{
  "type": "topic",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "name": "państwo",
  "slug": "panstwo",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo",
  "heading": "Cytaty o państwie",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo.md",
  "quotes_count": 70,
  "authors_count": 36,
  "parent": {
    "name": "polityka",
    "slug": "polityka",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka",
    "heading": "Cytaty o polityce"
  },
  "children": [],
  "quotes": [
    {
      "id": "b51ce3cf-f3f8-4341-a729-2c50b153ee03",
      "slug": "miasteczka-wciaz-funkcjonuja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-d-kaplan/ziemie-jalowe-swiat-w-ciaglym-kryzysie/miasteczka-wciaz-funkcjonuja",
      "text": "Miasteczka wciąż funkcjonują w obrębie państwa narodowego, podczas gdy metropolie należą już do cywilizacji światowej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert D. Kaplan",
        "slug": "robert-d-kaplan",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-d-kaplan"
      },
      "book": {
        "title": "Ziemie jałowe. Świat w ciągłym kryzysie",
        "slug": "ziemie-jalowe-swiat-w-ciaglym-kryzysie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-d-kaplan/ziemie-jalowe-swiat-w-ciaglym-kryzysie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 191,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "miasta",
          "slug": "miasta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/miasta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_D._Kaplan#Ziemie_ja%C5%82owe._%C5%9Awiat_w_ci%C4%85g%C5%82ym_kryzysie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:48"
    },
    {
      "id": "d7ce2886-be62-448f-8443-66c94e1b4162",
      "slug": "maniok-rosnie-pod",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-c-scott/jak-udomowiono-czlowieka/maniok-rosnie-pod",
      "text": "Maniok rośnie pod ziemią, wymaga niewielkich nakładów pracy, łatwo go ukryć, dojrzewa przez cały rok oraz, co najważniejsze, można go bezpiecznie pozostawić w ziemi i nadal przez trzy lata pozostanie jadalny. Jeśli państwo rości pretensje do twojego manioku, to musi przyjść i go wykopać, bulwa po bulwie, po czym zostaje z ładunkiem ciężkim i mało wartościowym. Z punktu widzenia dawnego poborcy podatkowego najłatwiej zarządza się roślinami ziarnistymi (zwłaszcza ryżem), a najtrudniej korzeniami i bulwami.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "James C. Scott",
        "slug": "james-c-scott",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-c-scott"
      },
      "book": {
        "title": "Jak udomowiono człowieka",
        "slug": "jak-udomowiono-czlowieka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-c-scott/jak-udomowiono-czlowieka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 46,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "podatki",
          "slug": "podatki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/podatki"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/James_C._Scott#Jak_udomowiono_cz%C5%82owieka._U_pocz%C4%85tk%C3%B3w_historii_pierwszych_pa%C5%84stw",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:32"
    },
    {
      "id": "587a9e8b-b1d8-41d7-a4c8-e18aae7001e0",
      "slug": "praktycznie-wszystkie-klasyczne",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-c-scott/jak-udomowiono-czlowieka/praktycznie-wszystkie-klasyczne",
      "text": "Praktycznie wszystkie klasyczne państwa opierały się na roślinach zbożowych. (…) Historia nie odnotowała państwa opartego na manioku, sagowcach, jamsie, taro, bananach, owocach drzewa chlebowego lub słodkich ziemniakach.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "James C. Scott",
        "slug": "james-c-scott",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-c-scott"
      },
      "book": {
        "title": "Jak udomowiono człowieka",
        "slug": "jak-udomowiono-czlowieka",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-c-scott/jak-udomowiono-czlowieka"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 45,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "cywilizacja",
          "slug": "cywilizacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cywilizacja"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/James_C._Scott#Jak_udomowiono_cz%C5%82owieka._U_pocz%C4%85tk%C3%B3w_historii_pierwszych_pa%C5%84stw",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:32"
    },
    {
      "id": "8321f7e8-de82-4c46-b1b0-35f1f4b51307",
      "slug": "to-co-czyni",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nassim-nicholas-taleb/prokrustowe-loze-aforyzmy-filozoficzne-oraz-praktyczne/to-co-czyni",
      "text": "To, co czyni nas kruchymi, to fakt, że instytucje nie są zdolne do posiadania takich samych cnót (honor, prawdomówność, odwaga, lojalność, wytrwałość) jak jednostki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Nassim Nicholas Taleb",
        "slug": "nassim-nicholas-taleb",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nassim-nicholas-taleb"
      },
      "book": {
        "title": "Prokrustowe łoże. Aforyzmy filozoficzne oraz praktyczne",
        "slug": "prokrustowe-loze-aforyzmy-filozoficzne-oraz-praktyczne",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nassim-nicholas-taleb/prokrustowe-loze-aforyzmy-filozoficzne-oraz-praktyczne"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 158,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "honor",
          "slug": "honor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/honor"
        },
        {
          "name": "odpowiedzialność zbiorowa",
          "slug": "odpowiedzialnosc-zbiorowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odpowiedzialnosc-zbiorowa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Nassim_Nicholas_Taleb#Prokrustowe_%C5%82o%C5%BCe._Aforyzmy_filozoficzne_oraz_praktyczne",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:28"
    },
    {
      "id": "151d077b-6fc8-4390-8fb8-3ea22ae1eec5",
      "slug": "o-historii-swiata",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kacper-poblocki/chamstwo/o-historii-swiata",
      "text": "O historii świata myślimy często jako o prehistorii państw – polskiego, chińskiego czy rosyjskiego. Przez większość dziejów jednak zdecydowana większość populacji żyła we wspólnotach bezpaństwowych. Moment przełomowy, od którego ludzkość zaczęła żyć pod parasolem państwa, nadszedł mniej więcej koło roku 1600. Jest to też, oczywiście umowny, początek rewolucji dyscypliny i kaźni. (…) To właśnie bezpaństwa stanowiły ucieleśnienie plebejskiej utopii o świecie bez nędzy i przemocy. Utopii, w którą wierzyli także ci znajdujący się pod jarzmem pańskiej niewoli. (…) Z punktu widzenia państwa ludność, która uciekała do bezpaństw składała się z łotrów i kryminalistów. Przymiotnikiem „nierobotny” odróżniano w dokumentach rozbójników od chłopów – zbójem był ten, kto odmawiał roboty, kto nie chciał się poddać przymusowej pracy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kacper Pobłocki",
        "slug": "kacper-poblocki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kacper-poblocki"
      },
      "book": {
        "title": "Chamstwo",
        "slug": "chamstwo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kacper-poblocki/chamstwo"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 187,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "utopia",
          "slug": "utopia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/utopia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kacper_Pob%C5%82ocki#Chamstwo",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:16"
    },
    {
      "id": "1068b035-eb36-4449-af9c-9f4ad7b7ade6",
      "slug": "wielkim-wysilkiem-polakow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jaroslaw-kaczynski/polska-naszych-marzen/wielkim-wysilkiem-polakow",
      "text": "Wielkim wysiłkiem Polaków zewnętrznie nasz kraj w dużym stopniu upodobnił się do państw Zachodu i możemy być z tego dumni. Ale w środku Polska wciąż nie jest krajem naszych marzeń – pod względem łatwości i wygody życia, jakości opieki zdrowotnej, funkcjonowania urzędów, poziomu korupcji, jakości sądownictwa, policji, szkolnictwa czy nauki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jarosław Kaczyński",
        "slug": "jaroslaw-kaczynski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jaroslaw-kaczynski"
      },
      "book": {
        "title": "Polska naszych marzeń",
        "slug": "polska-naszych-marzen",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jaroslaw-kaczynski/polska-naszych-marzen"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ojczyzna",
          "slug": "ojczyzna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ojczyzna"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "korupcja",
          "slug": "korupcja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/korupcja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Polska_naszych_marze%C5%84",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:58"
    },
    {
      "id": "13592932-cf13-456f-9870-f1ca0bde95bc",
      "slug": "zdrowie-w-swiecie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-krasowski/czas-kaczynskiego-polityka-jako-wieczny-konflikt/zdrowie-w-swiecie",
      "text": "Zdrowie w świecie społecznym nie jest stanem naturalnym, lecz sztucznym. Nie układ je odbiera, lecz państwo je narzuca. Kaczyński zamiast naprawiać to, co realne, czyli słabe państwo, ścigał to, czego nie było, czyli wszechmocny układ.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert Krasowski",
        "slug": "robert-krasowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-krasowski"
      },
      "book": {
        "title": "Czas Kaczyńskiego. Polityka jako wieczny konflikt",
        "slug": "czas-kaczynskiego-polityka-jako-wieczny-konflikt",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-krasowski/czas-kaczynskiego-polityka-jako-wieczny-konflikt"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 150,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "teorie spiskowe",
