{
  "type": "topic",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "name": "przyroda",
  "slug": "przyroda",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda",
  "heading": "Cytaty o przyrodzie",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda.md",
  "quotes_count": 180,
  "authors_count": 99,
  "parent": null,
  "children": [
    {
      "name": "zwierzęta",
      "slug": "zwierzeta",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta",
      "heading": "Cytaty o zwierzętach"
    },
    {
      "name": "ewolucja",
      "slug": "ewolucja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ewolucja",
      "heading": "Cytaty o ewolucji"
    },
    {
      "name": "ekologia",
      "slug": "ekologia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ekologia",
      "heading": "Cytaty o ekologii"
    },
    {
      "name": "góry",
      "slug": "gory",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gory",
      "heading": "Cytaty o górach"
    },
    {
      "name": "morze",
      "slug": "morze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/morze",
      "heading": "Cytaty o morzu"
    },
    {
      "name": "las",
      "slug": "las",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/las",
      "heading": "Cytaty o lesie"
    },
    {
      "name": "deszcz",
      "slug": "deszcz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/deszcz",
      "heading": "Cytaty o deszczu"
    },
    {
      "name": "drzewa",
      "slug": "drzewa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/drzewa",
      "heading": "Cytaty o drzewach"
    },
    {
      "name": "pustynia",
      "slug": "pustynia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pustynia",
      "heading": "Cytaty o pustyni"
    },
    {
      "name": "wiosna",
      "slug": "wiosna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiosna",
      "heading": "Cytaty o wiośnie"
    },
    {
      "name": "kwiaty",
      "slug": "kwiaty",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kwiaty",
      "heading": "Cytaty o kwiatach"
    },
    {
      "name": "woda",
      "slug": "woda",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/woda",
      "heading": "Cytaty o wodzie"
    }
  ],
  "quotes": [
    {
      "id": "45c6fefa-7aad-4950-b55c-73dc860bbc15",
      "slug": "jednak-ksiega-ktora",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hans-christian-andersen/autobiografia-basn-mojego-zycia/jednak-ksiega-ktora",
      "text": "Jednak księgą, która przyniosła mi najwięcej przyjemności, była natura.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Hans Christian Andersen",
        "slug": "hans-christian-andersen",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hans-christian-andersen"
      },
      "book": {
        "title": "Autobiografia. Baśń mojego życia",
        "slug": "autobiografia-basn-mojego-zycia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hans-christian-andersen/autobiografia-basn-mojego-zycia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 104,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-27T21:42:05"
    },
    {
      "id": "a48a8c70-3f26-4cbd-bbfa-ee8647e8b898",
      "slug": "nie-wierzcie-tym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frans-de-waal/wiek-empatii-jak-natura-uczy-nas-zyczliwosci/nie-wierzcie-tym",
      "text": "Nie wierzcie tym, którzy mówią, że musimy walczyć o przetrwanie, bo taka jest natura. Wiele zwierząt przeżywa nie poprzez eliminowanie innych i przywłaszczanie sobie wszystkich zasobów, lecz poprzez współpracę i dzielenie się. (…) Potrzebna jest więc całkowita rewolucja w tym, jak postrzegamy naturę ludzką. Zbyt wielu ekonomistów i polityków modeluje społeczeństwo ludzkie jako wieczną walkę, jaka ich zdaniem występuje w przyrodzie, a która jest tak naprawdę czczym wymysłem. Zachowują się jak magik, który najpierw podrzuca swoje założenia ideologiczne do kapelusza natury, aby następnie wyciągnąć je triumfalnie za uszy, demonstrując nam, jak bardzo świat przyrody zgadza się z ich poglądami. To sztuczka, na którą zbyt długo dawaliśmy się złapać. Jest jasne, że w świecie występuje konkurencja, jednak ludzie nie mogą żyć, jeśli ograniczą się tylko do niej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Frans de Waal",
        "slug": "frans-de-waal",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frans-de-waal"
      },
      "book": {
        "title": "Wiek empatii. Jak natura uczy nas życzliwości",
        "slug": "wiek-empatii-jak-natura-uczy-nas-zyczliwosci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frans-de-waal/wiek-empatii-jak-natura-uczy-nas-zyczliwosci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 17,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "współpraca",
          "slug": "wspolpraca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wspolpraca"
        },
        {
          "name": "rywalizacja",
          "slug": "rywalizacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rywalizacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Frans_de_Waal#Wiek_empatii._Jak_natura_uczy_nas_%C5%BCyczliwo%C5%9Bci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:34"
    },
    {
      "id": "7b0f9d0d-8cae-468f-b4e9-01e4e35c2c4d",
      "slug": "natura-to-wydarzenie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/merlin-sheldrake/strzepki-zycia/natura-to-wydarzenie",
      "text": "Natura to wydarzenie, które nie ma końca. Jak ujął to William Bateson, ten sam, który ukuł termin „genetyka”: „Zwykle myślimy o zwierzętach i roślinach jako o materii, one jednak są w rzeczywistości układami, przez które materia ciągle przechodzi”. Patrząc na jakiś organizm – czy to grzyb, czy sosnę – widzimy jeden moment w jego nieustającym rozwoju.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Merlin Sheldrake",
        "slug": "merlin-sheldrake",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/merlin-sheldrake"
      },
      "book": {
        "title": "Strzępki życia",
        "slug": "strzepki-zycia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/merlin-sheldrake/strzepki-zycia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 85,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zmiana",
          "slug": "zmiana",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmiana"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "biologia",
          "slug": "biologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/biologia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Merlin_Sheldrake#Strz%C4%99pki_%C5%BCycia._O_tym,_jak_grzyby_tworz%C4%85_nasz_%C5%9Bwiat,_zmieniaj%C4%85_nasz_umys%C5%82_i_kszta%C5%82tuj%C4%85_nasz%C4%85_przysz%C5%82o%C5%9B%C4%87.",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:31"
    },
    {
      "id": "2b276074-42ec-4398-89e5-c809750210ac",
      "slug": "zadna-roslina-w-naturze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/merlin-sheldrake/strzepki-zycia/zadna-roslina-w-naturze",
      "text": "Żadna roślina w naturze nie jest pozbawiona grzybów – stanowią one część roślinnej istoty tak samo jak liście czy korzenie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Merlin Sheldrake",
        "slug": "merlin-sheldrake",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/merlin-sheldrake"
      },
      "book": {
        "title": "Strzępki życia",
        "slug": "strzepki-zycia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/merlin-sheldrake/strzepki-zycia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 13,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Merlin_Sheldrake#Strz%C4%99pki_%C5%BCycia._O_tym,_jak_grzyby_tworz%C4%85_nasz_%C5%9Bwiat,_zmieniaj%C4%85_nasz_umys%C5%82_i_kszta%C5%82tuj%C4%85_nasz%C4%85_przysz%C5%82o%C5%9B%C4%87.",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:31"
    },
    {
      "id": "706edccb-62d2-4460-b581-5f83c9bbccd4",
      "slug": "grzyby-fungi-sa-wszedzie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/merlin-sheldrake/strzepki-zycia/grzyby-fungi-sa-wszedzie",
      "text": "Grzyby (Fungi) są wszędzie, a jednak łatwo je przeoczyć. Znajdują się w was i dookoła was. To dzięki nim żyjecie i możecie się odżywiać.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Merlin Sheldrake",
        "slug": "merlin-sheldrake",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/merlin-sheldrake"
      },
      "book": {
        "title": "Strzępki życia",
        "slug": "strzepki-zycia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/merlin-sheldrake/strzepki-zycia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 11,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Merlin_Sheldrake#Strz%C4%99pki_%C5%BCycia._O_tym,_jak_grzyby_tworz%C4%85_nasz_%C5%9Bwiat,_zmieniaj%C4%85_nasz_umys%C5%82_i_kszta%C5%82tuj%C4%85_nasz%C4%85_przysz%C5%82o%C5%9B%C4%87.",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:30"
    },
    {
      "id": "32a4d1b0-a2d5-4006-9a41-41ed46236158",
      "slug": "grzyby-nie-maja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/merlin-sheldrake/strzepki-zycia/grzyby-nie-maja",
      "text": "Grzyby nie mają dłoni, którymi mogłyby wpływać na świat, czynią to zatem rękami biochemicznego posłańca, jakim jest psylocybina, pożyczając ludzkie ciało, jego umysł i zmysły, by za jego pomocą myśleć i przemawiać. McKena był zdania, że grzyby noszą przebranie naszych umysłów, że przejmują nasze zmysły i - co najważniejsze - że dzielą się swoją wiedzą o świecie. Wykorzystując psylocybinę, mogą między innymi próbować ograniczyć destruktywne zapędy Homo sapiens.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Merlin Sheldrake",
        "slug": "merlin-sheldrake",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/merlin-sheldrake"
      },
      "book": {
        "title": "Strzępki życia",
        "slug": "strzepki-zycia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/merlin-sheldrake/strzepki-zycia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 169,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "świadomość",
          "slug": "swiadomosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/swiadomosc"
        },
        {
          "name": "narkotyki",
          "slug": "narkotyki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/narkotyki"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Merlin_Sheldrake#Strz%C4%99pki_%C5%BCycia._O_tym,_jak_grzyby_tworz%C4%85_nasz_%C5%9Bwiat,_zmieniaj%C4%85_nasz_umys%C5%82_i_kszta%C5%82tuj%C4%85_nasz%C4%85_przysz%C5%82o%C5%9B%C4%87.",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:30"
    },
    {
      "id": "c55b78f4-a504-421f-b1fc-0f7bf8d6efb6",
      "slug": "dosc-odkryc-zycie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michal-golebiowski/bezkres-poranka/dosc-odkryc-zycie",
      "text": "Dość odkryć Życie samo, wypatrywane od samego początku jako początek i cel, takie, które się udziela i zamyka w sobie każde poruszenie życia w mrówce i w niepojętych przestrzeniach, powstanie źdźbeł trawy i gór.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Michał Gołębiowski",
        "slug": "michal-golebiowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michal-golebiowski"
      },
      "book": {
        "title": "Bezkres poranka",
        "slug": "bezkres-poranka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michal-golebiowski/bezkres-poranka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 18,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Micha%C5%82_Go%C5%82%C4%99biowski#Bezkres_poranka",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:24"
    },
    {
      "id": "54d4a631-e342-4ccc-b692-1ab51f7efce9",
      "slug": "majestat-przyrody-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michal-golebiowski/bezkres-poranka/majestat-przyrody-jest",
      "text": "Majestat przyrody jest cichy i milczący, nie narzuca się, zwyczajnie „jest tutaj i teraz”, od wieków, przez wieki, wciąż niedający się całkowicie okiełznać, a przez to wzywający do pokory.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Michał Gołębiowski",
        "slug": "michal-golebiowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michal-golebiowski"
      },
      "book": {
        "title": "Bezkres poranka",
        "slug": "bezkres-poranka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michal-golebiowski/bezkres-poranka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 22,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "pokora",
          "slug": "pokora",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pokora"
        },
        {
          "name": "cisza",
          "slug": "cisza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cisza"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Micha%C5%82_Go%C5%82%C4%99biowski#Bezkres_poranka",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:24"
    },
    {
      "id": "875c756d-0c82-4a09-a6c8-0085932d3131",
      "slug": "dzikosc-musi-zostac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-grochmalski/usmiech/dzikosc-musi-zostac",
      "text": "Dzikość musi zostać na rogatkach miasta. Cywilizacja nie chce zajmować się obłaskawianiem natury. Natura musi wrócić do natury.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kazimierz Grochmalski",
        "slug": "kazimierz-grochmalski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-grochmalski"
      },
      "book": {
        "title": "Uśmiech",
        "slug": "usmiech",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-grochmalski/usmiech"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 19,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "cywilizacja",
          "slug": "cywilizacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cywilizacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kazimierz_Grochmalski#U%C5%9Bmiech_(2020)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:22"
    },
    {
      "id": "30d99e55-ffdd-4888-b54e-d220ea736d57",
      "slug": "energia-to-gwalt",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-grochmalski/traktat-o-marionetkach/energia-to-gwalt",
      "text": "Energia to gwałt i przemoc natury.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kazimierz Grochmalski",
        "slug": "kazimierz-grochmalski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-grochmalski"
      },
      "book": {
        "title": "Traktat o marionetkach",
        "slug": "traktat-o-marionetkach",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-grochmalski/traktat-o-marionetkach"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 7,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "przemoc",
          "slug": "przemoc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemoc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kazimierz_Grochmalski#Traktat_o_marionetkach_(2018)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:22"
    },
    {
      "id": "3565f0fd-9e27-4565-843b-af6c8d1daee1",
      "slug": "rozum-jest-przeciwko",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mosze-kulbak/mesjasz-z-rodu-efraima/rozum-jest-przeciwko",
      "text": "Rozum jest przeciwko naturze, która nie ma rozumu.\n\nZauważcie, jak małym jest wyobrażenie, które człowiek ma o sobie, wobec góry, która nie ma wyobrażenia. Człowieku, wyrzeknij się swego rozumu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mosze Kulbak",
        "slug": "mosze-kulbak",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mosze-kulbak"
      },
      "book": {
        "title": "Mesjasz z rodu Efraima",
        "slug": "mesjasz-z-rodu-efraima",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mosze-kulbak/mesjasz-z-rodu-efraima"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 38,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "pokora",
          "slug": "pokora",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pokora"
        },
        {
          "name": "inteligencja",
          "slug": "inteligencja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/inteligencja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mosze_Kulbak#Mesjasz_z_rodu_Efraima",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:05"
    },
    {
      "id": "f3364ee4-184a-4a77-8216-e587e75e044d",
      "slug": "czlowiekowi-nie-wolno",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bhaktiwedanta-swami-prabhupada/nauki-krolowej-kunti/czlowiekowi-nie-wolno",
      "text": "Człowiekowi nie wolno zabijać zwierząt, skoro ma dosyć pożywienia w postaci zbóż i warzyw. Rzeki użyźniają pola, które rodzą ponad potrzebę. Wzgórza dostarczają minerałów, a oceany drogocennych kamieni. Jeśli ludzkość ma pod dostatkiem zboża, minerałów, klejnotów, wody, mleka itd., po co jej okropne zakłady przemysłowe funkcjonujące kosztem mozołu zatrudnionych tam nieszczęśników? To, czy otrzymamy wszystkie te dary natury, zależy od łaski Pana, musimy być zatem posłuszni Jego prawom. Wtedy dzięki pełnieniu służby oddania osiągniemy doskonałość życia. (…) Kuntīdevī mówi, że w królestwie Pana jest pod dostatkiem zbóż, drzewa uginają się pod ciężarem owoców, rzeki wartko płyną, wzgórza obfitują w minerały, a oceany w bogactwa. Nie wspomina ani słowem o rozkwicie przemysłu czy rzeźniach, bezsensownych tworach, które człowiek wymyślił po to, by stwarzać problemy. Polegając na tym, czego dostarcza nam Bóg, nie zaznamy niedostatku, tylko szczęścia (ānanda).",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Bhaktiwedanta Swami Prabhupada",
        "slug": "bhaktiwedanta-swami-prabhupada",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bhaktiwedanta-swami-prabhupada"
      },
      "book": {
        "title": "Nauki Królowej Kunti",
        "slug": "nauki-krolowej-kunti",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bhaktiwedanta-swami-prabhupada/nauki-krolowej-kunti"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 182,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "miłość do zwierząt",
          "slug": "milosc-do-zwierzat",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc-do-zwierzat"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/A._C._Bhaktiwedanta_Swami_Prabhupada#Nauki_Kr%C3%B3lowej_Kunt%C4%AB",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:02"
    },
    {
      "id": "7e258e1d-59ea-4828-91c5-03be42e2a0b9",
      "slug": "dobrobyt-ludzkosci-zalezy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bhaktiwedanta-swami-prabhupada/nauki-krolowej-kunti/dobrobyt-ludzkosci-zalezy",
      "text": "Dobrobyt ludzkości zależy od darów natury, a nie od gigantycznych zakładów przemysłowych, produktów bezbożnej cywilizacji, niszczących w ludziach skłonność ku czemuś wyższemu. Im bardziej będziemy rozbudowywać uciążliwe zakłady przemysłowe, które wysysają z ludzi całą ich energię, tym większe będzie w społeczeństwie niezadowolenie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Bhaktiwedanta Swami Prabhupada",
        "slug": "bhaktiwedanta-swami-prabhupada",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bhaktiwedanta-swami-prabhupada"
      },
      "book": {
        "title": "Nauki Królowej Kunti",
        "slug": "nauki-krolowej-kunti",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bhaktiwedanta-swami-prabhupada/nauki-krolowej-kunti"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 181,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "cywilizacja",
          "slug": "cywilizacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cywilizacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/A._C._Bhaktiwedanta_Swami_Prabhupada#Nauki_Kr%C3%B3lowej_Kunt%C4%AB",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:02"
    },
    {
      "id": "070c3a46-8911-4680-bfa5-f359a3c4498a",
      "slug": "niektore-kultury-wschodu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/waldemar-lysiak/francuska-sciezka/niektore-kultury-wschodu",
      "text": "Niektóre kultury Wschodu długo nie znały krzesła. Kultura europejska uczyniła zeń potrzebę fizjologiczną. To nie krzesła wynaleziono dla stołu, lecz odwrotnie, tak jak nie wynaleziono podniebienia dla ciastka z kremem. W obrębie tej kultury psom stawia się pomniki, bo wierne do śmierci, czemu nie krzesłom, których wierności po skonanie nic nie można zarzucić? Bo to martwe przedmioty? Hola! – nie nam, z naszą wiedzą siedzącą na inwalidzkim wózku decydować, co martwe, a co żyje! Do niedawna sądziliśmy, że rośliny nie czują.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Waldemar Łysiak",
        "slug": "waldemar-lysiak",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/waldemar-lysiak"
      },
      "book": {
        "title": "Francuska ścieżka",
        "slug": "francuska-sciezka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/waldemar-lysiak/francuska-sciezka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 284,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "kultura",
          "slug": "kultura",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kultura"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Francuska_%C5%9Bcie%C5%BCka",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:55"
    },
    {
      "id": "fb219529-1111-403a-a37c-37b9d8dae2be",
      "slug": "mowi-sie-ze-czlowiek",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jojo-moyes/zanim-sie-pojawiles/mowi-sie-ze-czlowiek",
      "text": "Mówi się, że człowiek docenia ogród dopiero w pewnym wieku, i myślę, że jest w tym trochę prawdy. Ma to chyba związek z wielkim cyklem życia. Niepowstrzymany optymizm młodych roślin po ponurej zimie ma w sobie coś z cudu, można z radością przyglądać się dokonującej się co roku przemianie i temu, jak natura ukazuje różne części ogrodu z ich najlepszej strony.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jojo Moyes",
        "slug": "jojo-moyes",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jojo-moyes"
      },
      "book": {
        "title": "Zanim się pojawiłeś",
        "slug": "zanim-sie-pojawiles",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jojo-moyes/zanim-sie-pojawiles"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "starość",
          "slug": "starosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/starosc"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "wiosna",
          "slug": "wiosna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiosna"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Zanim_si%C4%99_pojawi%C5%82e%C5%9B#M",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:54"
    },
    {
      "id": "4dd3eb9f-80ec-41d9-b235-562547833a97",
      "slug": "natura-nie-popelnia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kevin-j-anderson/diuna-rod-harkonnenow/natura-nie-popelnia",
      "text": "Natura nie popełnia błędów; dobro i zło to kategorie czysto ludzkie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kevin J. Anderson",
        "slug": "kevin-j-anderson",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kevin-j-anderson"
      },
      "book": {
        "title": "Diuna. Ród Harkonnenów",
        "slug": "diuna-rod-harkonnenow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kevin-j-anderson/diuna-rod-harkonnenow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "moralność",
          "slug": "moralnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moralnosc"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Diuna._R%C3%B3d_Harkonnen%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:33"
    },
    {
      "id": "92a43b24-790f-44c8-822f-cf4ee992bca2",
      "slug": "ludzie-spedzaja-wiekszosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/matthew-quick/wybacz-mi-leonardzie/ludzie-spedzaja-wiekszosc",
      "text": "Ludzie spędzają większość czasu w zamkniętych pomieszczeniach, zawieszeni między powierzchnią Ziemi a przestrzenią kosmiczną, rzadko kiedy oddychając nieprzefiltrowanym powietrzem albo czując ciepło promieni słonecznych na nieosłoniętej skórze. Przypominają chomiki w miastach-klatkach połączonych plastikowymi rurkami.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Matthew Quick",
        "slug": "matthew-quick",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/matthew-quick"
      },
      "book": {
        "title": "Wybacz mi, Leonardzie",
