{
  "type": "topic",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "name": "pogrzeb",
  "slug": "pogrzeb",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb",
  "heading": "Cytaty o pogrzebie",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb.md",
  "quotes_count": 23,
  "authors_count": 19,
  "parent": {
    "name": "śmierć",
    "slug": "smierc",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc",
    "heading": "Cytaty o śmierci"
  },
  "children": [],
  "quotes": [
    {
      "id": "3932663b-2fc1-4397-8615-5d35236b2143",
      "slug": "ludzie-i-pieknego",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wladyslaw-grzeszczyk/parada-paradoksow/ludzie-i-pieknego",
      "text": "Ludzie i pięknego pogrzebu potrafią zazdrościć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Władysław Grzeszczyk",
        "slug": "wladyslaw-grzeszczyk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wladyslaw-grzeszczyk"
      },
      "book": {
        "title": "Parada paradoksów",
        "slug": "parada-paradoksow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wladyslaw-grzeszczyk/parada-paradoksow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zawiść",
          "slug": "zawisc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zawisc"
        },
        {
          "name": "pogrzeb",
          "slug": "pogrzeb",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-10-11T19:49:54"
    },
    {
      "id": "f008b4be-d1f5-4caf-9cf0-ea6095fcf362",
      "slug": "jesli-chodzi-o-wydobywanie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/william-wharton/nigdy-nigdy-mnie-nie-zlapiecie/jesli-chodzi-o-wydobywanie",
      "text": "[...] jeśli chodzi o wydobywanie z ludzi ich najgorszych cech, to pogrzeby ustępują jedynie weselom.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "William Wharton",
        "slug": "william-wharton",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/william-wharton"
      },
      "book": {
        "title": "Nigdy, nigdy mnie nie złapiecie",
        "slug": "nigdy-nigdy-mnie-nie-zlapiecie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/william-wharton/nigdy-nigdy-mnie-nie-zlapiecie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 34,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "pogrzeb",
          "slug": "pogrzeb",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb"
        },
        {
          "name": "wesele",
          "slug": "wesele",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wesele"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-10-07T21:54:22"
    },
    {
      "id": "23862db5-83bc-4086-ad69-b9335c3dffbe",
      "slug": "efraim-odmawia-nad",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gilles-rozier/z-kraju-bez-milosci/efraim-odmawia-nad",
      "text": "Efraim odmawia nad grobem kadisz, ponieważ nie ma żadnego z synów Josefa. Przedtem rzuca na trumnę trzy garstki ziemi, wypowiadając sakramentalne słowa: „Bóg dał, Bóg wziął, niech imię Pana będzie błogosławione”. A mówiąc to, myśli, że ostatnimi czasy Bóg dużo zabierał, a mało dawał.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Gilles Rozier",
        "slug": "gilles-rozier",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gilles-rozier"
      },
      "book": {
        "title": "Z kraju bez miłości",
        "slug": "z-kraju-bez-milosci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gilles-rozier/z-kraju-bez-milosci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 102,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "strata",
          "slug": "strata",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strata"
        },
        {
          "name": "pogrzeb",
          "slug": "pogrzeb",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb"
        },
        {
          "name": "judaizm",
          "slug": "judaizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gilles_Rozier#Z_kraju_bez_mi%C5%82o%C5%9Bci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:06"
    },
    {
      "id": "dc3f2944-9dcd-4ac9-a8f6-4707bfd3a873",
      "slug": "dopilnujcie-zeby-chowano",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leigh-bardugo/szostka-wron/dopilnujcie-zeby-chowano",
      "text": "(…) dopilnujcie, żeby chowano mnie w otwartej trumnie (…). Świat zasługuje na jak najdłuższe obcowanie z tą twarzą.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leigh Bardugo",
        "slug": "leigh-bardugo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leigh-bardugo"
      },
      "book": {
        "title": "Szóstka wron",
        "slug": "szostka-wron",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leigh-bardugo/szostka-wron"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "próżność",