          "slug": "teorie-spiskowe",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/teorie-spiskowe"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Krasowski#Czas_Kaczy%C5%84skiego._Polityka_jako_wieczny_konflikt",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:57"
    },
    {
      "id": "5279d1cd-6482-4d0f-bb29-a07837010e2b",
      "slug": "krolestwo-to-prawo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/elzbieta-cherezinska/niewidzialna-korona/krolestwo-to-prawo",
      "text": "Królestwo to prawo, to pewność poddanych, że i ono spełnia swoje obowiązki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Elżbieta Cherezińska",
        "slug": "elzbieta-cherezinska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/elzbieta-cherezinska"
      },
      "book": {
        "title": "Niewidzialna korona",
        "slug": "niewidzialna-korona",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/elzbieta-cherezinska/niewidzialna-korona"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 715,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "prawo",
          "slug": "prawo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prawo"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "monarchia",
          "slug": "monarchia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/monarchia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/El%C5%BCbieta_Cherezi%C5%84ska#Niewidzialna_korona",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:56"
    },
    {
      "id": "49446b1d-97b5-4bfc-836b-1dadbe6318c8",
      "slug": "religia-to-sprawa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/elzbieta-cherezinska/gra-w-kosci/religia-to-sprawa",
      "text": "Religia to sprawa państwowa. Ale wiara to rzecz prywatna, intymna niemalże.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Elżbieta Cherezińska",
        "slug": "elzbieta-cherezinska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/elzbieta-cherezinska"
      },
      "book": {
        "title": "Gra w kości",
        "slug": "gra-w-kosci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/elzbieta-cherezinska/gra-w-kosci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 184,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gra_w_ko%C5%9Bci_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:56"
    },
    {
      "id": "959de0aa-e57b-40a4-aff9-d4e14acfa447",
      "slug": "panstwo-nie-wynagradza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/juliusz-kaden-bandrowski/general-barcz/panstwo-nie-wynagradza",
      "text": "Państwo nie wynagradza ludzkiego cierpienia… Co najwyżej raczy je oszukiwać.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Juliusz Kaden-Bandrowski",
        "slug": "juliusz-kaden-bandrowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/juliusz-kaden-bandrowski"
      },
      "book": {
        "title": "Generał Barcz",
        "slug": "general-barcz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/juliusz-kaden-bandrowski/general-barcz"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 62,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "oszustwo",
          "slug": "oszustwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/oszustwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Genera%C5%82_Barcz#Cytaty_z_powie%C5%9Bci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:13"
    },
    {
      "id": "b5c0bac7-11b5-4052-af54-9cecd1545c0a",
      "slug": "ze-hasla-oswiatowe",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki/w-szkole-wychowania-teksty-wybrane/ze-hasla-oswiatowe",
      "text": "Że hasła oświatowe wyprzedziły hasła wychowawcze, dziwić nie powinno. Wychowanie jest przede wszystkim zadaniem rodziny i Kościoła, i obie te instytucje, choć nieraz ograniczone i krępowane w swej działalności, mogły do pewnego stopnia wypełniać swe zadanie. Oświata natomiast, tj. kształcenie umysłu jest przede wszystkim zadaniem szkoły, a ta coraz bardziej przechodziła w ostatnich czasach w ręce władz państwowych i stawała się narzędziem powolnym w ich ręku.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jacek Woroniecki",
        "slug": "jacek-woroniecki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki"
      },
      "book": {
        "title": "W szkole wychowania. Teksty wybrane",
        "slug": "w-szkole-wychowania-teksty-wybrane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki/w-szkole-wychowania-teksty-wybrane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 22,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "edukacja",
          "slug": "edukacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/edukacja"
        },
        {
          "name": "wychowanie",
          "slug": "wychowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wychowanie"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jacek_Woroniecki#W_szkole_wychowania",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:07"
    },
    {
      "id": "08b7e6a8-ae4c-4665-a18f-5d117d82d33b",
      "slug": "z-chwila-gdy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki/panstwo-i-szkola/z-chwila-gdy",
      "text": "Z chwilą gdy pierwiastek demokratyczny doszedł do głosu, nader ważnym stało się uzyskać wpływ na opinię publiczną i to na dalszą metę, co wymagało owładnięcia i szkolnictwa. Toteż na centralnym odcinku frontu kulturalnego, jakim jest szkoła, zakusy etatyzmu wnet się zaczęły objawiać.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jacek Woroniecki",
        "slug": "jacek-woroniecki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki"
      },
      "book": {
        "title": "Państwo i szkoła",
        "slug": "panstwo-i-szkola",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki/panstwo-i-szkola"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 72,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "edukacja",
          "slug": "edukacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/edukacja"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "opinia publiczna",
          "slug": "opinia-publiczna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/opinia-publiczna"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jacek_Woroniecki#Pa%C5%84stwo_i_szko%C5%82a",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:07"
    },
    {
      "id": "6c08bfb8-264d-4c60-9e38-d22487dc6b3b",
      "slug": "nie-moze-byc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ayn-rand/cnota-egoizmu-nowa-koncepcja-egoizmu/nie-moze-byc",
      "text": "Nie może być kompromisu między wolnością a nadzorem ze strony rządu. Zgoda choćby na niewielki nadzór jest rezygnacją z zasady niezbywalnych praw jednostki i podstawieniem na jej miejsce zasady nieograniczonej, arbitralnej władzy rządu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ayn Rand",
        "slug": "ayn-rand",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ayn-rand"
      },
      "book": {
        "title": "Cnota egoizmu. Nowa koncepcja egoizmu",
        "slug": "cnota-egoizmu-nowa-koncepcja-egoizmu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ayn-rand/cnota-egoizmu-nowa-koncepcja-egoizmu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ayn_Rand#Cnota_egoizmu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:40"
    },
    {
      "id": "a04c3473-c9f8-4cfb-942d-f1640f956b34",
      "slug": "kazde-panstwo-ma-swoja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andrzej-rodan/historia-glupoty-w-polsce-tom-i-i-ii/kazde-panstwo-ma-swoja",
      "text": "Każde państwo ma swoją mafię, ale jest mafia, która ma swoje państwo.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Andrzej Rodan",
        "slug": "andrzej-rodan",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andrzej-rodan"
      },
      "book": {
        "title": "Historia głupoty w Polsce: tom I i II",
        "slug": "historia-glupoty-w-polsce-tom-i-i-ii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andrzej-rodan/historia-glupoty-w-polsce-tom-i-i-ii"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "korupcja",
          "slug": "korupcja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/korupcja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Andrzej_Rodan#Historia_g%C5%82upoty_w_Polsce",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:41"
    },
    {
      "id": "75f7adbd-9016-49cc-8cf0-4516e1c04333",
      "slug": "kraje-zagrozone-kryzysem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-friedman/nastepne-100-lat-prognoza-na-xxi-wiek/kraje-zagrozone-kryzysem",
      "text": "Kraje zagrożone kryzysem stają się nieprzewidywalne. Mogą zachowywać się agresywnie, próbując, czasem metodą presji politycznej lub wojskowej, otworzyć sobie inne rynki zbytu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "George Friedman",
        "slug": "george-friedman",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-friedman"
      },
      "book": {
        "title": "Następne 100 lat. Prognoza na XXI wiek",
        "slug": "nastepne-100-lat-prognoza-na-xxi-wiek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-friedman/nastepne-100-lat-prognoza-na-xxi-wiek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 85,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        },
        {
          "name": "agresja",
          "slug": "agresja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/agresja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/George_Friedman#Nast%C4%99pne_100_lat._Prognoza_na_XXI_wiek",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:37"
    },
    {
      "id": "e0dc93ed-53c2-4956-8bbe-9ed2394dc8e1",
      "slug": "dramat-ludzi-takich",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roman-bratny/kolumbowie-rocznik-20/dramat-ludzi-takich",
      "text": "Dramat ludzi takich jak ja, jak Jerzy, którzy gardzili państwem w imię wolności człowieka, a teraz „w imię tego samego” stawiają je (państwo), jego siłę, ponad człowieka.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Roman Bratny",
        "slug": "roman-bratny",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roman-bratny"