        "slug": "wybacz-mi-leonardzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/matthew-quick/wybacz-mi-leonardzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "cywilizacja",
          "slug": "cywilizacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cywilizacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wybacz_mi_Leonardzie#Leonard_Peacock",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:30"
    },
    {
      "id": "6e01f180-6fb7-4cfd-8768-0d2052908d51",
      "slug": "cale-dzielo-stworzenia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/benjamin-hoff/te-prosiaczka/cale-dzielo-stworzenia",
      "text": "Całe dzieło stworzenia, od migrujących kolibrów po wirujące planety, działa na zasadzie przeświadczenia, że „to da się zrobić”.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Benjamin Hoff",
        "slug": "benjamin-hoff",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/benjamin-hoff"
      },
      "book": {
        "title": "Te prosiaczka",
        "slug": "te-prosiaczka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/benjamin-hoff/te-prosiaczka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 53,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "motywacja",
          "slug": "motywacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/motywacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Benjamin_Hoff#Te_Prosiaczka",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:20"
    },
    {
      "id": "34e3e771-4b02-4c92-a805-bb1d1a4baa29",
      "slug": "przykladam-duza-wage",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-pagaczewski/porwanie-baltazara-gabki/przykladam-duza-wage",
      "text": "Przykładam dużą wagę do estetycznego wychowania swych ludzi. Nic tak nie uszlachetnia jak kontakt z piękną przyrodą. Tego samego zdania jest sławny angielski filozof John Ruskin.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Pagaczewski",
        "slug": "stanislaw-pagaczewski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-pagaczewski"
      },
      "book": {
        "title": "Porwanie Baltazara Gąbki",
        "slug": "porwanie-baltazara-gabki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-pagaczewski/porwanie-baltazara-gabki"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "piękno",
          "slug": "piekno",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/piekno"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "wychowanie",
          "slug": "wychowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wychowanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Porwanie_Baltazara_G%C4%85bki_(powie%C5%9B%C4%87)#Pozosta%C5%82e_cytaty",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:52"
    },
    {
      "id": "bf057423-e3f8-435d-8230-ef612e6d597d",
      "slug": "interesowala-sie-taoizmem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden/kroniki-ellie-wojna-sie-skonczyla-walka-wciaz-trwa/interesowala-sie-taoizmem",
      "text": "Interesowała się taoizmem, o którym nigdy wcześniej nie słyszałam, ale który mówi o tym, że wszystko ma własną naturę i że im bardziej próbujesz w nią ingerować, tym większy robisz bałagan. W każdym razie mniej więcej tak to zrozumiałam. Las, ocean i wszystko inne, od słoni po jaskry, ma wewnętrzną słuszność, ale ludzie ciągle chcą to ulepszyć albo zmienić w coś, co im się przyda, podczas gdy tak naprawdę to kiepski pomysł.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John Marsden",
        "slug": "john-marsden",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden"
      },
      "book": {
        "title": "Kroniki Ellie. Wojna się skończyła, walka wciąż trwa",
        "slug": "kroniki-ellie-wojna-sie-skonczyla-walka-wciaz-trwa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden/kroniki-ellie-wojna-sie-skonczyla-walka-wciaz-trwa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "filozofia",
          "slug": "filozofia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/filozofia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Marsden#Kroniki_Ellie:_Wojna_si%C4%99_sko%C5%84czy%C5%82a,_walka_wci%C4%85%C5%BC_trwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:40"
    },
    {
      "id": "a92fc158-da07-4c98-ab91-0a023147393f",
      "slug": "tylko-ludzie-znaja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden/kroniki-ellie-wojna-sie-skonczyla-walka-wciaz-trwa/tylko-ludzie-znaja",
      "text": "Tylko ludzie znają pojęcie pomyłki. Natura niczego takiego nie rozumie. Jeśli z drzewa spada gałąź, to nie znaczy, że drzewo się pomyliło. Natura po prostu organizuje się na nowo wokół opadłej gałęzi. Teraz gałąź staje się domem dla owadów żyjących na ziemi. Jej liście gniją i użyźniają glebę. Jeśli gałąź spadnie do strumienia, w porządku, woda popłynie inaczej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John Marsden",
        "slug": "john-marsden",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden"
      },
      "book": {
        "title": "Kroniki Ellie. Wojna się skończyła, walka wciąż trwa",
        "slug": "kroniki-ellie-wojna-sie-skonczyla-walka-wciaz-trwa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden/kroniki-ellie-wojna-sie-skonczyla-walka-wciaz-trwa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "błędy",
          "slug": "bledy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bledy"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Marsden#Kroniki_Ellie:_Wojna_si%C4%99_sko%C5%84czy%C5%82a,_walka_wci%C4%85%C5%BC_trwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:40"
    },
    {
      "id": "9bb63e99-12b3-4922-b539-79c418cbc5ea",
      "slug": "tak-wielu-ludzi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jon-krakauer/wszystko-za-zycie/tak-wielu-ludzi",
      "text": "Tak wielu ludzi jest nieszczęśliwych, a jednak nie podejmują żadnej próby, by to zmienić, ponieważ przywykli do życia w pewności, konformizmie i konserwatyzmie, co może dawać poczucie spokoju umysłu, ale w rzeczywistości nie ma rzeczy bardziej niszczącej dla niespokojnego umysłu niż pewna przyszłość. Podstawą życia ducha ludzkiego jest jego pasja przyrody. Radość życia przychodzi z nowymi doświadczeniami, a zatem nie ma większej radości niż mieć wciąż zmieniający się horyzont, każdego dnia inny, i nowe słońce.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jon Krakauer",
        "slug": "jon-krakauer",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jon-krakauer"
      },
      "book": {
        "title": "Wszystko za życie",
        "slug": "wszystko-za-zycie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jon-krakauer/wszystko-za-zycie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "konformizm",
          "slug": "konformizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konformizm"
        },
        {
          "name": "przygoda",
          "slug": "przygoda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przygoda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jon_Krakauer#Wszystko_za_%C5%BCycie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:17"
    },
    {
      "id": "c6e2d98a-4d1a-426c-8ca7-309447d4d4a3",
      "slug": "sila-natury-rozprawia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maciej-bennewicz/zycie-na-ziemi-poradnik-dla-kosmitow/sila-natury-rozprawia",
      "text": "Siła natury rozprawia się z naszymi błędami i w końcu, gdy nie wyciągamy wniosków, rozprawia się także z nami. Dlatego zawsze, wszystko jest w porządku.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Maciej Bennewicz",
        "slug": "maciej-bennewicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maciej-bennewicz"
      },
      "book": {
        "title": "Życie na Ziemi. Poradnik dla kosmitów",
        "slug": "zycie-na-ziemi-poradnik-dla-kosmitow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maciej-bennewicz/zycie-na-ziemi-poradnik-dla-kosmitow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "błędy",
          "slug": "bledy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bledy"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Maciej_Bennewicz#%C5%BBycie_na_Ziemi._Poradnik_dla_kosmit%C3%B3w_(2013)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:09"
    },
    {
      "id": "6f7ecae8-5725-47fe-a8a5-a1af5635bd64",
      "slug": "a-dla-gnostykow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michael-greenberg/kronika-szalenstwa/a-dla-gnostykow",
      "text": "A dla gnostyków jesteśmy bóstwami, które popełniły błąd, zakochując się w naturze, dlatego spędzamy życie na tęsknocie do mgliście zapamiętanego stanu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Michael Greenberg",
        "slug": "michael-greenberg",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michael-greenberg"
      },
      "book": {
        "title": "Kronika szaleństwa",
        "slug": "kronika-szalenstwa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michael-greenberg/kronika-szalenstwa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "tęsknota",
          "slug": "tesknota",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tesknota"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Michael_Greenberg#Kronika_szale%C5%84stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:03"
    },
    {
      "id": "f8e76c6e-604d-40c0-a367-28d62889c9ff",
      "slug": "za-sprawa-laski",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-paul-evans/obiecaj-mi/za-sprawa-laski",
      "text": "Za sprawą łaski lub przeoczenia Bóg zostawił dla nas na ziemi zakątki raju.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Richard Paul Evans",
        "slug": "richard-paul-evans",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-paul-evans"
      },
      "book": {
        "title": "Obiecaj mi",
        "slug": "obiecaj-mi",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-paul-evans/obiecaj-mi"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "piękno",
          "slug": "piekno",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/piekno"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Richard_Paul_Evans#Obiecaj_mi",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:45"
    },
    {
      "id": "c3f1faf6-49de-466e-a00c-7a6c062ae0a3",
      "slug": "te-wszystkie-slowa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden/jutro/te-wszystkie-slowa",
      "text": "Te wszystkie słowa – „zło”, „złośliwość” – nie miały dla natury żadnego znaczenia. Tak, zło było wynalazkiem człowieka.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John Marsden",
        "slug": "john-marsden",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden"
      },
      "book": {
        "title": "Jutro",
        "slug": "jutro",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden/jutro"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "zło",
          "slug": "zlo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zlo"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Marsden#Jutro:_Kiedy_zacz%C4%99%C5%82a_si%C4%99_wojna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:25"
    },
    {
      "id": "62da0460-1bfb-4652-8807-6c18af11017d",
      "slug": "ludzie-cienie-dobro",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden/jutro/ludzie-cienie-dobro",
      "text": "Ludzie, cienie, dobro, zło, niebo, piekło: wszystko to tylko etykietki, nic więcej. Ludzie sami stworzyli te przeciwieństwa: natura ich nie dostrzegała. W naturze nawet życie i śmierć nie były przeciwieństwami – po prostu jedno stawało się przedłużeniem drugiego.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John Marsden",
        "slug": "john-marsden",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden"
      },
      "book": {
        "title": "Jutro",
        "slug": "jutro",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden/jutro"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "słowa",
          "slug": "slowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slowa"
        },
        {
          "name": "zło",
          "slug": "zlo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zlo"
        },
        {
          "name": "dobroć",
          "slug": "dobroc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dobroc"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Marsden#Jutro:_Kiedy_zacz%C4%99%C5%82a_si%C4%99_wojna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:25"
    },
    {
      "id": "53d0aa05-7534-4016-9d47-e029e64a4f9b",
      "slug": "dzikosc-nie-oznacza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden/jutro/dzikosc-nie-oznacza",
      "text": "Dzikość nie oznacza piekła.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John Marsden",
        "slug": "john-marsden",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden"
      },
      "book": {
        "title": "Jutro",
        "slug": "jutro",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden/jutro"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "piekło",
          "slug": "pieklo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pieklo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Marsden#Jutro:_Kiedy_zacz%C4%99%C5%82a_si%C4%99_wojna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:25"
    },
    {
      "id": "11c65030-581d-4d2c-9c85-9bc8ee8d7f51",
      "slug": "dlaczego-w-naszym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden/jutro/dlaczego-w-naszym",
      "text": "Dlaczego w naszym języku jest tak mało słów na określenie zieleni? Każdy listek i każde drzewo mają swój własny odcień. To kolejny przykład tego, jak bardzo natura wyprzedza człowieka.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John Marsden",
        "slug": "john-marsden",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden"
      },
      "book": {
        "title": "Jutro",
        "slug": "jutro",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden/jutro"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "język",
          "slug": "jezyk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk"
        },
        {
          "name": "kolory",
          "slug": "kolory",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kolory"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Marsden#Jutro:_Kiedy_zacz%C4%99%C5%82a_si%C4%99_wojna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:25"
    },
    {
      "id": "2aed5e70-f60b-48cf-8be9-55bd6b6c29ad",
      "slug": "niewazne-co-mowisz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/carlos-castaneda/podroz-do-ixtlan/niewazne-co-mowisz",
      "text": "Nieważne co mówisz do rośliny (…) Możesz nawet sam wymyślać słowa, ważne jest jedynie uczucie sympatii i traktowanie jej jak równej sobie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Carlos Castañeda",
        "slug": "carlos-castaneda",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/carlos-castaneda"
      },
      "book": {
        "title": "Podróż do Ixtlan",
        "slug": "podroz-do-ixtlan",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/carlos-castaneda/podroz-do-ixtlan"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "empatia",
          "slug": "empatia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/empatia"
        },
        {
          "name": "szacunek",
          "slug": "szacunek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szacunek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Carlos_Castaneda#Podr%C3%B3%C5%BC_do_Ixtlan",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:11"
    },
    {
      "id": "64a18587-4dda-42ad-911b-b53878272a89",
      "slug": "slonce-wydobywa-erotyczny",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-odonohue/anam-cara-duchowa-madrosc-celtyckiego-swiata/slonce-wydobywa-erotyczny",
      "text": "Słońce wydobywa erotyczny potencjał planety: to ono budzi jej nieokiełznaną zmysłowość.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John O’Donohue",
        "slug": "john-odonohue",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-odonohue"
      },
      "book": {
        "title": "Anam Cara. Duchowa mądrość celtyckiego świata",
        "slug": "anam-cara-duchowa-madrosc-celtyckiego-swiata",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-odonohue/anam-cara-duchowa-madrosc-celtyckiego-swiata"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "zmysły",
          "slug": "zmysly",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmysly"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_O'Donohue#Anam_Cara._Duchowa_m%C4%85dro%C5%9B%C4%87_celtyckiego_%C5%9Bwiata",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:03"
    },
    {
      "id": "3ec6a8f3-fe87-4bd2-a152-41172a148693",
      "slug": "swiat-roslin-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber/imperium-mrowek/swiat-roslin-jest",
      "text": "[Świat roślin] jest jednak bardziej dziki – poprawił Jason Bragel, wskazując na gęstwinę zielonych roślin, które opanowały jego jadalnię. – Widzi pan? Wszystkie konkurują ze sobą, gotowe są zabić dla promienia światła albo dla kropli wody. Gdy tylko jakiś liść znajdzie się w cieniu, roślina porzuca go i sąsiednie liście bardziej się rozprzestrzeniają. Rośliny to naprawdę bezlitosny świat…",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Bernard Werber",
        "slug": "bernard-werber",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber"
      },
      "book": {
        "title": "Imperium mrówek",
        "slug": "imperium-mrowek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber/imperium-mrowek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "rywalizacja",
          "slug": "rywalizacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rywalizacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Imperium_mr%C3%B3wek",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:02"
    },
    {
      "id": "4d0334d0-8288-49d0-be5c-f285e9f663c4",
      "slug": "nie-spodobaloby-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber/imperium-mrowek/nie-spodobaloby-sie",
      "text": "Nie spodobałoby się to zapewne panu Darwinowi, ale natura nie dąży do hegemonii najlepszych (zresztą według jakich kryteriów ustalanej?). Natura czerpie swą siłę z różnorodności. Potrzebuje dobrych, złych, szalonych, zdesperowanych, sportowców, obłożnie chorych, garbatych, z zajęczą wargą, wesołych, smutnych, inteligentnych, imbecyli, egoistów, hojnych, małych, dużych, czarnych, żółtych, czerwonych, białych… Potrzebne są wszystkie religie, wszystkie filozofie, fanatyzmy, wszystkie mądrości… Jedyne niebezpieczeństwo tkwi w tym, że któryś z gatunków zostanie wyeliminowany przez inny.\n\nWidziano już pola kukurydzy sztucznie stworzone przez ludzi i złożone z bliźniaczych roślin o najdoskonalszych kolbach (potrzebujących najmniejszej ilości wody, odpornych na mróz, dających najpiękniejsze ziarno), umierających nagle z powodu najlżejszej choroby. A tymczasem pola dzikiej kukurydzy, złożone z wielu różnych szczepów, z którym każdy ma własną specyfikę, słabość anomalię, zawsze odnosiły sukces w walce z epidemią.\n\nNatura nienawidzi jednorodności, a kocha różnorodność – może w tym właśnie objawia się jej geniusz.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Bernard Werber",
        "slug": "bernard-werber",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber"
      },
      "book": {
        "title": "Imperium mrówek",
        "slug": "imperium-mrowek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber/imperium-mrowek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "odmienność",
          "slug": "odmiennosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odmiennosc"
        },
        {
          "name": "tolerancja",
          "slug": "tolerancja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tolerancja"
        },
        {
          "name": "ewolucja",
          "slug": "ewolucja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ewolucja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Imperium_mr%C3%B3wek",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:01"
    },
    {
      "id": "1fd67cd4-3580-4a60-807e-b473ec72e4fe",
      "slug": "w-przyrodzie-nawet",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/clive-cussler/blekitne-zloto/w-przyrodzie-nawet",
      "text": "W przyrodzie nawet bez ingerencji ludzi nigdy nie ma ładu, ale też nigdy nie ma całkowitego chaosu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Clive Cussler",
        "slug": "clive-cussler",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/clive-cussler"
      },
      "book": {
        "title": "Błękitne złoto",
        "slug": "blekitne-zloto",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/clive-cussler/blekitne-zloto"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "chaos",
          "slug": "chaos",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chaos"
        },
        {
          "name": "równowaga",
          "slug": "rownowaga",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rownowaga"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Clive_Cussler#B%C5%82%C4%99kitne_z%C5%82oto_(2011)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:57:59"
    },
    {
      "id": "7be7a121-9ec1-4925-a064-998a3e148f40",
      "slug": "to-cudownie-byc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pedro-juan-gutierrez/brudna-trylogia-o-hawanie/to-cudownie-byc",
      "text": "To cudownie być tak samemu w górach, gdzie jest tylko zieleń i błękit. Żadnych trosk. Żadnych obaw. Na nic się nie czeka. Tylko ziemia, niebo i dokoła zieleń. Przepięknie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Pedro Juan Gutiérrez",
        "slug": "pedro-juan-gutierrez",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pedro-juan-gutierrez"
      },
      "book": {
        "title": "Brudna trylogia o Hawanie",
        "slug": "brudna-trylogia-o-hawanie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pedro-juan-gutierrez/brudna-trylogia-o-hawanie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "samotność",
          "slug": "samotnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/samotnosc"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "spokój",
          "slug": "spokoj",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spokoj"
        },
        {
          "name": "góry",
          "slug": "gory",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gory"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Brudna_trylogia_o_Hawanie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:57:58"
    },
    {
      "id": "006e39b3-6abc-43e2-a9de-9d5561bded92",
      "slug": "natura-cos-nad",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hiroki-endo/eden-its-an-endless-world-5/natura-cos-nad",
      "text": "Natura – coś, nad czym człowiek nigdy nie będzie mieć władzy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Hiroki Endō",
        "slug": "hiroki-endo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hiroki-endo"
      },
      "book": {
        "title": "Eden - Its an Endless World! #5",
        "slug": "eden-its-an-endless-world-5",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hiroki-endo/eden-its-an-endless-world-5"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Hiroki_Endo#Eden:_It's_an_Endless_World!",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:57:29"
    },
    {
      "id": "3916ed11-5361-415e-a4df-1fe0b96f91cb",
      "slug": "natura-odslania-swe",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/matthew-pearl/klub-dantego/natura-odslania-swe",
      "text": "Natura odsłania swe tajemnice chętniej, gdy nie skazuje się jej na śmierć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Matthew Pearl",
        "slug": "matthew-pearl",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/matthew-pearl"
      },
      "book": {
        "title": "Klub Dantego",
        "slug": "klub-dantego",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/matthew-pearl/klub-dantego"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "nauka",
          "slug": "nauka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nauka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Matthew_Pearl#Klub_Dantego",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:57:22"