          "slug": "proznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/proznosc"
        },
        {
          "name": "pogrzeb",
          "slug": "pogrzeb",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leigh_Bardugo#Sz%C3%B3stka_wron",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:53"
    },
    {
      "id": "1f61b192-13f3-45f3-b9a1-8d45442942af",
      "slug": "do-pewnego-stopnia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mary-roach/sztywniak-osobliwe-zycie-nieboszczykow/do-pewnego-stopnia",
      "text": "Do pewnego stopnia kwestia godności jest oczywiście rodzajem promocji. Jeśli widzi się te sprawy takimi, jakimi są, nie ma sensu dochodzić, czy to będzie gnicie, spalanie, krojenie, trawienie tkanek czy kompostowanie. Wszystkie te procesy są, u swoich podstaw, przynajmniej odrobinę nieprzyjemne. Przyjmują jednakowoż nazwy dobrze przemyślanych eufemizmów – pochówku, kremacji, anatomicznych darowizn, redukcji wody, ekologicznego pogrzebu – co sprawia, że stają się publicznie akceptowalne.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mary Roach",
        "slug": "mary-roach",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mary-roach"
      },
      "book": {
        "title": "Sztywniak. Osobliwe życie nieboszczyków",
        "slug": "sztywniak-osobliwe-zycie-nieboszczykow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mary-roach/sztywniak-osobliwe-zycie-nieboszczykow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "pogrzeb",
          "slug": "pogrzeb",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Sztywniak._Osobliwe_%C5%BCycie_nieboszczyk%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:34"
    },
    {
      "id": "43cf1571-d4c4-418f-92fb-4917d5d0f884",
      "slug": "poswiecilam-moj-fundusz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/monika-szwaja/zatoka-trujacych-jabluszek/poswiecilam-moj-fundusz",
      "text": "Poświęciłam mój fundusz pogrzebowy. Do diabła z pogrzebem, jak umrę, to mnie już nie będzie obchodziło, kto się martwi pochówkiem. A ja jeszcze zażyję przyjemności.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Monika Szwaja",
        "slug": "monika-szwaja",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/monika-szwaja"
      },
      "book": {
        "title": "Zatoka trujących jabłuszek",
        "slug": "zatoka-trujacych-jabluszek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/monika-szwaja/zatoka-trujacych-jabluszek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "starość",
          "slug": "starosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/starosc"
        },
        {
          "name": "przyjemność",
          "slug": "przyjemnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyjemnosc"
        },
        {
          "name": "pogrzeb",
          "slug": "pogrzeb",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Zatoka_truj%C4%85cych_jab%C5%82uszek#P",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:48"
    },
    {
      "id": "e34a5128-d955-44eb-a101-2dab9db61c68",
      "slug": "co-ci-w-ogole",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andrzej-stasiuk/grochow/co-ci-w-ogole",
      "text": "Co ci w ogóle przyszło do głowy z tym spaleniem? Że co? Że to tak ładnie, że nic nie zostaje, tylko duch się będzie unosił w przestrzeniach nieskończonych? Że nie oddasz swojego wychudzonego ciała na rozkład, żeby powoli weszło w ziemię? Szkielet zaś żyłby wiecznie. I przyciągał myśli, ożywiał pamięć. Przecież wciąż jesteśmy dzicy i potrzebujemy totemów, potrzebujemy fetyszy. Myśl musi czegoś dotykać.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Andrzej Stasiuk",
        "slug": "andrzej-stasiuk",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andrzej-stasiuk"
      },
      "book": {
        "title": "Grochów",
        "slug": "grochow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andrzej-stasiuk/grochow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pamięć o zmarłych",
          "slug": "pamiec-o-zmarlych",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pamiec-o-zmarlych"
        },
        {
          "name": "symbole",
          "slug": "symbole",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/symbole"
        },
        {
          "name": "pogrzeb",
          "slug": "pogrzeb",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Andrzej_Stasiuk#Groch%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:40"
    },
    {
      "id": "3688ee27-505a-490a-b4e9-217d26a8bb51",
      "slug": "sa-tacy-ktorzy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/ksiega-cmentarna/sa-tacy-ktorzy",
