{
  "type": "topic",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "name": "przetrwanie",
  "slug": "przetrwanie",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie",
  "heading": "Cytaty o przetrwaniu",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie.md",
  "quotes_count": 99,
  "authors_count": 66,
  "parent": {
    "name": "życie",
    "slug": "zycie",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie",
    "heading": "Cytaty o życiu"
  },
  "children": [],
  "quotes": [
    {
      "id": "bd4d4578-24b6-4c66-87c1-26742e06d10e",
      "slug": "glowe-nosic-nisko",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-herbert/napis/glowe-nosic-nisko",
      "text": "Głowę nosić nisko. Mieć stale wolne obie ręce. Pielęgnować mięśnie nóg.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Zbigniew Herbert",
        "slug": "zbigniew-herbert",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-herbert"
      },
      "book": {
        "title": "Napis",
        "slug": "napis",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-herbert/napis"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Praktyczne przepisy na wypadek katastrofy",
      "chapter_parent": null,
      "page": 53,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ostrożność",
          "slug": "ostroznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ostroznosc"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-10-09T16:59:15"
    },
    {
      "id": "ae5e654b-7751-4e49-8aa4-7d8a59b31ed2",
      "slug": "przetrwaj-nie-rezygnuj",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-schuller/ciezkie-czasy-przemijaja-badz-silny-i-przetrwaj-je/przetrwaj-nie-rezygnuj",
      "text": "Przetrwaj, nie rezygnuj z tego, by się z trudnym wyzwaniem uporać. Ciężkie czasy mijają, miej siłę je przetrwać.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert Schuller",
        "slug": "robert-schuller",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-schuller"
      },
      "book": {
        "title": "Ciężkie czasy przemijają, bądź silny i przetrwaj je",
        "slug": "ciezkie-czasy-przemijaja-badz-silny-i-przetrwaj-je",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-schuller/ciezkie-czasy-przemijaja-badz-silny-i-przetrwaj-je"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 306,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wytrwałość",
          "slug": "wytrwalosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wytrwalosc"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Schuller#Ci%C4%99%C5%BCkie_czasy_przemijaj%C4%85,_b%C4%85d%C5%BA_silny_i_przetrwaj_je_(Tough_Times_Never_Last_But_Tough_People_Do,_1983)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:49"
    },
    {
      "id": "8d2d4964-7d99-4dbe-8cf9-985f3a291002",
      "slug": "swiat-ludzi-i-do-mnie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/osamu-dazai/zatracenie/swiat-ludzi-i-do-mnie",
      "text": "Świat ludzi. I do mnie chyba zaczęło mgliście docierać, co to takiego. To walka pomiędzy dwiema jednostkami, walka tu i teraz, która wszystko rozstrzyga. Ludzka istota nigdy nie ulegnie innej ludzkiej istocie. Nawet niewolnicy potrafią na swój nędzny sposób oddać wet za wet. Dlatego jedynym znanym ludzkiemu gatunkowi sposobem na przetrwanie jest natychmiastowa, rozstrzygająca walka.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Osamu Dazai",
        "slug": "osamu-dazai",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/osamu-dazai"
      },
      "book": {
        "title": "Zatracenie",
        "slug": "zatracenie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/osamu-dazai/zatracenie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "relacje międzyludzkie",
          "slug": "relacje-miedzyludzkie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/relacje-miedzyludzkie"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "rywalizacja",
          "slug": "rywalizacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rywalizacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Osamu_Dazai#Zatracenie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:25"
    },
    {
      "id": "55318fe9-a1d4-48f6-ab18-1498679f06ff",
      "slug": "wszystkie-te-przykazania",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje/wszystkie-te-przykazania",
      "text": "Wszystkie te przykazania, nakazy i zakazy, łącznie z głównymi: obrzezaniem, koszernym jedzeniem, zwykle kilkakrotnie droższym od powszechnie dostępnych środków żywnościowych, sprawiają, że Pan Bóg, wybierając sobie naród, nie miał najmniejszego zamiaru uczynić mu życia łatwiejszym i wygodniejszym.\n\nŻydzi mieli jednak trochę wolności, autonomii, do której siły wyższe się nie wtrącały, a jeżeli już, to umiarkowanie, z pewną tolerancją. Były to święta niereligijne, upamiętniające wydarzenia mniej lub więcej historyczne. I podczas gdy inne narody lub ludy świętują przeważnie czasy zwycięstwa, to Żydzi świętują prawie zawsze czas uniknięcia zagłady.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Włodzimierz Herman",
        "slug": "wlodzimierz-herman",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman"
      },
      "book": {
        "title": "Mój Dybuk. W poszukiwaniu tożsamości: drogi, bezdroża, dygresje",
        "slug": "moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 141,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "tradycja",
          "slug": "tradycja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tradycja"
        },
        {
          "name": "judaizm",
          "slug": "judaizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/W%C5%82odzimierz_Herman#M%C3%B3j_dybuk._W_poszukiwaniu_to%C5%BCsamo%C5%9Bci:_drogi,_bezdro%C5%BCa,_dygresje",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:08"
    },
    {
      "id": "a93b90f8-c563-4b66-898d-c54edf629438",
      "slug": "istnieje-mit-o-dzikim",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/philipp-meyer/syn/istnieje-mit-o-dzikim",
      "text": "Istnieje mit o Dzikim Zachodzie mówiący, że stworzyli go i rządzili nim samotnicy – było akurat na odwrót. Samotnik jest psychicznym słabeuszem – tak to widziano i traktowano go podejrzliwie. Nie dało się przeżyć za długo, jeśli ktoś nie osłaniał nas z tyłu, a wszyscy – Indianie i biali – widząc w nocy obcego, zapraszali go do ogniska.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Philipp Meyer",
        "slug": "philipp-meyer",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/philipp-meyer"
      },
      "book": {
        "title": "Syn",
        "slug": "syn",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/philipp-meyer/syn"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 469,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "samotność",
          "slug": "samotnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/samotnosc"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "wspólnota",
          "slug": "wspolnota",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wspolnota"
        },
        {
          "name": "gościnność",
          "slug": "goscinnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/goscinnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Philipp_Meyer#Syn",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:55"
    },
    {
      "id": "f48a6e6b-cffa-4ddb-bb50-78ef25ab5b62",
      "slug": "rozpychanie-sie-lokciami",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ana-veloso/badz-zdrowa-lizbono/rozpychanie-sie-lokciami",
      "text": "Rozpychanie się łokciami jest warte więcej niż cywilizowane stanie w kolejce, a fałszywe papiery więcej niż prawdziwi przyjaciele.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ana Veloso",
        "slug": "ana-veloso",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ana-veloso"
      },
      "book": {
        "title": "Bądź zdrowa, Lizbono",
        "slug": "badz-zdrowa-lizbono",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ana-veloso/badz-zdrowa-lizbono"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "cynizm",
          "slug": "cynizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cynizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/B%C4%85d%C5%BA_zdrowa,_Lizbono",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:48"
    },
    {
      "id": "252458a8-90b2-4a44-9d86-cfe8fcd8b98e",
      "slug": "kamuflaz-jest-podstawowa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/susana-fortes/quattrocento/kamuflaz-jest-podstawowa",
      "text": "Kamuflaż jest podstawową taktyką, jaką należy opanować, żeby przetrwać w dowolnym świecie o nieznanym kodzie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Susana Fortes",
        "slug": "susana-fortes",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/susana-fortes"
      },
      "book": {
        "title": "Quattrocento",
        "slug": "quattrocento",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/susana-fortes/quattrocento"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "konformizm",
          "slug": "konformizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konformizm"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Quattrocento#K",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:43"
    },
    {
      "id": "3cddc8f7-843b-4d14-8fbe-23261c867ae8",
      "slug": "w-treblince-trzeba",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jechiel-rajchman/ocalalem-z-treblinki/w-treblince-trzeba",
      "text": "W Treblince trzeba było znieść wszystko i wytrzymać…",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jechiel Rajchman",
        "slug": "jechiel-rajchman",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jechiel-rajchman"
      },
      "book": {
        "title": "Ocalałem z Treblinki",
        "slug": "ocalalem-z-treblinki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jechiel-rajchman/ocalalem-z-treblinki"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 83,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "Holokaust",
          "slug": "holokaust",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/holokaust"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jechiel_Rajchman#Ocala%C5%82em_z_Treblinki",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:54"
    },
    {
      "id": "aab55e02-2b92-46dd-ad41-032d38411488",
      "slug": "kiedy-jestes-w-ogromnym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden/jutro-7-po-drugiej-stronie-switu/kiedy-jestes-w-ogromnym",
      "text": "Kiedy jesteś w ogromnym niebezpieczeństwie, twój umysł się skupia. Nie myślisz o siniaku, ranie czy zadrapaniu. Liczy się tylko staranie o życie, walka o pozostanie wśród żywych.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John Marsden",
        "slug": "john-marsden",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden"
      },
      "book": {
        "title": "Jutro 7. Po drugiej stronie świtu",
        "slug": "jutro-7-po-drugiej-stronie-switu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden/jutro-7-po-drugiej-stronie-switu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "wola życia",
          "slug": "wola-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wola-zycia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Marsden#Jutro_7:_Po_drugiej_stronie_%C5%9Bwitu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:40"
    },
    {
      "id": "6e686d2d-379c-4e55-b00f-a6b2b41bf31f",
      "slug": "kiedy-walczysz-o-zycie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden/jutro-7-po-drugiej-stronie-switu/kiedy-walczysz-o-zycie",
      "text": "(…) Kiedy walczysz o życie, nawet najmniejsza przewaga jest coś warta.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John Marsden",
        "slug": "john-marsden",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden"
      },
      "book": {
        "title": "Jutro 7. Po drugiej stronie świtu",
        "slug": "jutro-7-po-drugiej-stronie-switu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden/jutro-7-po-drugiej-stronie-switu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Marsden#Jutro_7:_Po_drugiej_stronie_%C5%9Bwitu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:40"
    },
    {
      "id": "20a71eca-d013-45ac-9e8c-0039b070c6f2",
      "slug": "jasne-w-ludzkiej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden/jutro-4-przyjaciele-mroku/jasne-w-ludzkiej",
      "text": "Jasne, w ludzkiej naturze leży ochrona własnego życia za wszelką cenę. Zresztą nie tylko w ludzkiej. W naturze, i tyle.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John Marsden",
        "slug": "john-marsden",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden"
      },
      "book": {
        "title": "Jutro 4. Przyjaciele mroku",
        "slug": "jutro-4-przyjaciele-mroku",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-marsden/jutro-4-przyjaciele-mroku"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "instynkt",
          "slug": "instynkt",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/instynkt"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Marsden#Jutro_4:_Przyjaciele_mroku",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:39"
    },
    {
      "id": "4674c5e1-ddcf-48c7-9493-d4ad8fc6931e",
      "slug": "tak-naprawde-nikt",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gabrielle-zevin/gdzie-indziej/tak-naprawde-nikt",