    },
    {
      "id": "6b13824f-73a1-4e2f-b28b-8907054dc907",
      "slug": "ogrod-to-wielka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/malgorzata-kalicinska/milosc-nad-rozlewiskiem/ogrod-to-wielka",
      "text": "Ogród to wielka sztuka cierpliwości.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Małgorzata Kalicińska",
        "slug": "malgorzata-kalicinska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/malgorzata-kalicinska"
      },
      "book": {
        "title": "Miłość nad rozlewiskiem",
        "slug": "milosc-nad-rozlewiskiem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/malgorzata-kalicinska/milosc-nad-rozlewiskiem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "cierpliwość",
          "slug": "cierpliwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpliwosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ma%C5%82gorzata_Kalici%C5%84ska#Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_nad_rozlewiskiem",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:38"
    },
    {
      "id": "8aee4a53-1cf3-4bf0-bada-4ad06a685033",
      "slug": "gdy-pada-wiosenny",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mian-mian/cukiereczki/gdy-pada-wiosenny",
      "text": "Gdy pada wiosenny deszcz, niebo i ziemia łączą się w miłosnym akcie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mian Mian",
        "slug": "mian-mian",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mian-mian"
      },
      "book": {
        "title": "Cukiereczki",
        "slug": "cukiereczki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mian-mian/cukiereczki"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "deszcz",
          "slug": "deszcz",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/deszcz"
        },
        {
          "name": "wiosna",
          "slug": "wiosna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiosna"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mian_Mian#Cukiereczki",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:33"
    },
    {
      "id": "4209f313-d583-4ce4-bbaa-427d6770233d",
      "slug": "swiat-jest-jak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mian-mian/cukiereczki/swiat-jest-jak",
      "text": "Świat jest jak ogród pełen nieskończonej różnorodności.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mian Mian",
        "slug": "mian-mian",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mian-mian"
      },
      "book": {
        "title": "Cukiereczki",
        "slug": "cukiereczki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mian-mian/cukiereczki"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "odmienność",
          "slug": "odmiennosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odmiennosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mian_Mian#Cukiereczki",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:33"
    },
    {
      "id": "0dfb0d0e-833c-4fc7-ba86-549925acd40d",
      "slug": "przygladanie-sie-plynacej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nicholas-sparks/wybor/przygladanie-sie-plynacej",
      "text": "Przyglądanie się płynącej rzece jest jak wąchanie róż.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Nicholas Sparks",
        "slug": "nicholas-sparks",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nicholas-sparks"
      },
      "book": {
        "title": "Wybór",
        "slug": "wybor",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nicholas-sparks/wybor"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "spokój",
          "slug": "spokoj",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spokoj"
        },
        {
          "name": "małe radości",
          "slug": "male-radosci",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/male-radosci"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Nicholas_Sparks#Wyb%C3%B3r",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:29"
    },
    {
      "id": "be4f9c29-535e-43f8-b5e6-bef7e673fea0",
      "slug": "dzis-otchlan-tu-gdzie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-fowles/kochanica-francuza/dzis-otchlan-tu-gdzie",
      "text": "Dziś otchłań tu, gdzie rosły drzewa,\n\nO ziemio, ile widzisz zmian!\n\nGdzie niegdyś ulic szum, dziś tam\n\nSpokojne morze, łódź i mewa.\n\nWzgórza to cienie, kształty cieni\n\nZmienne tak bardzo, płynne wszystko\n\nLądy jak mgła, jak dym, ognisko,\n\nJak obłok, co się w dal przeniesienia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John Fowles",
        "slug": "john-fowles",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-fowles"
      },
      "book": {
        "title": "Kochanica Francuza",
        "slug": "kochanica-francuza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-fowles/kochanica-francuza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przemijanie",
          "slug": "przemijanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemijanie"
        },
        {
          "name": "zmiana",
          "slug": "zmiana",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmiana"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kochanica_Francuza#D",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:25"
    },
    {
      "id": "627f782e-6f84-48f6-b9ac-4d599b7c96dc",
      "slug": "czy-bog-z-natura",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-fowles/kochanica-francuza/czy-bog-z-natura",
      "text": "Czy Bóg z Naturą tak się spiera,\n\nŻe te koszmary śle nam senne?\n\nTak o gatunki dbają cenne,\n\nLecz nie o życie, co umiera.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John Fowles",
        "slug": "john-fowles",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-fowles"
      },
      "book": {
        "title": "Kochanica Francuza",
        "slug": "kochanica-francuza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-fowles/kochanica-francuza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kochanica_Francuza#C",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:25"
    },
    {
      "id": "40b5edff-fa41-4a12-99df-4759bb263291",
      "slug": "gdzie-sie-muzyka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wanda-chotomska/muzyka-pana-szymanowskiego/gdzie-sie-muzyka",
      "text": "Gdzie się muzyka zaczyna?\n\nGdzieś tam we mgle -\n\nod chmur,\n\nod gór,\n\nod orlich piór,\n\nod wiatru w skalnych kominach,\n\nco cię do tańca rwie -\n\ntam się zaczyna.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wanda Chotomska",
        "slug": "wanda-chotomska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wanda-chotomska"
      },
      "book": {
        "title": "Muzyka Pana Szymanowskiego",
        "slug": "muzyka-pana-szymanowskiego",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wanda-chotomska/muzyka-pana-szymanowskiego"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 32,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "muzyka",
          "slug": "muzyka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/muzyka"
        },
        {
          "name": "natchnienie",
          "slug": "natchnienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/natchnienie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Muzyka_pana_Szymanowskiego",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:22"
    },
    {
      "id": "c0f3e63b-291b-460a-b107-3ccc14ed9e0e",
      "slug": "natura-nie-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/iwan-turgieniew/ojcowie-i-dzieci/natura-nie-jest",
      "text": "Natura nie jest świątynią, ale warsztatem, gdzie pracuje człowiek.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Iwan Turgieniew",
        "slug": "iwan-turgieniew",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/iwan-turgieniew"
      },
      "book": {
        "title": "Ojcowie i dzieci",
        "slug": "ojcowie-i-dzieci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/iwan-turgieniew/ojcowie-i-dzieci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 184,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "antropocentryzm",
          "slug": "antropocentryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/antropocentryzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Iwan_Turgieniew#Ojcowie_i_dzieci_(1862)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:21"
    },
    {
      "id": "cd6c148a-4eed-4545-b334-8fdc99ad5cb7",
      "slug": "my-zyjacy-w-miescie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eduardo-mendoza/prawda-o-sprawie-savolty/my-zyjacy-w-miescie",
      "text": "My, żyjący w mieście, już nie wiemy, jaką rozkosz i pełnię daje natura.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Eduardo Mendoza",
        "slug": "eduardo-mendoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eduardo-mendoza"
      },
      "book": {
        "title": "Prawda o sprawie Savolty",
        "slug": "prawda-o-sprawie-savolty",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eduardo-mendoza/prawda-o-sprawie-savolty"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "miasta",
          "slug": "miasta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/miasta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Prawda_o_sprawie_Savolty#M",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:43"
    },
    {
      "id": "3b23c032-e47c-49b0-924b-2d51e6936891",
      "slug": "preria-jest-jak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/karol-may/winnetou/preria-jest-jak",
      "text": "Preria jest jak morze: nie oddaje nikogo, kto ją poznał i polubił.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Karol May",
        "slug": "karol-may",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/karol-may"
      },
      "book": {
        "title": "Winnetou",
        "slug": "winnetou",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/karol-may/winnetou"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "tęsknota",
          "slug": "tesknota",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tesknota"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Winnetou",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:30"
    },
    {
      "id": "8f6a9a9e-c831-42c7-bcee-6b0b445e3ae6",
      "slug": "ludzie-mysla-ze-zyja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prawiek-i-inne-czasy/ludzie-mysla-ze-zyja",
      "text": "Ludzie myślą, że żyją bardziej intensywnie niż zwierzęta, niż rośliny, a tym bardziej – niż rzeczy. Rośliny śnią, że żyją bardziej intensywnie niż rzeczy. A rzeczy trwają, i to trwanie jest bardziej życiem niż cokolwiek innego.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Olga Tokarczuk",
        "slug": "olga-tokarczuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk"
      },
      "book": {
        "title": "Prawiek i inne czasy",
        "slug": "prawiek-i-inne-czasy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prawiek-i-inne-czasy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "istnienie",
          "slug": "istnienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/istnienie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Olga_Tokarczuk#Prawiek_i_inne_czasy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:21"
    },
    {
      "id": "0b4a7590-bb0a-4452-84b7-1a16fc7db636",
      "slug": "z-punktu-widzenia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych/z-punktu-widzenia",
      "text": "Z punktu widzenia natury nie ma istot pożytecznych i niepożytecznych. To tylko niemądre rozróżnienie stosowane przez ludzi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Olga Tokarczuk",
        "slug": "olga-tokarczuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk"
      },
      "book": {
        "title": "Prowadź swój pług przez kości umarłych",
        "slug": "prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Olga_Tokarczuk#Prowad%C5%BA_sw%C3%B3j_p%C5%82ug_przez_ko%C5%9Bci_umar%C5%82ych",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:21"
    },
    {
      "id": "8527bb13-48a4-4b93-ad74-adc316adb097",
      "slug": "na-tle-natury",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gao-xingjian/gora-duszy/na-tle-natury",
      "text": "Na tle natury sztuka zawsze wypada bezbarwnie, tylko maniak może uważać, że sztuka przewyższa naturę.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Gao Xingjian",
        "slug": "gao-xingjian",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gao-xingjian"
      },
      "book": {
        "title": "Góra duszy",
        "slug": "gora-duszy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gao-xingjian/gora-duszy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/G%C3%B3ra_duszy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:02"
    },
    {
      "id": "f7753ce7-8b5f-4b3e-bae7-b7ba01195b24",
      "slug": "pory-roku-sa-najwiekszymi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislawa-fleszarowa-muskat/pozwolcie-nam-krzyczec/pory-roku-sa-najwiekszymi",
      "text": "Pory roku są największymi rewolucjami świata. Jakże inni byliby ludzie, mając nadzieję na coroczne zakwitanie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisława Fleszarowa-Muskat",
        "slug": "stanislawa-fleszarowa-muskat",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislawa-fleszarowa-muskat"
      },
      "book": {
        "title": "Pozwólcie nam krzyczeć",
        "slug": "pozwolcie-nam-krzyczec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislawa-fleszarowa-muskat/pozwolcie-nam-krzyczec"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 398,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "nadzieja",
          "slug": "nadzieja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nadzieja"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82awa_Fleszarowa-Muskat#Pozw%C3%B3lcie_nam_krzycze%C4%87_(1957)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:59"
    },
    {
      "id": "6c9af0cd-5ffd-4129-9cc5-0dd68e376ad9",
      "slug": "rosliny-sa-jak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/krystyna-siesicka/zapytal-czas/rosliny-sa-jak",
      "text": "Rośliny są jak ludzie, potrzebują miłości, ale i ludzie są jak rośliny, pozbawieni miłości więdną.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Krystyna Siesicka",
        "slug": "krystyna-siesicka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/krystyna-siesicka"
      },
      "book": {
        "title": "-?... - Zapytał czas",
        "slug": "zapytal-czas",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/krystyna-siesicka/zapytal-czas"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Krystyna_Siesicka#%E2%80%93_%3F%E2%80%A6_%E2%80%93_Zapyta%C5%82_czas",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:42"
    },
    {
      "id": "a25fbd16-e92d-40f3-b784-6732b35ff466",
      "slug": "dla-romantyka-krajobraz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/julio-llamazares/rzeka-zapomnienia/dla-romantyka-krajobraz",
      "text": "Dla romantyka krajobraz stanowi (...) pierwotne i podstawowe źródło melancholii. Jest symbolem śmierci, bezlitosnej ulotności czasu oraz życia – bo krajobraz jest wieczny, zawsze przeżyje tego, kto na niego patrzy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Julio Llamazares",
        "slug": "julio-llamazares",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/julio-llamazares"
      },
      "book": {
        "title": "Rzeka zapomnienia",
        "slug": "rzeka-zapomnienia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/julio-llamazares/rzeka-zapomnienia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przemijanie",
          "slug": "przemijanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemijanie"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "melancholia",
          "slug": "melancholia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/melancholia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Rzeka_zapomnienia",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:41"
    },
    {
      "id": "48a9ae18-0542-459a-9ded-d0ae46e52638",
      "slug": "trawa-i-swieze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zhou-weihui/szanghajska-kochanka/trawa-i-swieze",
      "text": "Trawa i świeże powietrze to najcenniejsze dary, które możesz dostać od życia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Zhou Weihui",
        "slug": "zhou-weihui",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zhou-weihui"
      },
      "book": {
        "title": "Szanghajska kochanka",
        "slug": "szanghajska-kochanka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zhou-weihui/szanghajska-kochanka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "małe radości",
          "slug": "male-radosci",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/male-radosci"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Zhou_Weihui#Szanghajska_kochanka",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:37"
    },
    {
      "id": "eb4a08d6-c45d-4e63-aaf7-0126088b05a4",
      "slug": "natura-jako-calosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok/natura-jako-calosc",
      "text": "Natura, jako całość, jest dziełem dużo bardziej godnym podziwu niż człowiek.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Carlos Somoza",
        "slug": "jose-carlos-somoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
      },
      "book": {
        "title": "Klara i półmrok",
        "slug": "klara-i-polmrok",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Klara_i_p%C3%B3%C5%82mrok",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:27"
    },
    {
      "id": "5d9425b2-1e1c-4c63-a15b-08917a5d4d42",
      "slug": "czyz-czlowiek-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-clavell/shogun/czyz-czlowiek-nie",
      "text": "Czyż człowiek nie jest tylko kwiatem uniesionym przez wiatr i jedynie góry, morze, gwiazdy i ta Kraina Bogów są wieczne i rzeczywiste?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "James Clavell",
        "slug": "james-clavell",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-clavell"
      },
      "book": {
        "title": "Shogun",
        "slug": "shogun",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-clavell/shogun"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przemijanie",
          "slug": "przemijanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemijanie"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "wieczność",
          "slug": "wiecznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiecznosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Sh%C5%8Dgun#Ksi%C4%99ga_pierwsza",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:15"
    },
    {
      "id": "1c854b7e-d5d2-4f25-a018-82e0043eb42c",
      "slug": "niebo-spieczone-przez",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-clavell/shogun/niebo-spieczone-przez",
      "text": "Niebo\n\nSpieczone przez słońce\n\nPłacze\n\nŻyciodajnymi łzami.\n\nAle las\n\nZraniony przez wiatr\n\nPłacze\n\nMartwymi liśćmi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "James Clavell",
        "slug": "james-clavell",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-clavell"
      },
      "book": {
        "title": "Shogun",
        "slug": "shogun",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-clavell/shogun"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "poezja",
          "slug": "poezja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/poezja"
        },
        {
          "name": "deszcz",
          "slug": "deszcz",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/deszcz"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Sh%C5%8Dgun#Ksi%C4%99ga_trzecia",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:15"
    },
    {
      "id": "340ca56e-62fa-4a0b-9d12-3575f19c0cdf",
      "slug": "stalem-tak-zaprzatniety",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/melvin-burgess/cpun/stalem-tak-zaprzatniety",
      "text": "Stałem tak, zaprzątnięty myślami o irysach w jakimś innym miejscu, a mlecze cały czas tam były – dzikie mlecze. Rosły tam nie po to, bym je oglądał, ale dlatego, że tak chciały. Brudna ulica eksplodowała żółtymi płomieniami i nikt z przechodniów nie zwracał na to uwagi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Melvin Burgess",
        "slug": "melvin-burgess",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/melvin-burgess"
      },
      "book": {
        "title": "Ćpun",
        "slug": "cpun",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/melvin-burgess/cpun"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "uwaga",
          "slug": "uwaga",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/uwaga"
        },
        {
          "name": "kwiaty",
          "slug": "kwiaty",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kwiaty"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/%C4%86pun#S",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:50"
    },
    {
      "id": "27548542-bcb5-4625-b617-0956828ff4b6",
      "slug": "pora-spadania-jablek",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-herbert/pan-cogito/pora-spadania-jablek",
      "text": "Pora spadania jabłek jeszcze liście się bronią\n\nrankiem mgły coraz cięższe łysieje powietrze\n\nostatnie ziarna miodu pierwsza czerwień klonów\n\nzabity lis na polu rozstrzelana przestrzeń",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Zbigniew Herbert",
        "slug": "zbigniew-herbert",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-herbert"
      },
      "book": {
        "title": "Pan Cogito",
        "slug": "pan-cogito",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-herbert/pan-cogito"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pan_Cogito",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:49"
    },
    {
      "id": "11c19023-5b79-407d-bf2c-961bd5e6e2b8",
      "slug": "niewielu-smiertelnikow-mysli",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orhan-pamuk/nowe-zycie/niewielu-smiertelnikow-mysli",
      "text": "Niewielu śmiertelników myśli razem z naturą. Jeśli już to robią, zazwyczaj nie mają w głowach idei, które odkryli, patrząc wokół, ale kilka należących do kogoś innego żałosnych refleksji, uznawanych przez nich za własne.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Orhan Pamuk",
        "slug": "orhan-pamuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orhan-pamuk"
      },
      "book": {
        "title": "Nowe życie",
        "slug": "nowe-zycie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orhan-pamuk/nowe-zycie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 141,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "myślenie",
          "slug": "myslenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/myslenie"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "naśladowanie",
          "slug": "nasladowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nasladowanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Orhan_Pamuk#Nowe_%C5%BCycie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:45"
    },
    {
      "id": "2f1bd3da-27c9-40e7-a9e2-8080c23df997",
      "slug": "mozesz-ufac-naturze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/harlan-coben/nie-mow-nikomu/mozesz-ufac-naturze",
      "text": "Możesz ufać naturze, ale nie człowiekowi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Harlan Coben",
        "slug": "harlan-coben",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/harlan-coben"
      },
      "book": {
        "title": "Nie Mów Nikomu",
        "slug": "nie-mow-nikomu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/harlan-coben/nie-mow-nikomu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zaufanie",
          "slug": "zaufanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zaufanie"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Harlan_Coben#Nie_m%C3%B3w_nikomu_(2001)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:40"
    },
    {
      "id": "33819d7b-5a5a-435c-bff7-de7703964e91",
      "slug": "czlowiek-ewoluowal-miliony",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/harlan-coben/bez-skrupulow/czlowiek-ewoluowal-miliony",
