{
  "type": "topic",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "name": "nazizm",
  "slug": "nazizm",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nazizm",
  "heading": "Cytaty o nazizmie",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nazizm.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nazizm.md",
  "quotes_count": 16,
  "authors_count": 11,
  "parent": {
    "name": "polityka",
    "slug": "polityka",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka",
    "heading": "Cytaty o polityce"
  },
  "children": [],
  "quotes": [
    {
      "id": "202db9bb-b159-4a3b-bf93-e0b1611a078b",
      "slug": "historycy-do-dzis",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/sam-pivnik/ocalaly/historycy-do-dzis",
      "text": "Historycy do dziś nie mogą się zgodzić w ocenie, na ile szalony był Hitler. Niektórzy wskazują na jego narcyzm, arogancję, obsesyjny rasizm i narastającą megalomanię. Twierdzą, że II wojna światowa była wojną Hitlera. Nie trzeba wykraczać myślą poza tę komiczną postać bawarskiego kaprala (z Austrii rodem), by wyjaśnić owe niewiarygodne wydarzenia z lat czterdziestych XX wieku. Inni, należący do innego pokolenia historyków, wskazują na uwarunkowania zewnętrzne; mówią o skutkach porażki Niemiec w I wojnie światowej, o ekonomicznym ciosie, jakim był krach na Wall Street, który najmocniej uderzył właśnie w gospodarkę Niemiec. Wspomina się też o niesprawiedliwościach traktatu wersalskiego, który doprowadził dumny naród do upokorzenia i wykluczenia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Sam Pivnik",
        "slug": "sam-pivnik",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/sam-pivnik"
      },
      "book": {
        "title": "Ocalały",
        "slug": "ocalaly",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/sam-pivnik/ocalaly"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 38,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "nazizm",
          "slug": "nazizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nazizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Sam_Pivnik#Ocala%C5%82y_(2012)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:45"
    },
    {
      "id": "e412f022-b8a9-42ca-ad4e-2f3114d0e02c",
      "slug": "hitler-spalil-ksiazki",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-zaluski/siedem-polskich-grzechow-glownych/hitler-spalil-ksiazki",
      "text": "Hitler spalił książki i filmy antywojenne na stosie, a ich niemieccy czytelnicy i widzowie w karnych kolumnach pomaszerowali na podbój świata.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Zbigniew Załuski",
        "slug": "zbigniew-zaluski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-zaluski"
      },
      "book": {
        "title": "Siedem polskich grzechów głównych",
        "slug": "siedem-polskich-grzechow-glownych",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-zaluski/siedem-polskich-grzechow-glownych"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 168,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cenzura",
          "slug": "cenzura",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cenzura"
        },
        {
          "name": "nazizm",
          "slug": "nazizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nazizm"
        },
        {
          "name": "pacyfizm",
          "slug": "pacyfizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pacyfizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Zbigniew_Za%C5%82uski#Siedem_polskich_grzech%C3%B3w_g%C5%82%C3%B3wnych_(1962)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:38"
    },
    {
      "id": "03da26ee-f7f9-4ab2-98a2-3128485a9479",
      "slug": "faszyzm-i-czlowiek",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wasilij-grossman/zycie-i-los/faszyzm-i-czlowiek",
      "text": "Faszyzm i człowiek nie mogą współistnieć. Kiedy zwycięża faszyzm, przestaje istnieć człowiek, pozostają tylko wewnętrznie przeobrażone istoty człekokształtne. A kiedy zwycięża człowiek, obdarzony wolnością, rozumem i dobrocią – faszyzm ginie i ci, którzy mu ulegli, znowu stają się ludźmi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wasilij Grossman",
        "slug": "wasilij-grossman",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wasilij-grossman"
      },
      "book": {
        "title": "Życie i los",
        "slug": "zycie-i-los",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wasilij-grossman/zycie-i-los"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "totalitaryzm",
          "slug": "totalitaryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/totalitaryzm"
        },
        {
          "name": "nazizm",
          "slug": "nazizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nazizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wasilij_Grossman#%C5%BBycie_i_los_(1959)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:52"
    },
    {
      "id": "b2c51751-03d7-4f20-933e-3314337ef21d",