      "text": "Tak naprawdę nikt nie potrzebuje drugiej osoby ani jej miłości, by przetrwać. Miłość, Lizzie, jest wtedy, gdy jesteśmy irracjonalnie przekonani, że jest inaczej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Gabrielle Zevin",
        "slug": "gabrielle-zevin",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gabrielle-zevin"
      },
      "book": {
        "title": "Gdzie Indziej",
        "slug": "gdzie-indziej",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gabrielle-zevin/gdzie-indziej"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gabrielle_Zevin#Gdzie_indziej",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:30"
    },
    {
      "id": "397ea7f2-cb05-4d19-901d-41e9d89f370b",
      "slug": "kiedy-umiera-nadzieja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/glen-cook/kroniki-czarnej-kompanii/kiedy-umiera-nadzieja",
      "text": "Kiedy umiera nadzieja, pozostaje przetrwanie. I wciąż jest jeszcze Czarna Kompania.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Glen Cook",
        "slug": "glen-cook",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/glen-cook"
      },
      "book": {
        "title": "Kroniki Czarnej Kompanii",
        "slug": "kroniki-czarnej-kompanii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/glen-cook/kroniki-czarnej-kompanii"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "nadzieja",
          "slug": "nadzieja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nadzieja"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kroniki_Czarnej_Kompanii",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:05"
    },
    {
      "id": "47fd1dd9-2349-4911-9dd1-9e5a587cf8a4",
      "slug": "irracjonalnosc-to-odrzucenie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ayn-rand/cnota-egoizmu-nowa-koncepcja-egoizmu/irracjonalnosc-to-odrzucenie",
      "text": "Irracjonalność to odrzucenie instrumentów przetrwania i dlatego oznacza angażowanie się w postępowanie unicestwiające; to, co jest przeciw umysłowi, jest także przeciw życiu samemu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ayn Rand",
        "slug": "ayn-rand",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ayn-rand"
      },
      "book": {
        "title": "Cnota egoizmu. Nowa koncepcja egoizmu",
        "slug": "cnota-egoizmu-nowa-koncepcja-egoizmu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ayn-rand/cnota-egoizmu-nowa-koncepcja-egoizmu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "logika",
          "slug": "logika",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/logika"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ayn_Rand#Cnota_egoizmu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:40"
    },
    {
      "id": "078cad21-b727-44c1-ad79-a90bc64c4d83",
      "slug": "wiedza-jest-warunkiem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ayn-rand/cnota-egoizmu-nowa-koncepcja-egoizmu/wiedza-jest-warunkiem",
      "text": "Wiedza jest warunkiem przetrwania każdego organizmu posiadającego świadomość: dla żywej świadomości każde „jest” implikuje „powinno”. Człowiek może chcieć nie być świadomym, ale nie może uciec od kary wynikającej z nieświadomości: destrukcji.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ayn Rand",
        "slug": "ayn-rand",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ayn-rand"
      },
      "book": {
        "title": "Cnota egoizmu. Nowa koncepcja egoizmu",
        "slug": "cnota-egoizmu-nowa-koncepcja-egoizmu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ayn-rand/cnota-egoizmu-nowa-koncepcja-egoizmu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiedza",
          "slug": "wiedza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiedza"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "świadomość",
          "slug": "swiadomosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/swiadomosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ayn_Rand#Cnota_egoizmu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:40"
    },
    {
      "id": "6bda6bdc-00f8-4bad-9e72-6d9d2cb7e91f",
      "slug": "zwierzeta-nasi-bracia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kim-stanley-robinson/2312/zwierzeta-nasi-bracia",
      "text": "Zwierzęta, nasi bracia mniejsi, przypominają, że każdy przeżyty dzień to nie tylko przygoda, lecz i sukces. (Str.607)",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kim Stanley Robinson",
        "slug": "kim-stanley-robinson",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kim-stanley-robinson"
      },
      "book": {
        "title": "2312",
        "slug": "2312",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kim-stanley-robinson/2312"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kim_Stanley_Robinson#2312",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:32"
    },
    {
      "id": "774e4361-ecc8-40a5-bca1-ec313034cca5",
      "slug": "teraz-czas-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mary-arrigan/zemsta-ducha/teraz-czas-nie",
      "text": "Teraz czas nie miał już żadnego znaczenia. Byle tylko przeżyć kolejny dzień. Najgorsi byli nadzorcy. Ich tyrania miała jeden cel – przemienić więźniów w bezwolne zwierzęta.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mary Arrigan",
        "slug": "mary-arrigan",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mary-arrigan"
      },
      "book": {
        "title": "Zemsta ducha",
        "slug": "zemsta-ducha",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mary-arrigan/zemsta-ducha"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "niewola",
          "slug": "niewola",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niewola"
        },
        {
          "name": "tyrania",
          "slug": "tyrania",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tyrania"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mary_Arrigan#Zemsta_ducha",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:31"
    },
    {
      "id": "88656509-578d-4f25-8a71-361d7cccb6ca",
      "slug": "wiesz-serce-moze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fannie-flagg/smazone-zielone-pomidory/wiesz-serce-moze",
      "text": "Wiesz, serce może pękać, ale i tak bije dalej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Fannie Flagg",
        "slug": "fannie-flagg",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fannie-flagg"
      },
      "book": {
        "title": "Smażone zielone pomidory",
        "slug": "smazone-zielone-pomidory",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fannie-flagg/smazone-zielone-pomidory"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "nieszczęśliwa miłość",
          "slug": "nieszczesliwa-milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nieszczesliwa-milosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Fannie_Flagg#Sma%C5%BCone_zielone_pomidory_(1987)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:14"
    },
    {
      "id": "ec5ef037-630d-41df-aaa3-8926c1e037e9",
      "slug": "nigdy-nie-odpuszczamy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jaroslaw-grzedowicz/pan-lodowego-ogrodu-tom-2/nigdy-nie-odpuszczamy",
      "text": "Nigdy nie odpuszczamy – mówił Nocny Wędrowiec. Do końca. Dopóki żyjesz, walczysz. Dopóki możesz myśleć, walczysz. To umysł jest bronią. Reszta to narzędzia. Nie mają znaczenia. Można je zdobyć, zrobić albo zastąpić.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jarosław Grzędowicz",
        "slug": "jaroslaw-grzedowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jaroslaw-grzedowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Pan Lodowego Ogrodu. Tom 2",
        "slug": "pan-lodowego-ogrodu-tom-2",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jaroslaw-grzedowicz/pan-lodowego-ogrodu-tom-2"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "myślenie",
          "slug": "myslenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/myslenie"
        },
        {
          "name": "wytrwałość",
          "slug": "wytrwalosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wytrwalosc"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jaros%C5%82aw_Grz%C4%99dowicz#Pan_Lodowego_Ogrodu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:11"
    },
    {
      "id": "3ec6a8f3-fe87-4bd2-a152-41172a148693",
      "slug": "swiat-roslin-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber/imperium-mrowek/swiat-roslin-jest",
      "text": "[Świat roślin] jest jednak bardziej dziki – poprawił Jason Bragel, wskazując na gęstwinę zielonych roślin, które opanowały jego jadalnię. – Widzi pan? Wszystkie konkurują ze sobą, gotowe są zabić dla promienia światła albo dla kropli wody. Gdy tylko jakiś liść znajdzie się w cieniu, roślina porzuca go i sąsiednie liście bardziej się rozprzestrzeniają. Rośliny to naprawdę bezlitosny świat…",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Bernard Werber",
        "slug": "bernard-werber",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber"
      },
      "book": {
        "title": "Imperium mrówek",
        "slug": "imperium-mrowek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bernard-werber/imperium-mrowek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "rywalizacja",
          "slug": "rywalizacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rywalizacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Imperium_mr%C3%B3wek",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:02"
    },
    {
      "id": "a700ba52-f2c4-4a25-afdf-1bcde7bedea6",
      "slug": "wszyscy-wypracowalismy-jakies",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-jerome-dickey/siostrzane-dusze/wszyscy-wypracowalismy-jakies",
      "text": "Wszyscy wypracowaliśmy jakieś metody radzenia sobie z szaleństwem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Eric Jerome Dickey",
        "slug": "eric-jerome-dickey",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-jerome-dickey"
      },
      "book": {
        "title": "Siostrzane dusze",
        "slug": "siostrzane-dusze",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-jerome-dickey/siostrzane-dusze"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "szaleństwo",
          "slug": "szalenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szalenstwo"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Eric_Jerome_Dickey#Siostrzane_dusze",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:57:52"
    },
    {
      "id": "7864f2a0-4a99-4c1c-98ec-4d73b8eb9e3b",
      "slug": "w-istocie-przetrwanie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tess-gerritsen/klub-mefista/w-istocie-przetrwanie",
      "text": "W istocie przetrwanie polega wyłącznie na tym, by otoczyć się odpowiednią warstwą odzieży lub mechanizmów obronnych. Nie ulec żywiołom, strzec się emocjonalnych więzi. Pozostać bezpiecznym.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Tess Gerritsen",
        "slug": "tess-gerritsen",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tess-gerritsen"
      },
      "book": {
        "title": "Klub Mefista",
        "slug": "klub-mefista",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tess-gerritsen/klub-mefista"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "bezpieczeństwo",
          "slug": "bezpieczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bezpieczenstwo"
        },
        {
          "name": "odrętwienie emocjonalne",
          "slug": "odretwienie-emocjonalne",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odretwienie-emocjonalne"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Tess_Gerritsen#Klub_Mefista_(2006)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:57:48"
    },
    {
      "id": "f7105707-30e9-4ebf-baf5-3f3baeb1e17f",
      "slug": "te-trzy-lata",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/monika-szwaja/zupa-z-ryby-fugu/te-trzy-lata",
      "text": "Te trzy lata studiów upewniły Stasinka, że jedynie cynizm daje szansę przetrwania w dzisiejszych czasach (...).",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Monika Szwaja",
        "slug": "monika-szwaja",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/monika-szwaja"
      },
      "book": {
        "title": "Zupa z ryby fugu",
        "slug": "zupa-z-ryby-fugu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/monika-szwaja/zupa-z-ryby-fugu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "cynizm",
          "slug": "cynizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cynizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Monika_Szwaja#Zupa_z_ryby_fugu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:49"
    },
    {
      "id": "5ae0b181-e1ad-46e7-b2f0-8ba9f55164b2",
      "slug": "chcesz-znac-prawde",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nicholas-sparks/i-wciaz-ja-kocham/chcesz-znac-prawde",
      "text": "– Chcesz znać prawdę? – spytała, nie czekając na odpowiedź. – Usiłuję jakoś przetrwać dzień, zachowując dość siły, by stawić czoło następnemu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Nicholas Sparks",
        "slug": "nicholas-sparks",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nicholas-sparks"
      },
      "book": {
        "title": "I Wciąż Ją Kocham",
        "slug": "i-wciaz-ja-kocham",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nicholas-sparks/i-wciaz-ja-kocham"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 325,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wytrwałość",