      "text": "Człowiek ewoluował miliony lat, żeby wyjść z lasu. Po co więc do niego wracać?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Harlan Coben",
        "slug": "harlan-coben",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/harlan-coben"
      },
      "book": {
        "title": "Bez skrupułów",
        "slug": "bez-skrupulow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/harlan-coben/bez-skrupulow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "cywilizacja",
          "slug": "cywilizacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cywilizacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Harlan_Coben#Bez_skrupu%C5%82%C3%B3w_(1995)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:34"
    },
    {
      "id": "a2d4d59b-fdb0-49c2-bf82-9ff57fcdf5dc",
      "slug": "wieczny-recykling-mezczyzna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt/kiedy-bylem-dzielem-sztuki/wieczny-recykling-mezczyzna",
      "text": "Wieczny recykling: mężczyzna karmił kobietę, która karmiła piersią dziecko, które siusiało na trawę, którą skubała krowa, którą doił chłop, który sprzedawał mleko mężczyźnie, który karmił żonę. Gdy już to zrozumieliśmy, mieliśmy wpadać w zachwyt.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Éric-Emmanuel Schmitt",
        "slug": "eric-emmanuel-schmitt",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt"
      },
      "book": {
        "title": "Kiedy byłem dziełem sztuki",
        "slug": "kiedy-bylem-dzielem-sztuki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt/kiedy-bylem-dzielem-sztuki"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kiedy_by%C5%82em_dzie%C5%82em_sztuki",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:19"
    },
    {
      "id": "bf323adc-459d-4759-a7f5-779a58283795",
      "slug": "wycieczki-powiedzial-pucek",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joanna-chmielewska/pafnucy-opowiesci-o-dobrym-niedzwiedziu-tom-2/wycieczki-powiedzial-pucek",
      "text": "Wycieczki – powiedział Pucek – to są takie strasznie wielkie stada ludzi, które przyjeżdżają do lasu i pchają się wszędzie, depczą wszystko, wyrywają i łamią. Ryczą, wrzeszczą i zostawiają po sobie tyle śmieci, że tego nawet nie można sobie wyobrazić. Wycieczka – oznacza nieszczęście.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Joanna Chmielewska",
        "slug": "joanna-chmielewska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joanna-chmielewska"
      },
      "book": {
        "title": "Pafnucy. Opowieści o dobrym niedźwiedziu. Tom 2",
        "slug": "pafnucy-opowiesci-o-dobrym-niedzwiedziu-tom-2",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joanna-chmielewska/pafnucy-opowiesci-o-dobrym-niedzwiedziu-tom-2"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "ekologia",
          "slug": "ekologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ekologia"
        },
        {
          "name": "turystyka",
          "slug": "turystyka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/turystyka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Joanna_Chmielewska#Pafnucy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:43"
    },
    {
      "id": "e9b29c3c-256e-4553-92ff-85b07cc0d777",
      "slug": "jezeli-porownamy-amerykanski",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-nowak/rowerem-i-pieszo-przez-czarny-lad/jezeli-porownamy-amerykanski",
      "text": "Jeżeli porównamy amerykański drapacz chmur z takim na przykład mrówczym grzybkiem, to czymże jest technika budownictwa XX wieku? Ta technika, od której w głowach nam się przewraca i która taka dumą nas napawa, że zdaje się nam: Bóg to my.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kazimierz Nowak",
        "slug": "kazimierz-nowak",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-nowak"
      },
      "book": {
        "title": "Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd",
        "slug": "rowerem-i-pieszo-przez-czarny-lad",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-nowak/rowerem-i-pieszo-przez-czarny-lad"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "pycha",
          "slug": "pycha",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pycha"
        },
        {
          "name": "technologia",
          "slug": "technologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/technologia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Rowerem_i_pieszo_przez_Czarny_L%C4%85d",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:27"
    },
    {
      "id": "95d04915-3ed8-499f-bf7b-e8692e5199a3",
      "slug": "mimo-wszystko-jednak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-nowak/rowerem-i-pieszo-przez-czarny-lad/mimo-wszystko-jednak",
      "text": "Mimo wszystko jednak, gdy w taką noc myślę o Europie dalekiej, tęskno najwyżej za rodziną. Dziwne to może, ale dla miłośnika przyrody nie straszna wcale groza Afryki – przeciwnie! Wrażenie wolności upaja. Jestem przecież królem tego pustkowia!",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kazimierz Nowak",
        "slug": "kazimierz-nowak",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-nowak"
      },
      "book": {
        "title": "Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd",
        "slug": "rowerem-i-pieszo-przez-czarny-lad",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-nowak/rowerem-i-pieszo-przez-czarny-lad"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "rodzina",
          "slug": "rodzina",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rodzina"
        },
        {
          "name": "tęsknota",
          "slug": "tesknota",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tesknota"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Rowerem_i_pieszo_przez_Czarny_L%C4%85d",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:27"
    },
    {
      "id": "67571adf-09cf-43a6-ba82-19797515493b",
      "slug": "przed-oczyma-wloczegi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-nowak/rowerem-i-pieszo-przez-czarny-lad/przed-oczyma-wloczegi",
      "text": "Przed oczyma włóczęgi defiluje w całej swej okazałości dziw Stworzenia! Dziw niepojęty, który zachwytem napawa duszę. Nie czuje się pustki, samotności ani tego trudu, który potem obficie zrasza skronie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kazimierz Nowak",
        "slug": "kazimierz-nowak",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-nowak"
      },
      "book": {
        "title": "Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd",
        "slug": "rowerem-i-pieszo-przez-czarny-lad",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-nowak/rowerem-i-pieszo-przez-czarny-lad"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "podróże",
          "slug": "podroze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/podroze"
        },
        {
          "name": "zdumienie",
          "slug": "zdumienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zdumienie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Rowerem_i_pieszo_przez_Czarny_L%C4%85d",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:27"
    },
    {
      "id": "35a78588-22df-4825-9b77-5e316e9450e1",
      "slug": "w-noc-taka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-nowak/rowerem-i-pieszo-przez-czarny-lad/w-noc-taka",
      "text": "W noc taką ma się wrażenie, że z niebios zstąpił Bóg, że jest gdzieś bardzo blisko, a światłość Jego niepojętej Istoty tajemnym blaskiem napaja pustkowie. Stworzenia jego, począwszy od martwych zda się głazów, poprzez całą florę i faunę, nucą wyczuwalnie jedynie przez koczownika tych zapomnianych przez ludzkość ziem hymn przepotężny, którym uwielbić chcą jego wielkość...",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kazimierz Nowak",
        "slug": "kazimierz-nowak",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-nowak"
      },
      "book": {
        "title": "Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd",
        "slug": "rowerem-i-pieszo-przez-czarny-lad",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-nowak/rowerem-i-pieszo-przez-czarny-lad"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "noc",
          "slug": "noc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/noc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Rowerem_i_pieszo_przez_Czarny_L%C4%85d",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:27"
    },
    {
      "id": "0c8c0e19-eb78-433e-9f16-e66739ce8758",
      "slug": "rzeka-jak-wszystko",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hanna-kowalewska/julita-i-hustawki/rzeka-jak-wszystko",
      "text": "Rzeka – jak wszystko w kapitalizmie, musi być podporządkowana zasadom rynkowym. Ujęcie jej w proste koryto, pogłębienie, zbudowanie tam i portów, wszystko to ma zadanie doprowadzić, by rzeka płynęła wartko jak strumień pieniędzy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Hanna Kowalewska",
        "slug": "hanna-kowalewska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hanna-kowalewska"
      },
      "book": {
        "title": "Julita i huśtawki",
        "slug": "julita-i-hustawki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hanna-kowalewska/julita-i-hustawki"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pieniądze",
          "slug": "pieniadze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pieniadze"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "ekologia",
          "slug": "ekologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ekologia"
        },
        {
          "name": "kapitalizm",
          "slug": "kapitalizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kapitalizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Julita_i_hu%C5%9Btawki#R",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:24"
    },
    {
      "id": "51d9d9a9-93aa-4984-a4f0-f2bdb41094e2",
      "slug": "czasami-tylko-natura",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dean-koontz/twarz/czasami-tylko-natura",
      "text": "Czasami tylko natura wydaje się prawdziwa, podczas gdy wszystkie ludzkie dzieła i czyny wyglądają jak dekoracje i teatralne intrygi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Dean Koontz",
        "slug": "dean-koontz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dean-koontz"
      },
      "book": {
        "title": "Twarz",
        "slug": "twarz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dean-koontz/twarz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pozory",
          "slug": "pozory",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pozory"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Dean_Koontz#Twarz_(2003)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:22"
    },
    {
      "id": "a589dcab-b7e7-4a71-9f2f-02e8833e4979",
      "slug": "natura-jest-w-pewnym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami/kafka-nad-morzem/natura-jest-w-pewnym",
      "text": "Natura jest w pewnym sensie nienaturalna. Spokój jest w pewnym sensie onieśmielający. Żeby umieć zaakceptować tę sprzeczność, potrzeba przygotowania i doświadczenia. Dlatego na razie wracamy do miasta. Wracamy do społeczeństwa i ludzkich poczynań.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Haruki Murakami",
        "slug": "haruki-murakami",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami"
      },
      "book": {
        "title": "Kafka nad morzem",
        "slug": "kafka-nad-morzem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami/kafka-nad-morzem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "spokój",
          "slug": "spokoj",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spokoj"
        },
        {
          "name": "cywilizacja",
          "slug": "cywilizacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cywilizacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kafka_nad_morzem#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:05"
    },
    {
      "id": "bc54fde2-c435-4ae9-85a3-4026392d20d4",
      "slug": "dym-zywiol-magiczny",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-cejrowski/rio-anaconda-gringo-i-ostatni-szaman-plemienia-carapana/dym-zywiol-magiczny",
      "text": "Dym – żywioł magiczny. Jest dobry – i–zły. Osłania i maskuje, ale jednocześnie zdradza naszą obecność. Płoszy moskity, ale przyciąga drapieżniki. Jest zapowiedzią ogniska domowego, ciepła i bezpieczeństwa, ale także zwiastunem pożogi. Przedłuża żywotność mięsa, ale stanowi niebezpieczną materię, z której korzystają zmarli…",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wojciech Cejrowski",
        "slug": "wojciech-cejrowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-cejrowski"
      },
      "book": {
        "title": "Rio Anaconda. Gringo i ostatni szaman plemienia Carapana",
        "slug": "rio-anaconda-gringo-i-ostatni-szaman-plemienia-carapana",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-cejrowski/rio-anaconda-gringo-i-ostatni-szaman-plemienia-carapana"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "symbole",
          "slug": "symbole",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/symbole"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wojciech_Cejrowski#Rio_Anaconda",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:53"
    },
    {
      "id": "db5bb3f6-c452-4359-b784-071a9a24c1ae",
      "slug": "indianie-dostosowuja-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-cejrowski/gringo-wsrod-dzikich-plemion/indianie-dostosowuja-sie",
      "text": "Indianie dostosowują się, dostrajają do harmonii natury.\n\nBiali przestrajają otaczający świat tak, by grał w ich własnym rytmie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wojciech Cejrowski",
        "slug": "wojciech-cejrowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-cejrowski"
      },
      "book": {
        "title": "Gringo wśród dzikich plemion",
        "slug": "gringo-wsrod-dzikich-plemion",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-cejrowski/gringo-wsrod-dzikich-plemion"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "cywilizacja",
          "slug": "cywilizacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cywilizacja"
        },
        {
          "name": "rdzenni Amerykanie",
          "slug": "rdzenni-amerykanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rdzenni-amerykanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wojciech_Cejrowski#Gringo_w%C5%9Br%C3%B3d_dzikich_plemion",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:52"
    },
    {
      "id": "8556f3aa-908f-47ae-b51c-facac5207511",
      "slug": "przyrody-jest-w-tropikach",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-cejrowski/gringo-wsrod-dzikich-plemion/przyrody-jest-w-tropikach",
      "text": "Przyrody jest w tropikach tyle, że najczęściej trzeba się od niej odganiać albo przez nią przedzierać i wtedy nie ma już czasu na zachwyty. W tych warunkach to, co określa się jako „zbliżenie z naturą” polega zwykle na tym, że albo my przed nią uciekamy, albo ona przed nami.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wojciech Cejrowski",
        "slug": "wojciech-cejrowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-cejrowski"
      },
      "book": {
        "title": "Gringo wśród dzikich plemion",
        "slug": "gringo-wsrod-dzikich-plemion",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-cejrowski/gringo-wsrod-dzikich-plemion"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gringo_w%C5%9Br%C3%B3d_dzikich_plemion#P",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:52"
    },
    {
      "id": "034d4878-5050-484a-8ac2-d6887c5c9e7a",
      "slug": "dzungla-zabija-ludzi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-cejrowski/gringo-wsrod-dzikich-plemion/dzungla-zabija-ludzi",
      "text": "Dżungla zabija ludzi nieuważnych na tysiące sposobów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wojciech Cejrowski",
        "slug": "wojciech-cejrowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-cejrowski"
      },
      "book": {
        "title": "Gringo wśród dzikich plemion",
        "slug": "gringo-wsrod-dzikich-plemion",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-cejrowski/gringo-wsrod-dzikich-plemion"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "ostrożność",
          "slug": "ostroznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ostroznosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gringo_w%C5%9Br%C3%B3d_dzikich_plemion#D",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:52"
    },
    {
      "id": "14b31cfd-f372-4230-836f-4520d4542e2a",
      "slug": "koncepcje-musza-byc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arthur-conan-doyle/studium-w-szkarlacie/koncepcje-musza-byc",
      "text": "Koncepcje muszą być tak szerokie jak natura, jeżeli mają ją ogarnąć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Arthur Conan Doyle",
        "slug": "arthur-conan-doyle",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arthur-conan-doyle"
      },
      "book": {
        "title": "Studium w szkarłacie",
        "slug": "studium-w-szkarlacie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arthur-conan-doyle/studium-w-szkarlacie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "idee",
          "slug": "idee",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/idee"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Studium_w_szkar%C5%82acie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:49"
    },
    {
      "id": "e829eedd-f860-4172-b8b3-cfb58524e552",
      "slug": "byla-to-zlota",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-dolega-mostowicz/ostatnia-brygada/byla-to-zlota",
      "text": "Była to złota, dojrzałością pachnąca jesień. Najpiękniejsza z pór roku, zadumana pogodną zadumą zrozumienia i ciszy, wspaniała w mądrym uśmiechu do opadających z niej złotych i purpurowych liści, w uśmiechu do przemijającego porywu wiosennej młodości i rozkwitu lata. Najmądrzejsza z pór roku, zapatrzona w głębię tajemnic natury, spokojna, że znowu przyjdzie kwiecisty szych wiosny i znowu bujna radość lata, by przygotować jej odwieczny powrót, powrót ciężarnej nowym płodem jesieni, że znowu odda go światu, a sama, wolna już od trosk, zanurzy się w pogodzie rozmyślań.\n\nZ bladobłękitnego stropu znikły już dawno klucze żurawi. Odleciały stada ptactwa koczowniczego, a w wysokich koronach drzew wróble odbywały swe hałaśliwe wiece, jakby naradzając się, czy zostać, czy też pofrunąć w ślad za tamtymi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Tadeusz Dołęga-Mostowicz",
        "slug": "tadeusz-dolega-mostowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-dolega-mostowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Ostatnia brygada",
        "slug": "ostatnia-brygada",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-dolega-mostowicz/ostatnia-brygada"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przemijanie",
          "slug": "przemijanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemijanie"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ostatnia_brygada",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:37"
    },
    {
      "id": "bd8d672d-b048-4855-bf68-b12012e81a26",
      "slug": "byl-to-brzeg",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/lucy-maud-montgomery/wymarzony-dom-ani/byl-to-brzeg",
      "text": "Był to brzeg, któremu nieobce były tajniki burz szalonych i pogodnych nocy gwiaździstych. Na takich wybrzeżach panuje zawsze wielka samotność. Lasy nigdy nie znają takiej samotności. Wiecznie w nich coś szepcze i woła i pełne są wciąż radosnego życia... Ale morze to potężna dusza, nieustannie skarżąca się na jakąś wielką, nie dającą się utulić boleść, zamkniętą w nim po wieczne czasy. Nigdy nie będziemy w stanie zgłębić tej nieskończonej tajemnicy, możemy tylko wędrować z uczuciem głębokiej czci i oczarowania po jej wąskim skraju. Lasy przemawiają do nas tysiącem głosów; morze zna tylko jeden głos, potężny, urzekający naszą duszę swą wspaniałą harmonią. Lasy są ludzkie, natomiast morze zdaje się mieć w sobie coś z potęgi niebios.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Lucy Maud Montgomery",
        "slug": "lucy-maud-montgomery",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/lucy-maud-montgomery"
      },
      "book": {
        "title": "Wymarzony dom Ani",
        "slug": "wymarzony-dom-ani",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/lucy-maud-montgomery/wymarzony-dom-ani"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 79,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "samotność",
          "slug": "samotnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/samotnosc"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "morze",
          "slug": "morze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/morze"
        },
        {
          "name": "las",
          "slug": "las",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/las"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wymarzony_dom_Ani#Inne_cytaty",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:32"
    },
    {
      "id": "662c9813-1e10-4f72-931b-56e77ec718f4",
      "slug": "dziwne-to-jak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/lucy-maud-montgomery/wymarzony-dom-ani/dziwne-to-jak",
      "text": "Dziwne to, jak przyroda nas pilnuje i daje znać, że nas czas przychodzi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Lucy Maud Montgomery",
        "slug": "lucy-maud-montgomery",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/lucy-maud-montgomery"
      },
      "book": {
        "title": "Wymarzony dom Ani",
        "slug": "wymarzony-dom-ani",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/lucy-maud-montgomery/wymarzony-dom-ani"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 190,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przemijanie",
          "slug": "przemijanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemijanie"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wymarzony_dom_Ani#Kapitan_Jakub",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:32"
    },
    {
      "id": "81632d27-fb7f-4e05-87dc-c8aece642234",
      "slug": "ziemia-to-cos",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/christopher-paolini/najstarszy/ziemia-to-cos",
      "text": "Ziemia to coś niezwykłego. Dbaj o nią, a ona zadba o ciebie. O niewielu innych rzeczach można to rzec.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Christopher Paolini",
        "slug": "christopher-paolini",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/christopher-paolini"
      },
      "book": {
        "title": "Najstarszy",
        "slug": "najstarszy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/christopher-paolini/najstarszy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "troska",
          "slug": "troska",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/troska"
        },
        {
          "name": "ekologia",
          "slug": "ekologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ekologia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Najstarszy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:22"
    },
    {
      "id": "bf0bca50-58a1-408b-b01d-d3810327a817",
      "slug": "ziele-w-jarze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/boleslaw-lesmian/laka/ziele-w-jarze",
      "text": "Ziele w jarze, ziele!\n\nSkąd twoje wesele?\n\nNiech się wzmaga wiew i żar,\n\nNiech się wzmaga bóg i jar,\n\nI to wszystko, co jeszcze, prócz nich, stać się może!",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Bolesław Leśmian",
        "slug": "boleslaw-lesmian",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/boleslaw-lesmian"
      },
      "book": {
        "title": "Łąka",
        "slug": "laka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/boleslaw-lesmian/laka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "radość",
          "slug": "radosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/radosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/%C5%81%C4%85ka_(wiersze)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:18"
