{
  "type": "topic",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "name": "przyczyna i skutek",
  "slug": "przyczyna-i-skutek",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek",
  "heading": "Cytaty o przyczynie i skutku",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek.md",
  "quotes_count": 49,
  "authors_count": 43,
  "parent": {
    "name": "logika",
    "slug": "logika",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/logika",
    "heading": "Cytaty o logice"
  },
  "children": [],
  "quotes": [
    {
      "id": "1459b245-4529-4840-8ea3-d68a2fb35d92",
      "slug": "przeznaczeniem-rodu-ludzkiego",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-saramago/historia-oblezenia-lizbony/przeznaczeniem-rodu-ludzkiego",
      "text": "[...] przeznaczeniem rodu ludzkiego [...] jest wytrwałe oczekiwanie skutków i bezustanne poszukiwanie przyczyn [...].",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Saramago",
        "slug": "jose-saramago",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-saramago"
      },
      "book": {
        "title": "Historia oblężenia Lizbony",
        "slug": "historia-oblezenia-lizbony",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-saramago/historia-oblezenia-lizbony"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 119,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-10-06T07:06:11"
    },
    {
      "id": "fb9096e7-b5b1-4e84-8693-5dab15b60f9a",
      "slug": "a-gdy-ludzie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky/zdeterminowany-jak-nauka-tlumaczy-brak-wolnej-woli/a-gdy-ludzie",
      "text": "A gdy ludzie twierdzą, że twoje zachowanie cechuje się bezprzyczynowością, które nazywają „wolną wolą”, to (a) nie dostrzegli, lub też nie poznali, determinizmu czającego się pod powierzchnią i/lub (b) błędnie doszli do wniosku, że specyficzne aspekty wszechświata, które działają w sposób indeterministyczny, mogą wyjaśnić twój charakter, moralność i zachowanie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert M. Sapolsky",
        "slug": "robert-m-sapolsky",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky"
      },
      "book": {
        "title": "Zdeterminowany. Jak nauka tłumaczy brak wolnej woli",
        "slug": "zdeterminowany-jak-nauka-tlumaczy-brak-wolnej-woli",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky/zdeterminowany-jak-nauka-tlumaczy-brak-wolnej-woli"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 11,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolna wola",
          "slug": "wolna-wola",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolna-wola"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Sapolsky#Zdeterminowany._Jak_nauka_t%C5%82umaczy_brak_wolnej_woli",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:29"
    },
    {
      "id": "0f01a915-1a0f-4d0f-bac8-33e77f8383db",
      "slug": "cala-historia-nauki",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-hawking/krotka-historia-czasu/cala-historia-nauki",
      "text": "Cała historia nauki stanowi proces stopniowego docierania do zrozumienia, że zdarzenia nie dzieją się w dowolny sposób, lecz w zgodzie z pewnym porządkiem, który może, lecz nie musi, wywodzić się z boskiej inspiracji.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen Hawking",
        "slug": "stephen-hawking",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-hawking"
      },
      "book": {
        "title": "Krótka historia czasu",
        "slug": "krotka-historia-czasu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-hawking/krotka-historia-czasu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 196,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "nauka",
          "slug": "nauka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nauka"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kr%C3%B3tka_historia_czasu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:07"
    },
    {
      "id": "589a7829-97dd-454d-b7ae-a7b07d7eef7d",
      "slug": "porzadek-ktory-jakoby",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/susana-fortes/quattrocento/porzadek-ktory-jakoby",
      "text": "Porządek, który jakoby rządzi światem, jeśli w ogóle istnieje, nie odpowiada z góry nakreślonemu planowi, lecz splotowi powiązanych ze sobą przyczyn i odchyleń od pierwotnej koncepcji.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Susana Fortes",
        "slug": "susana-fortes",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/susana-fortes"
      },
      "book": {
        "title": "Quattrocento",
        "slug": "quattrocento",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/susana-fortes/quattrocento"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przypadek",
          "slug": "przypadek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przypadek"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Quattrocento#P",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:44"
    },
    {
      "id": "72780656-ba15-49e7-96aa-d4523590e445",
      "slug": "przez-wieksza-czesc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/lauren-oliver/7-razy-dzis/przez-wieksza-czesc",
      "text": "Przez większą część czasu – przez dziewięćdziesiąt dziewięć procent czasu – po prostu nie wiesz, jak i dlaczego nitki się ze sobą wiążą, i nie ma w tym niczego złego. Robisz coś dobrego, a zdarza się coś złego. Robisz coś złego, a wydarza się coś dobrego. Nic nie robisz, a wszystko wybucha.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Lauren Oliver",
        "slug": "lauren-oliver",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/lauren-oliver"
      },
      "book": {
        "title": "7 razy dziś",
        "slug": "7-razy-dzis",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/lauren-oliver/7-razy-dzis"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przypadek",
          "slug": "przypadek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przypadek"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/7_razy_dzi%C5%9B",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:19"
    },
    {
      "id": "508def6d-edb8-495a-bd4a-7558fc0f3394",
      "slug": "przypadki-zle-wygladaja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernhard-jaumann/godzina-szakala/przypadki-zle-wygladaja",