          "slug": "wytrwalosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wytrwalosc"
        },
        {
          "name": "codzienność",
          "slug": "codziennosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/codziennosc"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/I_wci%C4%85%C5%BC_j%C4%85_kocham",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:28"
    },
    {
      "id": "da08b66e-0726-4c24-aad4-668dae5f7510",
      "slug": "czlowiek-swiezo-wyrwany",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wilbur-smith/bog-nilu/czlowiek-swiezo-wyrwany",
      "text": "Człowiek świeżo wyrwany z objęć śmiertelnego zagrożenia i stanu napięcia, staje się gadatliwy i podniecony.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wilbur Smith",
        "slug": "wilbur-smith",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wilbur-smith"
      },
      "book": {
        "title": "Bóg Nilu",
        "slug": "bog-nilu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wilbur-smith/bog-nilu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "stres",
          "slug": "stres",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/stres"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/B%C3%B3g_Nilu#Tom_I",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:08"
    },
    {
      "id": "baeee555-ec03-442f-8960-900b91b52689",
      "slug": "tak-wlasnie-wygladalo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephenie-meyer/przed-switem/tak-wlasnie-wygladalo",
      "text": "Tak właśnie wyglądało chyba całe moje życie. Nigdy nie miałam dość sił na to, żeby zająć się rozwiązywaniem swoich problemów. Nie mogłam nawet zaatakować swoich wrogów, a co dopiero z nimi zwyciężyć. Nie miałam szans przed nimi uciec czy uniknąć bólu. Zawsze byłam tylko słabym człowiekiem i jedyną rzeczą, jaką naprawdę umiałam, było przeczekiwanie. Podczas gdy inni wybawiali mnie z opresji, zaciskałam zęby i jakoś tam wytrzymywałam do końca. Wciąż żyłam.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephenie Meyer",
        "slug": "stephenie-meyer",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephenie-meyer"
      },
      "book": {
        "title": "Przed świtem",
        "slug": "przed-switem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephenie-meyer/przed-switem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "bezradność",
          "slug": "bezradnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bezradnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Przed_%C5%9Bwitem#19._Ogie%C5%84",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:50"
    },
    {
      "id": "307472d1-b6c4-4394-a255-8ec71a5eee04",
      "slug": "wyladowalam-a-moje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/cecelia-ahern/dziekuje-za-wspomnienia/wyladowalam-a-moje",
      "text": "Wylądowałam. A moje serce nadal bije. Nawet złamane, nie przestaje pracować.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Cecelia Ahern",
        "slug": "cecelia-ahern",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/cecelia-ahern"
      },
      "book": {
        "title": "Dziękuję za wspomnienia",
        "slug": "dziekuje-za-wspomnienia",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/cecelia-ahern/dziekuje-za-wspomnienia"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "nieszczęśliwa miłość",
          "slug": "nieszczesliwa-milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nieszczesliwa-milosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Dzi%C4%99kuj%C4%99_za_wspomnienia",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:35"
    },
    {
      "id": "15bb2d5f-0f64-4ec2-a2ab-57ee09b6b7c9",
      "slug": "przezyc-da-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-kuczok/widmokrag/przezyc-da-sie",
      "text": "Przeżyć da się wszystko, oprócz własnej śmierci.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wojciech Kuczok",
        "slug": "wojciech-kuczok",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-kuczok"
      },
      "book": {
        "title": "Widmokrąg",
        "slug": "widmokrag",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-kuczok/widmokrag"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wojciech_Kuczok#Widmokr%C4%85g",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:33"
    },
    {
      "id": "ec15d6de-d6fb-41e6-99af-de80383901c5",
      "slug": "milosc-rodzi-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/peter-hoeg/smilla-w-labiryntach-sniegu/milosc-rodzi-sie",
      "text": "Miłość rodzi się z nadmiaru energii; umiera, gdy skupia wszystkie siły na przetrwaniu, kiedy absorbują go problemy takie jak głód, sen czy potrzeba bezpieczeństwa.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Peter Høeg",
        "slug": "peter-hoeg",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/peter-hoeg"
      },
      "book": {
        "title": "Smilla w labiryntach śniegu",
        "slug": "smilla-w-labiryntach-sniegu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/peter-hoeg/smilla-w-labiryntach-sniegu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Smilla_w_labiryntach_%C5%9Bniegu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:32"
    },
    {
      "id": "78f49e06-8f76-47cc-ae60-63a8fa36d65f",
      "slug": "jak-to-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-scott-bakker/mrok-ktory-nas-poprzedza/jak-to-jest",
      "text": "Jak to jest w przypadku wszystkich historii, to my, ocaleni, piszemy jej koniec.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Richard Scott Bakker",
        "slug": "richard-scott-bakker",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-scott-bakker"
      },
      "book": {
        "title": "Mrok, który nas poprzedza",
        "slug": "mrok-ktory-nas-poprzedza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/richard-scott-bakker/mrok-ktory-nas-poprzedza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mrok,_kt%C3%B3ry_nas_poprzedza#Prolog",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:14"
    },
    {
      "id": "fb3248ae-0783-4890-9ddc-bfa7a37de64f",
      "slug": "nie-bohaterstwo-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/niezglebiony-zamysl/nie-bohaterstwo-jest",
      "text": "Nie bohaterstwo jest zasługą, tylko umiejętność przeżycia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Isabel Allende",
        "slug": "isabel-allende",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende"
      },
      "book": {
        "title": "Niezgłębiony zamysł",
        "slug": "niezglebiony-zamysl",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/niezglebiony-zamysl"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "bohaterstwo",
          "slug": "bohaterstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bohaterstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Niezg%C5%82%C4%99biony_zamys%C5%82",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:51"
    },
    {
      "id": "4cf63a35-6704-4f3b-9029-8536377effc4",
      "slug": "lata-dyktatury-sprawily",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/lata-dyktatury-sprawily",
      "text": "Lata dyktatury sprawiły, że dyskrecja gwarantowała przeżycie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Isabel Allende",
        "slug": "isabel-allende",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende"
      },
      "book": {
        "title": "Miłość i cienie",
        "slug": "milosc-i-cienie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "totalitaryzm",
          "slug": "totalitaryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/totalitaryzm"
        },
        {
          "name": "dyskrecja",
          "slug": "dyskrecja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dyskrecja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "e8269f26-b416-49ea-8913-6c68deb88a3e",
      "slug": "ziemia-to-jedyna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/dom-duchow/ziemia-to-jedyna",
      "text": "Ziemia to jedyna rzecz, która pozostaje, gdy wszystko inne się kończy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Isabel Allende",
        "slug": "isabel-allende",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende"
      },
      "book": {
        "title": "Dom duchów",
        "slug": "dom-duchow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/dom-duchow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "własność prywatna",
          "slug": "wlasnosc-prywatna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wlasnosc-prywatna"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Dom_duch%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:47"
    },
    {
      "id": "c42d5de5-3b0f-4618-a6a9-5aa073ec2515",
      "slug": "starala-sie-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/dom-duchow/starala-sie-nie",
      "text": "Starała się nie oddychać, nie ruszać i z niecierpliwością czekała na śmierć. Trwało to bardzo długo. Gdy już niemal osiągnęła cel, pojawiła się babka Clara, którą tyle razy wzywała, prosząc by pomogła jej umrzeć, i powiedziała, że łaską nie jest śmierć, gdyż tak czy inaczej jest ona nieunikniona, lecz przeżycie, które jest cudem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Isabel Allende",
        "slug": "isabel-allende",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende"
      },
      "book": {
        "title": "Dom duchów",
        "slug": "dom-duchow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/dom-duchow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "wola życia",
          "slug": "wola-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wola-zycia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Dom_duch%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:46"
    },
    {
      "id": "c968c63a-1e0f-487f-9a68-026027f9abf2",
      "slug": "musisz-byc-silny",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/corka-fortuny/musisz-byc-silny",
      "text": "Musisz być silny albo cię zgniotą, Chilenito.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Isabel Allende",
        "slug": "isabel-allende",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende"
      },
      "book": {
        "title": "Córka fortuny",
        "slug": "corka-fortuny",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/corka-fortuny"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "siła",
          "slug": "sila",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sila"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/C%C3%B3rka_fortuny#M",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:45"
    },
    {
      "id": "f9eb84d6-f4f0-4a09-a5f5-2fc759e675e3",
      "slug": "zeby-ocalec-czasami",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andrzej-stasiuk/dojczland/zeby-ocalec-czasami",
      "text": "Żeby ocaleć, czasami piję, a czasami porównuję. Wielu rzeczy nie pamiętam i muszę je wymyślać od nowa.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Andrzej Stasiuk",
        "slug": "andrzej-stasiuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andrzej-stasiuk"
      },
      "book": {
        "title": "Dojczland",
        "slug": "dojczland",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andrzej-stasiuk/dojczland"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pamięć",
          "slug": "pamiec",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pamiec"
        },
        {
          "name": "alkohol",
          "slug": "alkohol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/alkohol"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Andrzej_Stasiuk#Dojczland",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:39"
    },
    {
      "id": "254b3866-dc8b-4e94-94bd-24cea8408f37",
      "slug": "jest-to-typowe",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/zygzak/jest-to-typowe",
      "text": "Jest to typowe dla każdej puszczy. Stworzenia żyjące w dżungli chowają się przed innymi, upodobniają do otoczenia, stosują kamuflaż, żeby ocalić życie albo komuś je wydrzeć. W puszczy przywdziewa się niekiedy straszliwe maski",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Carlos Somoza",
        "slug": "jose-carlos-somoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
      },
      "book": {
        "title": "Zygzak",
        "slug": "zygzak",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/zygzak"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pozory",
          "slug": "pozory",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pozory"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Zygzak#J",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:29"
    },
    {
      "id": "09820df2-54b5-408b-bb6a-34a5aa8a76e3",
      "slug": "jestesmy-mali-lecz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/koralina/jestesmy-mali-lecz",
      "text": "Jesteśmy mali, lecz jest nas wiele,\n\nJest nas tu wiele, jesteśmy mali.\n\nByliśmy tu przed waszym wzlotem,\n\nBędziemy, gdy świat się zawali.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Neil Gaiman",
        "slug": "neil-gaiman",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman"
      },
      "book": {
        "title": "Koralina",
        "slug": "koralina",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/koralina"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "wspólnota",