    },
    {
      "id": "d1fc6576-d9f0-4146-95e5-649ffa46c500",
      "slug": "nie-wiem-czy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-wyndham/kukulcze-jaja-z-midwich/nie-wiem-czy",
      "text": "Nie wiem, czy spłodzono kiedyś głupsze i bardziej fałszywe określenie, jak Matka Natura. Cywilizację wymyślono tylko dlatego, że Natura jest nielitościwa, nikczemna i niewiarygodnie okrutna. Każdy gatunek musi walczyć o przetrwanie przy użyciu odrażających, plugawych środków.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John Wyndham",
        "slug": "john-wyndham",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-wyndham"
      },
      "book": {
        "title": "Kukułcze jaja z Midwich",
        "slug": "kukulcze-jaja-z-midwich",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-wyndham/kukulcze-jaja-z-midwich"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "okrucieństwo",
          "slug": "okrucienstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/okrucienstwo"
        },
        {
          "name": "cywilizacja",
          "slug": "cywilizacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cywilizacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Wyndham#Kuku%C5%82cze_jaja_z_Midwich_(1957)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:17"
    },
    {
      "id": "2598b7f5-c6d9-4395-b9de-6db03e24749c",
      "slug": "naprawde-don-anselmo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/zielony-dom/naprawde-don-anselmo",
      "text": "– Naprawdę, don Anselmo? – mówi Dzikuska. – Pan też się tam urodził? Prawda, jaka ładna jest puszcza z tyloma drzewami i ptaszkami? Prawda, że tam ludzie są lepsi?\n\n– Ludzie wszędzie są tacy sami, dziewczyno – mówi harfista. – Ale prawda, że puszcza jest ładna. Ja już wszystko zapomniałem, tylko kolor pamiętam, dlatego pomalowałem harfę na zielono.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Zielony Dom",
        "slug": "zielony-dom",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/zielony-dom"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "pamięć",
          "slug": "pamiec",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pamiec"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Zielony_dom",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:00"
    },
    {
      "id": "9fcedbe8-5d6b-42a5-a239-cfc932a449e7",
      "slug": "prymitywna-madrosc-jaka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem/prymitywna-madrosc-jaka",
      "text": "Prymitywna mądrość, jaką posiadali Ariori, nie pozwalała się buntować, płakać ani protestować przeciwko tym siłom. Trzeba stawiać im czoło bezkonfliktowo, z jasnym umysłem, z rezygnacją, podobnie jak drzewo czy góra zachowuje się w obliczu burzy albo piasek na plaży wobec przypływu morza, który musi go zatopić.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Raj tuż za rogiem",
        "slug": "raj-tuz-za-rogiem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "mądrość",
          "slug": "madrosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/madrosc"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "akceptacja",
          "slug": "akceptacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/akceptacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Raj_tu%C5%BC_za_rogiem#P",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:57"
    },
    {
      "id": "4465908a-4c4e-49ce-aac3-193773a0555f",
      "slug": "tak-jak-nieraz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/marzenie-celta/tak-jak-nieraz",
      "text": "Tak jak nieraz nocą, tam, w Afryce, podczas pełni księżyca, pod niebem pełnym gwiazd, bez ani jednego powiewu wiatru, który poruszyłby drzewa, wśród cichego brzęczenia owadów. Wszystko było wówczas tak piękne i tak spokojne, że zawsze przychodziła mi do głowy myśl: Bóg istnieje. Jakże bym, widząc to, co widzę, mógł pomyśleć, że Go nie ma?. Ale kiedy indziej, ojcze, znacznie częściej, nie widzę Go, nie odpowiada mi, nie słucha mnie. A wtedy czuję się bardzo samotny. Teraz wciąż mi się to zdarza. Ale samotność bez Boga jest znacznie gorsza. Mówię sobie wtedy: Bóg nie słucha mnie i nigdy nie wysłucha. Umrę tak samotny, jak żyłem. Ta myśl dręczy mnie dniem i nocą, ojcze.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Marzenie Celta",
        "slug": "marzenie-celta",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/marzenie-celta"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "samotność",
          "slug": "samotnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/samotnosc"
        },
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "milczenie Boga",
          "slug": "milczenie-boga",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milczenie-boga"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Marzenie_Celta#T",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:54"
    },
    {
      "id": "5d1ce141-06d8-4c04-b3a4-003f3e8363c0",
      "slug": "rosliny-i-zwierzeta",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/lituma-w-andach/rosliny-i-zwierzeta",
      "text": "Rośliny i zwierzęta nigdy mnie nie zawiodły. A ludziom, dla odmiany, parę razy się zdarzyło.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Lituma w Andach",
        "slug": "lituma-w-andach",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/lituma-w-andach"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rozczarowanie",
          "slug": "rozczarowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rozczarowanie"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Lituma_w_Andach",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:51"
    },
    {
      "id": "1fd8ecf9-de69-49fc-8293-9f52dc975ace",
      "slug": "nasza-kultura-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/gawedziarz/nasza-kultura-jest",
      "text": "Nasza kultura jest za silna, zbyt agresywna. Czego dotknie, wszystko pożera. (…) Teraz już wiemy, jakie potworności kryją się za niesieniem postępu, za unowocześnianiem na siłę ludów prymitywnych. Po prostu ich zagłada. (…) W środowisku, w którym żyją, ich kultura całkowicie im wystarcza. A ponadto mają głęboką i wnikliwą wiedzę o tym wszystkim, o czym my już dawno zapomnieliśmy. Na przykład o związkach człowieka z naturą. Człowiek i drzewo, człowiek i ptak, człowiek i rzeka, człowiek i ziemia, człowiek i niebo. A także: człowiek i Bóg. O owej harmonii pomiędzy nimi a wszystkim, co ich otacza, nie mamy nawet pojęcia, bo zniszczyliśmy ją na zawsze",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Gawędziarz",
        "slug": "gawedziarz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/gawedziarz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "cywilizacja",
          "slug": "cywilizacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cywilizacja"
        },
        {
          "name": "kultura",
          "slug": "kultura",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kultura"
        },
        {
          "name": "kolonializm",
          "slug": "kolonializm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kolonializm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gaw%C4%99dziarz#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:48"
    },
    {
      "id": "0a029bc4-ca26-4b91-8822-58eeccdd4d9c",
      "slug": "zapoznal-go-pokrotce",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/gawedziarz/zapoznal-go-pokrotce",
      "text": "Zapoznał go pokrótce z filozofią, która pozwoliła plemieniu przeżyć do dziś. Rzeczą dla nich najważniejszą była pogoda ducha. Nigdy nie dać się utopić w łyżce wody ani w odmętach powodzi. Należy powstrzymać się przed uleganiem jakimkolwiek silnym namiętnościom, istnieje bowiem złowieszczy związek między duchem człowieka i duchami Natury, i każda gwałtowna zmiana w tym pierwszym prowadzi do katastrofy w przyrodzie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Gawędziarz",
        "slug": "gawedziarz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/gawedziarz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "spokój",
          "slug": "spokoj",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spokoj"
        },
        {
          "name": "umiar",
          "slug": "umiar",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/umiar"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gaw%C4%99dziarz#Z",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:48"
    },
    {
      "id": "00596989-b898-44a1-b034-8431d742618b",
      "slug": "jesli-cos-zlego",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/gawedziarz/jesli-cos-zlego",
      "text": "Jeśli coś złego dzieje się z ziemią, to dlatego, że ludzie już o niej zapominają, bo nie troszczą się o nią, jak należałoby się troszczyć. Czy ziemia może mówić tak jak my? Żeby powiedzieć to, co chce powiedzieć, musi coś zrobić. Zadrżeć, może. Nie zapominajcie o mnie, jakby mówiąc. Ja też żyję, mówiąc. Nie chcę, żeby mnie źle traktowano. I pewnie takie były jej żale, gdy zaczęła tańczyć. Być może wymęczyłem ją zanadto. Być może Biali Ojcowie nie są tymi, za których uchodzą, ale są kamagarinimi związanymi z Kientibakoroim, i radząc mi, żebym na stałe tu osiadł, chcieli ziemi wyrządzić zło.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Gawędziarz",
        "slug": "gawedziarz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/gawedziarz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "ekologia",
          "slug": "ekologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ekologia"
        },
        {
          "name": "mitologia",
          "slug": "mitologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mitologia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gaw%C4%99dziarz#J",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:48"
    },
    {
      "id": "237d22a0-23df-4a41-b8c8-0f3ba2f96c3b",
      "slug": "woda-nie-czeka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arthur-golden/wyznania-gejszy/woda-nie-czeka",
      "text": "Woda nie czeka. Zmienia kształt, opływa każdą przeszkodę i znajduje tajemne ujścia, których istnienia nikt nie podejrzewał… ot, choćby małą szparę w dachu lub w dnie pudełka. Bez wątpienia to najbardziej niestały ze wszystkich pięciu żywiołów. Może wypłukać ziemię, zgasić ogień, porwać z sobą i wchłonąć kawałek metalu. nawet drzewo, mimo że z natury najbliższe charakterem, nie przeżyje, choć trochę nie zasilane przez wodę.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Arthur Golden",
        "slug": "arthur-golden",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arthur-golden"
      },
      "book": {
        "title": "Wyznania Gejszy",
        "slug": "wyznania-gejszy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arthur-golden/wyznania-gejszy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zmiana",
          "slug": "zmiana",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmiana"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "woda",
          "slug": "woda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/woda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wyznania_gejszy#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:47"
    },
    {
      "id": "e5db8e7a-9ac9-44c8-a4c5-f585f1b25de9",
      "slug": "poranek-i-zmierzch",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/heban/poranek-i-zmierzch",
      "text": "Poranek i zmierzch – to najprzyjemniejsze godziny w Afryce. Słońce jeszcze nie pali albo już nie doskwiera – daje istnieć, daje żyć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ryszard Kapuściński",
        "slug": "ryszard-kapuscinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
      },
      "book": {
        "title": "Heban",
        "slug": "heban",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/heban"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "poranek",
          "slug": "poranek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/poranek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ryszard_Kapu%C5%9Bci%C5%84ski#Heban",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:42"
    },
    {
      "id": "176f48f9-d9c4-42c5-90f4-d574b5fd773c",
      "slug": "natura-to-cos",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/heban/natura-to-cos",
      "text": "Natura to coś takiego, czemu nie wolno się sprzeciwiać, próbować ją poprawiać czy robić coś, aby się od niej uniezależnić. Natura jest dana przez Boga, więc jest doskonała. Susze, upały, puste studnie i śmierć w drodze też są doskonałe. Bez nich człowiek nie odczułby potem prawdziwej rozkoszy deszczu, boskiego smaku wody i życiodajnej słodyczy mleka. Zwierzę nie umiałoby się cieszyć soczystą trawą, upajać zapachem łąki. Człowiek nie wiedziałby, co to takiego stanąć w strumieniu chłodnej, krystalicznej wody. Nawet nie przyszłoby mu do głowy, że to po prostu znaczy być w niebie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ryszard Kapuściński",
        "slug": "ryszard-kapuscinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
      },
      "book": {
        "title": "Heban",
        "slug": "heban",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/heban"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "doskonałość",
          "slug": "doskonalosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/doskonalosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Heban",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:42"
    },
    {
      "id": "4c9f6319-cfbc-44cb-9dfd-6d8bc345ab93",
      "slug": "caly-swiat-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/wielki-marsz/caly-swiat-jest",
      "text": "Cały świat jest Bogiem.(...) Maszerujemy po Panu, a tam pod lasem muchy łażą po Panu, zaiste muchy też są Panem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Wielki marsz",
        "slug": "wielki-marsz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/wielki-marsz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wielki_marsz",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:22"
    },
    {
      "id": "f8ae6375-e640-484d-8d98-d1737f20bf7d",
      "slug": "w-naturze-linie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/szkieletowa-zaloga/w-naturze-linie",
      "text": "W naturze linie proste nie istnieją; wynalazł je dopiero człowiek.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Szkieletowa załoga",
        "slug": "szkieletowa-zaloga",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/szkieletowa-zaloga"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Szkieletowa_za%C5%82oga#Mg%C5%82a",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:21"
    },
    {
      "id": "d12438d3-4ac4-4a2d-ba43-9e5ab992c8a6",
      "slug": "wiatr-moze-i-gwizdze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/szkieletowa-zaloga/wiatr-moze-i-gwizdze",
      "text": "Wiatr może i gwiżdże, ale nigdy nie śpiewa.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Szkieletowa załoga",
        "slug": "szkieletowa-zaloga",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/szkieletowa-zaloga"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Szkieletowa_za%C5%82oga#Ma%C5%82pa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:21"
    },
    {
      "id": "c20b868c-e60f-4ebf-aacd-3ff18cde5e55",
      "slug": "gory-wybaczaja-niewiele",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/lsnienie/gory-wybaczaja-niewiele",
      "text": "Góry wybaczają niewiele pomyłek.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Lśnienie",
        "slug": "lsnienie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/lsnienie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "błędy",
          "slug": "bledy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bledy"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stephen_King#L%C5%9Bnienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:17"
    },
    {
      "id": "1986c99a-ceaf-445b-adfe-c51d2f9d5809",
      "slug": "nie-tylko-wladalismy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/komorka/nie-tylko-wladalismy",
      "text": "Nie tylko władaliśmy Ziemią, ale mieliśmy poczucie winy gatunku, który zniszczył tyle innych na swej drodze do nirwany całodobowych kanałów informacyjnych i prażonego w mikrofalówce popcornu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Komórka",
        "slug": "komorka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/komorka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stephen_King#Kom%C3%B3rka",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:17"
    },
    {
      "id": "9822f6f9-f708-4518-9e43-ad49ce4e0044",
      "slug": "my-wychowani-na-mitologii",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/milan-kundera/nieznosna-lekkosc-bytu/my-wychowani-na-mitologii",
      "text": "My, wychowani na mitologii Starego testamentu, moglibyśmy powiedzieć, że idylla to obraz, w którym pozostało jakieś wspomnienie Raju. Życie w Raju nie przypominało biegu po prostej, który prowadzi nas w nieznane, nie było przygodą. Poruszało się w koło znanych przedmiotów. Jego monotonia nie była nudą, ale szczęściem. Dopóki człowiek żył na wsi, w przyrodzie, otoczony przez domowe zwierzęta, w objęciach pór roku i ich powtarzalności, pozostawał w nim wciąż przynajmniej odblask tej rajskiej idylli.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Milan Kundera",
        "slug": "milan-kundera",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/milan-kundera"
      },
      "book": {
        "title": "Nieznośna lekkość bytu",
        "slug": "nieznosna-lekkosc-bytu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/milan-kundera/nieznosna-lekkosc-bytu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "szczęście",
          "slug": "szczescie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szczescie"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Niezno%C5%9Bna_lekko%C5%9B%C4%87_bytu#Cz%C4%99%C5%9B%C4%87_VII_%E2%80%93_U%C5%9Bmiech_Karenina",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:43"
    },
    {
      "id": "a06cfb52-ce37-49c9-9e91-b1b80d050129",
      "slug": "strzelac-do-gniazd",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/katarzyna-grochola/a-nie-mowilam/strzelac-do-gniazd",
      "text": "Strzelać do gniazd to tak jak strzelać do naszych domów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Katarzyna Grochola",
        "slug": "katarzyna-grochola",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/katarzyna-grochola"
      },
      "book": {
        "title": "A nie mówiłam!",
        "slug": "a-nie-mowilam",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/katarzyna-grochola/a-nie-mowilam"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "ptaki",
          "slug": "ptaki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ptaki"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/A_nie_m%C3%B3wi%C5%82am!#Judyta",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:37"
    },
    {
      "id": "720e097b-fd12-4a2c-a656-462293169abb",
      "slug": "natura-jest-zawsze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-kepinski/autoportret-czlowieka/natura-jest-zawsze",
      "text": "Natura jest zawsze mądrzejsza od ludzkich pomysłów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Antoni Kępiński",
        "slug": "antoni-kepinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-kepinski"
      },
      "book": {
        "title": "Autoportret człowieka",
        "slug": "autoportret-czlowieka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-kepinski/autoportret-czlowieka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 14,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "mądrość",
          "slug": "madrosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/madrosc"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Antoni_K%C4%99pi%C5%84ski#Autoportret_cz%C5%82owieka._My%C5%9Bli,_aforyzmy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:35"
    },
    {
      "id": "c7eaf41f-83c4-4630-8e0b-aaf9f5fdabc2",
      "slug": "swiat-nigdy-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/batalista/swiat-nigdy-nie",
      "text": "Świat nigdy nie wiedział tak dużo o sobie samym i o swojej naturze, ale cała ta wiedza do niczego mu nie służy. Zawsze zdarzało się tsunami. (…) Człowiek używa zasłon dymnych i eufemizmów, żeby zaprzeczyć istnieniu prawa natury. I zanegować charakterystyczną dla siebie podłość. A każde przebudzenie kosztuje go dwieście ludzkich istnień w spadającym samolocie, albo dwieście tysięcy zabitych wskutek tsunami, albo milion – w wojnie domowej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Arturo Pérez-Reverte",
        "slug": "arturo-perez-reverte",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte"
      },
      "book": {
        "title": "Batalista",
        "slug": "batalista",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/batalista"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 173,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "wiedza",
          "slug": "wiedza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiedza"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Batalista",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:50"
    },
    {
      "id": "4c969c38-6afc-45c8-9299-fea573e62375",
      "slug": "kwiaty-rosna-niewzruszone",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/batalista/kwiaty-rosna-niewzruszone",
      "text": "Kwiaty rosną niewzruszone i pewne siebie. (…) Delikatność i kruchość to cechy ludzi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Arturo Pérez-Reverte",
        "slug": "arturo-perez-reverte",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte"
      },
      "book": {
        "title": "Batalista",
        "slug": "batalista",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/batalista"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 147,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Batalista",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:50"
    },
    {
      "id": "77603bc2-e47c-4220-9a88-08d813232034",
      "slug": "kiedy-ludzie-rozwiedli",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/batalista/kiedy-ludzie-rozwiedli",
      "text": "Kiedy ludzie rozwiedli się z naturą, utracili zdolność znajdowania pocieszenia w obliczu koszmaru, który czyha na każdego z nas. Im uważniej obserwujemy, tym mniej sensu widzimy we wszystkim i tym bardziej czujemy się bezbronni.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Arturo Pérez-Reverte",
        "slug": "arturo-perez-reverte",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte"
      },
      "book": {
        "title": "Batalista",
        "slug": "batalista",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/batalista"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 102,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sens życia",
          "slug": "sens-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sens-zycia"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Arturo_P%C3%A9rez-Reverte#Batalista",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:49"
    },
    {
      "id": "42a45869-1ac7-4ff9-b9a0-1378b5dfe483",
      "slug": "bardzo-trudno-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/batalista/bardzo-trudno-jest",
      "text": "Bardzo trudno jest się pogodzić z tym (…), że świat nie ma uczuć, że natura jest bezlitosna. Dawniej naukowcy uznawali wszechświat za zagadkę, którą można rozwiązać przy użyciu właściwego kodu, jakby był zapisem hieroglificznym pozostawionym przez Boga.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Arturo Pérez-Reverte",
        "slug": "arturo-perez-reverte",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte"
      },
      "book": {
        "title": "Batalista",
        "slug": "batalista",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/batalista"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 103,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "nauka",
          "slug": "nauka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nauka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Arturo_P%C3%A9rez-Reverte#Batalista",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:49"