      "slug": "wszyscy-jestesmy-spadkobiercami",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok/wszyscy-jestesmy-spadkobiercami",
      "text": "Wszyscy jesteśmy spadkobiercami tej przerażającej wojny. Taka jest spuścizna po nazistach. (…) Dokonania nazistów…(…) Zawsze myśleliśmy, że ludzkość jest niczym ssak potrafiący wylizać swoje rany. Ale w rzeczywistości jesteśmy delikatni jak wiekopomne dzieło, fresk tworzący sam siebie przez wieki. To czyni nas kruchymi: zadrapania na płótnie ludzkości trudno usunąć. A naziści porozdzierali materię na strzępy. Nasze przekonania legły w gruzach, a ich kawałki zagubiły się w dziejach, Nic już nie można było zrobić z pięknem: pozostało za nim tęsknić. Nie mogliśmy już wrócić do Leonarda (…), Velasqueza czy Renoira. Ludzkość stała się ocalałym z pożogi kaleką wpatrzonym w koszmar szeroko otwartymi oczyma. Oto największe osiągnięcie nazistów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Carlos Somoza",
        "slug": "jose-carlos-somoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
      },
      "book": {
        "title": "Klara i półmrok",
        "slug": "klara-i-polmrok",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wojna",
          "slug": "wojna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
        },
        {
          "name": "piękno",
          "slug": "piekno",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/piekno"
        },
        {
          "name": "nazizm",
          "slug": "nazizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nazizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Klara_i_p%C3%B3%C5%82mrok",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "eac93217-f59d-4560-8ee2-587a2160d55e",
      "slug": "maks-zydowski-kolega",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-moczarski/rozmowy-z-katem/maks-zydowski-kolega",
      "text": "Maks [żydowski kolega Stroopa] sprzyjał marksistowskim tendencjom – wyjaśnił Stroop, który nie lubił również naukowców, profesorów, literatów, muzyków, lekarzy i dziennikarzy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kazimierz Moczarski",
        "slug": "kazimierz-moczarski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-moczarski"
      },
      "book": {
        "title": "Rozmowy z katem",
        "slug": "rozmowy-z-katem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-moczarski/rozmowy-z-katem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "intelektualiści",
          "slug": "intelektualisci",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/intelektualisci"
        },
        {
          "name": "nazizm",
          "slug": "nazizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nazizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Rozmowy_z_katem",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:54"
    },
    {
      "id": "b74a4e8c-32ae-4f74-9a9c-239742eb4071",
      "slug": "stroop-mial-we-krwi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-moczarski/rozmowy-z-katem/stroop-mial-we-krwi",
      "text": "Stroop miał we krwi kult wojny jako instrumentu porachunków i metody zagarnięcia dóbr dla swojego kraju i dla siebie (...). Nieraz powtarzał w celi, że wojna to najlepsze wrota do wolności.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kazimierz Moczarski",
        "slug": "kazimierz-moczarski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-moczarski"
      },
      "book": {
        "title": "Rozmowy z katem",
        "slug": "rozmowy-z-katem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-moczarski/rozmowy-z-katem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wojna",
          "slug": "wojna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
        },
        {
          "name": "militaryzm",
          "slug": "militaryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/militaryzm"
        },
        {
          "name": "nazizm",
          "slug": "nazizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nazizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Rozmowy_z_katem",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:54"
    },
    {
      "id": "2acc3287-d4d5-4f6f-91d1-8542e8fd64a3",
      "slug": "stroop-stal-opodal",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-moczarski/rozmowy-z-katem/stroop-stal-opodal",
      "text": "Stroop stał opodal i patrzył na ręce SA i SS-manów, czy nie za słabo biją, czy są żarliwi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kazimierz Moczarski",
        "slug": "kazimierz-moczarski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-moczarski"
      },
      "book": {
        "title": "Rozmowy z katem",
        "slug": "rozmowy-z-katem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-moczarski/rozmowy-z-katem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "okrucieństwo",
          "slug": "okrucienstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/okrucienstwo"