      "text": "Przypadki źle wyglądają, kiedy trzeba zrekonstruować historię z późniejszej perspektywy. Dlatego, że zna się już początek i zakończenie, i chciałoby się prostą drogą przejść od jednego do drugiego. Ale kiedy tkwi się w samym środku historii, koniec jest sprawą otwartą i możliwych jest wiele wersji zakończenia. W takiej sytuacji przypadki właściwie niczym się nie różnią od tak logicznych, jak by się później zdawało, związków przyczynowo-skutkowych. Wtedy są to tylko wydarzenia, które prowadzą nas krok dalej w ciemną przyszłość. Do końca, o którym nie mamy jeszcze bladego pojęcia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Bernhard Jaumann",
        "slug": "bernhard-jaumann",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernhard-jaumann"
      },
      "book": {
        "title": "Godzina szakala",
        "slug": "godzina-szakala",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernhard-jaumann/godzina-szakala"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 122,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyszłość",
          "slug": "przyszlosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyszlosc"
        },
        {
          "name": "przypadek",
          "slug": "przypadek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przypadek"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Bernhard_Jaumann#Godzina_szakala",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:14"
    },
    {
      "id": "1d6e4ad6-72d4-430e-87f0-9e659f05cf65",
      "slug": "nie-ma-czegos",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mons-kallentoft/jesienna-sonata/nie-ma-czegos",
      "text": "Nie ma czegoś takiego jak los, tylko zdarzenia, które są rezultatem świadomych działań.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mons Kallentoft",
        "slug": "mons-kallentoft",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mons-kallentoft"
      },
      "book": {
        "title": "Jesienna sonata",
        "slug": "jesienna-sonata",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mons-kallentoft/jesienna-sonata"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "los",
          "slug": "los",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/los"
        },
        {
          "name": "działanie",
          "slug": "dzialanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dzialanie"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mons_Kallentoft#Jesienna_sonata",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:57"
    },
    {
      "id": "c9408475-6a44-4edc-9260-40d3c82fd537",
      "slug": "ludzie-bez-przerwy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden/kroniki-ellie-wojna-sie-skonczyla-walka-wciaz-trwa/ludzie-bez-przerwy",
      "text": "Ludzie bez przerwy tak robią. Mówią, że nastolatki biorą narkotyki z nudów. Albo z powodu presji rówieśników. Albo dlatego, że, bo ja wiem, odbierają zakodowane wiadomości, czytając magazyn wspak czy coś w tym rodzaju. Podzielę się z wami odrobiną azjatyckiej mądrości: potrzeba wielu sznurków, żeby zrobić sieć na ryby. A jeśli jednego sznurka zabraknie, niczego nie złowisz.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John Marsden",
        "slug": "john-marsden",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden"
      },
      "book": {
        "title": "Kroniki Ellie. Wojna się skończyła, walka wciąż trwa",
        "slug": "kroniki-ellie-wojna-sie-skonczyla-walka-wciaz-trwa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden/kroniki-ellie-wojna-sie-skonczyla-walka-wciaz-trwa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "narkotyki",
          "slug": "narkotyki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/narkotyki"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Marsden#Kroniki_Ellie:_Wojna_si%C4%99_sko%C5%84czy%C5%82a,_walka_wci%C4%85%C5%BC_trwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:40"
    },
    {
      "id": "ca1a0dca-781b-45b6-8fb1-8f7615ac2b55",
      "slug": "w-zyciu-stale",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/federico-moccia/tylko-ciebie-chce/w-zyciu-stale",
      "text": "W życiu stale szukamy wytłumaczenia. Marnujemy czas, usiłując się dowiedzieć dlaczego. Ale czasami nie ma żadnego dlaczego. I jakkolwiek smutno by to brzmiało, do tego właśnie sprowadza się całe wytłumaczenie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Federico Moccia",
        "slug": "federico-moccia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/federico-moccia"
      },
      "book": {
        "title": "Tylko ciebie chcę",
        "slug": "tylko-ciebie-chce",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/federico-moccia/tylko-ciebie-chce"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sens życia",
          "slug": "sens-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sens-zycia"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Federico_Moccia#Tylko_ciebie_chc%C4%99",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:28"
    },
    {
      "id": "656531ec-5cc7-419f-95ed-79e406779ee0",
      "slug": "rzeczy-sie-koncza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/federico-moccia/wybacz-ale-bede-ci-mowila-skarbie/rzeczy-sie-koncza",
      "text": "Rzeczy się kończą, kiedy jest jakiś powód, żeby położyć im kres, jakaś ważna przyczyna.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Federico Moccia",
        "slug": "federico-moccia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/federico-moccia"
      },
      "book": {
        "title": "Wybacz, ale będę ci mówiła skarbie",
        "slug": "wybacz-ale-bede-ci-mowila-skarbie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/federico-moccia/wybacz-ale-bede-ci-mowila-skarbie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Federico_Moccia#Wybacz,_ale_b%C4%99d%C4%99_ci_m%C3%B3wi%C5%82a_skarbie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:28"
    },
    {
      "id": "dbaba5dc-bd09-4936-927c-b34e1b88d84a",
      "slug": "nasze-czyny-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-paul-evans/podarunek/nasze-czyny-nie",
      "text": "Nasze czyny nie są strzałami, które wypuszczone znikną gdzieś w kosmosie, są raczej bumerangami, które wrócą do nas prędzej czy później.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Richard Paul Evans",
        "slug": "richard-paul-evans",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-paul-evans"
      },
      "book": {
        "title": "Podarunek",
        "slug": "podarunek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-paul-evans/podarunek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "konsekwencje decyzji",
          "slug": "konsekwencje-decyzji",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konsekwencje-decyzji"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Richard_Paul_Evans#Podarunek_(2009)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:46"