      },
      "book": {
        "title": "Kolumbowie, Rocznik 20",
        "slug": "kolumbowie-rocznik-20",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roman-bratny/kolumbowie-rocznik-20"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "zmiana poglądów",
          "slug": "zmiana-pogladow",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmiana-pogladow"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kolumbowie._Rocznik_20",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:20"
    },
    {
      "id": "d8be5c43-2305-474b-9d41-e95238b2084f",
      "slug": "wladza-ojcowska-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej/wladza-ojcowska-jest",
      "text": "Władza ojcowska jest tego rodzaju, że państwo nie może jej ani zniszczyć, ani w siebie wchłonąć, bo ten sam ma początek, co samo ludzkie życie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leon XIII",
        "slug": "leon-xiii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii"
      },
      "book": {
        "title": "Rerum Novarum. Encyklika papieża Leona XIII o kwestii socjalnej",
        "slug": "rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "ojciec",
          "slug": "ojciec",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ojciec"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leon_XIII#Encyklika_Rerum_novarum_o_kwestii_robotniczej",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:12"
    },
    {
      "id": "ca99bee2-5d8d-4db4-88cd-f14e7f43dfba",
      "slug": "wolnosc-bowiem-tworzenia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej/wolnosc-bowiem-tworzenia",
      "text": "Wolność bowiem tworzenia prywatnych stowarzyszeń ma człowiek na podstawie prawa natury, a państwo istnieje nie dla niszczenia prawa natury, ale dla jego ochrony; dlatego państwo zakazując prywatnych związków obywateli podważałoby własne swoje podstawy, skoro tak samo ono, jak i związki prywatne, z jednego pochodzi źródła, ze społecznej natury ludzkiej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leon XIII",
        "slug": "leon-xiii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii"
      },
      "book": {
        "title": "Rerum Novarum. Encyklika papieża Leona XIII o kwestii socjalnej",
        "slug": "rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leon_XIII#Encyklika_Rerum_novarum_o_kwestii_robotniczej",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:12"
    },
    {
      "id": "925c1b50-3355-4f1f-b0d4-914d0f76f13c",
      "slug": "rodzina-wiec-czyli",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej/rodzina-wiec-czyli",
      "text": "Rodzina więc, czyli społeczność domowa, jakkolwiek bardzo mała, jest jednak prawdziwą społecznością i jest starsza od wszelkiego państwa; winna też mieć prawa i obowiązki swoje niezależne od państwa.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leon XIII",
        "slug": "leon-xiii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii"
      },
      "book": {
        "title": "Rerum Novarum. Encyklika papieża Leona XIII o kwestii socjalnej",
        "slug": "rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rodzina",
          "slug": "rodzina",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rodzina"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leon_XIII#Encyklika_Rerum_novarum_o_kwestii_robotniczej",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:12"
    },
    {
      "id": "c88a49d2-02d2-4472-af0c-bdbe168df3b8",
      "slug": "dlatego-kiedy-zagrozony",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej/dlatego-kiedy-zagrozony",
      "text": "Dlatego kiedy zagrożony jest spokój publiczny z powodu porzucania lub zawieszania pracy w drodze zmowy robotników, kiedy się rozluźnią naturalne związki rodzinne wśród robotników, kiedy się gwałt zadaje religijności robotników przez odmawianie im sposobności do spełniania obowiązków względem Boga, kiedy w warsztatach pracy zagrozi moralności niebezpieczeństwo, wynikające z pomieszania osób różnej płci lub z innych pokus do grzechu, kiedy pracodawcy obarczają pracowników nadmiernymi ciężarami lub kiedy im narzucają inne, niegodne człowieka, warunki, kiedy się zdrowiu szkodzi przez pracę nad siły lub zmusza do pracy niestosownej dla wieku lub płci, w tych wypadkach należy się, w pewnych zresztą granicach, uciec do siły i powagi praw państwowych. Granice te zaś zakreśla ta sama przyczyna, która ucieczkę do prawa uczyniła niezbędną, to znaczy, że nie należy więcej od państwa wymagać i dalej iść, niż tego wymaga usunięcie nadużyć lub uchylenie niebezpieczeństwa.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leon XIII",
        "slug": "leon-xiii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii"
      },
      "book": {
        "title": "Rerum Novarum. Encyklika papieża Leona XIII o kwestii socjalnej",
        "slug": "rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        },
        {
          "name": "prawo",
          "slug": "prawo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prawo"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leon_XIII#Encyklika_Rerum_novarum_o_kwestii_robotniczej",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:11"
    },
    {
      "id": "c09496f2-571f-4d0d-9d45-4ae415152c9c",
      "slug": "jak-panstwo-tak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej/jak-panstwo-tak",
      "text": "Jak państwo, tak i rodzina - powiedzieliśmy już - jest prawdziwą społecznością i rządzi się swoją, to jest ojcowską władzą. Dlatego rodzina - oczywiście w zakresie wyznaczonym przez jej cel bezpośredni - na równi przynajmniej z państwem ma prawo nabywania i używania dóbr, potrzebnych jej do zachowania swej stałości i prawdziwej wolności. Na równi przynajmniej, powiedzieliśmy; albowiem prawa i obowiązki rodziny, która jest i logicznie i faktycznie wcześniejsza niż państwo, wcześniejsze są niż prawa i obowiązki państwa i bliższe natury.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leon XIII",
        "slug": "leon-xiii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii"
      },
      "book": {
        "title": "Rerum Novarum. Encyklika papieża Leona XIII o kwestii socjalnej",
        "slug": "rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rodzina",
          "slug": "rodzina",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rodzina"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leon_XIII#Encyklika_Rerum_novarum_o_kwestii_robotniczej",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:11"
    },
    {
      "id": "a3a7bd16-c16e-434a-afbb-306ac0b46f22",
      "slug": "przykazaniem-wiec-sprawiedliwosci",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej/przykazaniem-wiec-sprawiedliwosci",
      "text": "Przykazaniem więc sprawiedliwości jest publiczna opieka nad pracownikami taka, by z tego co do dobra publicznego dorzucają, tyle przynajmniej z powrotem otrzymywali, iżby sobie zapewnili mieszkanie, odzienie i środki żywności, i by w ten sposób łatwiej mogli znosić uciążliwości życia. Stąd wniosek, że państwo winno popierać wszystko, co w jakikolwiek sposób może polepszyć dolę robotników. Nikomu ta opieka nad proletariatem nie zaszkodzi, a owszem pomoże wszystkim, w interesie bowiem państwa leży, aby nie byli narażeni na nędzę ci, którzy dla wszystkich wytwarzają dobra.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leon XIII",
        "slug": "leon-xiii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii"
      },
      "book": {
        "title": "Rerum Novarum. Encyklika papieża Leona XIII o kwestii socjalnej",
        "slug": "rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leon_XIII#Encyklika_Rerum_novarum_o_kwestii_robotniczej",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:11"
    },
    {
      "id": "87453160-c248-4b2c-b9bc-915a283e9b4f",
      "slug": "i-nie-ma-podstaw",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej/i-nie-ma-podstaw",
      "text": "I nie ma podstaw do wysuwania opatrzności państwowej na usprawiedliwienie własności wspólnej; człowiek bowiem starszy jest, niźli państwo, a prawo do Tycia i do troski o ciało otrzymał jeszcze, zanim jakiekolwiek powstało państwo.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leon XIII",
        "slug": "leon-xiii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii"
      },
      "book": {
        "title": "Rerum Novarum. Encyklika papieża Leona XIII o kwestii socjalnej",
        "slug": "rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "własność prywatna",
          "slug": "wlasnosc-prywatna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wlasnosc-prywatna"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leon_XIII#Encyklika_Rerum_novarum_o_kwestii_robotniczej",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:11"
    },
    {
      "id": "821c5a52-8fbd-41c2-961f-d8e987edfd70",
      "slug": "bog-tedy-piecze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/immortale-dei-o-panstwie-chrzescijanskim/bog-tedy-piecze",
      "text": "Bóg tedy pieczę nad rodem ludzkim między dwie podzielił zwierzchności: kościelną i świecką, pierwszą nad sprawami duchowymi, drugą nad sprawami doczesnymi ludzkości. Każda z nich jest suwerenna w swym rodzaju; każda ma pewne dobrze określone granice, wyznaczone zgodnie z jej naturą i jej szczególnym celem. Każda więc zakreśla pewnego rodzaju sferę, w której jej działania się zamykają iure proprio.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leon XIII",
        "slug": "leon-xiii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii"
      },
      "book": {
        "title": "Immortale Dei. O państwie chrześcijańskim",
        "slug": "immortale-dei-o-panstwie-chrzescijanskim",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/immortale-dei-o-panstwie-chrzescijanskim"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leon_XIII#Encyklika_Immortale_Dei_o_ustroju_pa%C5%84stwa_chrze%C5%9Bcija%C5%84skiego",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:11"
    },
    {
      "id": "80b51817-fa4c-4391-bab9-bc27f9632ef1",