      "text": "Są tacy (…) którzy wierzą, że cała ziemia jest uświęcona, że była święta nim się na niej zjawiliśmy, i taka pozostanie. Lecz tu, w waszej krainie, ludzie błogosławią kościoły i ziemię przeznaczoną na pogrzeby, by ją poświęcić. Obok niej pozostawiają niepoświęconą ziemię, zwaną polem garncarza, w której grzebią zbrodniarzy, samobójców i ludzi innej wiary.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Neil Gaiman",
        "slug": "neil-gaiman",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman"
      },
      "book": {
        "title": "Księga cmentarna",
        "slug": "ksiega-cmentarna",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/ksiega-cmentarna"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 75,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "świętość",
          "slug": "swietosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/swietosc"
        },
        {
          "name": "pogrzeb",
          "slug": "pogrzeb",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ksi%C4%99ga_cmentarna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:25"
    },
    {
      "id": "364c42e0-e709-4507-a111-17126b73c5db",
      "slug": "jesli-pracuje-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/amerykanscy-bogowie/jesli-pracuje-sie",
      "text": "Jeśli pracuje się w zakładzie pogrzebowym, lepiej nie pytać o zdrowie. Ludzie pomyśleliby, że szukamy potencjalnych klientów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Neil Gaiman",
        "slug": "neil-gaiman",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman"
      },
      "book": {
        "title": "Amerykańscy bogowie",
        "slug": "amerykanscy-bogowie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/amerykanscy-bogowie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "pogrzeb",
          "slug": "pogrzeb",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ameryka%C5%84scy_bogowie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:23"
    },
    {
      "id": "55f31f66-d30d-41a7-9a31-6dbfc9bc69e6",
      "slug": "siedzac-ze-spuszczona",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michel-houellebecq/platforma/siedzac-ze-spuszczona",
      "text": "Siedząc ze spuszczoną głową i słuchając religijnych pieśni pogrzebowych, czułem się bardzo swobodnie, o wiele lepiej, niż gdybym na przykład był na czyimś ślubie. Najwyraźniej pogrzeby to coś dla mnie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Michel Houellebecq",
        "slug": "michel-houellebecq",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michel-houellebecq"
      },
      "book": {
        "title": "Platforma",
        "slug": "platforma",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/michel-houellebecq/platforma"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "pogrzeb",
          "slug": "pogrzeb",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Michel_Houellebecq#Platforma",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:02"
    },
    {
      "id": "0f04e41d-d597-48c4-a0b1-2908005a9419",
      "slug": "dlaczego-ludzie-gromadza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mitch-albom/piec-osob-ktore-spotykamy-w-niebie/dlaczego-ludzie-gromadza",
      "text": "Dlaczego ludzie gromadzą się, kiedy ktoś umrze? Dlaczego uważają, że tak właśnie powinni? Ponieważ duch ludzki w głębi serca wie, że wszystkie życia splecione są ze sobą. Śmierć, zabierając kogoś, jednocześnie oszczędza kogoś innego, i w tej niewielkiej przestrzeni między byciem zabranym a byciem oszczędzonym życia się wymieniają.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mitch Albom",
        "slug": "mitch-albom",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mitch-albom"
      },
      "book": {
        "title": "Pięć osób, które spotykamy w niebie",
        "slug": "piec-osob-ktore-spotykamy-w-niebie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mitch-albom/piec-osob-ktore-spotykamy-w-niebie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "wspólnota",
          "slug": "wspolnota",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wspolnota"
        },
        {
          "name": "pogrzeb",
          "slug": "pogrzeb",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mitch_Albom#Pi%C4%99%C4%87_os%C3%B3b,_kt%C3%B3re_spotykamy_w_niebie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:42"
    },
    {
      "id": "4124f0f5-4de2-4498-87d7-40ee819f3234",
      "slug": "te-wszystkie-bzdury",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt/tektonika-uczuc/te-wszystkie-bzdury",
      "text": "Te wszystkie bzdury, które mówi się na pogrzebach… „Nie cierpiała…” I co z tego? Ale jednak umarła! A zresztą, gdyby cierpiała, czy my teraz cierpielibyśmy bardziej?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Éric-Emmanuel Schmitt",