    },
    {
      "id": "51895d7a-0df9-497a-b7da-412556d4567e",
      "slug": "ludzie-umieraja-poniewaz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jeff-abbott/zderzenie/ludzie-umieraja-poniewaz",
      "text": "Ludzie umierają, ponieważ nie potrafią połączyć początku z końcem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jeff Abbott",
        "slug": "jeff-abbott",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jeff-abbott"
      },
      "book": {
        "title": "Zderzenie",
        "slug": "zderzenie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jeff-abbott/zderzenie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jeff_Abbott#Zderzenie_(2008)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:33"
    },
    {
      "id": "c68fa48f-de23-44e2-8ad7-131f0d51e2b6",
      "slug": "historia-jest-niczym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ken-follett/filary-ziemi/historia-jest-niczym",
      "text": "Historia jest niczym opowieść, w której jedna sprawa prowadzi do drugiej, a świat nie jest ciągiem niepowiązanych ze sobą tajemnic, lecz ma swoją logikę, którą można poznać i pojąć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ken Follett",
        "slug": "ken-follett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ken-follett"
      },
      "book": {
        "title": "Filary Ziemi",
        "slug": "filary-ziemi",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ken-follett/filary-ziemi"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "logika",
          "slug": "logika",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/logika"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ken_Follett#Filary_ziemi_(1989)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:28"
    },
    {
      "id": "25fe586a-29d0-4b24-8058-69c246522551",
      "slug": "akcja-powoduje-reakcje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jodi-picoult/swiadectwo-prawdy/akcja-powoduje-reakcje",
      "text": "Akcja powoduje reakcję, o równej sile i przeciwnym zwrocie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jodi Picoult",
        "slug": "jodi-picoult",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jodi-picoult"
      },
      "book": {
        "title": "Świadectwo prawdy",
        "slug": "swiadectwo-prawdy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jodi-picoult/swiadectwo-prawdy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "fizyka",
          "slug": "fizyka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fizyka"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jodi_Picoult#%C5%9Awiadectwo_prawdy_(2000)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:18"
    },
    {
      "id": "9dfe76c2-4483-4d61-9256-646d6343af9e",
      "slug": "nigdy-nie-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/sarah-dessen/zamek-i-klucz/nigdy-nie-jest",
      "text": "Nigdy nie jest tak, że musi wydarzyć się coś wielkiego, żeby wszystko zmienić. Zwykle są to najdrobniejsze szczegóły, nieodwołalnie podgryzające równowagę wszechświata, gdy ty koncentrujesz się na szerszej wizji.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Sarah Dessen",
        "slug": "sarah-dessen",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/sarah-dessen"
      },
      "book": {
        "title": "Zamek i klucz",
        "slug": "zamek-i-klucz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/sarah-dessen/zamek-i-klucz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zmiana",
          "slug": "zmiana",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmiana"
        },
        {
          "name": "drobiazgi",
          "slug": "drobiazgi",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/drobiazgi"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Sarah_Dessen#Zamek_i_klucz",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:04"
    },
    {
      "id": "254fcdb5-bdf7-49d9-8736-9cc453ef24d2",
      "slug": "doswiadczenie-sklada-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/clive-barker/potepiencza-gra/doswiadczenie-sklada-sie",
      "text": "Doświadczenie składa się z nieskończonych dwuznaczności – motywów, uczuć, przyczyny i skutku (...).",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Clive Barker",
        "slug": "clive-barker",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/clive-barker"
      },
      "book": {
        "title": "Potępieńcza gra",
        "slug": "potepiencza-gra",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/clive-barker/potepiencza-gra"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "doświadczenie",
          "slug": "doswiadczenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/doswiadczenie"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Clive_Barker#Pot%C4%99pie%C5%84cza_gra",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:57:49"
    },
    {
      "id": "3d43a4c6-12ee-454a-b231-39eefe0ffdd7",
      "slug": "poniewaz-rosline-rozpoznaje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/giulio-leoni/krucjata-ciemnosci/poniewaz-rosline-rozpoznaje",
      "text": "Ponieważ roślinę rozpoznaje się dzięki korzeniom. To, co poprzedza, wyznacza los tego, co następuje.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Giulio Leoni",
        "slug": "giulio-leoni",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/giulio-leoni"
      },
      "book": {
        "title": "Krucjata ciemności",
        "slug": "krucjata-ciemnosci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/giulio-leoni/krucjata-ciemnosci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przeszłość",
          "slug": "przeszlosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przeszlosc"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Giulio_Leoni#Krucjata_ciemno%C5%9Bci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:57:11"
    },
    {
      "id": "343e5e39-3ffc-43ef-b9b7-63c01bdc6630",
      "slug": "moja-definicja-madrosci",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-kwasniewski/tluste-zycie/moja-definicja-madrosci",
      "text": "Moja definicja mądrości jest następująca: Mądrość, to znajomość przyczyn rzeczy. Można jeszcze dodać: przyczyn dla człowieka najważniejszych i ważnych. Skoro mamy przyczyny rzeczy, mamy podstawy wyciągać wnioski, jakie będą tej rzeczy skutki. Znać istotę rzeczy, jej przyczyny i prawidłowo przewidywać skutki – to jest prawdziwa mądrość.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jan Kwaśniewski",
        "slug": "jan-kwasniewski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-kwasniewski"