      "slug": "a-gdyby-obywatele",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej/a-gdyby-obywatele",
      "text": "A gdyby obywatele, czy rodziny, wchodzące w skład społeczności państwowej, zamiast pomocy - sprzeciw, zamiast opieki - umniejszenie praw napotkali, społeczności tej należało by raczej unikać, niż pragnąć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leon XIII",
        "slug": "leon-xiii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii"
      },
      "book": {
        "title": "Rerum Novarum. Encyklika papieża Leona XIII o kwestii socjalnej",
        "slug": "rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rodzina",
          "slug": "rodzina",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rodzina"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leon_XIII#Encyklika_Rerum_novarum_o_kwestii_robotniczej",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:11"
    },
    {
      "id": "78a3d744-8236-4cf7-bcfb-6966644e6f22",
      "slug": "prawo-wymaga-zeby",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej/prawo-wymaga-zeby",
      "text": "Prawo wymaga, żeby ani jednostka, ani rodzina nie była pochłaniana przez państwo; jest więc rzeczą słuszną, by i jednostka i rodzina miała swobodę działania, jak długo nie zagraża dobru powszechnemu lub nie wyrządza krzywdy bliźniemu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leon XIII",
        "slug": "leon-xiii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii"
      },
      "book": {
        "title": "Rerum Novarum. Encyklika papieża Leona XIII o kwestii socjalnej",
        "slug": "rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "rodzina",
          "slug": "rodzina",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rodzina"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leon_XIII#Encyklika_Rerum_novarum_o_kwestii_robotniczej",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:11"
    },
    {
      "id": "6a0adeb7-2596-41ed-a38e-f1781aebe048",
      "slug": "w-zadnym-wypadku",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/immortale-dei-o-panstwie-chrzescijanskim/w-zadnym-wypadku",
      "text": "W żadnym wypadku nie można zgodzić się na to, aby władza państwowa działała na korzyść jednego obywatela względnie nielicznej ich grupy, gdyż jest ustanowiona dla wspólnego dobra wszystkich.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leon XIII",
        "slug": "leon-xiii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii"
      },
      "book": {
        "title": "Immortale Dei. O państwie chrześcijańskim",
        "slug": "immortale-dei-o-panstwie-chrzescijanskim",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/immortale-dei-o-panstwie-chrzescijanskim"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leon_XIII#Encyklika_Immortale_Dei_o_ustroju_pa%C5%84stwa_chrze%C5%9Bcija%C5%84skiego",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:11"
    },
    {
      "id": "55ad4df3-7679-4b60-b4bb-e120b7d2a1f6",
      "slug": "chciec-wiec-zeby",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej/chciec-wiec-zeby",
      "text": "Chcieć więc, żeby władza świecka przenikała swym rządem aż do wnętrza domu, jest błędem wielkim i zgubnym. Z pewnością jeśli się jakaś rodzina znajdzie w wielkich trudnościach i bez rady, że sama z nich się wyzwolić nie może, jest rzeczą słuszną, by jej w tych ostatecznościach państwo udzieliło pomocy; rodziny bowiem są cząstkami państwa.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leon XIII",
        "slug": "leon-xiii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii"
      },
      "book": {
        "title": "Rerum Novarum. Encyklika papieża Leona XIII o kwestii socjalnej",
        "slug": "rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/rerum-novarum-encyklika-papieza-leona-xiii-o-kwestii-socjalnej"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rodzina",
          "slug": "rodzina",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rodzina"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leon_XIII#Encyklika_Rerum_novarum_o_kwestii_robotniczej",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:11"
    },
    {
      "id": "e4edda7e-dd43-4a2c-9b9e-623150d96e1d",
      "slug": "slabosc-wladcy-oznacza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-nienacki/ja-dago-piastun/slabosc-wladcy-oznacza",
      "text": "Słabość władcy oznacza słabość państwa.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Zbigniew Nienacki",
        "slug": "zbigniew-nienacki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-nienacki"
      },
      "book": {
        "title": "Ja, Dago Piastun",
        "slug": "ja-dago-piastun",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-nienacki/ja-dago-piastun"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ja,_Dago_Piastun#S",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:04"
    },
    {
      "id": "42b71768-e978-4ed0-a0c2-b41ae33817c6",
      "slug": "nie-buduje-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-nienacki/ja-dago-piastun/nie-buduje-sie",
      "text": "Nie buduje się państwa na piasku i błocie, ale na grodach potężnych.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Zbigniew Nienacki",
        "slug": "zbigniew-nienacki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-nienacki"
      },
      "book": {
        "title": "Ja, Dago Piastun",
        "slug": "ja-dago-piastun",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-nienacki/ja-dago-piastun"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ja,_Dago_Piastun#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:04"
    },
    {
      "id": "61f6090e-9444-4946-86fe-baf6e6f8bc52",
      "slug": "spoleczenstwo-jest-w-kazdym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/thomas-paine/zdrowy-rozsadek/spoleczenstwo-jest-w-kazdym",
      "text": "Społeczeństwo jest w każdym okresie błogosławieństwem, rządy natomiast są nawet w najlepszej formie jedynie złem koniecznym.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Thomas Paine",
        "slug": "thomas-paine",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/thomas-paine"
      },
      "book": {
        "title": "Zdrowy rozsądek",
        "slug": "zdrowy-rozsadek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/thomas-paine/zdrowy-rozsadek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "społeczeństwo",
          "slug": "spoleczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spoleczenstwo"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Thomas_Paine#Zdrowy_rozs%C4%85dek_(1776)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:55"
    },
    {
      "id": "5a7e89dc-823c-45af-8c13-235e57a59c9e",
      "slug": "flaga-narodowa-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami/norwegian-wood/flaga-narodowa-nie",
      "text": "Flaga narodowa nie powiewa w nocy. Nie wiedziałem, dlaczego musi być wieczorem opuszczana. Po zmierzchu państwo nadal istniało, wiele osób pracowało całą noc – budowniczowie dróg, taksówkarze i hostessy w barach, strażacy, nocni stróże; wydawało mi się nie w porządku, że tym ludziom odmawia się opieki flagi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Haruki Murakami",
        "slug": "haruki-murakami",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami"
      },
      "book": {
        "title": "Norwegian Wood",
        "slug": "norwegian-wood",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/haruki-murakami/norwegian-wood"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "noc",
          "slug": "noc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/noc"
        },
        {
          "name": "symbole",
          "slug": "symbole",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/symbole"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Norwegian_Wood",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:09"
    },
    {
      "id": "b9a33b86-4e69-40c7-ad57-4120d614d1dd",
      "slug": "ale-szkole-modernistow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pius-x/pascendi-dominici-gregis-encyklika-papieza-piusa-x-o-pogladach-modernistow/ale-szkole-modernistow",
      "text": "Ale szkole modernistów nie wystarcza rozdział państwa od Kościoła. Jak wiara co do zjawiskowych, jak mówią, czynników, wiedzy poddać się winna, tak Kościół ulegać winien państwu w sprawach doczesnych. Zapatrywania tego nie głoszą oni dotąd otwarcie; zniewala ich jednak do niego ścisły wniosek logiczny.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Pius X",
        "slug": "pius-x",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pius-x"
      },
      "book": {
        "title": "Pascendi dominici gregis. Encyklika papieża Piusa X o poglądach modernistów",
        "slug": "pascendi-dominici-gregis-encyklika-papieza-piusa-x-o-pogladach-modernistow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pius-x/pascendi-dominici-gregis-encyklika-papieza-piusa-x-o-pogladach-modernistow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "modernizm",
          "slug": "modernizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/modernizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pius_X#Encyklika_Pascendi_dominici_gregis_o_zasadach_modernist%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:44"
    },
    {
      "id": "c3929a66-7f02-481c-bcff-4c35f7970ee0",
      "slug": "wzgledy-personalne-przy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/wzgledy-personalne-przy",
      "text": "Względy personalne [przy nominacjach] nie stwarzają żadnej solidnej podstawy. Za dobrze zorganizowane wolno uważać jedynie takie państwo, gdzie prawo względy owe ogranicza, pozbawia roli decydującej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paweł Jasienica",
        "slug": "pawel-jasienica",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica"
      },
      "book": {
        "title": "Polska Jagiellonów",
        "slug": "polska-jagiellonow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 70,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "prawo",