          "slug": "wspolnota",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wspolnota"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Koralina",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:25"
    },
    {
      "id": "6743e9c8-0730-4bbe-b8a2-fe504c71d9d3",
      "slug": "uwierz-rzekl-bawol",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/amerykanscy-bogowie/uwierz-rzekl-bawol",
      "text": "Uwierz – rzekł bawół. – Jeśli masz przeżyć musisz uwierzyć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Neil Gaiman",
        "slug": "neil-gaiman",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman"
      },
      "book": {
        "title": "Amerykańscy bogowie",
        "slug": "amerykanscy-bogowie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/amerykanscy-bogowie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Neil_Gaiman#Ameryka%C5%84scy_bogowie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:23"
    },
    {
      "id": "d51ea6d8-a725-4682-8e8d-21eb8f78afe7",
      "slug": "ale-dlaczego-nauczylismy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dorota-terakowska/ono/ale-dlaczego-nauczylismy",
      "text": "Ale dlaczego nauczyliśmy się wszyscy jak przeżyć, a wciąż nie umiemy po prostu żyć?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Dorota Terakowska",
        "slug": "dorota-terakowska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dorota-terakowska"
      },
      "book": {
        "title": "Ono",
        "slug": "ono",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dorota-terakowska/ono"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Dorota_Terakowska#Ono",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:10"
    },
    {
      "id": "1f04ae79-6678-466d-a0bf-6f48bdfde0bf",
      "slug": "we-wszystkim-co-zyje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/yann-martel/zycie-pi/we-wszystkim-co-zyje",
      "text": "We wszystkim, co żyje, jest odrobina szaleństwa, które popycha stworzenie do dziwnych, czasem niewytłumaczalnych posunięć. To szaleństwo bywa zbawienne jako integralny składnik zdolności adaptacyjnych. Bez niego nie przetrwałby żaden gatunek.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Yann Martel",
        "slug": "yann-martel",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/yann-martel"
      },
      "book": {
        "title": "Życie Pi",
        "slug": "zycie-pi",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/yann-martel/zycie-pi"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "szaleństwo",
          "slug": "szalenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szalenstwo"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "ewolucja",
          "slug": "ewolucja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ewolucja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/%C5%BBycie_Pi_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:09"
    },
    {
      "id": "7e37dab5-c8f2-4cc8-8cdd-eee9e825f6dd",
      "slug": "zawsze-zdajemy-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/harlan-coben/w-glebi-lasu/zawsze-zdajemy-sie",
      "text": "Zawsze zdajemy się znajdować w przededniu samozniszczenia. I jakoś zawsze udaje nam się przetrwać.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Harlan Coben",
        "slug": "harlan-coben",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/harlan-coben"
      },
      "book": {
        "title": "W głębi lasu",
        "slug": "w-glebi-lasu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/harlan-coben/w-glebi-lasu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "koniec świata",
          "slug": "koniec-swiata",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/koniec-swiata"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Harlan_Coben#W_g%C5%82%C4%99bi_lasu_(2007)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:40"
    },
    {
      "id": "f7c93235-07cf-4a0f-8ddb-ed552cb39371",
      "slug": "kiedy-spada-na-ciebie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/harlan-coben/bez-pozegnania/kiedy-spada-na-ciebie",
      "text": "Kiedy spada na ciebie taki tragiczny cios (...) to jest jak koniec świata. Jakbyś znalazła się w głębinach oceanu podczas sztormu. Woda niesie cie, rzuca, przewala, możesz tylko starać się utrzymać na powierzchni. Jakaś cząstka twego umysłu-może nawet większa-nawet nie ma ochoty utrzymywać głowy nad wodą. Chciałabyś przestać walczyć i po prostu utonąć. Jednak nie możesz. Nie pozwala ci na to instynkt samozachowawczy (...). Tak czy inaczej, chcesz czy nie, utrzymujesz się na powierzchni.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Harlan Coben",
        "slug": "harlan-coben",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/harlan-coben"
      },
      "book": {
        "title": "Bez pożegnania",
        "slug": "bez-pozegnania",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/harlan-coben/bez-pozegnania"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rozpacz",
          "slug": "rozpacz",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rozpacz"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "wola życia",
          "slug": "wola-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wola-zycia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Bez_po%C5%BCegnania",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:39"
    },
    {
      "id": "43f40306-18cc-4541-8209-be5a0f1d8170",
      "slug": "mozesz-byc-twardy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/harlan-coben/wszyscy-mamy-tajemnice/mozesz-byc-twardy",
      "text": "Możesz być twardy, możesz być największym z twardzieli, jednak kiedy patrzysz śmierci w oczy, przychodzi ci do głowy tylko jedna myśl: nie chcę umierać. Wszystko staje się bardzo proste. Przetrwać.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Harlan Coben",
        "slug": "harlan-coben",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/harlan-coben"
      },
      "book": {
        "title": "Wszyscy mamy tajemnice",
        "slug": "wszyscy-mamy-tajemnice",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/harlan-coben/wszyscy-mamy-tajemnice"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "wola życia",
          "slug": "wola-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wola-zycia"
        },
        {
          "name": "strach przed śmiercią",
          "slug": "strach-przed-smiercia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach-przed-smiercia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wszyscy_mamy_tajemnice",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:38"
    },
    {
      "id": "27ef0440-8ee4-4c23-81cd-274b3729c7ba",
      "slug": "ofiara-przetrwa-tylko",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-ludlum/klatwa-prometeusza/ofiara-przetrwa-tylko",
      "text": "Ofiara przetrwa tylko wówczas, gdy stanie się drapieżnikiem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert Ludlum",
        "slug": "robert-ludlum",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-ludlum"
      },
      "book": {
        "title": "Klątwa Prometeusza",
        "slug": "klatwa-prometeusza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-ludlum/klatwa-prometeusza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "siła",
          "slug": "sila",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sila"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Ludlum#Kl%C4%85twa_Prometeusza",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:32"
    },
    {
      "id": "9fe8b136-ef14-4965-8e9d-2d7cb86d52a4",
      "slug": "wielcy-podroznicy-mowia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt/male-zbrodnie-malzenskie/wielcy-podroznicy-mowia",
      "text": "Wielcy podróżnicy mówią, że kiedy człowiekowi bardzo chce się pić, a brakuje wody, powinien sobie przypomnieć ten pierwszy raz, kiedy pił. To jest jedyna metoda na pokonanie pustyni.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Éric-Emmanuel Schmitt",
        "slug": "eric-emmanuel-schmitt",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt"
      },
      "book": {
        "title": "Małe zbrodnie małżeńskie",
        "slug": "male-zbrodnie-malzenskie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt/male-zbrodnie-malzenskie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pamięć",
          "slug": "pamiec",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pamiec"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "pustynia",
          "slug": "pustynia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pustynia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ma%C5%82e_zbrodnie_ma%C5%82%C5%BCe%C5%84skie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:20"
    },
    {
      "id": "cdf440b0-2517-4718-8094-947848e501e0",
      "slug": "moralnosc-swiata-wydawala",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-rice/wampir-lestat/moralnosc-swiata-wydawala",
      "text": "Moralność świata wydawała się rozpaczliwym snem, który w tej gęstej i cuchnącej dżungli nie miał najmniejszej szansy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Anne Rice",
        "slug": "anne-rice",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-rice"
      },
      "book": {
        "title": "Wampir Lestat",
        "slug": "wampir-lestat",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anne-rice/wampir-lestat"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "moralność",
          "slug": "moralnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moralnosc"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anne_Rice#Wampir_Lestat",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:14"
    },
    {
      "id": "90908208-bba1-40f5-b589-eaf75d6fb8a5",
      "slug": "za-dlugo-przebywal",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-nienacki/wielki-las/za-dlugo-przebywal",
      "text": "Za długo przebywał w lesie, żeby nie wiedzieć, że tylko ten żyje, kto jest bliżej słońca i innym coś odbiera.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Zbigniew Nienacki",
        "slug": "zbigniew-nienacki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-nienacki"
      },
      "book": {
        "title": "Wielki las",
        "slug": "wielki-las",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-nienacki/wielki-las"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "las",
          "slug": "las",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/las"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wielki_las",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:05"
    },
    {
      "id": "60e0d1c8-8991-4492-a7e2-e0a430abc3dc",
      "slug": "na-guadalcanal-bylo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/graham-masterton/zjawa/na-guadalcanal-bylo",
      "text": "Na Guadalcanal było tyle much, że człowiek koncentrował się wyłącznie na tym, co jadł. Wszyscy nauczyliśmy się specjalnego sposobu jedzenia: machaliśmy łyżką, żeby strząsnąć muchy, a potem szybko wkładaliśmy ją do ust, zanim zdążyły usiąść z powrotem. Guadalcanal to była parszywa dziura, muszę ci powiedzieć. Były tam pająki wielkości twojej pięści, osy długie jak twój palec, kleszcze i stonogi, po których dostawało się wysypki, jeśli tylko przeszły po twojej skórze. Większość z nas chorowała na malarię albo dungę i wszyscy mieliśmy dyzenterię.\n\n– Nie mam pojęcia, jak to wszystko zniosłeś – powiedziała Elizabeth.\n\n– Powiem ci, jak to zniosłem: nie miałem żadnego wyboru.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Graham Masterton",
        "slug": "graham-masterton",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/graham-masterton"
      },
      "book": {
        "title": "Zjawa",
        "slug": "zjawa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/graham-masterton/zjawa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wojna",
          "slug": "wojna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Zjawa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:03"
    },
    {
      "id": "d8633b30-d23c-4102-b542-7899757fcb57",
      "slug": "w-swiecie-takim",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/graham-masterton/strach/w-swiecie-takim",
      "text": "W świecie takim jak nasz nie sposób przetrwać, nie znając strachu. Jaskiniowcy odczuwali lęk… to utrzymywało ich przy życiu. Piloci z czasów drugiej wojny światowej też się bali. Lekarze obawiają się zarażenia. Świat nie istniałby bez strachu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Graham Masterton",
        "slug": "graham-masterton",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/graham-masterton"
      },
      "book": {
        "title": "Strach",
        "slug": "strach",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/graham-masterton/strach"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Graham_Masterton#Strach",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:00"
    },
    {
      "id": "37d4ce92-c38b-47c2-aa85-faaf4ce48d31",
      "slug": "swiat-nalezy-do-silnych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ken-kesey/lot-nad-kukulczym-gniazdem/swiat-nalezy-do-silnych",