    },
    {
      "id": "8069de84-35fc-43aa-9668-c871d07d4a99",
      "slug": "przyroda-jest-madra",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna/nieoswojone-ptaki/przyroda-jest-madra",
      "text": "Przyroda jest mądra, tylko – w niej się słowiki nie kojarzą z orłami ani nie owocują ananasy na jabłoniach.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Maria Rodziewiczówna",
        "slug": "maria-rodziewiczowna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna"
      },
      "book": {
        "title": "Nieoswojone ptaki",
        "slug": "nieoswojone-ptaki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna/nieoswojone-ptaki"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 153,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Maria_Rodziewicz%C3%B3wna#Nieoswojone_ptaki",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:44"
    },
    {
      "id": "725faaf2-857e-47f2-8315-0045cd2db5b2",
      "slug": "bo-natura-bezwiednie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna/ragnarok/bo-natura-bezwiednie",
      "text": "Bo natura, bezwiednie dla ludzi, życiem rządzi, tylko mało kto chce się nad tym zastanowić i zestawić.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Maria Rodziewiczówna",
        "slug": "maria-rodziewiczowna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna"
      },
      "book": {
        "title": "Ragnarök",
        "slug": "ragnarok",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna/ragnarok"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 27,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Maria_Rodziewicz%C3%B3wna#Ragnar%C3%B6k",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:44"
    },
    {
      "id": "2b9750b3-7a84-4113-b539-0e4a4d7b4cad",
      "slug": "natura-tworzy-czasem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna/jerychonka/natura-tworzy-czasem",
      "text": "Natura tworzy czasem dziwolągi, żeby jej nie posądzono, iż w pomysłach się wyczerpała.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Maria Rodziewiczówna",
        "slug": "maria-rodziewiczowna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna"
      },
      "book": {
        "title": "Jerychonka",
        "slug": "jerychonka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna/jerychonka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 84,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Maria_Rodziewicz%C3%B3wna#Jerychonka",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:41"
    },
    {
      "id": "1808252a-dc80-4979-b6c8-a5045dd87a61",
      "slug": "ale-wy-z-miasta",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna/czarny-chleb/ale-wy-z-miasta",
      "text": "Ale wy z miasta, to jakoś nie widzicie natury. Oczy wam wśród kamieni zgasły.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Maria Rodziewiczówna",
        "slug": "maria-rodziewiczowna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna"
      },
      "book": {
        "title": "Czarny chleb",
        "slug": "czarny-chleb",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna/czarny-chleb"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 49,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "miasta",
          "slug": "miasta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/miasta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Maria_Rodziewicz%C3%B3wna#Czarny_chleb._Opowiadania",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:40"
    },
    {
      "id": "272cb976-f268-409f-805d-9d7966d67209",
      "slug": "natura-ksztalci-ludzi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna/anima-vilis/natura-ksztalci-ludzi",
      "text": "Natura kształci ludzi i taki człowiek jest, jaka jego ziemia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Maria Rodziewiczówna",
        "slug": "maria-rodziewiczowna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna"
      },
      "book": {
        "title": "Anima vilis",
        "slug": "anima-vilis",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna/anima-vilis"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 90,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Maria_Rodziewicz%C3%B3wna#Anima_vilis",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:38"
    },
    {
      "id": "8e28e806-d9dc-43da-aff9-7f2dd217472f",
      "slug": "czesto-slysze-zdziwione",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andrzej-sapkowski/historia-i-fantastyka/czesto-slysze-zdziwione",
      "text": "Często słyszę zdziwione komentarze: „To ty na ryby chodzisz? Nie boisz się? Krzaki, kleszcze, komary, trotuarów nie ma, buty można sobie zniszczyć. Do lasu chodzisz?!!! Jeszcze się zgubisz! Grzyby zbierasz? Otrujesz się! Przecież kanię tak łatwo pomylić ze sromotnikiem”. Jak takich rzeczy słucham, to nie wiem, czy śmiać się, czy płakać, zwłaszcza jeśli mówi to mężczyzna. Wziąć kanię za muchomora jest równie łatwo jak krowę za kozę. Może komuś się mylą te dwa gatunki, ale mnie się to nie zdarza.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Andrzej Sapkowski",
        "slug": "andrzej-sapkowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andrzej-sapkowski"
      },
      "book": {
        "title": "Historia i fantastyka",
        "slug": "historia-i-fantastyka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andrzej-sapkowski/historia-i-fantastyka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 170,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Andrzej_Sapkowski#Historia_i_fantastyka",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:36"
    },
    {
      "id": "f0e06e47-a18d-4749-9c2f-8f9faf12f951",
      "slug": "coz-za-arogancja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/zwyciezca-jest-sam/coz-za-arogancja",
      "text": "Cóż za arogancja! Ta planeta jest, była i zawsze będzie silniejsza od nas. Nie możemy jej zniszczyć. Jeżeli przekroczymy pewną granicę, zmiecie nas ze swojej powierzchni, a sama będzie trwała dalej. Czemu nie zaczną się martwić, czy aby planeta nas nie zniszczy? Bo „ratowanie planety” daje poczucie siły, aktywności, szlachetności. Podczas gdy hasło „nie dajmy planecie się zniszczyć” rodzi poczucie niemocy, beznadziei, no i świadomość, jak niewiele znaczymy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Zwycięzca jest sam",
        "slug": "zwyciezca-jest-sam",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/zwyciezca-jest-sam"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "pycha",
          "slug": "pycha",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pycha"
        },
        {
          "name": "ekologia",
          "slug": "ekologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ekologia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Zwyci%C4%99zca_jest_sam#Hamid_Hussain",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:31"
    },
    {
      "id": "9fde194c-d10a-41fa-83bc-4fd1eded3144",
      "slug": "w-kamienie-na-dnie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/podrecznik-wojownika-swiatla/w-kamienie-na-dnie",
      "text": "W kamienie na dnie uderza woda. Wiatr trąca swobodnie trawę na zboczu. Bądź zatem jak trawa z kamienia na wodzie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Podręcznik wojownika światła",
        "slug": "podrecznik-wojownika-swiatla",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/podrecznik-wojownika-swiatla"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Podr%C4%99cznik_wojownika_%C5%9Bwiat%C5%82a",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:27"
    },
    {
      "id": "4c8f624a-ef31-40f2-845f-5b107c7c66b3",
      "slug": "chociaz-czasem-straszliwe",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym/chociaz-czasem-straszliwe",
      "text": "Chociaż czasem straszliwe trzęsienie ziemi albo niszczycielska burza rodzą we mnie przekonanie, że natura jest okrutna, zrozumiałem, że takie właśnie są zmienne koleje drogi zwanej losem. Natura również wędrowała w poszukiwaniu iluminacji.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Pielgrzym",
        "slug": "pielgrzym",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "los",
          "slug": "los",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/los"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pielgrzym_(powie%C5%9B%C4%87)#C",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:25"
    },
    {
      "id": "26af6f87-78ad-4e96-9160-5566931693b8",
      "slug": "padalo-a-deszcz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym/padalo-a-deszcz",
      "text": "Padało, a deszcz ożywiał ziemię. Ta woda miała powrócić do nieba, dopiero gdy wspomoże kiełkowanie ziarna, wzrost drzewa, kwitnienie kwiatu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Pielgrzym",
        "slug": "pielgrzym",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "deszcz",
          "slug": "deszcz",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/deszcz"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pielgrzym_(powie%C5%9B%C4%87)#P",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:25"
    },
    {
      "id": "15c8ffa7-331f-458a-ad9f-e2738174677e",
      "slug": "czlowiek-i-natura",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym/czlowiek-i-natura",
      "text": "Człowiek i natura mają podobne kaprysy. (…) Budujemy piękne mosty, aby suchą nogą przechodzić przez strumyczki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Pielgrzym",
        "slug": "pielgrzym",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pielgrzym_(powie%C5%9B%C4%87)#C",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:25"
    },
    {
      "id": "3f398435-8e47-4a00-911e-c87fa9fa0e66",
      "slug": "spojrz-tylko-na-te-gory",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/na-brzegu-rzeki-piedry-usiadlam-i-plakalam/spojrz-tylko-na-te-gory",
      "text": "Spójrz tylko na te góry. One nie muszą się modlić. Same są modlitwą do Boga. Znalazły swoje miejsce na ziemi i tu pozostaną. Były tu, nim człowiek ujrzał niebo, usłyszał grzmot pioruna i nim zadał sobie pytanie, kto to wszystko stworzył. Rodzimy się, cierpimy, umieramy, a góry stoją tam, gdzie stały. Bywają takie chwile, kiedy pytamy samych siebie, czy warto czynić jakikolwiek wysiłek. Dlaczego nie być jak te stare góry i nie pozostać na swoim miejscu?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Na brzegu rzeki Piedry usiadłam i płakałam",
        "slug": "na-brzegu-rzeki-piedry-usiadlam-i-plakalam",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/na-brzegu-rzeki-piedry-usiadlam-i-plakalam"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sens życia",
          "slug": "sens-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sens-zycia"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "modlitwa",
          "slug": "modlitwa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/modlitwa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Na_brzegu_rzeki_Piedry_usiad%C5%82am_i_p%C5%82aka%C5%82am#S",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:22"
    },
    {
      "id": "e97eb3c1-efdc-4b40-b555-b612764f0eb2",
      "slug": "swiat-przyrody-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/alchemik/swiat-przyrody-jest",
      "text": "Świat przyrody jest jedynie powielonym obrazem Raju. Sam fakt, że ten świat istnieje, jest dowodem na to, że istnieje też świat doskonalszy. Bóg go stworzył, aby za pośrednictwem rzeczy widzialnych ludzie mogli pojąć jego nauki duchowe i dojrzeć objawienia jego mądrości. To właśnie nazywam Działaniem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Alchemik",
        "slug": "alchemik",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/alchemik"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "duchowość",
          "slug": "duchowosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/duchowosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Alchemik#%C5%9A",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:11"
    },
    {
      "id": "4fa0e40d-36dc-461d-8cb3-5dfb81d1be11",
      "slug": "wszystko-co-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/alchemik/wszystko-co-jest",
      "text": "Wszystko co jest, posiada bowiem duszę, czy to kamień, czy roślina, czy zwierzę, czy nawet myśl. To, co znajduje się na ziemi i pod jej powierzchnią, ani przez chwilę nie przestaje się przeistaczać, bo ziemia jest również bytem żywym i posiada własną duszę. My stanowimy część tej duszy i rzadko zdajemy sobie sprawę z tego, że ona działa zawsze na naszą korzyść.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Alchemik",
        "slug": "alchemik",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/alchemik"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "dusza",
          "slug": "dusza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dusza"
        },
        {
          "name": "duchowość",
          "slug": "duchowosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/duchowosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Alchemik#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:11"
    },
    {
      "id": "ca28fd41-06de-4628-bd7c-24da370d5315",
      "slug": "przyroda-to-najwiekszy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-dukaj/lod/przyroda-to-najwiekszy",
      "text": "Przyroda to największy z zegarów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jacek Dukaj",
        "slug": "jacek-dukaj",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-dukaj"
      },
      "book": {
        "title": "Lód",
        "slug": "lod",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-dukaj/lod"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "czas",
          "slug": "czas",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czas"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/L%C3%B3d_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:59"
    },
    {
      "id": "cb3ae2ec-1c25-4dfe-93c3-7f741a5dc30a",
      "slug": "coz-zlego-uczynily",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ursula-k-le-guin/najdalszy-brzeg/coz-zlego-uczynily",
      "text": "Cóż złego uczyniły im te drzewa? Czy muszą karać trawę za własne winy? Ludzie, którzy pustoszą ziemię ogniem z powodu waśni z innymi są przecież barbarzyńcami.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ursula K. Le Guin",
        "slug": "ursula-k-le-guin",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ursula-k-le-guin"
      },
      "book": {
        "title": "Najdalszy brzeg",
        "slug": "najdalszy-brzeg",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ursula-k-le-guin/najdalszy-brzeg"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wojna",
          "slug": "wojna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "przemoc",
          "slug": "przemoc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemoc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ursula_K._Le_Guin#Najdalszy_brzeg",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:56"
    },
    {
      "id": "42711a86-db0d-44ab-8af3-bebacb94f773",
      "slug": "azotany-i-fosforany",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu/azotany-i-fosforany",
      "text": "Azotany i fosforany to nie ziemia, tak jak nie jest ziemią najdłuższe nawet włókno bawełny. A węgiel, sól, woda czy wapno to nie człowiek. Człowiek jest tym wszystkim, ale i czymś ponad to, a ziemia jest czymś więcej niż jej chemiczne składniki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John Steinbeck",
        "slug": "john-steinbeck",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck"
      },
      "book": {
        "title": "Grona gniewu",
        "slug": "grona-gniewu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Steinbeck#Grona_gniewu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:52"
    },
    {
      "id": "bb8211b4-613f-4d6e-b2b5-eb2e66b13157",
      "slug": "krolestwo-roslin-tak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/borys-pasternak/doktor-zywago/krolestwo-roslin-tak",
      "text": "Królestwo roślin tak łatwo sobie wyobrazić jako najbliższe sąsiedztwo królestwa śmierci. Tutaj, w ziemi, wśród cmentarnych drzew, wśród kiełkującego kwiecia, tkwi być może tajemnica przeobrażenia i zagadka życia, nad którym się głowimy. Powstałego z grobu Chrystusa Maria nie poznała i w pierwszej chwili wzięła go za idącego przez cmentarz ogrodnika („Ona, sądząc, że to ogrodnik…”).",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Borys Pasternak",
        "slug": "borys-pasternak",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/borys-pasternak"
      },
      "book": {
        "title": "Doktor Żywago",
        "slug": "doktor-zywago",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/borys-pasternak/doktor-zywago"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "tajemnica",
          "slug": "tajemnica",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tajemnica"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Doktor_%C5%BBywago#K",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:43"
    },
    {
      "id": "c98a8d37-e9e4-41e1-926e-7a2f6dabac97",
      "slug": "wiosna-jest-piekna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/khalil-gibran/polamane-skrzydla/wiosna-jest-piekna",
      "text": "Wiosna jest piękna wszędzie, ale w Syrii jest więcej niż piękna… Wiosna jest duchem Boga, który nierozpoznany przemierza pospiesznie ziemię. Gdy dotrze do Syrii, zwalnia i obraca się wstecz: obcuje z duchami królów i proroków unoszącymi się w przestworzach, śpiewa ze strumieniami salomonową Pieśń nad Pieśniami, powtarza z cedrami Libanu wspomnienia dawnej chwały.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Khalil Gibran",
        "slug": "khalil-gibran",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/khalil-gibran"
      },
      "book": {
        "title": "Połamane skrzydła",
        "slug": "polamane-skrzydla",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/khalil-gibran/polamane-skrzydla"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "piękno",
          "slug": "piekno",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/piekno"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "wiosna",
          "slug": "wiosna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiosna"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Khalil_Gibran#Po%C5%82amane_skrzyd%C5%82a_(1912)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:15"
    },
    {
      "id": "d0b0c71e-7d97-4c10-bf49-4353b73c2099",
      "slug": "duch-jest-diablem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/wilk-stepowy/duch-jest-diablem",
      "text": "Duch jest diabłem, a my jesteśmy jego nieszczęśliwymi dziećmi. Wypadliśmy z kręgu natury i jesteśmy zawieszeni w próżni.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Hermann Hesse",
        "slug": "hermann-hesse",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse"
      },
      "book": {
        "title": "Wilk stepowy",
        "slug": "wilk-stepowy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/wilk-stepowy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "duchowość",
          "slug": "duchowosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/duchowosc"
        },
        {
          "name": "wyobcowanie",
          "slug": "wyobcowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyobcowanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wilk_stepowy#D",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:13"
    },
    {
      "id": "33a32dd4-bba7-4a3b-89fc-af9d86526b50",
      "slug": "nie-lubie-kaktusow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zofia-nalkowska/granica/nie-lubie-kaktusow",
      "text": "– Nie lubię kaktusów – powiedziała [pani Cecylia] do pani Żanci, gdy już zasiadły przy stole. Ale pani Żancia lubiła kaktusy. Nigdy nie wiadomo, gdzie im wyrośnie liść i jak będzie wyglądał ani kiedy któremu przyjdzie do głowy zakwitnąć. Zawsze można po nich oczekiwać jakiejś niespodzianki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Zofia Nałkowska",
        "slug": "zofia-nalkowska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zofia-nalkowska"
      },
      "book": {
        "title": "Granica",
        "slug": "granica",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zofia-nalkowska/granica"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 167,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Granica_(powie%C5%9B%C4%87)#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:10"
    },
    {
      "id": "edc1a9cf-e431-4339-b826-6fd4c91d5345",
      "slug": "na-terytorium-natury",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/wyspa-dnia-poprzedniego/na-terytorium-natury",
      "text": "Na terytorium Natury człowiek odczuwa siebie w sposób bardzo złożony.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Umberto Eco",
        "slug": "umberto-eco",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco"
      },
      "book": {
        "title": "Wyspa dnia poprzedniego",
        "slug": "wyspa-dnia-poprzedniego",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/wyspa-dnia-poprzedniego"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "samopoznanie",
          "slug": "samopoznanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/samopoznanie"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wyspa_dnia_poprzedniego#Inne",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:07"
    },
    {
      "id": "518ddba9-bc47-4579-a486-f4f47a1ced82",
      "slug": "mozna-codziennie-rozkoszowac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/drugie-zapiski-na-pudelku-od-zapalek/mozna-codziennie-rozkoszowac",
      "text": "Można codziennie rozkoszować się zachodem słońca, chociaż wiadomo, jak ten spektakl się skończy, nie można natomiast przez całe życie wpatrywać się w Nike z Samotraki. Kiedy podoba się nam jakaś kobieta, możemy bez znużenia szukać jej, patrzeć na nią, myśleć o niej, a nawet – z Boża pomocą – mieć z nią stosunek seksualny; natomiast wystarczy nam wysłuchać od czasu do czasu piątej symfonii Beethovena, i wcale nie bylibyśmy zachwyceni, gdyby grano nam ją każdego ranka zaraz po przebudzeniu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Umberto Eco",
        "slug": "umberto-eco",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco"
      },
      "book": {
        "title": "Drugie zapiski na pudełku od zapałek",
        "slug": "drugie-zapiski-na-pudelku-od-zapalek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/umberto-eco/drugie-zapiski-na-pudelku-od-zapalek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 52,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "piękno",
          "slug": "piekno",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/piekno"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Drugie_zapiski_na_pude%C5%82ku_od_zapa%C5%82ek",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:04"
    },
    {
      "id": "6af0b9a4-fc8c-4eb0-8b5e-e8fb9629e3e4",
      "slug": "wy-ludzie-tak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/kapelusz-pelen-nieba/wy-ludzie-tak",
      "text": "Wy, ludzie, tak wspaniale potraficie ignorować rzeczywistość. Jesteście prawie ślepi i prawie głusi. Patrzycie na drzewo i widzicie… tylko drzewo, roślinę. Nie dostrzegacie jego historii, nie czujecie, jak płyną w nim soki, nie słyszycie wszystkich owadów, które żyją w pniu, nie znacie chemii jego liści, nie widzicie tysięcy odcieni zieleni, delikatnych ruchów zwracania się ku słońcu, prawie niedostrzegalnego rośnięcia…",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Kapelusz pełen nieba",
        "slug": "kapelusz-pelen-nieba",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/kapelusz-pelen-nieba"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "uwaga",
          "slug": "uwaga",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/uwaga"
        },
        {
          "name": "drzewa",
          "slug": "drzewa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/drzewa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Terry_Pratchett#Kapelusz_pe%C5%82en_nieba._Opowie%C5%9B%C4%87_ze_%C5%9Awiata_Dysku_(2004)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:02"