          "slug": "prawo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prawo"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "nepotyzm",
          "slug": "nepotyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nepotyzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pawe%C5%82_Jasienica#Polska_Jagiellon%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:43"
    },
    {
      "id": "272dae0d-1941-4614-bff6-b86029756a11",
      "slug": "coz-istnieje-rozpowszechniony",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/pamietnik/coz-istnieje-rozpowszechniony",
      "text": "Cóż, istnieje, rozpowszechniony jest typ człowieczy skłonny do mniemania, że zawsze i wszędzie należy mu się wygodne życie na koszt publiczny. W ostatnich czasach ta odmiana ludzka rozmnożyła się niepokojąco, przynajmniej u nas.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Paweł Jasienica",
        "slug": "pawel-jasienica",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica"
      },
      "book": {
        "title": "Pamiętnik",
        "slug": "pamietnik",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/pamietnik"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 113,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "lenistwo",
          "slug": "lenistwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/lenistwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pawe%C5%82_Jasienica#Pami%C4%99tnik",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:42"
    },
    {
      "id": "5ea70ef6-8765-4747-a484-c93877d58d0a",
      "slug": "u-nas-panie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-dolega-mostowicz/ostatnia-brygada/u-nas-panie",
      "text": "U nas, panie, władze uważają za swój najświętszy obowiązek utrudnienie prywatnej inicjatywy. (…) Otóż (…) nasze urzędy w takiż sposób traktują obywatela. Główną ich troską jest trzymanie go za kołnierz, by broń Boże nie przekroczył żadnej formalności. W najlepszym zaś razie uważają obywatela za dziecko, którym należy się opiekować z rózgą w jednym ręku, a z orderkiem w drugim.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Tadeusz Dołęga-Mostowicz",
        "slug": "tadeusz-dolega-mostowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-dolega-mostowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Ostatnia brygada",
        "slug": "ostatnia-brygada",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-dolega-mostowicz/ostatnia-brygada"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "biurokracja",
          "slug": "biurokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/biurokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ostatnia_brygada",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:37"
    },
    {
      "id": "132ed0bb-0f2c-443b-94e7-2436d9278857",
      "slug": "slupsk-to-miasto",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-biedron/pod-prad/slupsk-to-miasto",
      "text": "Słupsk to miasto wieloreligijne, a zatem nie widzę żadnego powodu, dla którego miałbym preferować jedno z wyznań. Mogę mieć - choć nie mam - własne preferencje w tej kwestii, ale nie mam prawa mieszać ich ze sprawami państwowymi. Jestem przede wszystkim urzędnikiem, który ma respektować neutralność religijną państwa. To jest dla mnie najważniejsze.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert Biedroń",
        "slug": "robert-biedron",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-biedron"
      },
      "book": {
        "title": "Pod prąd",
        "slug": "pod-prad",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-biedron/pod-prad"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 197,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "tolerancja",
          "slug": "tolerancja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tolerancja"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Biedro%C5%84#Pod_pr%C4%85d_(2016)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:17"
    },
    {
      "id": "1fcdc2e3-ebf1-4b90-be70-c15f04f76ce6",
      "slug": "w-tym-spoleczenstwie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/marzenie-celta/w-tym-spoleczenstwie",
      "text": "W tym społeczeństwie państwo jest nieodłącznym elementem machiny wyzyskującej i wyniszczającej tubylców.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Marzenie Celta",
        "slug": "marzenie-celta",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/marzenie-celta"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "wyzysk",
          "slug": "wyzysk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyzysk"
        },
        {
          "name": "kolonializm",
          "slug": "kolonializm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kolonializm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Marzenie_Celta#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:54"
    },
    {
      "id": "a8fa943f-85e7-4404-85cd-8b57d1483bbe",
      "slug": "panowalo-glebokie-rozczarowanie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/panowalo-glebokie-rozczarowanie",
      "text": "Panowało głębokie rozczarowanie receptą etatystyczną.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Jak ryba w wodzie",
        "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rozczarowanie",
          "slug": "rozczarowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rozczarowanie"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#P",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:50"
    },
    {
      "id": "f038f5e2-1234-4c31-a188-eaf094051cca",
      "slug": "jednak-w-kraju",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/jednak-w-kraju",
      "text": "Jednak w kraju nierozwiniętym, podobnie jak w państwie totalitarnym, rząd j e s t państwem i ci, którzy rządzą, administrują państwem jak swoją własnością, a raczej jak swoim łupem. Przedsiębiorstwo państwowe służy im do lokowania w nim swoich faworytów, karmienia swojej politycznej klienteli i ma służyć władzy. Państwowe przedsiębiorstwa stają się skupiskami biurokratów sparaliżowanych korupcją i niewydolnością, którą wprowadza do nich polityka. Nie istnieje ryzyko, że zbankrutują, bo prawie zawsze są to monopole chronione przed konkurencją, a byt ich gwarantują subsydia pochodzące z pieniędzy podatników.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Jak ryba w wodzie",
        "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "korupcja",
          "slug": "korupcja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/korupcja"
        },
        {
          "name": "biurokracja",
          "slug": "biurokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/biurokracja"
        },
        {
          "name": "nepotyzm",
          "slug": "nepotyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nepotyzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#J",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:49"
    },
    {
      "id": "d553be80-4d57-472d-8ab5-82dbb4a7a9f8",
      "slug": "jedna-z-cech",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/jedna-z-cech",
      "text": "Jedną z cech niedorozwoju jest całkowite utożsamianie się rządu z państwem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Jak ryba w wodzie",
        "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#J",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:49"
    },
    {
      "id": "85ed22ff-3903-4b04-b37f-2cabd3222389",
      "slug": "ludzie-ktorzy-w-peru",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/ludzie-ktorzy-w-peru",
      "text": "Ludzie, którzy w Peru dochodzą do władzy, zwykle są pamiętliwi i chcąc się zemścić, liczą na pomoc długiej ręki państwa, które nie jest zdolne do udzielenia pomocy ofiarom trzęsienia ziemi, ale jest gotowe przyczynić się do wzbogacenia swoich przyjaciół i zubożenia przeciwników – bardzo słusznie Octavio Paz nazwał takie państwo potworem filantropii.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Jak ryba w wodzie",
        "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "zemsta",
          "slug": "zemsta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zemsta"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#L",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:49"
    },
    {
      "id": "40322eca-44ff-4e8e-9289-17e449b569ab",
      "slug": "nie-mozna-ustalic",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/nie-mozna-ustalic",
      "text": "Nie można ustalić, jak wielkie są przerosty zatrudnienia wśród funkcjonariuszy państwowych, bo nawet nie sposób dowiedzieć się ilu ich mamy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Jak ryba w wodzie",
        "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "biurokracja",
          "slug": "biurokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/biurokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:49"
    },
    {
      "id": "963145a4-6289-4c7b-8768-067281f39c5c",
      "slug": "zeby-utrzymac-wielkie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/imperium/zeby-utrzymac-wielkie",
      "text": "Żeby utrzymać wielkie przestrzenie, Rosjanin musi utrzymywać wielkie państwo, na utrzymanie wielkiego państwa wydaje on swoją energię, której nie wystarczy już na nic więcej – na organizację, na gospodarność itd. Ale wydaje energię na państwo, które go zniewala i gnębi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ryszard Kapuściński",
        "slug": "ryszard-kapuscinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
      },
      "book": {
        "title": "Imperium",
        "slug": "imperium",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/imperium"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "niewola",
          "slug": "niewola",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niewola"
        },
        {
          "name": "Rosja",
          "slug": "rosja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rosja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ryszard_Kapu%C5%9Bci%C5%84ski#Imperium",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:42"
    },
    {