      "text": "Świat należy do silnych, przyjacielu! Nasza egzystencja oparta jest na zasadzie, że silni rosną w siłę, pożerając słabszych. Musimy się z tym pogodzić. To zupełnie normalne. Poniekąd prawo przyrody. Króliki je akceptują i wiedzą, że rola silnych przypada wilkom. Same zaś są sprytne, płochliwe i zwinne, kopią nory i kryją się, gdy wilk jest w pobliżu. Jeżeli przetrwają, gra toczy się dalej. Znają swoje miejsce. Na pewno żaden nie rzuci się na wilka. Bo to nie byłoby rozsądne, prawda?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ken Kesey",
        "slug": "ken-kesey",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ken-kesey"
      },
      "book": {
        "title": "Lot Nad Kukułczym Gniazdem",
        "slug": "lot-nad-kukulczym-gniazdem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ken-kesey/lot-nad-kukulczym-gniazdem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "siła",
          "slug": "sila",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sila"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "hierarchia społeczna",
          "slug": "hierarchia-spoleczna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/hierarchia-spoleczna"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Lot_nad_kuku%C5%82czym_gniazdem_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:31"
    },
    {
      "id": "d514a17c-c791-4909-b71f-d21e168d0d1f",
      "slug": "nic-mnie-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dean-koontz/odd-thomas/nic-mnie-nie",
      "text": "Nic mnie nie obchodzą troski i pragnienia większości amerykańskich dwudziestolatków. No może poza jednym wyjątkiem... Też chciałbym jakoś przetrwać.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Dean Koontz",
        "slug": "dean-koontz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dean-koontz"
      },
      "book": {
        "title": "Odd Thomas",
        "slug": "odd-thomas",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dean-koontz/odd-thomas"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "młodość",
          "slug": "mlodosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mlodosc"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Dean_Koontz#Odd_Thomas_(2003)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:21"
    },
    {
      "id": "ea52f273-9465-4268-a567-caa25b2f2843",
      "slug": "w-pewnych-przypadkach",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami/kafka-nad-morzem/w-pewnych-przypadkach",
      "text": "W pewnych przypadkach los przypomina burzę piaskową i niewielkim zasięgu, która nieustannie zmienia kierunek. Chcąc przed nią uciec, ruszasz w inną stronę. A wtedy burza, jakby się do ciebie dopasowywała, rusza za tobą. Jeszcze raz zmieniasz kierunek. Burza ponownie idzie twoim śladem. Powtarza się to wiele, wiele razy, jak złowróżbny taniec ze śmiercią przed świtem. A to dlatego, że burza nie pojawiła się nie wiadomo skąd, nie jest czymś o d e r w a n y m od ciebie. Ona po prostu jest tobą. Masz ją w sobie. Dlatego pozostaje ci tylko się poddać, wejść prosto w nią i próbować się przedrzeć krok za krokiem, zasłaniając szczelnie oczy i uszy, żeby nie dostał się do nich piasek. Prawdopodobnie nie znajdziesz tam słońca, księżyca, stron świata, w pewnych przypadkach nie ma nawet normalnego czasu. Jest tylko tańczący wysoko pod niebem drobny biały piasek, jakby powstały ze zmielonych kości. Taką burzę piaskową masz sobie wyobrazić.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Haruki Murakami",
        "slug": "haruki-murakami",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami"
      },
      "book": {
        "title": "Kafka nad morzem",
        "slug": "kafka-nad-morzem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami/kafka-nad-morzem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "los",
          "slug": "los",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/los"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "problemy",
          "slug": "problemy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/problemy"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kafka_nad_morzem#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:06"
    },
    {
      "id": "35c77ed9-7994-4058-8d46-aafaee34be2a",
      "slug": "mam-lekkie-wyrzuty",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami/kafka-nad-morzem/mam-lekkie-wyrzuty",
      "text": "Mam lekkie wyrzuty sumienia, że skłamałem, ale nie ma rady. Żeby przetrwać, trzeba się uciekać do różnych sposobów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Haruki Murakami",
        "slug": "haruki-murakami",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami"
      },
      "book": {
        "title": "Kafka nad morzem",
        "slug": "kafka-nad-morzem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami/kafka-nad-morzem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "kłamstwo",
          "slug": "klamstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/klamstwo"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "wyrzuty sumienia",
          "slug": "wyrzuty-sumienia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyrzuty-sumienia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kafka_nad_morzem#M",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:04"
    },
    {
      "id": "faeddb33-f32f-4718-be40-68f6c730c9c8",
      "slug": "zadumalem-sie-na-moment",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-irving/malzenstwo-wagi-polsredniej/zadumalem-sie-na-moment",
      "text": "Zadumałem się na moment nad zarośniętym Robertem odzianym w skóry zabitych zwierząt, który wędruje po świecie otwierając kolejne drzwi. Jego twarz z każdym dniem coraz bardziej się przeobraża: znika z niej inteligencja, pojawia się upór i wytrwałość. I pomyśleć, że do tego sprowadza się przetrwanie – do krwawej, bezsensownej wędrówki i zdobywania nowych, niepotrzebnych doświadczeń.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John Irving",
        "slug": "john-irving",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-irving"
      },
      "book": {
        "title": "Małżeństwo wagi półśredniej",
        "slug": "malzenstwo-wagi-polsredniej",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-irving/malzenstwo-wagi-polsredniej"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "upór",
          "slug": "upor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/upor"
        },
        {
          "name": "bezcelowość",
          "slug": "bezcelowosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bezcelowosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Irving#Ma%C5%82%C5%BCe%C5%84stwo_wagi_p%C3%B3%C5%82%C5%9Bredniej",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:01"
    },
    {
      "id": "afcd84c4-1a28-4a5f-b7dd-8ba3f34da617",
      "slug": "zdaje-sie-ze-aby",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-irving/malzenstwo-wagi-polsredniej/zdaje-sie-ze-aby",
      "text": "Zdaje się, że aby móc przetrwać, należy zapomnieć o tym, co było, pogodzić się z losem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John Irving",
        "slug": "john-irving",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-irving"
      },
      "book": {
        "title": "Małżeństwo wagi półśredniej",
        "slug": "malzenstwo-wagi-polsredniej",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-irving/malzenstwo-wagi-polsredniej"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "los",
          "slug": "los",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/los"
        },
        {
          "name": "zapominanie",
          "slug": "zapominanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zapominanie"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Irving#Ma%C5%82%C5%BCe%C5%84stwo_wagi_p%C3%B3%C5%82%C5%9Bredniej",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:01"
    },
    {
      "id": "fdfcf364-f309-48a4-aee6-555dbea56a5d",
      "slug": "kazda-garsc-sucharow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/miron-bialoszewski/pamietnik-z-powstania-warszawskiego/kazda-garsc-sucharow",
      "text": "Każda garść sucharów to życie na dzień.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Miron Białoszewski",
        "slug": "miron-bialoszewski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/miron-bialoszewski"
      },
      "book": {
        "title": "Pamiętnik z powstania warszawskiego",
        "slug": "pamietnik-z-powstania-warszawskiego",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/miron-bialoszewski/pamietnik-z-powstania-warszawskiego"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "głód",
          "slug": "glod",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/glod"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pami%C4%99tnik_z_powstania_warszawskiego#Cytaty_z_ksi%C4%85%C5%BCki",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:54"
    },
    {
      "id": "809f0ec8-910b-496b-b6e5-c4fa8e35c15d",
      "slug": "do-pomyslow-ojca",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/miron-bialoszewski/pamietnik-z-powstania-warszawskiego/do-pomyslow-ojca",
      "text": "Do pomysłów Ojca należało wykorzystywanie umarłych, czego przykład już jeden dałem. Ale było ich więcej. Braliśmy marmoladę, chleb i te różne jedzenia na kartki na nazwiska chyba czterech nieboszczyków. Oczywiście bliskich. Ale wtedy takie rzeczy się robiło. Czego się wtedy nie robiło?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Miron Białoszewski",
        "slug": "miron-bialoszewski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/miron-bialoszewski"
      },
      "book": {
        "title": "Pamiętnik z powstania warszawskiego",
        "slug": "pamietnik-z-powstania-warszawskiego",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/miron-bialoszewski/pamietnik-z-powstania-warszawskiego"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wojna",
          "slug": "wojna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "głód",
          "slug": "glod",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/glod"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pami%C4%99tnik_z_powstania_warszawskiego#Cytaty_z_ksi%C4%85%C5%BCki",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:54"
    },
    {
      "id": "c57d7e37-ec08-4a6c-8684-c2636835921f",
      "slug": "w-dzungli-ucieczka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-cejrowski/gringo-wsrod-dzikich-plemion/w-dzungli-ucieczka",
      "text": "W dżungli ucieczka rzadko bywa dowodem tchórzostwa – najczęściej jest przejawem mądrości odziedziczonej po przodkach.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wojciech Cejrowski",
        "slug": "wojciech-cejrowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-cejrowski"
      },
      "book": {
        "title": "Gringo wśród dzikich plemion",
        "slug": "gringo-wsrod-dzikich-plemion",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wojciech-cejrowski/gringo-wsrod-dzikich-plemion"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "mądrość",
          "slug": "madrosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/madrosc"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "tchórzostwo",
          "slug": "tchorzostwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tchorzostwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gringo_w%C5%9Br%C3%B3d_dzikich_plemion#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:52"
    },
    {
      "id": "f8ea4b09-4342-4708-a320-d4a8cd89eff5",
      "slug": "pytalam-dlaczego-przezylam",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/barbara-rosiek/bylam-schizofreniczka/pytalam-dlaczego-przezylam",
      "text": "Pytałam, dlaczego przeżyłam, kiedy nie miałam na to żadnych szans, ta myśl zajmowała mnie na długo, powracałam obsesyjnie, wierciła we mnie otwory, paraliżowała. Wyobraźnia pracowała, nie dawała spokoju.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Barbara Rosiek",
        "slug": "barbara-rosiek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/barbara-rosiek"
      },
      "book": {
        "title": "Byłam schizofreniczką",
        "slug": "bylam-schizofreniczka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/barbara-rosiek/bylam-schizofreniczka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "obsesja",
          "slug": "obsesja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/obsesja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/By%C5%82am_schizofreniczk%C4%85#P",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:47"
    },
    {
      "id": "d727e081-8c30-40b0-8025-ddf145932186",
      "slug": "na-ogol-kobieta",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-dolega-mostowicz/trzecia-plec/na-ogol-kobieta",
      "text": "Na ogół kobieta ma niebywale rozwiniętą zdolność przystosowywania się. Aklimatyzuje się w nowych warunkach i asymiluje się w najbardziej obcych środowiskach znacznie łatwiej i prędzej niż mężczyzna.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Tadeusz Dołęga-Mostowicz",
        "slug": "tadeusz-dolega-mostowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-dolega-mostowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Trzecia płeć",
        "slug": "trzecia-plec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-dolega-mostowicz/trzecia-plec"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 157,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "kobiety",
          "slug": "kobiety",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kobiety"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Tadeusz_Do%C5%82%C4%99ga-Mostowicz#Trzecia_p%C5%82e%C4%87",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:38"