      },
      "book": {
        "title": "Tłuste życie",
        "slug": "tluste-zycie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-kwasniewski/tluste-zycie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 59,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "mądrość",
          "slug": "madrosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/madrosc"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jan_Kwa%C5%9Bniewski#T%C5%82uste_%C5%BCycie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:57:02"
    },
    {
      "id": "9156ee55-6b40-47b3-a97c-384faff982ba",
      "slug": "znaczace-konflikty-maja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-friedman/nastepne-100-lat-prognoza-na-xxi-wiek/znaczace-konflikty-maja",
      "text": "Znaczące konflikty mają swoje korzenie w zasadniczych realiach – i łatwo nie wygasają.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "George Friedman",
        "slug": "george-friedman",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-friedman"
      },
      "book": {
        "title": "Następne 100 lat. Prognoza na XXI wiek",
        "slug": "nastepne-100-lat-prognoza-na-xxi-wiek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-friedman/nastepne-100-lat-prognoza-na-xxi-wiek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 121,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wojna",
          "slug": "wojna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/George_Friedman#Nast%C4%99pne_100_lat._Prognoza_na_XXI_wiek",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:38"
    },
    {
      "id": "ad75739c-3df3-4b6b-a2f1-85c340a3d011",
      "slug": "w-swiecie-w-ktorym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/imre-kertesz/likwidacja/w-swiecie-w-ktorym",
      "text": "W świecie, w którym przyszło mi żyć, konsekwencje nie zawsze były wynikiem przyczyn, a przyczyny nie zawsze okazywały się właściwym punktem wyjścia: tak więc logika, w myśl której poprzez analizę skutków można dociec przyczyn, w tym świecie okazywała się błędna. Sądzę, że świat, w którym się znalazłem, w ogóle pozbawiony był logiki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Imre Kertész",
        "slug": "imre-kertesz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/imre-kertesz"
      },
      "book": {
        "title": "Likwidacja",
        "slug": "likwidacja",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/imre-kertesz/likwidacja"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "absurd",
          "slug": "absurd",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/absurd"
        },
        {
          "name": "logika",
          "slug": "logika",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/logika"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Imre_Kert%C3%A9sz#Likwidacja",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:23"
    },
    {
      "id": "8e21163c-e333-4c9a-aa28-78b8dfad1c24",
      "slug": "zazwyczaj-kiedy-porusza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henning-mankell/nim-nadejdzie-mroz/zazwyczaj-kiedy-porusza",
      "text": "Zazwyczaj kiedy porusza się jakieś małe, z pozoru nic nieznaczące kółko zębate, ono wprawia w ruch kolejne, coraz większe.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Henning Mankell",
        "slug": "henning-mankell",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henning-mankell"
      },
      "book": {
        "title": "Nim nadejdzie mróz",
        "slug": "nim-nadejdzie-mroz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henning-mankell/nim-nadejdzie-mroz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 173,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Nim_nadejdzie_mr%C3%B3z",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:48"
    },
    {
      "id": "5d61a4ba-e135-4ce8-9d2e-2dc06accab27",
      "slug": "czlowiek-wyobraza-sobie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marcel-proust/uwieziona/czlowiek-wyobraza-sobie",
      "text": "(…) człowiek wyobraża sobie przyszłość jako refleks teraźniejszości rzutowanej w pustą przestrzeń, gdy ona jest wynikiem – często bardzo bliskim – przyczyn przeważnie dla nas nieuchwytnych.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Marcel Proust",
        "slug": "marcel-proust",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marcel-proust"
      },
      "book": {
        "title": "Uwięziona",
        "slug": "uwieziona",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marcel-proust/uwieziona"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyszłość",
          "slug": "przyszlosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyszlosc"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/W_poszukiwaniu_straconego_czasu#Tom_V_%E2%80%93_Uwi%C4%99ziona",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:27"
    },
    {
      "id": "68a7a559-08d1-447f-9827-9695a1877235",
      "slug": "dostajemy-to-co-dajemy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ewa-klajman-gomolinska/nedznicy-podroz-miedzyplanetarna-dygresje-eseistyczne/dostajemy-to-co-dajemy",
      "text": "Dostajemy to, co dajemy. Każdy nasz uczynek ma bezpośredni zwrot do nadawcy, ale nie bezpośrednią drogą. Może stąd rozczarowania, że podziękowania są słabe albo żadne. Po uderzeniu w stół, odzywają się nożyce a nie stół.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ewa Klajman-Gomolińska",
        "slug": "ewa-klajman-gomolinska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ewa-klajman-gomolinska"
      },
      "book": {
        "title": "Nędznicy. Podróż międzyplanetarna. Dygresje eseistyczne",
        "slug": "nedznicy-podroz-miedzyplanetarna-dygresje-eseistyczne",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ewa-klajman-gomolinska/nedznicy-podroz-miedzyplanetarna-dygresje-eseistyczne"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wdzięczność",
          "slug": "wdziecznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wdziecznosc"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ewa_Klajman-Gomoli%C5%84ska#N%C4%99dznicy._Podr%C3%B3%C5%BC_mi%C4%99dzyplanetarna._Dygresje_eseistyczne",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:23"
    },
    {
      "id": "e99eb327-1b88-45cb-9f82-51e0edf94b65",
      "slug": "to-co-nastapilo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-scott-bakker/mrok-ktory-nas-poprzedza/to-co-nastapilo",
      "text": "To, co nastąpiło, określa to, co nastąpi.(...) Jeśli zrozumie się to, co nastąpiło, będzie się wiedzieć, co nastąpi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Richard Scott Bakker",