        "slug": "eric-emmanuel-schmitt",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt"
      },
      "book": {
        "title": "Tektonika uczuć",
        "slug": "tektonika-uczuc",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/eric-emmanuel-schmitt/tektonika-uczuc"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "żałoba",
          "slug": "zaloba",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zaloba"
        },
        {
          "name": "pocieszenie",
          "slug": "pocieszenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pocieszenie"
        },
        {
          "name": "pogrzeb",
          "slug": "pogrzeb",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Tektonika_uczu%C4%87",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:22"
    },
    {
      "id": "58178268-bb53-468b-a3d7-086efb8c5462",
      "slug": "potrzeba-zapewnienia-spokoju",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/graham-masterton/wyklety/potrzeba-zapewnienia-spokoju",
      "text": "Potrzeba zapewnienia spokoju zmarłym jest bardzo silna we wszystkich kulturach na świecie. Chińczycy palą na pogrzebach papierowe pieniądze, żeby zmarły był bogaty, kiedy znajdzie się w niebie. Na Nowej Gwinei smaruje się zwłoki błotem i popiołem, żeby ciało łatwiej mogło powrócić do ziemi, z której powstało. A jakie słowa wyryte są na chrześcijańskich nagrobkach? „Spoczywaj w pokoju”. To jest ważne, nawet jeśli wcale tego nie rozumiemy. To jest instynktowne. Wiemy, że kiedy nasi najbliżsi umierają, doświadczają po śmierci przeżyć krańcowo odmiennych od tego, co znali za życia, w sensie fizycznym i psychicznym, toteż odczuwamy silną potrzebę, żeby ich chronić, żeby nimi pokierować, żeby zapewnić im bezpieczeństwo. Dlaczego reagujemy w ten sposób? Logicznie biorąc to absurd. Ale może w dawnych czasach zmarłym groziło bardziej jawne niebezpieczeństwo, może rytuał pogrzebowy stanowił istotny i zrozumiały środek ostrożności przeciw zagrożeniu, któremu musieli stawić czoło, zanim mogli odejść na wieczny odpoczynek?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Graham Masterton",
        "slug": "graham-masterton",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/graham-masterton"
      },
      "book": {
        "title": "Wyklęty",
        "slug": "wyklety",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/graham-masterton/wyklety"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pamięć o zmarłych",
          "slug": "pamiec-o-zmarlych",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pamiec-o-zmarlych"
        },
        {
          "name": "pogrzeb",
          "slug": "pogrzeb",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb"
        },
        {
          "name": "rytuały",
          "slug": "rytualy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rytualy"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Graham_Masterton#Wykl%C4%99ty_(1983)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:02"
    },
    {
      "id": "0251d4f2-ea4e-4e49-8bea-f3361c71d0db",
      "slug": "smierc-ma-w-sobie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/carlos-ruiz-zafon/cien-wiatru/smierc-ma-w-sobie",
      "text": "Śmierć ma w sobie coś takiego, że w każdym wzbudza wrażliwość. Stojąc przy trumnie, wszyscy widzimy tylko to, co dobre, lub to, co zobaczyć chcemy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Carlos Ruiz Zafón",
        "slug": "carlos-ruiz-zafon",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/carlos-ruiz-zafon"
      },
      "book": {
        "title": "Cień wiatru",
        "slug": "cien-wiatru",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/carlos-ruiz-zafon/cien-wiatru"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "pamięć o zmarłych",
          "slug": "pamiec-o-zmarlych",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pamiec-o-zmarlych"
        },
        {
          "name": "pogrzeb",
          "slug": "pogrzeb",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Cie%C5%84_wiatru#%C5%9A",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:29"
    },
    {
      "id": "ef27e365-d9b3-4ee9-9711-4ab91defcb84",
      "slug": "podczas-starannie-dopracowanych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/louis-ferdinand-celine/podroz-do-kresu-nocy/podczas-starannie-dopracowanych",
      "text": "Podczas starannie dopracowanych pogrzebów zdarza nam się, że bywamy smutni, ale kiedy się pomyśli o spadku, o przyszłych wakacjach, o tej wdówce, która wydaje się milutka i która, podobno, ma temperament, to myśli się też i o tym, że chciałoby się, dla kontrastu, pożyć jeszcze długo i może w ogóle nigdy nie zdechnąć... Kto to wie?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Louis-Ferdinand Céline",