      "id": "8ea1bf1a-d460-4dc3-8353-bf669f327f35",
      "slug": "panstwa-nie-buduje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/panstwa-nie-buduje",
      "text": "państwa nie buduje się dla jednego pokolenia i jednym pokoleniem, (…) nie mierzy się wartości narodu. Żyć myślą o odbudowaniu państwa, pracować na serio dla tego celu mogli tylko ludzie nieżyjący wyłącznie dniem dzisiejszym, moralnie niezwiązani zanadto ze współczesnym pokoleniem, niebudujący całych swych nadziei na tym pokoleniu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Roman Dmowski",
        "slug": "roman-dmowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski"
      },
      "book": {
        "title": "Polityka polska i odbudowanie państwa",
        "slug": "polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "niepodległość",
          "slug": "niepodleglosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niepodleglosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Roman_Dmowski#Polityka_polska_i_odbudowanie_pa%C5%84stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:31"
    },
    {
      "id": "64b04f67-1e14-49b1-bcfa-d8bee2deea4f",
      "slug": "narod-szczerze-istotnie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/kosciol-narod-i-panstwo/narod-szczerze-istotnie",
      "text": "Naród szczerze, istotnie katolicki musi dbać o to, ażeby prawa i urządzenia państwowe, w których żyje, były zgodne z zasadami katolickimi i ażeby w duchu katolickim były wychowywane jego młode pokolenia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Roman Dmowski",
        "slug": "roman-dmowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski"
      },
      "book": {
        "title": "Kościół, naród i państwo",
        "slug": "kosciol-narod-i-panstwo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/kosciol-narod-i-panstwo"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "wychowanie",
          "slug": "wychowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wychowanie"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Roman_Dmowski#Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82,_nar%C3%B3d_i_pa%C5%84stwo",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:30"
    },
    {
      "id": "ea4dca15-abd1-4c73-b730-142ea07f6fd9",
      "slug": "wszystkie-rzady-z-roznych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/alexis-de-tocqueville/listy/wszystkie-rzady-z-roznych",
      "text": "Wszystkie rządy z różnych względów mogą mieć skłonność do utrzymywania biednych na koszt państwa, ale rząd demokratyczny z natury jest skłonny tak postępować.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Alexis de Tocqueville",
        "slug": "alexis-de-tocqueville",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/alexis-de-tocqueville"
      },
      "book": {
        "title": "Listy",
        "slug": "listy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/alexis-de-tocqueville/listy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Alexis_de_Tocqueville#Listy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:51"
    },
    {
      "id": "b9ab2739-0fa7-4d4c-a8e5-0ff3543eb41b",
      "slug": "skoro-rzad-zajal",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/alexis-de-tocqueville/dawny-ustroj-i-rewolucja/skoro-rzad-zajal",
      "text": "Skoro rząd zajął miejsce Opatrzności, zrozumiałe jest, że każdy, kto znalazł się w potrzebie, wzywa jego pomocy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Alexis de Tocqueville",
        "slug": "alexis-de-tocqueville",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/alexis-de-tocqueville"
      },
      "book": {
        "title": "Dawny ustrój i rewolucja",
        "slug": "dawny-ustroj-i-rewolucja",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/alexis-de-tocqueville/dawny-ustroj-i-rewolucja"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Alexis_de_Tocqueville#Dawny_ustr%C3%B3j_i_rewolucja",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:50"
    },
    {
      "id": "662eadd3-1484-4a4b-911e-e0693065f4d1",
      "slug": "urodziles-sie-mowi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerome-k-jerome/trzech-panow-na-wloczedze/urodziles-sie-mowi",
      "text": "„Urodziłeś się”, mówi niemiecki rząd do niemieckiego obywatela, „my zrobimy resztę”. (…) I Niemcy się nie martwią.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jerome K. Jerome",
        "slug": "jerome-k-jerome",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerome-k-jerome"
      },
      "book": {
        "title": "Trzech panów na włóczędze",
        "slug": "trzech-panow-na-wloczedze",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerome-k-jerome/trzech-panow-na-wloczedze"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzech_pan%C3%B3w_na_w%C5%82%C3%B3cz%C4%99dze",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:55"
    },
    {
      "id": "4173a773-17e7-42d1-95dd-97fb41cbeee1",
      "slug": "jak-dotad-niemcow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerome-k-jerome/trzech-panow-na-wloczedze/jak-dotad-niemcow",
      "text": "Jak dotąd Niemców spotkał błogosławiony los dobrych rządów, jeśli będzie to trwać, wszystko z nimi będzie w porządku. Kłopoty zaczną się, kiedy coś się zepsuje w rządowej machinie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jerome K. Jerome",
        "slug": "jerome-k-jerome",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerome-k-jerome"
      },
      "book": {
        "title": "Trzech panów na włóczędze",
        "slug": "trzech-panow-na-wloczedze",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerome-k-jerome/trzech-panow-na-wloczedze"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jerome_K._Jerome#Trzech_pan%C3%B3w_na_w%C5%82%C3%B3cz%C4%99dze",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:55"
    },
    {
      "id": "14a0ccac-55ae-41d4-8127-9652f1cd7792",
      "slug": "obowiazuje-jednak-zawsze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-xxiii/mater-et-magistra/obowiazuje-jednak-zawsze",
      "text": "Obowiązuje jednak zawsze zasada, że interwencja gospodarcza państwa, choćby była bardzo szeroko zakrojona i docierała do najmniejszych nawet komórek społecznych, winna być tak wykonywana, by nie tylko nie hamowała wolności działania osób prywatnych, lecz by ją zwiększała, jeśli tylko są całkowicie zachowane podstawowe prawa każdej osoby ludzkiej. Właściwością naszych czasów jest – jak się wydaje – stałe zwiększanie się własności państwa oraz innych instytucji publicznych. (…) Jednak i tu także należy koniecznie przestrzegać (…) „zasady pomocniczości”.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jan XXIII",
        "slug": "jan-xxiii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-xxiii"
      },
      "book": {
        "title": "Mater et magistra",
        "slug": "mater-et-magistra",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-xxiii/mater-et-magistra"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jan_XXIII#Encyklika_Mater_et_Magistra",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:46"
    },
    {
      "id": "5ed63b07-3eec-41e8-bcb1-f9c6956fc67e",
      "slug": "panstwo-nie-zezwala",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/max-stirner/jedyny-i-jego-wlasnosc/panstwo-nie-zezwala",
      "text": "Państwo nie zezwala na wszczynanie bójek, sprzeciwia się pojedynkom. Nawet zwykła bijatyka, do której żaden z walczących nie wzywa policji, podlega karze; chyba że nie jakieś Ja okłada jakiegoś Ty, lecz głowa rodziny – dziecko: rodzina ma do tego prawo, a w jej imieniu i ojciec, lecz nie ja Jako Jedyny.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Max Stirner",
        "slug": "max-stirner",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/max-stirner"
      },
      "book": {
        "title": "Jedyny i jego własność",
        "slug": "jedyny-i-jego-wlasnosc",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/max-stirner/jedyny-i-jego-wlasnosc"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rodzina",
          "slug": "rodzina",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rodzina"
        },
        {
          "name": "przemoc",
          "slug": "przemoc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemoc"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Max_Stirner#Jedyny_i_jego_w%C5%82asno%C5%9B%C4%87",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:38"
    },
    {
      "id": "a2a552f9-0748-44a5-8609-5eef229638a6",
      "slug": "jako-ciala-nasze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/piotr-skarga/kazania-sejmowe/jako-ciala-nasze",
      "text": "Jako ciała nasze abo wnętrznymi chorobami, abo powierzchnymi gwałtownymi przypadkami umierają, tak i królestwa mają swoje domowe choroby, dla których upadać muszą.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Piotr Skarga",
        "slug": "piotr-skarga",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/piotr-skarga"
      },
      "book": {
        "title": "Kazania sejmowe",
        "slug": "kazania-sejmowe",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/piotr-skarga/kazania-sejmowe"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kazania_sejmowe",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:10"
    },
    {
      "id": "44a40d4d-ad0e-4315-a0a4-c89a7cdef1ee",
      "slug": "nie-ma-innego",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz/trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione/nie-ma-innego",
      "text": "Nie ma innego sposobu na dobre państwo niż silny obywatelski nadzór. Trzeba więc systematycznie i wytrwale działać. Ma się takie państwo, jaki ma się obywatelski nacisk, pilnowanie polityków, bo nie można ich zostawić samym sobie oraz na pastwę etatystycznych grup.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Balcerowicz",
        "slug": "leszek-balcerowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Trzeba się bić z PIS o Polskę. Wydanie II uzupełnione",