        "slug": "richard-scott-bakker",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-scott-bakker"
      },
      "book": {
        "title": "Mrok, który nas poprzedza",
        "slug": "mrok-ktory-nas-poprzedza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-scott-bakker/mrok-ktory-nas-poprzedza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przeszłość",
          "slug": "przeszlosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przeszlosc"
        },
        {
          "name": "przyszłość",
          "slug": "przyszlosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyszlosc"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mrok,_kt%C3%B3ry_nas_poprzedza#Prolog",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:14"
    },
    {
      "id": "b52e8989-28d0-440a-8b28-ee5fbfec1e33",
      "slug": "ale-potepic-mozna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-scott-bakker/mrok-ktory-nas-poprzedza/ale-potepic-mozna",
      "text": "Ale potępić można wszystko. Tak jak wszystkie rodowody mogą prowadzić do jakiegoś od dawna nieżyjącego króla, tak wszystkie czyny mogą prowadzić do potencjalnej katastrofy. Wystarczy tylko odpowiednio długo śledzić rozwidlenia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Richard Scott Bakker",
        "slug": "richard-scott-bakker",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-scott-bakker"
      },
      "book": {
        "title": "Mrok, który nas poprzedza",
        "slug": "mrok-ktory-nas-poprzedza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-scott-bakker/mrok-ktory-nas-poprzedza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ocenianie innych",
          "slug": "ocenianie-innych",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ocenianie-innych"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mrok,_kt%C3%B3ry_nas_poprzedza#Rozdzia%C5%82_2",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:14"
    },
    {
      "id": "1514d5c2-e35d-4c83-8373-fd9bd9449fd8",
      "slug": "historia-to-sekwencja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gao-xingjian/gora-duszy/historia-to-sekwencja",
      "text": "Historia to sekwencja przyczyny i skutku.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Gao Xingjian",
        "slug": "gao-xingjian",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gao-xingjian"
      },
      "book": {
        "title": "Góra duszy",
        "slug": "gora-duszy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gao-xingjian/gora-duszy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/G%C3%B3ra_duszy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:01"
    },
    {
      "id": "c5dc2fc9-f583-47a0-ba5c-0201a6b0399d",
      "slug": "kazdy-symptom-ma-swoja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/kazdy-symptom-ma-swoja",
      "text": "Każdy symptom ma swoja przyczynę, swoje źródło. Nawet koszmary są potrzebne, żeby maszyna mogła funkcjonować.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Carlos Somoza",
        "slug": "jose-carlos-somoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
      },
      "book": {
        "title": "Trzynasta dama",
        "slug": "trzynasta-dama",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sny",
          "slug": "sny",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sny"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "3af1cb8e-7eb8-4ea5-9de0-ed3136c861c5",
      "slug": "pajeczyna-przeznaczenia-byla",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/pajeczyna-przeznaczenia-byla",
      "text": "Pajęczyna przeznaczenia była jednak zawiła. Kiedy dotykało się jednej nici, inna, na przeciwległym krańcu, poruszała się natychmiast.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Carlos Somoza",
        "slug": "jose-carlos-somoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
      },
      "book": {
        "title": "Trzynasta dama",
        "slug": "trzynasta-dama",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "los",
          "slug": "los",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/los"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "d3e06145-a1e4-4a6d-855a-b2f6c765c4dd",
      "slug": "prawde-powiedziawszy-kazdy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/malgorzata-musierowicz/sprezyna/prawde-powiedziawszy-kazdy",
      "text": "Prawdę powiedziawszy, każdy jest sprężyną wydarzeń, chce czy nie chce (…).",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Małgorzata Musierowicz",
        "slug": "malgorzata-musierowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/malgorzata-musierowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Sprężyna",
        "slug": "sprezyna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/malgorzata-musierowicz/sprezyna"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 218,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "odpowiedzialność",
          "slug": "odpowiedzialnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odpowiedzialnosc"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ma%C5%82gorzata_Musierowicz#Spr%C4%99%C5%BCyna_(2008)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:07"
    },
    {
      "id": "cf379eeb-1eb2-4d79-8fc1-5acdcd309614",
      "slug": "nie-ma-kwiatow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-nienacki/wielki-las/nie-ma-kwiatow",
      "text": "Nie ma kwiatów bez kupy łajna, nie ma befsztyku bez zamordowanego wołu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Zbigniew Nienacki",
        "slug": "zbigniew-nienacki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-nienacki"
      },
      "book": {
        "title": "Wielki las",
        "slug": "wielki-las",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-nienacki/wielki-las"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cynizm",
          "slug": "cynizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cynizm"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wielki_las",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:05"
    },
    {
      "id": "bfdb7cd3-6ce0-4e35-adf1-8156b6641be9",
      "slug": "czlowiek-powinien-wiedziec",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/amy-tan/corka-nastawiacza-kosci/czlowiek-powinien-wiedziec",
      "text": "Człowiek powinien wiedzieć, jak coś się zaczęło. Początek prowadzi zwykle do określonego końca.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Amy Tan",
        "slug": "amy-tan",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/amy-tan"
      },
      "book": {
