur-conan-doyle/znak-czterech"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział X, Koniec wyspiarza",
      "chapter_parent": null,
      "page": 100,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "społeczeństwo",
          "slug": "spoleczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spoleczenstwo"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        },
        {
          "name": "statystyka",
          "slug": "statystyka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/statystyka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-09T10:02:52"
    },
    {
      "id": "2a2d19b5-d63c-45c6-9373-a12bcd2d3dee",
      "slug": "podczas-gdy-kazdy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arthur-conan-doyle/znak-czterech/podczas-gdy-kazdy",
      "text": "[...] podczas gdy każdy z osobna człowiek stanowi zagadkę nie do rozwiązania, to w skupisku staje się matematycznym pewnikiem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Arthur Conan Doyle",
        "slug": "arthur-conan-doyle",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arthur-conan-doyle"
      },
      "book": {
        "title": "Znak czterech",
        "slug": "znak-czterech",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arthur-conan-doyle/znak-czterech"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział X, Koniec wyspiarza",
      "chapter_parent": null,
      "page": 100,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "społeczeństwo",
          "slug": "spoleczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spoleczenstwo"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-09T10:02:50"
    },
    {
      "id": "7da6313a-e3af-447d-8bdf-4925ba9fc603",
      "slug": "nigdy-nie-trzeba",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/zeszyty-1957-1972/nigdy-nie-trzeba",
      "text": "Nigdy nie trzeba zgadzać się z tłumem, nawet jeśli ma rację.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Emil Cioran",
        "slug": "emil-cioran",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran"
      },
      "book": {
        "title": "Zeszyty 1957-1972",
        "slug": "zeszyty-1957-1972",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/emil-cioran/zeszyty-1957-1972"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "społeczeństwo",
          "slug": "spoleczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spoleczenstwo"
        },
        {
          "name": "konformizm",
          "slug": "konformizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konformizm"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-08T10:49:45"
    },
    {
      "id": "7f18b8f0-6485-48e2-962f-e37d35acb16d",
      "slug": "od-tysiecy-lat",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/remigiusz-mroz/behawiorysta/od-tysiecy-lat",
      "text": "Od tysięcy lat ludzie lgnęli do nieszczęść jak ćmy do światła. W starożytności uczęszczali na krwawe gladiatorskie starcia na arenach. W średniowieczu masowo udawali się na publiczne egzekucje. W nowożytnym świecie ukrywano to pod płaszczykiem cywilizacji - zamiast walk gladiatorów były sporty walki, zamiast brutalnych procesów publiczne rozprawy sądowe.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Remigiusz Mróz",
        "slug": "remigiusz-mroz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/remigiusz-mroz"
      },
      "book": {
        "title": "Behawiorysta",
        "slug": "behawiorysta",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/remigiusz-mroz/behawiorysta"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "okrucieństwo",
          "slug": "okrucienstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/okrucienstwo"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-04T21:30:49"
    }
  ]
}