    },
    {
      "id": "562e61f7-a5cf-406e-ad5f-e6d1589c6278",
      "slug": "vimes-uwazal-ze-wszystko",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/lups/vimes-uwazal-ze-wszystko",
      "text": "Vimes uważał, że wszystko układa się zbyt gładko, ale natura już taka bywa. Niektóre zachody słońca są tak różowe, ze trudno o większe bezguście.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Łups!",
        "slug": "lups",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/lups"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "piękno",
          "slug": "piekno",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/piekno"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/%C5%81ups!",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:01"
    },
    {
      "id": "99273a3c-0dba-4ca8-bdb2-a33d945731b2",
      "slug": "ale-pijecie-ludzka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/carpe-jugulum/ale-pijecie-ludzka",
      "text": "– Ale pijecie ludzką krew? – zapytał.\n\n– Oczywiście. I czasem zabijamy ludzi, choć ostatnio bardzo rzadko. Co w tym tak naprawdę złego? Ofiara i drapieżnik, drapieżnik i ofiara. Owce powstały jako posiłek dla wilka, wilk jako środek przeciwdziałający nadmiernemu niszczeniu traw przez owce. Gdybyś, sire, obejrzał swoje zęby, przekonałbyś się, że powstały dla pewnej konkretnej diety, co więcej, całe ciało jest skonstruowane tak, by z niej korzystać. Tak samo jest z nami. Jestem przekonany, że orzechy i kapusta nie mają do Was pretensji. Drapieżnik i ofiara są tylko elementami wielkiego kręgu życia.\n\n– Fascynujące – przyznał Verence.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Carpe Jugulum",
        "slug": "carpe-jugulum",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/carpe-jugulum"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "moralność",
          "slug": "moralnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moralnosc"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "wampiry",
          "slug": "wampiry",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wampiry"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Carpe_jugulum",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:58"
    },
    {
      "id": "d5092eca-7383-4fd0-ae42-946dee6cfe45",
      "slug": "ludzie-zyja-w-swiecie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/ludzie-zyja-w-swiecie",
      "text": "Ludzie! Żyją w świecie, gdzie trawa wciąż jest zielona, gdzie codziennie wschodzi słońce, a kwiaty regularnie zmieniają się w owoce. A co im imponuje? Płaczące posągi. Zamiana wody w wino. Zwykły kwantowy efekt tunelowy, który i tak by się zdarzył, gdyby tylko ktoś zechciał poczekać parę zylionów lat. Jak gdyby zamiana słonecznego światła w wino, dokonywana przez winorośle, ich grona, czas i enzymy nie była tysiąc razy bardziej cudowna i nie zdarzała się stale...",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Pomniejsze bóstwa",
        "slug": "pomniejsze-bostwa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "cf51b292-0ec2-4661-ae09-73d195f8b75d",
      "slug": "same-martwe-odpadki",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/kosiarz/same-martwe-odpadki",
      "text": "Same martwe odpadki, a przecież w pewnym sensie żywe. I rosły na nich róże. Pierwszy prymus wytłumaczył Modowi, że róże rosły tak wysoko, ponieważ na tym polega cud istnienia. Jednak Modo osobiście uważał, że próbują jak najbardziej oddalić się od kompostu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Kosiarz",
        "slug": "kosiarz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/kosiarz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kosiarz",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:51"
    },
    {
      "id": "255ea0a1-6429-4c93-b8f4-1aa331ab5e65",
      "slug": "ludzie-z-miasta",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/kosiarz/ludzie-z-miasta",
      "text": "Ludzie z miasta, których jedyny kontakt z naturą ograniczał się do tego, że kiedyś swoim volvo przejechali owcę.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Kosiarz",
        "slug": "kosiarz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/kosiarz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "miasta",
          "slug": "miasta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/miasta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kosiarz",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:51"
    },
    {
      "id": "938c777e-1cc6-4fd3-b7ef-00006d390908",
      "slug": "natura-nie-znosi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/piramidy/natura-nie-znosi",
      "text": "Natura nie znosi zakłóceń wymiarowych, więc oddziela je sprawnie, żeby nie denerwowały ludzi. Natura, trzeba przyznać, nie znosi wielu rzeczy, w tym próżni, statków o nazwie „Marie Celeste” i kluczy dociskowych do wiertarek elektrycznych.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Piramidy",
        "slug": "piramidy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/piramidy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "absurd",
          "slug": "absurd",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/absurd"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Piramidy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:49"
    },
    {
      "id": "3e82a50f-c2a9-4140-bb37-2df44f466ef9",
      "slug": "jestem-optymista-jesli",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-konwicki/pamflet-na-siebie-rojsty/jestem-optymista-jesli",
      "text": "Jestem optymistą. Jeśli zabraknie nas na tej planecie, to z pewnością rozwinie się jakaś inna forma życia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Tadeusz Konwicki",
        "slug": "tadeusz-konwicki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-konwicki"
      },
      "book": {
        "title": "Pamflet na siebie. Rojsty",
        "slug": "pamflet-na-siebie-rojsty",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-konwicki/pamflet-na-siebie-rojsty"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "czarny humor",
          "slug": "czarny-humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czarny-humor"
        },
        {
          "name": "optymizm",
          "slug": "optymizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/optymizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pamflet_na_siebie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:45"
    },
    {
      "id": "f5a3526b-5a6b-4141-a022-873f5b989272",
      "slug": "lasy-litewskie-tak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/adam-mickiewicz/pan-tadeusz/lasy-litewskie-tak",
      "text": "[Lasy] litewskie, tak poważne i tak pełne krasy!\n\nCzeremchy, oplatane dzikich chmielów wieńcem,\n\nJarzębiny ze świeżym, pasterskim rumieńcem,\n\nLeszczyna, jak menada, z zielonemi berły,\n\nUbranemi jak w grona, w orzechowe perły;\n\nA niżej, dziatwa leśna: głóg w objęciu kalin,\n\nOżyna, czarne usta tuląca do malin.\n\nDrzewa i krzewy liśćmi wzięły się za ręce,\n\nJak do tańca stające panny i młodzieńce;\n\nWkoło pary małżonków. Stoi pośród grona\n\nPara, nad całą leśną gromadą wzniesiona\n\nWysmukłością kibici i barwy powabem:\n\nBrzoza, biała kochanka, z małżonkiem swym grabem.\n\nA dalej, jakby starce na dzieci i wnuki\n\nPatrzą, siedząc w milczeniu, tu sędziwe buki,\n\nTam matrony topole, i mchami brodaty\n\nDąb, włożywszy pięć wieków na swój kark garbaty,\n\nWspiera się, jak na grobów połamanych słupach,\n\nNa dębów, przodków swoich, skamieniałych trupach.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Adam Mickiewicz",
        "slug": "adam-mickiewicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/adam-mickiewicz"
      },
      "book": {
        "title": "Pan Tadeusz",
        "slug": "pan-tadeusz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/adam-mickiewicz/pan-tadeusz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "piękno",
          "slug": "piekno",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/piekno"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "las",
          "slug": "las",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/las"
        },
        {
          "name": "drzewa",
          "slug": "drzewa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/drzewa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pan_Tadeusz_(poemat)#L",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:23"
    },
    {
      "id": "f65e45f3-2c42-4d41-aa3f-ef736540dfef",
      "slug": "ktokolwiek-bedziesz-w-nowogrodzkiej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/adam-mickiewicz/ballady-i-romanse/ktokolwiek-bedziesz-w-nowogrodzkiej",
      "text": "Ktokolwiek będziesz w Nowogródzkiej stronie,\n\nDo Płużyn ciemnego boru\n\nWjechawszy, pomnij zatrzymać twe konie,\n\nByś się przypatrzył jezioru.\n\nŚwiteź tam jasne rozprzestrzenia łona,\n\nW wielkiego kształcie obwodu,\n\nGęstą po bokach puszczą oczerniona,\n\nA gładka jak szyba lodu.\n\nJeżeli nocną przybliżysz się dobą\n\nI zwrócisz ku wodom lice:\n\nGwiazdy nad tobą i gwiazdy pod tobą,\n\nI dwa obaczysz księżyce.\n\nNiepewny, czyli szklana z pod twej stopy\n\nPod niebo idzie równina,\n\nCzyli też niebo swoje szklane stropy\n\nAż do nóg twoich ugina;\n\nGdy oko brzegów przeciwnych nie sięga,\n\nDna nie odróżnia od szczytu:\n\nZdajesz się wisieć w środku niebokręga,\n\nW jakiejś otchłani błękitu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Adam Mickiewicz",
        "slug": "adam-mickiewicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/adam-mickiewicz"
      },
      "book": {
        "title": "Ballady i romanse",
        "slug": "ballady-i-romanse",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/adam-mickiewicz/ballady-i-romanse"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 87,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "piękno",
          "slug": "piekno",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/piekno"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "noc",
          "slug": "noc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/noc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ballady_i_romanse",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:21"
    },
    {
      "id": "8f792ad7-8a89-4da0-9223-4a8af6b3207a",
      "slug": "dlaczego-stawia-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-maria-remarque/trzej-towarzysze/dlaczego-stawia-sie",
      "text": "(...) dlaczego stawia się pomniki wszelkim możliwym ludziom... Dlaczego nie postawi się raz pomnika księżycowi albo kwitnącej śliwie?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Erich Maria Remarque",
        "slug": "erich-maria-remarque",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-maria-remarque"
      },
      "book": {
        "title": "Trzej towarzysze",
        "slug": "trzej-towarzysze",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-maria-remarque/trzej-towarzysze"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzej_towarzysze",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:21"
    },
    {
      "id": "4323b215-8e2c-4dc0-9d2d-5ca9d759b844",
      "slug": "technocywilizacyjna-dzialalnosc-czlowieka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem/okamgnienie/technocywilizacyjna-dzialalnosc-czlowieka",
      "text": "Technocywilizacyjna działalność człowieka coraz silniej, a nawet coraz groźniej wpływa na klimat planety.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Lem",
        "slug": "stanislaw-lem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem"
      },
      "book": {
        "title": "Okamgnienie",
        "slug": "okamgnienie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem/okamgnienie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 146,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Lem#Okamgnienie_(2000)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:14"
    },
    {
      "id": "4ab9d997-c0f0-4bd7-ad61-fe67445a9336",
      "slug": "mam-sporo-sentymentu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem/glos-pana/mam-sporo-sentymentu",
      "text": "Mam sporo sentymentu dla trawy, ponieważ dzięki niej istniejemy; dopiero po owej roślinnej rewolucji, która zazieleniła kontynenty, życie mogło się na nich usadowić swymi zwierzęcymi odmianami. Zresztą nie twierdzę, jakoby ów sentyment sprowadzał się tylko do ewolucyjnej refleksji.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Lem",
        "slug": "stanislaw-lem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem"
      },
      "book": {
        "title": "Głos Pana",
        "slug": "glos-pana",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem/glos-pana"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/G%C5%82os_Pana",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:12"
    },
    {
      "id": "a7926422-17b9-4c33-88d5-68c63143960d",
      "slug": "wiecie-czego-tu-najbardziej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem/eden/wiecie-czego-tu-najbardziej",
      "text": "Wiecie czego tu najbardziej brak? Trawy, zwykłej trawy. Nigdy nie przypuszczałem, że jest tak… potrzebna…",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Lem",
        "slug": "stanislaw-lem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem"
      },
      "book": {
        "title": "Eden",
        "slug": "eden",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-lem/eden"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Lem#Eden_(1959)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:11"
    },
    {
      "id": "e8b57fa2-2f64-443a-9dfc-49aeb622e432",
      "slug": "znam-takich-ktorzy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/edward-stachura/wszystko-jest-poezja-opowiesc-rzeka/znam-takich-ktorzy",
      "text": "Znam takich, którzy wysiadają na jakiejś stacji albo wprost wyskakują z pociągu (…), żeby wejść w krajobraz, który ich nagle olśnił. Żeby być w nim. Wtopić się weń. Być jedną linijką, jednym wersem w tym wierszu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Edward Stachura",
        "slug": "edward-stachura",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/edward-stachura"
      },
      "book": {
        "title": "Wszystko jest poezja. Opowieść-rzeka",
        "slug": "wszystko-jest-poezja-opowiesc-rzeka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/edward-stachura/wszystko-jest-poezja-opowiesc-rzeka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "poezja",
          "slug": "poezja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/poezja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wszystko_jest_poezja",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:46"
    },
    {
      "id": "716dfb97-c98b-4769-bda0-78c86046ce40",
      "slug": "bog-i-przyroda",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fiodor-dostojewski/biesy/bog-i-przyroda",
      "text": "Bóg i przyroda to jedno.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Fiodor Dostojewski",
        "slug": "fiodor-dostojewski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fiodor-dostojewski"
      },
      "book": {
        "title": "Biesy",
        "slug": "biesy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fiodor-dostojewski/biesy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Biesy#B",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:34"
    },
    {
      "id": "8239c876-ebcc-4c68-b3a5-f6508f32a067",
      "slug": "czyz-jednak-w-najwiekszej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fiodor-dostojewski/biesy/czyz-jednak-w-najwiekszej",
      "text": "Czyż jednak w największej nawet izolacji wolni jesteśmy od działania praw natury?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Fiodor Dostojewski",
        "slug": "fiodor-dostojewski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fiodor-dostojewski"
      },
      "book": {
        "title": "Biesy",
        "slug": "biesy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fiodor-dostojewski/biesy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Fiodor_Dostojewski#Biesy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:33"
    },
    {
      "id": "65eb7d4f-af57-47f1-94cb-a71ce2036e51",
      "slug": "wszystko-w-jakis",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ernest-hemingway/stary-czlowiek-i-morze/wszystko-w-jakis",
      "text": "Wszystko w jakiś sposób zabija wszystko inne.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ernest Hemingway",
        "slug": "ernest-hemingway",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ernest-hemingway"
      },
      "book": {
        "title": "Stary człowiek i morze",
        "slug": "stary-czlowiek-i-morze",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ernest-hemingway/stary-czlowiek-i-morze"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stary_cz%C5%82owiek_i_morze",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:33"
    },
    {
      "id": "91dea13d-3614-49ca-9881-1b5b1e47bea3",
      "slug": "wodo-nie-masz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoine-de-saint-exupery/ziemia-planeta-ludzi/wodo-nie-masz",
      "text": "Wodo, nie masz ani smaku, ani koloru, ani zapachu. Nie można ciebie opisać. Pije się ciebie, nie znając ciebie. Nie jesteś niezbędną do życia: jesteś samym życiem (…). Jesteś największym bogactwem, jakie istnieje na ziemi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Antoine de Saint-Exupéry",
        "slug": "antoine-de-saint-exupery",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoine-de-saint-exupery"
      },
      "book": {
        "title": "Ziemia, planeta ludzi",
        "slug": "ziemia-planeta-ludzi",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoine-de-saint-exupery/ziemia-planeta-ludzi"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "woda",
          "slug": "woda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/woda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ziemia,_planeta_ludzi",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:22"
    },
    {
      "id": "22dd7a8e-cfcb-4d6a-a1f2-46a72c4e2417",
      "slug": "jestestwo-wieczne-i-nieskonczone",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/baruch-spinoza/etyka/jestestwo-wieczne-i-nieskonczone",
      "text": "Jestestwo wieczne i nieskończone, które nazywamy Bogiem, czyli Naturą, działa z tą samą koniecznością, z jaką istnieje.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Baruch Spinoza",
        "slug": "baruch-spinoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/baruch-spinoza"
      },
      "book": {
        "title": "Etyka",
        "slug": "etyka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/baruch-spinoza/etyka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Baruch_Spinoza#Etyka",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:19"
    },
    {
      "id": "22e92796-d221-413d-8546-35d941a6497b",
      "slug": "kwiaty-sa-istotnie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anatole-france/zbrodnia-sylwestra-bonnard/kwiaty-sa-istotnie",
      "text": "Kwiaty są istotnie cudownymi stworzeniami.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Anatole France",
        "slug": "anatole-france",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anatole-france"
      },
      "book": {
        "title": "Zbrodnia Sylwestra Bonnard",
        "slug": "zbrodnia-sylwestra-bonnard",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anatole-france/zbrodnia-sylwestra-bonnard"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "kwiaty",
          "slug": "kwiaty",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kwiaty"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anatole_France#Zbrodnia_Sylwestra_Bonnard",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:16"
    },
    {
      "id": "bad90945-885d-4b06-833f-ea914941ad2c",
      "slug": "natura-jest-zawsze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/johann-wolfgang-von-goethe/refleksje-i-maksymy/natura-jest-zawsze",
      "text": "Natura jest zawsze Jehową. Jest tym, czym jest, czym była i czym będzie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Johann Wolfgang von Goethe",
        "slug": "johann-wolfgang-von-goethe",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/johann-wolfgang-von-goethe"
      },
      "book": {
        "title": "Refleksje i maksymy",
        "slug": "refleksje-i-maksymy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/johann-wolfgang-von-goethe/refleksje-i-maksymy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Refleksje_i_maksymy#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:02"
    },
    {
      "id": "4a0d7d4f-4799-4d09-8d8c-1834aa8743c3",
      "slug": "dobrze-ze-choc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wislawa-szymborska/sto-pociech/dobrze-ze-choc",
      "text": "Dobrze, że choć dopuszcza do scen tak zbytkownych,\n\njak dziobak mlekiem karmiący pisklęta.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wisława Szymborska",
        "slug": "wislawa-szymborska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wislawa-szymborska"
      },
      "book": {
        "title": "Sto pociech",
        "slug": "sto-pociech",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wislawa-szymborska/sto-pociech"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "ewolucja",
          "slug": "ewolucja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ewolucja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Sto_pociech",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:24"
    },
    {
      "id": "8df1ddb0-0bec-4f17-bd8f-156fb2752ed5",
      "slug": "gdyby-ktos-stanal",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wislawa-szymborska/dwukropek/gdyby-ktos-stanal",
      "text": "Gdyby ktoś stanął w oknie\n\ni popatrzył w niebo,\n\nmógłby ujrzeć już chmury\n\nprzywiane znad miejsca wypadku.\n\nWprawdzie porozrywane i porozrzucane,\n\nale to u nich na porządku dziennym.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wisława Szymborska",
        "slug": "wislawa-szymborska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wislawa-szymborska"
      },
      "book": {
        "title": "Dwukropek",
        "slug": "dwukropek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wislawa-szymborska/dwukropek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "obojętność",
          "slug": "obojetnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/obojetnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Dwukropek_(tom_wierszy)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:23"
    },
    {
      "id": "0d28b278-0d15-48f5-a976-13cb7d29f11f",
      "slug": "las-pod-pozorem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wislawa-szymborska/chwila/las-pod-pozorem",
      "text": "Las pod pozorem lasu na wieki wieków i amen,\n\na w górze ptaki w locie w roli ptaków w locie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wisława Szymborska",
        "slug": "wislawa-szymborska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wislawa-szymborska"
      },
      "book": {
        "title": "Chwila",
        "slug": "chwila",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wislawa-szymborska/chwila"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "autentyczność",
          "slug": "autentycznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/autentycznosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Chwila_(tom_poetycki)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:23"
    },
    {
      "id": "df70744f-8551-4600-8cc3-29109c687aaa",
      "slug": "wstyd-jest-piorunom",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/wstyd-jest-piorunom",
      "text": "Wstyd jest piorunom konać w piorunochronach.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "technologia",
          "slug": "technologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/technologia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:21"
    },
    {
      "id": "73913f2e-8375-4aa6-bbd2-109a812c6b61",
      "slug": "piorun-sam-sobie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/piorun-sam-sobie",