        },
        {
          "name": "nazizm",
          "slug": "nazizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nazizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Rozmowy_z_katem",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:54"
    },
    {
      "id": "112d3e19-f6b1-4172-a81d-823ca5c78d5f",
      "slug": "stroop-mowil-tamtejsi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-moczarski/rozmowy-z-katem/stroop-mowil-tamtejsi",
      "text": "Stroop mówił: „Tamtejsi tubylcy [na Polesiu] to dzicz”. Uważał, że są stworzeni na niewolników i że pod zarządem niemieckim osiągnęliby szczęście.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kazimierz Moczarski",
        "slug": "kazimierz-moczarski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-moczarski"
      },
      "book": {
        "title": "Rozmowy z katem",
        "slug": "rozmowy-z-katem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-moczarski/rozmowy-z-katem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rasizm",
          "slug": "rasizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rasizm"
        },
        {
          "name": "nazizm",
          "slug": "nazizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nazizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Rozmowy_z_katem",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:54"
    },
    {
      "id": "dc6b616f-afa0-4385-b58c-d6516171997b",
      "slug": "na-klamrach-swoich",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anna-janko/mala-zaglada/na-klamrach-swoich",
      "text": "Na klamrach swoich pasów esesmani mieli napis: „Mój honor to wierność”. Nic dodać, nic ująć. Stale im się te klamry rozpinały, bo były źle zaprojektowane (przez Hugo Bossa, zdaje się…). W akcji na przykład, dajmy na to – podczas zabijania ciężarnej kobiety – pod wpływem gwałtowniejszych ruchów taki pas się rozpinał i… pojawiał się nieoczekiwanie znak zapytania co do honoru. Nieraz się taki mundurowy zażenował albo po prostu wściekł. To był dla nich żywotny problem, sprawa feralnych pasów musiała się pojawiać wielokrotnie przy okazji wprowadzania kolejnych zmian w wyposażeniu jednostek Waffen-SS…",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Anna Janko",
        "slug": "anna-janko",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anna-janko"
      },
      "book": {
        "title": "Mała Zagłada",
        "slug": "mala-zaglada",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anna-janko/mala-zaglada"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 54,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "czarny humor",
          "slug": "czarny-humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czarny-humor"
        },
        {
          "name": "honor",
          "slug": "honor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/honor"
        },
        {
          "name": "nazizm",
          "slug": "nazizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nazizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anna_Janko#Ma%C5%82a_Zag%C5%82ada_(2015)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:20"
    },
    {
      "id": "10f2ae73-15df-4a37-9691-3d5d2fff75a7",
      "slug": "brykietami-nazywal-ludzi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kurt-vonnegut/matka-noc/brykietami-nazywal-ludzi",
      "text": "Brykietami nazywał ludzi, którzy nie robili nic, żeby ratować siebie albo innych, kiedy hitlerowcy doszli do władzy, ludzi, którzy gotowi byli pokornie iść do komór gazowych, jeżeli hitlerowcy sobie tego zażyczyli. Oczywiście słowo brykiet oznacza sprasowaną kostkę pyłu węglowego, rzecz ogromnie ułatwiającą transport, magazynowanie i spalanie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kurt Vonnegut",
        "slug": "kurt-vonnegut",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kurt-vonnegut"
      },
      "book": {
        "title": "Matka noc",
        "slug": "matka-noc",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kurt-vonnegut/matka-noc"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "Holokaust",
          "slug": "holokaust",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/holokaust"
        },
        {
          "name": "bierność",
          "slug": "biernosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/biernosc"
        },
        {
          "name": "nazizm",
          "slug": "nazizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nazizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kurt_Vonnegut#Matka_noc",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:13"
    },
    {
      "id": "0500f3ca-1958-41bb-8672-574e6d6daf46",
      "slug": "odurzajacy-napoj-antysemityzmu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/philip-roth/spisek-przeciwko-ameryce/odurzajacy-napoj-antysemityzmu",