        "title": "Córka nastawiacza kości",
        "slug": "corka-nastawiacza-kosci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/amy-tan/corka-nastawiacza-kosci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Amy_Tan#C%C3%B3rka_nastawiacza_ko%C5%9Bci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:55"
    },
    {
      "id": "f064e8de-ce0a-4ef7-a370-a5fce7096c27",
      "slug": "ludzie-mysla-ze-wyjecie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami/kronika-ptaka-nakrecacza/ludzie-mysla-ze-wyjecie",
      "text": "Ludzie myślą, że wyjęcie z kuchenki gorącej zupy to naturalny rezultat włożenia jej tam i wciśnięcia guzika, ale ja uważam, że to jedynie przypuszczenie. Poczułabym chyba ulgę, gdybym kiedyś po włożeniu do kuchenki zupy i podgrzaniu wyjęła z niej zapiekankę z makaronem. Oczywiście zdziwiłabym się, ale ulgę też bym poczuła.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Haruki Murakami",
        "slug": "haruki-murakami",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami"
      },
      "book": {
        "title": "Kronika ptaka nakręcacza",
        "slug": "kronika-ptaka-nakrecacza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami/kronika-ptaka-nakrecacza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "absurd",
          "slug": "absurd",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/absurd"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        },
        {
          "name": "niespodzianki",
          "slug": "niespodzianki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niespodzianki"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kronika_ptaka_nakr%C4%99cacza",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:08"
    },
    {
      "id": "7eaa697a-f181-4997-9354-cfe19935fa4e",
      "slug": "nic-nie-rodzi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami/koniec-swiata-i-hard-boiled-wonderland/nic-nie-rodzi",
      "text": "Nic nie rodzi się z zera.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Haruki Murakami",
        "slug": "haruki-murakami",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami"
      },
      "book": {
        "title": "Koniec Świata i Hard-boiled Wonderland",
        "slug": "koniec-swiata-i-hard-boiled-wonderland",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami/koniec-swiata-i-hard-boiled-wonderland"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Koniec_%C5%9Bwiata_i_hard-boiled_wonderland",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:07"
    },
    {
      "id": "f2db1d2e-c601-403d-a70e-d7c71d46e261",
      "slug": "wielkie-rzeczy-tego",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/lucy-maud-montgomery/ania-z-zielonego-wzgorza/wielkie-rzeczy-tego",
      "text": "Wielkie rzeczy tego świata zawsze mają wpływ na rzeczy małe.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Lucy Maud Montgomery",
        "slug": "lucy-maud-montgomery",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/lucy-maud-montgomery"
      },
      "book": {
        "title": "Ania z Zielonego Wzgórza",
        "slug": "ania-z-zielonego-wzgorza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/lucy-maud-montgomery/ania-z-zielonego-wzgorza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "drobiazgi",
          "slug": "drobiazgi",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/drobiazgi"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ania_z_Zielonego_Wzg%C3%B3rza#Cytaty_w_innym_przek%C5%82adzie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:30"
    },
    {
      "id": "625e0778-cbbc-4bf1-957c-9467f91457c3",
      "slug": "nie-wiemy-ku-czemu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jostein-gaarder/maja/nie-wiemy-ku-czemu",
      "text": "Nie wiemy ku czemu zdążamy. Wiemy tylko, że wyruszyliśmy w długą podróż. Dopiero gdy znajdziemy się u kresu drogi, odnajdziemy przyczynę, dla której się w nią wyprawiliśmy, choć może się ona rozciągnąć na wiele pokoleń. W ten sposób zawsze znajdujemy się w stanie płodowym, wiele z tego, czego znaczenia nie dostrzegamy dzisiaj, objawi nam swój sens przy następnej krzyżówce. Nawet najdrobniejsze, pozbawione znaczenia wydarzenie może okazać się warunkiem koniecznym czegoś, co nastąpi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jostein Gaarder",
        "slug": "jostein-gaarder",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jostein-gaarder"
      },
      "book": {
        "title": "Maja",
        "slug": "maja",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jostein-gaarder/maja"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sens życia",
          "slug": "sens-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sens-zycia"
        },
        {
          "name": "drobiazgi",
          "slug": "drobiazgi",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/drobiazgi"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jostein_Gaarder#Maja",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:07"
    },
    {
      "id": "384c40d5-6557-46df-afc7-8fb84642328f",
      "slug": "nic-nie-dzieje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/gawedziarz/nic-nie-dzieje",
      "text": "Nic nie dzieje się ot, tak sobie tylko (…) Wszystko ma swoje wytłumaczenie, wszystko jest przyczyną i skutkiem czegoś. Być może. Więcej jest bożków i diabląt niż kropel wody w największym jeziorze i w rzece największej, mawiał. Są wszędzie i pośród wszystkiego. (…) Kto zna przyczyny i skutki, ten mądrość ma, być może.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Gawędziarz",
        "slug": "gawedziarz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/gawedziarz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "mądrość",
          "slug": "madrosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/madrosc"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gaw%C4%99dziarz#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:48"
    },
    {
      "id": "32fb1ac4-cf2e-492d-bf9c-37e92ecf01f7",
      "slug": "jeszcze-nie-trafilem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/gawedziarz/jeszcze-nie-trafilem",
      "text": "Jeszcze nie trafiłem na odpowiedź, skąd się wzięła moja twarz. To znaczy, że niektóre rzeczy nie mają pewnie swej przyczyny. Po prostu się zdarzają. (…) Tak, to prawda, nieznajomość przyczyny nie oznacza, że ona nie istnieje.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Gawędziarz",
        "slug": "gawedziarz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/gawedziarz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przypadek",