        "slug": "trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz/trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 307,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "odpowiedzialność",
          "slug": "odpowiedzialnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odpowiedzialnosc"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Balcerowicz#Trzeba_si%C4%99_bi%C4%87_z_PiS_o_Polsk%C4%99",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:08"
    },
    {
      "id": "cd646f9a-208e-481c-b0ca-1ae2ce614159",
      "slug": "wielu-ludzi-uznaje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz/trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione/wielu-ludzi-uznaje",
      "text": "Wielu ludzi uznaje, że na zasiłku wprawdzie się wegetuje, ale to jest znośne, więc nie musi poszukiwać pracy albo pracuje w szarej strefie. Wytwarza się kultura uzależnienia i wyłudzania. W tych krajach, gdzie zasiłki są niskie w stosunku do zarobków, ludzie szybciej znajdują pracę, bo mają silniejsze bodźce do jej poszukiwania. A tam, gdzie zasiłki są stosunkowo wysokie, co gorsza można je długo uzyskiwać, jest tendencja do wyższego bezrobocia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Balcerowicz",
        "slug": "leszek-balcerowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Trzeba się bić z PIS o Polskę. Wydanie II uzupełnione",
        "slug": "trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz/trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 293,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Balcerowicz#Trzeba_si%C4%99_bi%C4%87_z_PiS_o_Polsk%C4%99",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:07"
    },
    {
      "id": "c516a3c5-1ee7-4016-b5c4-c70996db3a83",
      "slug": "ona-bieda-bierze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz/trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione/ona-bieda-bierze",
      "text": "Ona [bieda] bierze się w dużej mierze z patologii i pułapek socjalnych. W Polsce ciągle wielkim problemem jest alkoholizm, który na dodatek często się dziedziczy. Tego nie da się tak łatwo usunąć. I nie zrobią tego państwowi urzędnicy, ale dobrowolne organizacje typu Anonimowi Alkoholicy. (…) Druga przyczyna, która się nakłada częściowo na pierwszą, to pułapki socjalne. Eliminując je, zapobiegniemy sytuacji, w której ludzie tkwią przez lata w stabilnej biedzie, a dzieci często dziedziczą taki wzór życia. Pułapki socjalne to sytuacje, gdy następuje uzależnienie się ludzi od łatwo dostępnych państwowych zasiłków albo też nie opłaca się zmieniać pracy na bardziej produktywną, bo – ze względu na system podatków i zasiłków – na tym się nie zyska, a czasami można stracić. Pułapki socjalne to patologia bodźców, to wyjątkowo paskudny przejaw interwencjonizmu. A patologiczne bodźce prowadzą do patologicznych zachowań.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Balcerowicz",
        "slug": "leszek-balcerowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Trzeba się bić z PIS o Polskę. Wydanie II uzupełnione",
        "slug": "trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz/trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 283,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ubóstwo",
          "slug": "ubostwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ubostwo"
        },
        {
          "name": "uzależnienia",
          "slug": "uzaleznienia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/uzaleznienia"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Balcerowicz#Trzeba_si%C4%99_bi%C4%87_z_PiS_o_Polsk%C4%99",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:07"
    },
    {
      "id": "4ddfb68b-f765-441b-bbbf-4344f987231d",
      "slug": "zaczne-od-mitow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz/trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione/zaczne-od-mitow",
      "text": "Zacznę od mitów, które nagromadziły się wokół pojęcia państwo. Z czym się ono najczęściej kojarzy w Polsce? Ze wsparciem. Tak jakbyśmy stanowili społeczeństwo inwalidów. To wyraża bądź etatyzm niektórych intelektualistów, bądź wyraża postawy roszczeniowe – będę na państwo naciskał, może mi coś skapnie. Nieważne, że stanie się to kosztem innych ludzi. (…) Nazwałem to – przyznaję, brutalnie – mentalnością sowieckiego działacza(…). Nawiązuję do autentycznych wyjazdów delegacji ZSRR do Stanów Zjednoczonych. Ci sowieccy działacze doznali w Ameryce szoku poznawczego, jak zobaczyli wokół siebie pełno bananów, whisky, samochodów. I jakie było ich pierwsze pytanie? Jakie ministerstwo odpowiada za banany, jakie za whisky, jakie za samochody itd. Im się w głowie nie mieściło, że takie rzeczy można załatwiać bez szczególnej interwencji państwa.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Balcerowicz",
        "slug": "leszek-balcerowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Trzeba się bić z PIS o Polskę. Wydanie II uzupełnione",
        "slug": "trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz/trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 285,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "stereotypy",
          "slug": "stereotypy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/stereotypy"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Balcerowicz#Trzeba_si%C4%99_bi%C4%87_z_PiS_o_Polsk%C4%99",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:07"
    },
    {
      "id": "49f1cf9d-b420-45ac-9ebf-579267b020cc",
      "slug": "mozna-uznac-ze-zbrojna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz/trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione/mozna-uznac-ze-zbrojna",
      "text": "(…) można uznać, że zbrojna banda, która podbija jakieś terytorium i wprowadza tam swój monopol na przymus i przemoc, po to by uciskać podbitą ludność, zakłada państwo. Takie też były początki wielu współczesnych państw.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Balcerowicz",
        "slug": "leszek-balcerowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Trzeba się bić z PIS o Polskę. Wydanie II uzupełnione",
        "slug": "trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz/trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 11,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "przemoc",
          "slug": "przemoc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemoc"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Balcerowicz#Trzeba_si%C4%99_bi%C4%87_z_PiS_o_Polsk%C4%99",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:07"
    },
    {
      "id": "27b65c62-401b-4968-9012-52f0488a47b7",
      "slug": "wejscie-na-droge",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz/trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione/wejscie-na-droge",
      "text": "Wejście na drogę interwencjonizmu to uruchomienie spirali nacisków. Duża część społecznej energii jest wtedy marnowana na walkę o regulacje lub przywileje, mniej czasu pozostaje na pracę i przedsiębiorczość.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Balcerowicz",
        "slug": "leszek-balcerowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Trzeba się bić z PIS o Polskę. Wydanie II uzupełnione",
        "slug": "trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz/trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 270,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Balcerowicz#Trzeba_si%C4%99_bi%C4%87_z_PiS_o_Polsk%C4%99",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:07"
    },
    {
      "id": "f39c85d8-350d-4a12-bb5b-5d74430ede21",
      "slug": "panstwo-demokratyczne-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/panstwo-demokratyczne-nie",
      "text": "(…) państwo demokratyczne nie jest narzędziem narodu, ale wspólnoty obywateli.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Kołakowski",
        "slug": "leszek-kolakowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski"
      },
      "book": {
        "title": "Mini-wykłady o maxi-sprawach",
        "slug": "mini-wyklady-o-maxi-sprawach",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "wspólnota",
          "slug": "wspolnota",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wspolnota"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Ko%C5%82akowski#Mini_wyk%C5%82ady_o_maxi_sprawach_(1997%E2%80%932003)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:34"
    },
    {
      "id": "3356499e-4c50-4c27-9040-cef5c989a093",
      "slug": "krotko-mowiac-rozdarci",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/czy-diabel-moze-byc-zbawiony-i-27-innych-kazan/krotko-mowiac-rozdarci",
      "text": "Krótko mówiąc, rozdarci jesteśmy między niedające się pogodzić pragnienia: chcemy coraz mniej państwa, którego nadzór i natrętne wtrącanie się w nasze sprawy odczuwamy z przykrością, względem którego przeżywamy niemiło własną swoją niemoc; jednocześnie chcemy coraz więcej państwa, by broniło nas przeciw wszystkim możliwym nieszczęściom, pochodzącym od natury, od społeczeństwa czy od nas samych, by zagwarantowało nam bezpieczeństwo totalne, zajęło się naszymi interesami i wspierało naszą szczególną sprawę przeciwko wszystkim innym.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Kołakowski",
        "slug": "leszek-kolakowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski"
      },
      "book": {
        "title": "Czy diabeł może być zbawiony i 27 innych kazań",
        "slug": "czy-diabel-moze-byc-zbawiony-i-27-innych-kazan",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/czy-diabel-moze-byc-zbawiony-i-27-innych-kazan"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 37,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "bezpieczeństwo",
          "slug": "bezpieczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bezpieczenstwo"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Ko%C5%82akowski#Czy_diabe%C5%82_mo%C5%BCe_by%C4%87_zbawiony_i_27_innych_kaza%C5%84.",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:32"
    },
    {
      "id": "12fe2e7a-6173-4b21-95b3-a462644b65f2",
      "slug": "ostatecznie-ideologie-polityczne",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/czy-diabel-moze-byc-zbawiony-i-27-innych-kazan/ostatecznie-ideologie-polityczne",