        "slug": "louis-ferdinand-celine",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/louis-ferdinand-celine"
      },
      "book": {
        "title": "Podróż do kresu nocy",
        "slug": "podroz-do-kresu-nocy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/louis-ferdinand-celine/podroz-do-kresu-nocy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cynizm",
          "slug": "cynizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cynizm"
        },
        {
          "name": "pogrzeb",
          "slug": "pogrzeb",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb"
        },
        {
          "name": "dziedziczenie",
          "slug": "dziedziczenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dziedziczenie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Podr%C3%B3%C5%BC_do_kresu_nocy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:03"
    },
    {
      "id": "f53c899d-11cb-490a-b91c-2b694330fd66",
      "slug": "w-koncu-grob",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gunter-grass/wrozby-kumaka/w-koncu-grob",
      "text": "W końcu grób to ostateczny wyraz człowieka.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Günter Grass",
        "slug": "gunter-grass",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gunter-grass"
      },
      "book": {
        "title": "Wróżby kumaka",
        "slug": "wrozby-kumaka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gunter-grass/wrozby-kumaka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "pogrzeb",
          "slug": "pogrzeb",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wr%C3%B3%C5%BCby_kumaka",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:49"
    },
    {
      "id": "3cf5a61d-cf90-46a8-97fd-381b98db379c",
      "slug": "tam-myslalem-konczylo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/wilk-stepowy/tam-myslalem-konczylo",
      "text": "Tam, myślałem, kończyło się wszystko, przy owym wstrętnym glinianym dole, przy głupich, zakłopotanych słowach kaznodziei, w obecności głupich, zakłopotanych min zebranych żałobników, w obliczu beznadziejnego widoku wszystkich tych krzyży i tablic z blachy i marmuru, w otoczeniu tych wszystkich sztucznych kwiatów z drutu i szkła, tam był kres nie tylko nieznajomego, tam będzie nie tylko jutro czy pojutrze również i mój kres, kiedy mnie zagrzebią, zakopią w błoto wśród zakłopotania i zakłamania uczestników, nie, tak kończyło się wszystko, wszelkie nasze dążenie, cała nasza kultura, wiara, cała nasza radość i chęć do życia, która jest tak bardzo chora i którą wkrótce też tam pogrzebią.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Hermann Hesse",
        "slug": "hermann-hesse",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse"
      },
      "book": {
        "title": "Wilk stepowy",
        "slug": "wilk-stepowy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/wilk-stepowy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "pesymizm",
          "slug": "pesymizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pesymizm"
        },
        {
          "name": "pogrzeb",
          "slug": "pogrzeb",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wilk_stepowy#T",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:14"
    },
    {
      "id": "657aa5a4-95de-46ff-994d-8551b6d44334",
      "slug": "cale-zycie-pracowala",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zofia-nalkowska/granica/cale-zycie-pracowala",
      "text": "Całe życie pracowała, a wszystkiego cztery osoby stoją, jak ją kładą do grobu. Tamci wszyscy, co im gotowała, czy choćby nawet o niej pomyśleli? Nikt. Mogła sobie umrzeć, jak sobie wzięli drugą. Lepiej, że człowiek nie wie, jaki ma pogrzeb.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Zofia Nałkowska",
        "slug": "zofia-nalkowska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zofia-nalkowska"
      },
      "book": {
        "title": "Granica",
        "slug": "granica",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zofia-nalkowska/granica"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        },
        {
          "name": "niewdzięczność",
          "slug": "niewdziecznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niewdziecznosc"
        },
        {
          "name": "pogrzeb",
          "slug": "pogrzeb",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Granica_(powie%C5%9B%C4%87)#C",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:10"
    },
    {
      "id": "546393c1-2635-4d23-ab42-8efadf1d97c3",
      "slug": "umarlemu-to-wszystko",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zofia-nalkowska/granica/umarlemu-to-wszystko",