          "slug": "przypadek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przypadek"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gaw%C4%99dziarz#J",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:48"
    },
    {
      "id": "60293f25-d257-4b06-b079-11c2444a42e1",
      "slug": "przychodza-takie-momenty",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/cesarz/przychodza-takie-momenty",
      "text": "Przychodzą takie momenty, kiedy najmniejsze zdarzenie, ot, drobiazg zupełny, głupstwo byle jakie, wywoła rewolucję i rozpęta wojnę.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ryszard Kapuściński",
        "slug": "ryszard-kapuscinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
      },
      "book": {
        "title": "Cesarz",
        "slug": "cesarz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/cesarz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wojna",
          "slug": "wojna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
        },
        {
          "name": "rewolucja",
          "slug": "rewolucja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rewolucja"
        },
        {
          "name": "drobiazgi",
          "slug": "drobiazgi",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/drobiazgi"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ryszard_Kapu%C5%9Bci%C5%84ski#Cesarz",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:41"
    },
    {
      "id": "c63a7690-6631-4322-851f-a0d61a784d39",
      "slug": "wzial-litere-q-rzucil",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/douglas-adams/restauracja-na-koncu-wszechswiata-zycie-wszechswiat-i-cala-reszta/wzial-litere-q-rzucil",
      "text": "Wziął literę „Q”, rzucił ją w krzak ligustra i trafił w królika. Królik rzucił się przerażony do ucieczki i gnał, aż go złapał i pożarł lis. Lis zachłysnął się kością i zdechł nad brzegiem rzeki, która niedługo potem spłukała padlinę. W czasie najbliższych tygodni Ford Prefect próbował zapomnieć o dumie i zaprzyjaźnił się z dziewczyną, która na Golgafrincham pracowała w dziale kadr, i zupełnie nie mógł się pozbierać, kiedy dziewczyna nagle zmarła, ponieważ napiła się wody ze stawu, którą zatruła lisia padlina. Z tej historii, wynika morał, że nie należy rzucać litery „Q” w krzak ligustra. Niestety, bywają chwile, kiedy nie da się tego uniknąć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Douglas Adams",
        "slug": "douglas-adams",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/douglas-adams"
      },
      "book": {
        "title": "Restauracja na końcu wszechświata. Życie, wszechświat i cała reszta",
        "slug": "restauracja-na-koncu-wszechswiata-zycie-wszechswiat-i-cala-reszta",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/douglas-adams/restauracja-na-koncu-wszechswiata-zycie-wszechswiat-i-cala-reszta"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "absurd",
          "slug": "absurd",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/absurd"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Restauracja_na_ko%C5%84cu_wszech%C5%9Bwiata",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:39"
    },
    {
      "id": "c668c7f1-3534-4044-9595-d0930f3bfca8",
      "slug": "kazdy-najdrobniejszy-gest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym/kazdy-najdrobniejszy-gest",
      "text": "Każdy najdrobniejszy gest jednego człowieka znajduje odbicie w życiu innych.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Pielgrzym",
        "slug": "pielgrzym",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/pielgrzym"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "relacje międzyludzkie",
          "slug": "relacje-miedzyludzkie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/relacje-miedzyludzkie"
        },
        {
          "name": "drobiazgi",
          "slug": "drobiazgi",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/drobiazgi"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pielgrzym_(powie%C5%9B%C4%87)#K",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:25"
    },
    {
      "id": "4ac1db6d-87d3-4f47-bb6d-464f9fdc2340",
      "slug": "splot-faktow-petla",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/splot-faktow-petla",
      "text": "Splot faktów – pętla.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "los",
          "slug": "los",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/los"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#S",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:20"
    },
    {
      "id": "edb4b0ea-6f0a-48d3-b9f1-54161661313a",
      "slug": "nie-ma-malych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/sandor-marai/magia/nie-ma-malych",
      "text": "[...] nie ma małych i dużych zmian, każdy ludzki gest, także najdrobniejszy przejaw życia trzeba widzieć w kontekście całości, całego człowieka, całego mechanizmu. Wszystko się ze sobą wiąże, wzajemnie na siebie oddziałuje.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Sándor Márai",
        "slug": "sandor-marai",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/sandor-marai"
      },
      "book": {
        "title": "Magia",
        "slug": "magia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/sandor-marai/magia"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Powrót do domu, 4",
      "chapter_parent": null,
      "page": 176,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zmiana",
          "slug": "zmiana",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmiana"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-07T21:25:47"
    },
    {
      "id": "da5b4d26-b6ac-4397-86ad-094398b7e5e6",
      "slug": "konsekwencje-naszych-dzialan",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jk-rowling/harry-potter-i-wiezien-azkabanu/konsekwencje-naszych-dzialan",
      "text": "Konsekwencje naszych działań są zawsze tak złożone, tak różnorodne, czasem wręcz sprzeczne, że przewidywanie przyszłości jest naprawdę bardzo trudnym zajęciem...",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "J.K. Rowling",
        "slug": "jk-rowling",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jk-rowling"
      },
      "book": {
        "title": "Harry Potter i więzień Azkabanu",
        "slug": "harry-potter-i-wiezien-azkabanu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jk-rowling/harry-potter-i-wiezien-azkabanu"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział dwudziesty drugi, Znowu sowia poczta",
      "chapter_parent": null,
      "page": 442,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "decyzje",