      "text": "Piorun sam sobie oświetla drogę.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "fizyka",
          "slug": "fizyka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fizyka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#P",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:18"
    },
    {
      "id": "9afd9a73-3147-4344-9a5f-8a135c8f3455",
      "slug": "byl-las-wrzos",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-sztaudynger/piorka/byl-las-wrzos",
      "text": "Był las, wrzos i mech,\n\nPowiedziała: „Niech”.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jan Sztaudynger",
        "slug": "jan-sztaudynger",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-sztaudynger"
      },
      "book": {
        "title": "Piórka",
        "slug": "piorka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-sztaudynger/piorka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 130,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "seks",
          "slug": "seks",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/seks"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pi%C3%B3rka#B",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:06"
    },
    {
      "id": "b448f025-85b3-4029-9cfd-5ee149cf4dac",
      "slug": "madrosc-przyrody-polega",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-kepinski/lek/madrosc-przyrody-polega",
      "text": "„Mądrość” przyrody polega na właściwym rozmieszczeniu sygnałów niebezpieczeństwa na współrzędnych czasu i przestrzeni.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Antoni Kępiński",
        "slug": "antoni-kepinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-kepinski"
      },
      "book": {
        "title": "Lęk",
        "slug": "lek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-kepinski/lek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "mądrość",
          "slug": "madrosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/madrosc"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-01T21:49:22"
    },
    {
      "id": "f743c36b-7bb5-4ca3-90cf-37c16cfb8711",
      "slug": "natura-jest-zawsze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-kepinski/lek/natura-jest-zawsze",
      "text": "Natura jest zawsze mądrzejsza od ludzkich pomysłów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Antoni Kępiński",
        "slug": "antoni-kepinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-kepinski"
      },
      "book": {
        "title": "Lęk",
        "slug": "lek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-kepinski/lek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "mądrość",
          "slug": "madrosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/madrosc"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-01T21:47:08"
    },
    {
      "id": "eae7cce8-8783-4d8d-aef3-de89f69b8905",
      "slug": "mowi-sie-ze-gdzie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wieslaw-mysliwski/kamien-na-kamieniu/mowi-sie-ze-gdzie",
      "text": "Mówi się, że gdzie człowiek się urodził, ziemia jego kołyską. I śmierć jakby się z powrotem do niej tylko położyła. I buja cię, buja, aż stajesz się znów nie narodzony, nie poczęty.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wiesław Myśliwski",
        "slug": "wieslaw-mysliwski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wieslaw-mysliwski"
      },
      "book": {
        "title": "Kamień na kamieniu",
        "slug": "kamien-na-kamieniu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wieslaw-mysliwski/kamien-na-kamieniu"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział IX Brama",
      "chapter_parent": null,
      "page": 490,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "narodziny",
          "slug": "narodziny",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/narodziny"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-24T19:10:12"
    },
    {
      "id": "193dc93e-c20e-4887-87be-a07d777e0aa8",
      "slug": "ze-wszystko-z-ziemi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wieslaw-mysliwski/kamien-na-kamieniu/ze-wszystko-z-ziemi",
      "text": "Że wszystko z ziemi pochodzi, a ziemia ma jeden smak we wszystkich rzeczach.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wiesław Myśliwski",
        "slug": "wieslaw-mysliwski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wieslaw-mysliwski"
      },
      "book": {
        "title": "Kamień na kamieniu",
        "slug": "kamien-na-kamieniu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wieslaw-mysliwski/kamien-na-kamieniu"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział VIII Chleb",
      "chapter_parent": null,
      "page": 403,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-23T21:09:00"
    },
    {
      "id": "b2daea97-55d4-44bc-8448-5ca8b19ac72e",
      "slug": "bo-nie-ma-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wieslaw-mysliwski/kamien-na-kamieniu/bo-nie-ma-sie",
      "text": "Bo nie ma się co tak od ziemi murem po śmierci odgradzać. Z ziemi człowiek żyje, to i wieczność swoją powinien ziemi oddać. Jej się też coś od człowieka należy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wiesław Myśliwski",
        "slug": "wieslaw-mysliwski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wieslaw-mysliwski"
      },
      "book": {
        "title": "Kamień na kamieniu",
        "slug": "kamien-na-kamieniu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wieslaw-mysliwski/kamien-na-kamieniu"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział I Cmentarz",
      "chapter_parent": null,
      "page": 26,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-23T19:41:08"
    },
    {
      "id": "d163530b-9667-44a7-90f9-0e7ab2e86580",
      "slug": "natura-i-pisanie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/virginia-woolf/orlando/natura-i-pisanie",
      "text": "Natura i pisanie zdają się żywić do siebie wrodzone anse; poznać je ze sobą, a rozszarpią się na strzępy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Virginia Woolf",
        "slug": "virginia-woolf",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/virginia-woolf"
      },
      "book": {
        "title": "Orlando",
        "slug": "orlando",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/virginia-woolf/orlando"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 12,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pisanie",
          "slug": "pisanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pisanie"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-21T19:43:19"
    },
    {
      "id": "dac51b07-b082-4c81-afca-74e0143e68eb",
      "slug": "zielen-w-naturze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/virginia-woolf/orlando/zielen-w-naturze",
      "text": "Zieleń w naturze to jedna sprawa, zieleń w poezji - inna.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Virginia Woolf",
        "slug": "virginia-woolf",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/virginia-woolf"
      },
      "book": {
        "title": "Orlando",
        "slug": "orlando",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/virginia-woolf/orlando"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 12,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "poezja",
          "slug": "poezja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/poezja"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-21T19:43:03"
    },
    {
      "id": "87cd51d2-d606-40e8-86b6-212994c0b00b",
      "slug": "ziemia-ma-skore",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche/tako-rzecze-zaratustra/ziemia-ma-skore",
      "text": "Ziemia [...] ma skórę; a skóra ta choruje. Jedna z tych chorób zwie się na przykład człowiekiem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Fryderyk Nietzsche",
        "slug": "fryderyk-nietzsche",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche"
      },
      "book": {
        "title": "Tako rzecze Zaratustra",
        "slug": "tako-rzecze-zaratustra",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche/tako-rzecze-zaratustra"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Część druga: O wielkich wydarzeniach",
      "chapter_parent": null,
      "page": 171,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "ekologia",
          "slug": "ekologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ekologia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-10T19:11:32"
    },
    {
      "id": "f1269360-76ba-47e0-93f9-20710eab2486",
      "slug": "godnie-beda-z-toba",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche/tako-rzecze-zaratustra/godnie-beda-z-toba",
      "text": "Godnie będą z tobą umiały milczeć las i skała.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Fryderyk Nietzsche",
        "slug": "fryderyk-nietzsche",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche"
      },
      "book": {
        "title": "Tako rzecze Zaratustra",
        "slug": "tako-rzecze-zaratustra",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche/tako-rzecze-zaratustra"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Mowy Zaratustry: O muchach na targowisku",
      "chapter_parent": null,
      "page": 66,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "milczenie",
          "slug": "milczenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milczenie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-09T21:54:02"
    },
    {
      "id": "2cf71ed7-c5ee-426f-904d-05c6bfcd6758",
      "slug": "zaklinam-was-bracia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche/tako-rzecze-zaratustra/zaklinam-was-bracia",
      "text": "Zaklinam was, bracia moi, dochowajcie wierności ziemi, a nie dawajcie wiary tym, którzy mówią wam o nieziemskich nadziejach! Truciciele to są, czy wiedzą o tym, czy nie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Fryderyk Nietzsche",
        "slug": "fryderyk-nietzsche",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche"
      },
      "book": {
        "title": "Tako rzecze Zaratustra",
        "slug": "tako-rzecze-zaratustra",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche/tako-rzecze-zaratustra"
      },
      "character": null,
      "chapter": "O nadczłowieku i ostatnim człowieku, 3.",
      "chapter_parent": null,
      "page": 13,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-09T18:55:44"
    },
    {
      "id": "c82feacc-b96a-45e0-8f09-66543ab62506",
      "slug": "srodowisko-przyrody-ma-swoje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-kepinski/rytm-zycia/srodowisko-przyrody-ma-swoje",
      "text": "Środowisko przyrody ma swoje zasadnicze rytmy, którym też człowiek podlega. Jest to rytm dnia i nocy – wysiłku życia i odpoczynku, ale też jasności i ciemności, rozumu i ślepych namiętności ekstazy – nurt apoliński i dionizyjski w kulturze.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Antoni Kępiński",
        "slug": "antoni-kepinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-kepinski"
      },
      "book": {
        "title": "Rytm życia",
        "slug": "rytm-zycia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-kepinski/rytm-zycia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-09T10:11:07"
    },
    {
      "id": "f9949881-65a6-4ad3-96a4-efa1d0ff47cf",
      "slug": "swiat-przyrody-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-kepinski/rytm-zycia/swiat-przyrody-jest",
      "text": "Świat przyrody jest światem silnych uczuć, świat techniczny jest bezuczuciowy, zimny.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Antoni Kępiński",
        "slug": "antoni-kepinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-kepinski"
      },
      "book": {
        "title": "Rytm życia",
        "slug": "rytm-zycia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/antoni-kepinski/rytm-zycia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-09T10:06:55"
    },
    {
      "id": "3c29d709-3d15-4fbd-a8a6-d5f8545b1445",
      "slug": "jacyz-mali-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arthur-conan-doyle/znak-czterech/jacyz-mali-sie",
      "text": "Jacyż mali się czujemy, i my, i nasze marne ambicyjki oraz dążenia, wobec żywiołowych sił Natury!",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Arthur Conan Doyle",
        "slug": "arthur-conan-doyle",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arthur-conan-doyle"
      },
      "book": {
        "title": "Znak czterech",
        "slug": "znak-czterech",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arthur-conan-doyle/znak-czterech"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział VII, Epizod z beczką",
      "chapter_parent": null,
      "page": 69,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "pokora",
          "slug": "pokora",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pokora"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-09T10:02:15"
    },
    {
      "id": "fc467044-e675-4554-be66-b3610a69a4df",
      "slug": "w-koncu-gdy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/agatha-christie/dwanascie-prac-herkulesa/w-koncu-gdy",
      "text": "W końcu gdy zawodzą wynalazki człowieka, można oprzeć się na siłach natury. Słońce zawsze jest na niebie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Agatha Christie",
        "slug": "agatha-christie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/agatha-christie"
      },
      "book": {
        "title": "Dwanaście prac Herkulesa",
        "slug": "dwanascie-prac-herkulesa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/agatha-christie/dwanascie-prac-herkulesa"
      },
      "character": "Herkules Poirot",
      "chapter": "Dzik z Erymatu",
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-04T21:51:41"
    },
    {
      "id": "39236fd8-1db6-4e4b-8909-c23caf594f24",
      "slug": "mozna-opierac-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jules-verne/20-000-mil-podmorskiej-zeglugi/mozna-opierac-sie",
      "text": "Można opierać się prawom ludzkim, ale nigdy - sprzeciwiać się przyrodzie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jules Verne",
        "slug": "jules-verne",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jules-verne"
      },
      "book": {
        "title": "20 000 mil podmorskiej żeglugi",
        "slug": "20-000-mil-podmorskiej-zeglugi",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jules-verne/20-000-mil-podmorskiej-zeglugi"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-04T06:19:39"
    },
    {
      "id": "08065e23-52dc-4657-a4a6-29c33aeab4db",
      "slug": "wszedzie-tam-gdzie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/peter-wohlleben/sekretne-zycie-drzew/wszedzie-tam-gdzie",
      "text": "Wszędzie tam, gdzie drzewa mogą rozwijać się zgodnie z wymogami i potrzebami swego gatunku, wyjątkowo dobrze spełniają funkcje, które w wielu ustawach dotyczących lasów stawiane są prawnie wyżej od produkcji drewna – a są to ochrona i wypoczynek.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Peter Wohlleben",
        "slug": "peter-wohlleben",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/peter-wohlleben"
      },
      "book": {
        "title": "Sekretne życie drzew",
        "slug": "sekretne-zycie-drzew",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/peter-wohlleben/sekretne-zycie-drzew"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Bioroboty?",
      "chapter_parent": null,
      "page": 245,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "las",
          "slug": "las",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/las"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T20:12:20"
    },
    {
      "id": "5025ee40-4990-49c9-9caf-701267f08eb1",
      "slug": "lasy-nie-sa-glownie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/peter-wohlleben/sekretne-zycie-drzew/lasy-nie-sa-glownie",
      "text": "Lasy nie są głównie fabrykami drewna i magazynami surowca, a jedynie przy okazji złożoną przestrzenią życiową dla tysięcy gatunków, jak to uważa dzisiaj leśna gospodarka planowa. Wręcz przeciwnie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Peter Wohlleben",
        "slug": "peter-wohlleben",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/peter-wohlleben"
      },
      "book": {
        "title": "Sekretne życie drzew",
        "slug": "sekretne-zycie-drzew",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/peter-wohlleben/sekretne-zycie-drzew"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Bioroboty?",
      "chapter_parent": null,
      "page": 245,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "las",
          "slug": "las",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/las"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T20:12:18"
    },
    {
      "id": "5cd29cf9-9111-45ba-883e-0f484c550ad3",
      "slug": "im-bardziej-nietknieta",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/peter-wohlleben/sekretne-zycie-drzew/im-bardziej-nietknieta",
      "text": "Im bardziej nietknięta jest leśna społeczność, im bardziej zrównoważony mikroklimat wśród drzew, tym trudniej zagnieździć się obcym najeźdźcom.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Peter Wohlleben",
        "slug": "peter-wohlleben",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/peter-wohlleben"
      },
      "book": {
        "title": "Sekretne życie drzew",
        "slug": "sekretne-zycie-drzew",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/peter-wohlleben/sekretne-zycie-drzew"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Nowi obywatele",
      "chapter_parent": null,
      "page": 220,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "las",
          "slug": "las",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/las"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T20:12:14"
    },
    {
      "id": "3241b178-44c0-42dd-9358-c0b208097c12",
      "slug": "natura-jest-surowa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/peter-wohlleben/sekretne-zycie-drzew/natura-jest-surowa",
      "text": "[...] natura jest surową nauczycielką. Kto nie uważa i się nie dostosuje, ten musi cierpieć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Peter Wohlleben",
        "slug": "peter-wohlleben",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/peter-wohlleben"
      },
      "book": {
        "title": "Sekretne życie drzew",
        "slug": "sekretne-zycie-drzew",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/peter-wohlleben/sekretne-zycie-drzew"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Leśna szkoła",
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T20:11:33"
    },
    {
      "id": "0c97eeb3-8189-4d9a-97e4-cae57e3817d0",
      "slug": "ksztalt-i-kolor",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/peter-wohlleben/sekretne-zycie-drzew/ksztalt-i-kolor",
      "text": "Kształt i kolor kwiatu są [...] sygnałem, czymś w rodzaju tablicy reklamowej, która wyraźnie odcina się od zielonej masy korony drzewa i wskazuje drogę do przekąski.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Peter Wohlleben",
        "slug": "peter-wohlleben",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/peter-wohlleben"
      },
      "book": {
        "title": "Sekretne życie drzew",
        "slug": "sekretne-zycie-drzew",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/peter-wohlleben/sekretne-zycie-drzew"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Język drzew",
      "chapter_parent": null,
      "page": 22,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T20:11:29"
    },
    {
      "id": "5e5621c5-50b2-4b59-ad1d-0639ed099f2e",
      "slug": "kto-podzielil-swiat",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych/kto-podzielil-swiat",
      "text": "Kto podzielił świat na bezużyteczne i pożyteczne, i jakim prawem? Czy oset nie ma prawa do życia albo Mysz, która zjada ziarno w magazynach, Pszczoły i Trutnie, chwasty i róże. Czyj to rozum odważył się na taki tupet, żeby sądzić, kto jest lepszy, a kto gorszy?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Olga Tokarczuk",
        "slug": "olga-tokarczuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk"
      },
      "book": {
        "title": "Prowadź swój pług przez kości umarłych",
        "slug": "prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "antropocentryzm",
          "slug": "antropocentryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/antropocentryzm"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:27:27"
    },
    {
      "id": "2ba7d81e-4f4c-4b5b-b578-200187702da8",
      "slug": "wyszlismy-z-domu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych/wyszlismy-z-domu",
      "text": "Wyszliśmy z domu i od razu ogarnęło nas to dobrze znane zimne i wilgotne powietrze, które nam każdej zimy przypomina, że świat nie został stworzony dla Człowieka, i przynajmniej przez pół roku okazuje nam, jak bardzo jest dla nas nieprzyjazny.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Olga Tokarczuk",
        "slug": "olga-tokarczuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk"
      },
      "book": {
        "title": "Prowadź swój pług przez kości umarłych",
        "slug": "prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prowadz-swoj-plug-przez-kosci-umarlych"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "antropocentryzm",
          "slug": "antropocentryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/antropocentryzm"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:20:01"
    },
    {
      "id": "75f85f13-ca8d-4667-9f0f-bd5f7749e6d0",
      "slug": "wystarczy-przyjrzec-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/alchemik/wystarczy-przyjrzec-sie",
      "text": "[...] wystarczy przyjrzeć się zwykłemu ziarenku piasku, a ujrzysz w nim wszystkie cuda stworzenia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Alchemik",
        "slug": "alchemik",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/alchemik"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "piękno",
          "slug": "piekno",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/piekno"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "uwaga",
          "slug": "uwaga",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/uwaga"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T10:35:27"
    },
    {
      "id": "5d28b3fb-b73f-4093-9e36-a6fdddf64381",
      "slug": "na-widok-nadciagajacych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/przebudzenie/na-widok-nadciagajacych",
      "text": "Na widok [...] nadciągających chmur burzowych człowiek czuje się bardzo mały, a kiedy dręczą cię zmartwienia albo wątpliwości, dobrze poczuć się małym.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Przebudzenie",
        "slug": "przebudzenie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/przebudzenie"
      },
      "character": "Charles Jacobs",
      "chapter": "III: Wypadek - Opowieść mojej mamy - Straszne Kazanie - Pożegnanie",
      "chapter_parent": null,
      "page": 91,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "pokora",
          "slug": "pokora",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pokora"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T10:18:19"
    },
    {
      "id": "6a0cb03e-1a5e-4655-8467-82c093677637",
      "slug": "uwazala-rosliny-za-istoty-doskonale-zeby-zyc-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/alicja-horn/wyleczeni/uwazala-rosliny-za-istoty-doskonale-zeby-zyc-nie",
      "text": "Uważała rośliny za istoty doskonałe. Żeby żyć, nie musiały nikogo krzywdzić, a energię czerpały ze słońca. Niemal perfekcyjni bretarianie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Alicja Horn",
        "slug": "alicja-horn",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/alicja-horn"
      },
      "book": {
        "title": "Wyleczeni",
        "slug": "wyleczeni",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/alicja-horn/wyleczeni"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział 14",
      "chapter_parent": null,
      "page": 213,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-03-29T17:34:10"
    }
  ]
}