    },
    {
      "id": "946283b9-9bcc-4500-a007-7a3b41bc81fd",
      "slug": "a-trzeba-twardym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-dolega-mostowicz/ostatnia-brygada/a-trzeba-twardym",
      "text": "– A trzeba twardym być – ciągnął Michał – twardym, bo cię ludzie rozdepczą w tłoku. Nie dość mieć ostre zęby i mocne pazury. Musisz czekać, aż ci skóra zgrubieje, jak u hipopotama, aż łeb stwardnieje na żelazo, byś mógł nim trykać w mur. No i cały niepotrzebny balast z tej głowy – na śmietnik. Wstążeczki, chorągiewki, faramuszki, hasełka, zasadki, mrzonki, fidrygałki, skrupuły – na śmietnik.\n\n– No, no, Michale, nie przesadzaj. Jakaś żółć cię podlała i sam nie wierzysz w to, co mówisz.\n\n– Wierzę. Musiałem uwierzyć. Alboż to mi mało boków naobijali? O każdy ochłap, o każdy kawał chleba. Alboż to mi raz podbijali koturny? Walił się człowiek nosem wprost w śmierdzące błoto, a jak sobie pysk otarł, to widział wkoło tylko śmiech. Cacki ideałów, bracie, to wszystko malowanki. Sztandary, bracie, tylko w dzień wiszą dostojnie nad głowami. W nocy zdziera się je bez ceremonii i czyści się nimi buty. (…)\n\n– To tak ci ciężko w życiu?\n\nŻegota roześmiał się sarkastycznie.\n\n– Było ciężko. Było, dopóki nie przestałem łazić na szczudłach. Po ziemi, bracie, trzeba pełzać na brzuchu. A dostrzeżesz, że ten, co pełznie przed tobą, słabnie – skocz i za gardziel, i w błoto! Było ciężko, póki nie zmądrzałem, póki pierwszego pięknego dnia nie wyrzuciłem na śmietnik wszystkich fatałaszków. Póki nie rozumiałem, że trzeba ściągnąć z pleców całą tę nakrochmaloną koszulę, którą nazywają duszą, i póty prać, aż ją można będzie w jednej garści ścisnąć, wsadzić do portmonetki albo wytrzeć w nią nos. (…)\n\n– Nie wierzę ci, Michale – powtórzył – nie wierzę, byś mógł tak łatwo wyzbyć się całego piękna swoich dawnych poglądów.\n\n– Wcale nie łatwo. Właśnie ciężko, bardzo ciężko. Co zaś do przekonań, bracie, to pluj na przekonania. Mogę dziś być socjalistą, jutro faszystą, pojutrze kamelotą królewskim, a od tego się nic nie zmieni. Kiedyś nie dziwiłem się Kmicicowi, że go szlag trafił, gdy książę Bogusław Radziwiłł przedstawiał Polskę jako kawał sukna, który kilku magnatów rozrywa między sobą. Dziś tu się wyciągnie niteczkę, tu niteczkę, a z jakiej strony to się robi, z prawej czy z lewej, to już ganc pomada. Sukno mocne jest, i tak wytrzyma, a ostatecznie znajdą się i tacy, co większe dziury pocerują, połatają.\n\nAndrzej wbił oczy w ziemię i spytał:\n\n– A cóż będzie z suknem, gdy wszyscy zaczną tak po niteczce wyciągać?\n\n– O, widzisz, tutaj jest cały sekret. Nie wszyscy mają dostęp do niteczek. Chcieliby wszyscy, ale przy suknie tłok. Reszta stoi z dala od koryta i oblizuje się. A ci, najbliżsi, jak się naćpają, a utuczą się, a nie będą mieli sił odganiać tamtych, to tamci przejdą im po brzuchach i stratują. Ocaleje tylko ten, co w porę się odsunie. I tak dokoła Wojtek.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Tadeusz Dołęga-Mostowicz",
        "slug": "tadeusz-dolega-mostowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-dolega-mostowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Ostatnia brygada",
        "slug": "ostatnia-brygada",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-dolega-mostowicz/ostatnia-brygada"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "cynizm",
          "slug": "cynizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cynizm"
        },
        {
          "name": "korupcja",
          "slug": "korupcja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/korupcja"
        },
        {
          "name": "idealizm",
          "slug": "idealizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/idealizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ostatnia_brygada",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:37"
    },
    {
      "id": "6bacbb66-fba8-4c7e-94d6-22abf6503ccb",
      "slug": "boga-biore-na-swiadka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/margaret-mitchell/przeminelo-z-wiatrem/boga-biore-na-swiadka",
      "text": "– Boga biorę na świadka, Boga biorę na świadka, że Jankesi nie pokonają mnie nigdy. Przetrwam to wszystko, a jak wojna się skończy, nigdy w życiu nie będę więcej głodna. Ani ja, ani nikt z moich bliskich. Choćbym miała kraść i zabijać – Bóg mi świadkiem, że nigdy więcej głodna nie będę.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Margaret Mitchell",
        "slug": "margaret-mitchell",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/margaret-mitchell"
      },
      "book": {
        "title": "Przeminęło z wiatrem",
        "slug": "przeminelo-z-wiatrem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/margaret-mitchell/przeminelo-z-wiatrem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "głód",
          "slug": "glod",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/glod"
        },
        {
          "name": "upór",
          "slug": "upor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/upor"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Przemin%C4%99%C5%82o_z_wiatrem_(powie%C5%9B%C4%87)#Tom_2",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:23"
    },
    {
      "id": "7a6899ba-d47e-41d1-82e0-1d10c347664f",
      "slug": "patty-keene-celowo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kurt-vonnegut/sniadanie-mistrzow/patty-keene-celowo",
      "text": "Patty Keene celowo była głupia, podobnie jak większość kobiet w Midland City. Wszystkie kobiety miały duże mózgi, ponieważ były dużymi zwierzętami, ale zbytnio ich nie wykorzystywały z następującego powodu: oryginalne myśli mogły człowiekowi narobić wrogów, a kobiety, jeżeli chciały osiągnąć jaki taki dostatek i bezpieczeństwo, potrzebowały jak najwięcej przyjaciół.\n\nTak więc, zgodnie z zasadami walki o byt, wyćwiczyły się w roli maszyn potakujących, a nie maszyn myślących. Jedynym zadaniem ich umysłów było odkrywać, co myślą inni, i potem myśleć tak samo.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kurt Vonnegut",
        "slug": "kurt-vonnegut",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kurt-vonnegut"
      },
      "book": {
        "title": "Śniadanie mistrzów",
        "slug": "sniadanie-mistrzow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kurt-vonnegut/sniadanie-mistrzow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "kobiety",
          "slug": "kobiety",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kobiety"
        },
        {
          "name": "konformizm",
          "slug": "konformizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konformizm"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kurt_Vonnegut#%C5%9Aniadanie_mistrz%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:15"
    },
    {
      "id": "3894c3e8-ed01-4504-a0e2-3f2228f49e28",
      "slug": "tylko-rozbitek-ktory",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kobo-abe/kobieta-z-wydm/tylko-rozbitek-ktory",
      "text": "Tylko rozbitek, który uniknął śmierci na tonącym okręcie, może pojąć psychikę człowieka, który śmieje się wyłącznie dlatego, że może oddychać.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kōbō Abe",
        "slug": "kobo-abe",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kobo-abe"
      },
      "book": {
        "title": "Kobieta z wydm",
        "slug": "kobieta-z-wydm",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kobo-abe/kobieta-z-wydm"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "radość",
          "slug": "radosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/radosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/K%C5%8Db%C5%8D_Abe#Kobieta_z_wydm_(1962)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:06"
    },
    {
      "id": "61105fc6-5d2f-46d0-aaf9-1142886e57ae",
      "slug": "mozliwe-ze-bog",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/pochwala-macochy/mozliwe-ze-bog",
      "text": "Możliwe, że Bóg istnieje, ale w obecnych czasach, po tym wszystkim co nas spotkało, czy ma to jakiekolwiek znaczenie? Że świat mógłby być lepszy? Tak, prawdopodobnie, ale po co Go o to pytać? Przeżyłem i mimo pozorów stanowię cząstkę ludzkiej rasy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Pochwała macochy",
        "slug": "pochwala-macochy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/pochwala-macochy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "wątpliwości",
          "slug": "watpliwosci",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/watpliwosci"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mario_Vargas_Llosa#Pochwa%C5%82a_macochy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:56"
    },
    {
      "id": "cafad922-32c4-404e-bae9-29bfbc2c238e",
      "slug": "afryka-nie-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/marzenie-celta/afryka-nie-jest",
      "text": "Afryka nie jest dla słabych. (…) W Afryce słabi nie mają szans na przetrwanie. Wykończą ich węże, febra, zatrute strzały albo mucha tse-tse.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Marzenie Celta",
        "slug": "marzenie-celta",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/marzenie-celta"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "siła",
          "slug": "sila",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sila"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Marzenie_Celta#A",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:52"
    },
    {
      "id": "2e37a042-098a-4035-bc5a-af1e43999137",
      "slug": "slonce-nie-opadlo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/gawedziarz/slonce-nie-opadlo",
      "text": "Słońce nie opadło i wciąż nie opada. Odchodzi i wraca jak dusze, którym los sprzyja. Ogrzewa świat. Ludzie ziemi też nie upadli. Jesteśmy tutaj. (…) Żyjemy, wędrujemy. To jest szczęście, chyba.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Gawędziarz",
        "slug": "gawedziarz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/gawedziarz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        },
        {
          "name": "szczęście",
          "slug": "szczescie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szczescie"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gaw%C4%99dziarz#S",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:48"
    },
    {
      "id": "29854684-220d-4942-85d3-1d455fdf142d",
      "slug": "doswiadczylismy-zla-i-smierci",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/gawedziarz/doswiadczylismy-zla-i-smierci",
      "text": "Doświadczyliśmy zła i śmierci, ale wciąż idziemy. Starczyłoby wszystkich iskierek na niebie, by zliczyć, ile księżyców już przeszło? Nie. Jesteśmy żywi. Ruszamy się.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Gawędziarz",
        "slug": "gawedziarz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/gawedziarz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wytrwałość",
          "slug": "wytrwalosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wytrwalosc"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gaw%C4%99dziarz#D",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:48"
    },
    {
      "id": "9c39f394-ccc1-4f16-8886-4204a4547151",
      "slug": "w-naszym-zatloczonym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/szachinszach/w-naszym-zatloczonym",
      "text": "W naszym zatłoczonym i narzucającym się świecie, żeby się obronić, żeby utrzymać się na powierzchni, słabszy musi się wyodrębnić, stanąć na boku.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ryszard Kapuściński",
        "slug": "ryszard-kapuscinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
      },
      "book": {
        "title": "Szachinszach",
        "slug": "szachinszach",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/szachinszach"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 13,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "wyobcowanie",
          "slug": "wyobcowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyobcowanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Szachinszach",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:44"
    },
    {
      "id": "a7e1b1b5-ad8e-406e-a1bf-da3119f938f0",
      "slug": "ludzie-nie-gloduja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/heban/ludzie-nie-gloduja",
      "text": "Ludzie nie głodują dlatego, że na świecie nie ma żywności. Jest jej pełno, w nadmiarze. Ale między tymi, którzy chcą jeść, a pełnymi magazynami stoi wysoka przeszkoda: gra polityczna. (…) Kto ma broń, ten ma żywność. Kto ma żywność, ten ma władzę. Obracamy się tu wśród ludzi, którzy nie myślą o transcendencji i istocie duszy, o sensie życia i naturze bytu. Jesteśmy w świecie, w którym człowiek, czołgając się, próbuje wygrzebać z błota kilka ziaren zboża, żeby przeżyć do następnego dnia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ryszard Kapuściński",
        "slug": "ryszard-kapuscinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
      },
      "book": {
        "title": "Heban",
        "slug": "heban",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/heban"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "głód",