          "slug": "decyzje",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/decyzje"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        },
        {
          "name": "przewidywanie przyszłości",
          "slug": "przewidywanie-przyszlosci",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przewidywanie-przyszlosci"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-23T19:39:16"
    },
    {
      "id": "7d98d7f3-51b1-43b7-8297-d392e4131770",
      "slug": "ale-czym-innym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche/tako-rzecze-zaratustra/ale-czym-innym",
      "text": "Ale czym innym są myśl, czyn i obraz czynu. Między nimi nie obraca się koło przyczyny.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Fryderyk Nietzsche",
        "slug": "fryderyk-nietzsche",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche"
      },
      "book": {
        "title": "Tako rzecze Zaratustra",
        "slug": "tako-rzecze-zaratustra",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche/tako-rzecze-zaratustra"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Mowy Zaratustry: O pobladłym przestępcy",
      "chapter_parent": null,
      "page": 47,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "myślenie",
          "slug": "myslenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/myslenie"
        },
        {
          "name": "działanie",
          "slug": "dzialanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dzialanie"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-09T18:59:39"
    },
    {
      "id": "203662d8-ef2d-46ad-a96f-19f28ea3cf20",
      "slug": "zycie-sklada-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/harlan-coben/ostatni-szczegol/zycie-sklada-sie",
      "text": "Życie składa się z fal. Zdaniem niektórych filozofów, wszystko, co robimy, zmienia świat. Nawet najprostsze czynności. Na przykład to, że wychodzisz z domu pięć minut później, jedziesz inną trasą do pracy, odmienia całe twoje dalsze życie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Harlan Coben",
        "slug": "harlan-coben",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/harlan-coben"
      },
      "book": {
        "title": "Ostatni szczegół",
        "slug": "ostatni-szczegol",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/harlan-coben/ostatni-szczegol"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział 9",
      "chapter_parent": null,
      "page": 94,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "los",
          "slug": "los",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/los"
        },
        {
          "name": "przypadek",
          "slug": "przypadek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przypadek"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-07T16:09:56"
    },
    {
      "id": "d355d6ab-77e3-4d24-8ffc-aee3b826784f",
      "slug": "myslenie-polega-wlasnie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/siddhartha/myslenie-polega-wlasnie",
      "text": "[...] myślenie polega właśnie [...] na dociekaniu przyczyn i jedynie w ten sposób wrażenia stają się wiedzą i nie giną, ale nabierają wagi i poczynają emanować tym, co się w nich zawiera.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Hermann Hesse",
        "slug": "hermann-hesse",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse"
      },
      "book": {
        "title": "Siddhartha",
        "slug": "siddhartha",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/siddhartha"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Przebudzenie",
      "chapter_parent": "Część pierwsza",
      "page": 46,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "myślenie",
          "slug": "myslenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/myslenie"
        },
        {
          "name": "wiedza",
          "slug": "wiedza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiedza"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T13:31:03"
    },
    {
      "id": "62ad5b4a-ddc6-46f3-8a7a-2e723fb8f3a2",
      "slug": "mozecie-to-nazwac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/buick-8/mozecie-to-nazwac",
      "text": "Możecie to nazwać zbiegiem okoliczności, ale ja jestem gliną i nie wierzę w zbiegi okoliczności, tylko w łańcuchy wydarzeń, które robią się coraz dłuższe i słabsze, aż przerwie je pech lub zwykła ludzka podłość.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Buick 8",
        "slug": "buick-8",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/buick-8"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "los",
          "slug": "los",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/los"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:42:26"
    },
    {
      "id": "38a02a0e-e0d1-4b25-9b68-d9cdea0afa2e",
      "slug": "zrozumiala-ze-wszystko",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/ee/zrozumiala-ze-wszystko",
      "text": "[...] zrozumiała, że wszystko, co się wydarza, łączy się ze sobą może chaotycznie, ale bez wyjątku.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Olga Tokarczuk",
        "slug": "olga-tokarczuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk"
      },
      "book": {
        "title": "E.E.",
        "slug": "ee",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/ee"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "chaos",
          "slug": "chaos",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chaos"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:38:23"
    },
    {
      "id": "fd446c35-b152-4a11-b079-96c5156ab314",
      "slug": "moze-przyczyny-maja-nature-pylu-pojedyncze-czastki-sa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/opowiadania-bizarne/moze-przyczyny-maja-nature-pylu-pojedyncze-czastki-sa",
      "text": "Może przyczyny mają naturę pyłu: pojedyncze cząstki są niezauważalne, lecz ich mnogość tworzy gęsty fatalistyczny tuman.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Olga Tokarczuk",
        "slug": "olga-tokarczuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk"
      },
      "book": {
        "title": "Opowiadania bizarne",
        "slug": "opowiadania-bizarne",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/opowiadania-bizarne"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Transfugium",
      "chapter_parent": null,
      "page": 137,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "los",
          "slug": "los",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/los"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-05-30T21:56:08"
    }
  ]
}