      "text": "Ostatecznie ideologie polityczne obiecują nam coraz bardziej, jak się zdaje, społeczeństwo, które połączy harmonijnie raj anarchistyczny z rajem totalitarnym: państwo będzie niczym, a zarazem państwo będzie wszystkim, będzie zajmować się skutecznie wszystkim i odda całą władzę ludowi; każdy z nas będzie chroniony jak niemowlę w kołysce i każdy z nas będzie miał doskonałą wolność indywidualnego rozwoju, osobowej „realizacji” itd.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Kołakowski",
        "slug": "leszek-kolakowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski"
      },
      "book": {
        "title": "Czy diabeł może być zbawiony i 27 innych kazań",
        "slug": "czy-diabel-moze-byc-zbawiony-i-27-innych-kazan",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/czy-diabel-moze-byc-zbawiony-i-27-innych-kazan"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 38,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "totalitaryzm",
          "slug": "totalitaryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/totalitaryzm"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "utopia",
          "slug": "utopia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/utopia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Ko%C5%82akowski#Czy_diabe%C5%82_mo%C5%BCe_by%C4%87_zbawiony_i_27_innych_kaza%C5%84.",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:32"
    },
    {
      "id": "fc6e11fd-e1c7-464f-9c2a-07d4a652bce7",
      "slug": "poszanowanie-wlasnosci-obywatela",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/edmund-burke/rozwazania-o-rewolucji-we-francji/poszanowanie-wlasnosci-obywatela",
      "text": "Poszanowanie własności obywatela, a nie żądań wierzycieli państwa, stanowi podstawowe i zasadnicze zobowiązanie społeczeństwa obywatelskiego.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Edmund Burke",
        "slug": "edmund-burke",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/edmund-burke"
      },
      "book": {
        "title": "Rozważania o rewolucji we Francji",
        "slug": "rozwazania-o-rewolucji-we-francji",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/edmund-burke/rozwazania-o-rewolucji-we-francji"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "społeczeństwo",
          "slug": "spoleczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spoleczenstwo"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "własność prywatna",
          "slug": "wlasnosc-prywatna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wlasnosc-prywatna"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Edmund_Burke#Rozwa%C5%BCania_o_rewolucji_we_Francji",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:31"
    },
    {
      "id": "b19ab6cd-cbe5-406b-8bad-038b30e3bad0",
      "slug": "jedna-z-pierwszych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/edmund-burke/rozwazania-o-rewolucji-we-francji/jedna-z-pierwszych",
      "text": "Jedną z pierwszych i najważniejszych zasad uświęcających państwo i prawa jest bowiem zasada głosząca, że jego przejściowi właściciele i dożywotni dzierżawcy nie powinni działać tak, jakby byli jego wyłącznymi panami, niepomni na to, co otrzymali od przodków i co winni są potomnym.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Edmund Burke",
        "slug": "edmund-burke",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/edmund-burke"
      },
      "book": {
        "title": "Rozważania o rewolucji we Francji",
        "slug": "rozwazania-o-rewolucji-we-francji",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/edmund-burke/rozwazania-o-rewolucji-we-francji"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "odpowiedzialność",
          "slug": "odpowiedzialnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odpowiedzialnosc"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "tradycja",
          "slug": "tradycja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tradycja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Edmund_Burke#Rozwa%C5%BCania_o_rewolucji_we_Francji",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:31"
    },
    {
      "id": "4d7c7bc6-9b49-47b0-8d38-a76a039d74b9",
      "slug": "gdybym-mial-nakreslic",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/edmund-burke/rozwazania-o-rewolucji-we-francji/gdybym-mial-nakreslic",
      "text": "Gdybym miał nakreślić kredą linię wyznaczającą jakąś granicę, to najwyraźniejszą z nich byłaby ta: państwo powinno ograniczać się do tego, co dotyczy państwa oraz tworów państwa, a mianowicie zewnętrznych instytucji swojej religii, sądownictwa, skarbu, sił wojskowych morskich i lądowych, korporacji, których istnienie uzależnione jest od gwarancji państwa, słowem do tego wszystkiego, co jest prawdziwie i słusznie publiczne, na potrzeby spokoju publicznego, bezpieczeństwa publicznego, porządku publicznego, dobrobytu publicznego.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Edmund Burke",
        "slug": "edmund-burke",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/edmund-burke"
      },
      "book": {
        "title": "Rozważania o rewolucji we Francji",
        "slug": "rozwazania-o-rewolucji-we-francji",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/edmund-burke/rozwazania-o-rewolucji-we-francji"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "granice",
          "slug": "granice",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/granice"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Edmund_Burke#Rozwa%C5%BCania_o_rewolucji_we_Francji",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:31"
    },
    {
      "id": "17976499-06bb-49bc-86b8-701d43ca36ac",
      "slug": "panstwa-w-sposob",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/edmund-burke/rozwazania-o-rewolucji-we-francji/panstwa-w-sposob",
      "text": "Państwa w sposób należyty i adekwatny nie może reprezentować nic, co nie reprezentuje zarówno jego zdolności, jak i własności. Skoro jednak zdolności są z zasady przebojowe, aktywne, a własność z kolei opieszała, nieruchawa, bojaźliwa, to przed zamachami zdolności może być zabezpieczona tylko wtedy, gdy nie zważając na proporcje, zdominuje ciało przedstawicielskie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Edmund Burke",
        "slug": "edmund-burke",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/edmund-burke"
      },
      "book": {
        "title": "Rozważania o rewolucji we Francji",
        "slug": "rozwazania-o-rewolucji-we-francji",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/edmund-burke/rozwazania-o-rewolucji-we-francji"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "własność prywatna",
          "slug": "wlasnosc-prywatna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wlasnosc-prywatna"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Edmund_Burke#Rozwa%C5%BCania_o_rewolucji_we_Francji",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:31"
    },
    {
      "id": "cd13e4e3-5be6-456c-8906-fed6542738ee",
      "slug": "ciemno-w-tym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/ciemno-w-tym",
      "text": "Ciemno w tym państwie, gdzie łotry na świeczniku.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#C",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:11"
    },
    {
      "id": "557c6ecf-9d6c-4909-a786-89c7f749d947",
      "slug": "co-dla-panstwa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marek-aureliusz/rozmyslania/co-dla-panstwa",
      "text": "Co dla państwa nie jest szkodliwe, nie przynosi szkody i obywatelowi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Marek Aureliusz",
        "slug": "marek-aureliusz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marek-aureliusz"
      },
      "book": {
        "title": "Rozmyślania",
        "slug": "rozmyslania",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marek-aureliusz/rozmyslania"
      },
      "character": null,
      "chapter": "V",
      "chapter_parent": null,
      "page": 45,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-23T10:24:15"
    },
    {
      "id": "9885edfe-91aa-421b-9d3d-e42beadf503f",
      "slug": "panstwo-nie-dba",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/j-m-coetzee/zapiski-ze-zlego-roku/panstwo-nie-dba",
      "text": "Państwo nie dba o to, czy obywatel będzie żył, czy umrze. Dla państwa i jego archiwów istotne jest wyłącznie ustalenie, czy obywatel żyje, czy umarł.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "J. M. Coetzee",
        "slug": "j-m-coetzee",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/j-m-coetzee"
      },
      "book": {
        "title": "Zapiski ze złego roku",
        "slug": "zapiski-ze-zlego-roku",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/j-m-coetzee/zapiski-ze-zlego-roku"
      },
      "character": null,
      "chapter": "01. O pochodzeniu państwa",
      "chapter_parent": null,
      "page": 11,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "biurokracja",
          "slug": "biurokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/biurokracja"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-10T22:43:51"
    },
    {
      "id": "03edf822-c2f2-437a-abc3-67f7d5830a15",
      "slug": "rodzi-sie-nazbyt",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche/tako-rzecze-zaratustra/rodzi-sie-nazbyt",
      "text": "Rodzi się nazbyt wielu ludzi - państwo wymyślono dla tych zbytecznych.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Fryderyk Nietzsche",
        "slug": "fryderyk-nietzsche",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche"
      },
      "book": {
        "title": "Tako rzecze Zaratustra",
        "slug": "tako-rzecze-zaratustra",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fryderyk-nietzsche/tako-rzecze-zaratustra"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Mowy Zaratustry: O nowym bożku",
      "chapter_parent": null,
      "page": 63,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-09T21:40:21"
    }
  ]
}