          "slug": "glod",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/glod"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ryszard_Kapu%C5%9Bci%C5%84ski#Heban",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:42"
    },
    {
      "id": "2ec682f3-8ed8-4c92-9d50-8e161499e6eb",
      "slug": "czasem-czytam-ze-w-ameryce",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/heban/czasem-czytam-ze-w-ameryce",
      "text": "Czasem czytam, że w Ameryce czy Europie dziecko strzeliło do innego dziecka. Że dziecko zabiło kogoś z rówieśników czy z dorosłych. Informacjom takim zwykle towarzyszą głosy przerażenia i grozy. Otóż w Afryce dzieci zabijają dzieci masowo, i to od lat, od bardzo dawna. Właściwie współczesne wojny na tym kontynencie to wojny dzieci. (...) W krwawym chaosie, jaki panuje w różnych krajach Afryki, pojawiły się dziesiątki tysięcy sierot – głodnych i bezdomnych. Szukają one, kto by je nakarmił i przygarnął. Najłatwiej znaleźć jedzenie tam, gdzie jest wojsko – żołnierze mają największą szansę zdobycia żywności: w tych krajach broń jest nie tylko orężem walki, to także sposób na przetrwanie, czasem jedyny, jaki istnieje.(...) zbrojne potyczki dzieciarni są szczególnie zażarte i krwawe, bo dziecko nie ma w sobie instynktu samozachowawczego, nie czuje i nie rozumie grozy śmierci, nie zna lęku, który dopiero przyniesie dojrzałość.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ryszard Kapuściński",
        "slug": "ryszard-kapuscinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
      },
      "book": {
        "title": "Heban",
        "slug": "heban",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/heban"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wojna",
          "slug": "wojna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
        },
        {
          "name": "dzieci",
          "slug": "dzieci",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dzieci"
        },
        {
          "name": "przemoc",
          "slug": "przemoc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemoc"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Heban",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:42"
    },
    {
      "id": "a80e6cec-3c0c-4432-a5ad-45f4b4d345f0",
      "slug": "albo-my-pozeramy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/szkieletowa-zaloga/albo-my-pozeramy",
      "text": "Albo my pożeramy świat, albo świat pożera nas. Niezależnie od tego, kto kogo, wszystko jest w najlepszym porządku.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Szkieletowa załoga",
        "slug": "szkieletowa-zaloga",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/szkieletowa-zaloga"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Szkieletowa_za%C5%82oga#Bunt_Kaina",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:21"
    },
    {
      "id": "59dd6a2a-ecba-421c-9833-1b95982dc648",
      "slug": "wiecie-jak-to-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/szkieletowa-zaloga/wiecie-jak-to-jest",
      "text": "Wiecie jak to jest: każdy głupek potrafi umrzeć, sztuką jest nauczyć się przeżyć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Szkieletowa załoga",
        "slug": "szkieletowa-zaloga",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/szkieletowa-zaloga"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stephen_King#Szkieletowa_za%C5%82oga",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:21"
    },
    {
      "id": "01afa108-b937-456a-959d-a9cb73a94979",
      "slug": "zyjemy-aby-walczyc-jeszcze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/lsnienie/zyjemy-aby-walczyc-jeszcze",
      "text": "– Żyjemy, aby walczyć jeszcze jeden dzień, proszę pana.\n\n– Dzień dzisiejszy na razie się dla nas nie skończył, proszę pani.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Lśnienie",
        "slug": "lsnienie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/lsnienie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "nadzieja",
          "slug": "nadzieja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nadzieja"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/L%C5%9Bnienie_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:17"
    },
    {
      "id": "0713d6b3-8da7-4190-95ef-4c85e88ecd76",
      "slug": "sposob-na-przetrwanie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/barbara-rosiek/pamietnik-narkomanki/sposob-na-przetrwanie",
      "text": "Sposób na przetrwanie – milczenie.\n\nSposób na życie – przetrwanie.\n\nSposób na milczenie – śmierć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Barbara Rosiek",
        "slug": "barbara-rosiek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/barbara-rosiek"
      },
      "book": {
        "title": "Pamiętnik narkomanki",
        "slug": "pamietnik-narkomanki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/barbara-rosiek/pamietnik-narkomanki"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "milczenie",
          "slug": "milczenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milczenie"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pami%C4%99tnik_narkomanki#S",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:05"
    },
    {
      "id": "58416841-5a30-46a7-b664-5ce9ba544037",
      "slug": "ja-tylko-walcze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/barbara-rosiek/pamietnik-narkomanki/ja-tylko-walcze",
      "text": "Ja tylko walczę o siebie.\n\nJa tylko nie chcę umierać.\n\nJa tylko pragnę pokochać.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Barbara Rosiek",
        "slug": "barbara-rosiek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/barbara-rosiek"
      },
      "book": {
        "title": "Pamiętnik narkomanki",
        "slug": "pamietnik-narkomanki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/barbara-rosiek/pamietnik-narkomanki"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pami%C4%99tnik_narkomanki#J",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:03"
    },
    {
      "id": "6480c50e-4087-4f55-83c7-bad0464a9999",
      "slug": "zaden-czlowiek-sil",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eliza-orzeszkowa/nad-niemnem/zaden-czlowiek-sil",
      "text": "Żaden człowiek sił swoich nie zna, dopóki ich w potrzebie...",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Eliza Orzeszkowa",
        "slug": "eliza-orzeszkowa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eliza-orzeszkowa"
      },
      "book": {
        "title": "Nad Niemnem",
        "slug": "nad-niemnem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eliza-orzeszkowa/nad-niemnem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "siła",
          "slug": "sila",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sila"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Nad_Niemnem",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:47"
    },
    {
      "id": "dfd95633-0c55-4913-a4d1-f2278ba04eaf",
      "slug": "w-trudnych-warunkach",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/margaret-atwood/opowiesc-podrecznej/w-trudnych-warunkach",
      "text": "W trudnych warunkach instynkt życia czepia się dziwnych przedmiotów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Margaret Atwood",
        "slug": "margaret-atwood",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/margaret-atwood"
      },
      "book": {
        "title": "Opowieść podręcznej",
        "slug": "opowiesc-podrecznej",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/margaret-atwood/opowiesc-podrecznej"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 135,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Margaret_Atwood#Opowie%C5%9B%C4%87_Podr%C4%99cznej_(1985)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:34"
    },
    {
      "id": "57dd5d35-9685-4101-86f0-5afb55b5b702",
      "slug": "widok-smierci-budzi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/margaret-atwood/opowiesc-podrecznej/widok-smierci-budzi",
      "text": "Widok śmierci budzi we mnie poczucie głodu. Może to dlatego, że jestem pusta, a może po prostu ciało samo dba w ten sposób, żebym pozostała przy życiu, nie ustając w tej najważniejszej z modlitw: Jestem, jestem, jestem – jeszcze.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Margaret Atwood",
        "slug": "margaret-atwood",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/margaret-atwood"
      },
      "book": {
        "title": "Opowieść podręcznej",
        "slug": "opowiesc-podrecznej",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/margaret-atwood/opowiesc-podrecznej"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 332,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Margaret_Atwood#Opowie%C5%9B%C4%87_Podr%C4%99cznej_(1985)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:34"
    },
    {
      "id": "5236b172-4769-48f8-8de5-7db7f86de7fa",
      "slug": "zdrowe-zmysly-to-cenny",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/margaret-atwood/opowiesc-podrecznej/zdrowe-zmysly-to-cenny",
      "text": "Zdrowe zmysły to cenny skarb; oszczędzam je, jak kiedyś ludzie oszczędzali pieniądze. Odkładam na później, żebym ich miała dość, gdy przyjdzie czas.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Margaret Atwood",
        "slug": "margaret-atwood",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/margaret-atwood"
      },
      "book": {
        "title": "Opowieść podręcznej",
        "slug": "opowiesc-podrecznej",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/margaret-atwood/opowiesc-podrecznej"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 133,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "zmysły",
          "slug": "zmysly",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmysly"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Margaret_Atwood#Opowie%C5%9B%C4%87_Podr%C4%99cznej_(1985)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:34"
    },
    {
      "id": "01f48c1a-7735-4029-818e-0802a8281d89",
      "slug": "jedynie-zyjac-chwila",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ivo-andric/most-na-drinie/jedynie-zyjac-chwila",
      "text": "Jedynie żyjąc chwilą bieżącą, nie patrząc naprzód ani nie oglądając się w tył, można znieść wszystko i przetrwać do lepszych dni.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ivo Andric",
        "slug": "ivo-andric",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ivo-andric"
      },
      "book": {
        "title": "Most na Drinie",
        "slug": "most-na-drinie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ivo-andric/most-na-drinie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Most_na_Drinie#J",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:28"
    },
    {
      "id": "93ec9e39-0bbb-4bc9-9d3f-f951880ed63d",
      "slug": "zycie-to-katastrofa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/ostatnia-bitwa-templariusza/zycie-to-katastrofa",
      "text": "Życie to katastrofa morska, a każdy pływa jak umie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Arturo Pérez-Reverte",
        "slug": "arturo-perez-reverte",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte"
      },
      "book": {
        "title": "Ostatnia bitwa templariusza",
        "slug": "ostatnia-bitwa-templariusza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/arturo-perez-reverte/ostatnia-bitwa-templariusza"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Arturo_P%C3%A9rez-Reverte#Ostatnia_bitwa_templariusza",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:52"
    },
    {
      "id": "a9ca72e7-f07b-4c23-9f05-caf984dfd90a",
      "slug": "moze-i-my-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna/gniazdo-bialozora/moze-i-my-nie",
      "text": "Może i my nie wytrzymamy walki z obecnym systemem, polityką, kierunkiem, stosunkami i warunkami, ale przetrwamy najdłużej i wytrzymamy najwięcej. Podobno w australijskim spalonym stepie króliki nauczyły się wdrapywać na drzewa i żyć liśćmi. To się nazywa przystosowaniem i przysposobieniem do nowych form bytowania. Czynimy jak te króliki. Nie chcemy zginąć!",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Maria Rodziewiczówna",
        "slug": "maria-rodziewiczowna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna"
      },
      "book": {
        "title": "Gniazdo Białozora",
        "slug": "gniazdo-bialozora",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/maria-rodziewiczowna/gniazdo-bialozora"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 110,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zmiana",
          "slug": "zmiana",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmiana"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Maria_Rodziewicz%C3%B3wna#Gniazdo_Bia%C5%82ozora",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:40"
    },
    {
      "id": "7f7c96ec-336a-4961-b000-d053ce224981",
      "slug": "dlaczego-niektorzy-probuja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/weronika-postanawia-umrzec/dlaczego-niektorzy-probuja",
      "text": "Dlaczego niektórzy próbują iść pod prąd naturalnego porządku świata, to znaczy walki o przeżycie za wszelką cenę?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Weronika postanawia umrzeć",
        "slug": "weronika-postanawia-umrzec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/weronika-postanawia-umrzec"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "samobójstwo",