      "text": "Umarłemu to wszystko jedno, gdzie leży. Czy tu, czy tam, pod ziemią w dole nie ma różnicy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Zofia Nałkowska",
        "slug": "zofia-nalkowska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zofia-nalkowska"
      },
      "book": {
        "title": "Granica",
        "slug": "granica",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zofia-nalkowska/granica"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "pogrzeb",
          "slug": "pogrzeb",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Granica_(powie%C5%9B%C4%87)#U",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:10"
    },
    {
      "id": "2bb82d60-363c-40cf-9512-76febfa2707c",
      "slug": "przez-cale-zycie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/william-wharton/niezawinione-smierci/przez-cale-zycie",
      "text": "Przez całe życie starannie unikałem wesel i pogrzebów. Prawdę mówiąc, nie widzę między nimi wielkiej różnicy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "William Wharton",
        "slug": "william-wharton",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/william-wharton"
      },
      "book": {
        "title": "Niezawinione śmierci",
        "slug": "niezawinione-smierci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/william-wharton/niezawinione-smierci"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Część druga WILL Rozdział VI",
      "chapter_parent": null,
      "page": 93,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "pogrzeb",
          "slug": "pogrzeb",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb"
        },
        {
          "name": "wesele",
          "slug": "wesele",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wesele"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-15T20:07:37"
    },
    {
      "id": "d88ad9ee-796a-46d3-bfcc-4d8f3ce6f26d",
      "slug": "wybudowac-grob-to-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wieslaw-mysliwski/kamien-na-kamieniu/wybudowac-grob-to-sie",
      "text": "Wybudować grób. To się tylko tak mówi. A kto nie budował, ten nie wie, co taki grób kosztuje. Prawie tyle, co dom. Choć grób, mówią, też dom, tylko że na tamto życie. Bo wieczność nie wieczność, a swój kąt powinien człowiek mieć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wiesław Myśliwski",
        "slug": "wieslaw-mysliwski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wieslaw-mysliwski"
      },
      "book": {
        "title": "Kamień na kamieniu",
        "slug": "kamien-na-kamieniu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wieslaw-mysliwski/kamien-na-kamieniu"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział I Cmentarz",
      "chapter_parent": null,
      "page": 7,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "pogrzeb",
          "slug": "pogrzeb",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-23T19:40:38"
    },
    {
      "id": "e3ed9eb1-d452-48c1-8d27-4d79efdf5194",
      "slug": "pogrzeb-tani-a-udany",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zyta-rudzka/ten-sie-smieje-kto-ma-zeby/pogrzeb-tani-a-udany",
      "text": "„Pogrzeb tani, a udany”. Boga w nazwie nie mają.\n\nDlatego tanio sobie liczą.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Zyta Rudzka",
        "slug": "zyta-rudzka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zyta-rudzka"
      },
      "book": {
        "title": "Ten się śmieje, kto ma zęby",
        "slug": "ten-sie-smieje-kto-ma-zeby",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zyta-rudzka/ten-sie-smieje-kto-ma-zeby"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "pogrzeb",
          "slug": "pogrzeb",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-03T22:02:47"
    },
    {
      "id": "39c47403-c8f2-40ef-ae0b-07b806e416f4",
      "slug": "zmarli-nigdy-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/carlos-ruiz-zafon/cien-wiatru/zmarli-nigdy-nie",
      "text": "Zmarli nigdy nie pojawiają się na własnych pogrzebach.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Carlos Ruiz Zafón",
        "slug": "carlos-ruiz-zafon",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/carlos-ruiz-zafon"
      },
      "book": {
        "title": "Cień wiatru",
        "slug": "cien-wiatru",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/carlos-ruiz-zafon/cien-wiatru"
      },
      "character": "Izaak Monfort",
      "chapter": "Rozdział 44",
      "chapter_parent": "Miasto cieni, 1954",
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "pogrzeb",
          "slug": "pogrzeb",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T16:55:10"
    }
  ]
}