          "slug": "samobojstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/samobojstwo"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Weronika_postanawia_umrze%C4%87#D",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:27"
    },
    {
      "id": "01579898-fa4c-4a95-8159-f28d20ef33ea",
      "slug": "czlowiek-walczy-by-przetrwac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/weronika-postanawia-umrzec/czlowiek-walczy-by-przetrwac",
      "text": "Człowiek walczy, by przetrwać, a nie po to, by się poddać.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paulo Coelho",
        "slug": "paulo-coelho",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho"
      },
      "book": {
        "title": "Weronika postanawia umrzeć",
        "slug": "weronika-postanawia-umrzec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/paulo-coelho/weronika-postanawia-umrzec"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "wola życia",
          "slug": "wola-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wola-zycia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Weronika_postanawia_umrze%C4%87#C",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:27"
    },
    {
      "id": "298efc36-18b0-4f0a-9943-53018177f70e",
      "slug": "czlowiek-w-ekstremalnych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wiktor-suworow/akwarium/czlowiek-w-ekstremalnych",
      "text": "Człowiek w ekstremalnych warunkach zamienia się w zwierzę.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wiktor Suworow",
        "slug": "wiktor-suworow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wiktor-suworow"
      },
      "book": {
        "title": "Akwarium",
        "slug": "akwarium",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wiktor-suworow/akwarium"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wiktor_Suworow#Akwarium",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:09"
    },
    {
      "id": "ac4ffa50-c3d9-4da7-b1f8-39163cf927be",
      "slug": "pojedyncze-ludzkie-istoty",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/gra-endera/pojedyncze-ludzkie-istoty",
      "text": "Pojedyncze ludzkie istoty zawsze są tylko narzędziami, których używają inni, byśmy wszyscy mogli przeżyć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Orson Scott Card",
        "slug": "orson-scott-card",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card"
      },
      "book": {
        "title": "Gra Endera",
        "slug": "gra-endera",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/gra-endera"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 38,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "uprzedmiotowienie",
          "slug": "uprzedmiotowienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/uprzedmiotowienie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gra_Endera",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:49"
    },
    {
      "id": "3fbef75a-3128-4084-96a3-a81325b17c36",
      "slug": "ludzkosc-nie-wymaga",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/gra-endera/ludzkosc-nie-wymaga",
      "text": "Ludzkość nie wymaga, byśmy byli szczęśliwi. Wymaga tylko geniuszu. Najpierw przetrwanie, potem, jeśli się uda, szczęście.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Orson Scott Card",
        "slug": "orson-scott-card",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card"
      },
      "book": {
        "title": "Gra Endera",
        "slug": "gra-endera",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/gra-endera"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 248,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "szczęście",
          "slug": "szczescie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szczescie"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "geniusz",
          "slug": "geniusz",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/geniusz"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gra_Endera",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:49"
    },
    {
      "id": "27cd4c9e-50b6-4033-b2ea-bf98c99a0fdf",
      "slug": "kiedy-jednak-dochodzi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/gra-endera/kiedy-jednak-dochodzi",
      "text": "Kiedy jednak dochodzi do działania, jest tylko jedno wyjście: jeśli jedni z nas muszą zostać zniszczeni, to upewnijmy się, że to my w końcu zostaniemy żywi. Nasze geny nie pozwalają na podjęcie innej decyzji. Ewolucja nigdy nie wykształci gatunku pozbawionego woli przeżycia. Można hodować osobniki skłonne poświęcić życie, ale cała rasa nigdy nie postanowi, by przestać istnieć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Orson Scott Card",
        "slug": "orson-scott-card",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card"
      },
      "book": {
        "title": "Gra Endera",
        "slug": "gra-endera",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/gra-endera"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 228,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "wola życia",
          "slug": "wola-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wola-zycia"
        },
        {
          "name": "ewolucja",
          "slug": "ewolucja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ewolucja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gra_Endera",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:49"
    },
    {
      "id": "dd8564d6-b245-43b6-9497-dc4b46ad11a4",
      "slug": "slyszales-o-tym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert/diuna/slyszales-o-tym",
      "text": "Słyszałeś o tym, że zwierzęta odgryzają sobie kończynę, by umknąć z potrzasku? To zwierzęca sztuczka. Człowiek wytrzyma sidła, zniesie ból, uda śmierć, by zabić myśliwego usuwając zagrożenie dla swego gatunku.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Frank Herbert",
        "slug": "frank-herbert",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert"
      },
      "book": {
        "title": "Diuna",
        "slug": "diuna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert/diuna"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "zwierzęta",
          "slug": "zwierzeta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwierzeta"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Diuna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:23"
    },
    {
      "id": "d57fe59b-aeeb-442c-8547-ca275a94a79a",
      "slug": "przetrwanie-to-umiejetnosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert/diuna/przetrwanie-to-umiejetnosc",
      "text": "Przetrwanie to umiejętność pływania w obcej wodzie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Frank Herbert",
        "slug": "frank-herbert",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert"
      },
      "book": {
        "title": "Diuna",
        "slug": "diuna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frank-herbert/diuna"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zmiana",
          "slug": "zmiana",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmiana"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Diuna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:23"
    },
    {
      "id": "1c52b711-4ec8-4d4a-ab56-45142e69244b",
      "slug": "larwy-to-wlasnie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/ostatni-kontynent/larwy-to-wlasnie",
      "text": "Larwy! To właśnie będziemy dziś jedli. I co zrobimy, żeby dostać się do larwalnego żarcia? Grzebiemy w ziemi, jak larwa! Hurra!",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Ostatni kontynent",
        "slug": "ostatni-kontynent",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/ostatni-kontynent"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "jedzenie",
          "slug": "jedzenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jedzenie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Terry_Pratchett#Ostatni_kontynent_(1998)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:58"
    },
    {
      "id": "93c3963d-5e64-4421-9652-5578cb24e212",
      "slug": "ale-mial-rowniez",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/eryk/ale-mial-rowniez",
      "text": "Ale miał również zdolności językowe i talent geografii praktycznej. Potrafił krzyczeć „Ratunku!” w czternastu językach i skamleć o litość w kolejnych dwunastu. Przewędrował przez wiele krain na Dysku, przez niektóre z dużą prędkością.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Eryk",
        "slug": "eryk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/eryk"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "język",
          "slug": "jezyk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Eryk",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:49"
    },
    {
      "id": "613058e6-e1f2-4157-af00-ae6c1b792085",
      "slug": "tak-ale-jednak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/czarodzicielstwo/tak-ale-jednak",
      "text": "– Tak... Ale jednak przeżyłem, prawda? Mam do tego talent. Spytaj kogokolwiek. Jestem nałogowcem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Czarodzicielstwo",
        "slug": "czarodzicielstwo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/czarodzicielstwo"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "wola życia",
          "slug": "wola-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wola-zycia"
        },
        {
          "name": "tchórzostwo",
          "slug": "tchorzostwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tchorzostwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Czarodzicielstwo",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:48"
    },
    {
      "id": "e9c16e23-a7ab-4952-9276-82a07715d351",
      "slug": "glowa-od-tego",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/ogniem-i-mieczem/glowa-od-tego",
      "text": "– (…) głowa od tego, żeby o skórze myślała.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Henryk Sienkiewicz",
        "slug": "henryk-sienkiewicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz"
      },
      "book": {
        "title": "Ogniem i mieczem",
        "slug": "ogniem-i-mieczem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/ogniem-i-mieczem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "myślenie",
          "slug": "myslenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/myslenie"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ogniem_i_mieczem",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:50"
    },
    {
      "id": "cf31753e-9015-4162-9844-9491dd59071b",
      "slug": "gdy-stajemy-oko",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gabriel-garcia-marquez/opowiesc-rozbitka/gdy-stajemy-oko",
      "text": "[...] gdy stajemy oko w oko ze śmiercią, budzi się instynkt przetrwania.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Gabriel García Márquez",
        "slug": "gabriel-garcia-marquez",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gabriel-garcia-marquez"
      },
      "book": {
        "title": "Opowieść rozbitka",
        "slug": "opowiesc-rozbitka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gabriel-garcia-marquez/opowiesc-rozbitka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "wytrwałość",
          "slug": "wytrwalosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wytrwalosc"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T15:19:50"
    },
    {
      "id": "df21913f-fcd3-4bb9-9d01-ce9279c4f98f",
      "slug": "jest-taka-chwila",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/pokochala-toma-gordona/jest-taka-chwila",
      "text": "Jest taka chwila, w której, zdani sami na siebie, ludzie przestają żyć, a starają się zaledwie przeżyć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stephen King",
        "slug": "stephen-king",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king"
      },
      "book": {
        "title": "Pokochała Toma Gordona",
        "slug": "pokochala-toma-gordona",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stephen-king/pokochala-toma-gordona"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wytrwałość",
          "slug": "wytrwalosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wytrwalosc"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-11T23:56:04"
    },
    {
      "id": "caf0ef65-5142-47d0-b691-7e80b62ec35d",
      "slug": "jedzenie-do-syta-jest-rownie-cenne-jak-dobry",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-maria-remarque/na-zachodzie-bez-zmian/jedzenie-do-syta-jest-rownie-cenne-jak-dobry",
      "text": "Jedzenie do syta jest równie cenne jak dobry schron; dlatego tak go łakniemy, bo może nam uratować życie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Erich Maria Remarque",
        "slug": "erich-maria-remarque",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-maria-remarque"
      },
      "book": {
        "title": "Na Zachodzie bez zmian",
        "slug": "na-zachodzie-bez-zmian",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-maria-remarque/na-zachodzie-bez-zmian"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział VI",
      "chapter_parent": null,
      "page": 81,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wojna",
          "slug": "wojna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
        },
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-06-20T09:07:54"
    }
  ]
}