      "text": "Odurzający napój antysemityzmu. Wyobrażałem sobie, że to właśnie pili wesoło tego dnia klienci ogródka piwnego; tak jak wszyscy naziści na świecie, wychylali kufel za kuflem antysemityzmu, jakby zażywali uniwersalne remedium.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Philip Roth",
        "slug": "philip-roth",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/philip-roth"
      },
      "book": {
        "title": "Spisek przeciwko Ameryce",
        "slug": "spisek-przeciwko-ameryce",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/philip-roth/spisek-przeciwko-ameryce"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 10,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "antysemityzm",
          "slug": "antysemityzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/antysemityzm"
        },
        {
          "name": "nazizm",
          "slug": "nazizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nazizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Philip_Roth#Spisek_przeciwko_Ameryce",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:01"
    },
    {
      "id": "f21f570a-d06b-4f17-9024-6d05a6e504fa",
      "slug": "mimo-glebokich-roznic",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/lew-trocki/zdradzona-rewolucja/mimo-glebokich-roznic",
      "text": "Mimo głębokich różnic podstaw społecznych stalinizm i faszyzm są zjawiskami symetrycznymi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Lew Trocki",
        "slug": "lew-trocki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/lew-trocki"
      },
      "book": {
        "title": "Zdradzona rewolucja",
        "slug": "zdradzona-rewolucja",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/lew-trocki/zdradzona-rewolucja"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "totalitaryzm",
          "slug": "totalitaryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/totalitaryzm"
        },
        {
          "name": "komunizm",
          "slug": "komunizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/komunizm"
        },
        {
          "name": "nazizm",
          "slug": "nazizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nazizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Lew_Trocki#Zdradzona_rewolucja._Czym_jest_ZSRR_i_dok%C4%85d_zmierza%3F_(1936)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:01"
    },
    {
      "id": "cd254dc5-a065-4764-811c-c33bea408d8d",
      "slug": "dla-milionow-ludzi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-fromm/ucieczka-od-wolnosci/dla-milionow-ludzi",
      "text": "Dla milionów ludzi rządy Hitlera stały się identyczne z „Niemcami”. Z chwilą objęcia przezeń władzy zwalczanie go oznaczało wykluczenie siebie ze społeczności niemieckiej; i kiedy inne partie polityczne przestały istnieć, tylko partia hitlerowska „stanowiła” Niemcy, a wszelka opozycja wobec niej oznaczała opozycję wobec Niemiec. (…) W wielu wypadkach można zauważyć, jak osoby nie będące hitlerowcami bronią hitleryzmu przed krytyką cudzoziemców, czują bowiem, że atakowanie hitleryzmu jest atakowaniem Niemiec. Strach przed izolacją i względna słabość zasad moralnych pomagają każdej partii w uzyskaniu lojalnego poparcia szerokiego odłamu ludności, z chwilą kiedy partia ta zagarnie władzę.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Erich Fromm",
        "slug": "erich-fromm",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-fromm"
      },
      "book": {
        "title": "Ucieczka od wolności",
        "slug": "ucieczka-od-wolnosci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-fromm/ucieczka-od-wolnosci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "konformizm",
          "slug": "konformizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konformizm"
        },
        {
          "name": "patriotyzm",
          "slug": "patriotyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/patriotyzm"
        },
        {
          "name": "nazizm",
          "slug": "nazizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nazizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Erich_Fromm#Ucieczka_od_wolno%C5%9Bci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:20"
    },
    {
      "id": "4edac632-0fa9-4706-8dca-d6bc8f954619",
      "slug": "ideologia-hitlerowska-jej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-fromm/ucieczka-od-wolnosci/ideologia-hitlerowska-jej",
      "text": "Ideologia Hitlerowska – jej duch ślepego posłuszeństwa „wodzowi” i nienawiści do rasowych i politycznych mniejszości, jej żądza podboju i panowania, jej wywyższanie narodu niemieckiego i „rasy nordyckiej” – oddziałała z niezwykłą siłą na ich emocje, pociągnęła ich i zrobiła z nich żarliwych wyznawców i bojowników hitleryzmu. (…). Faktem jest, że pewne rysy były już dla tej części klas średnich charakterystyczne w ciągu całych jej dziejów: umiłowanie siły i nienawiść wobec słabych, małostkowość i wrogość, wyrachowanie zarówno w uczuciach, jak i w sprawach pieniężnych, a ponad wszystko asceza. Odznaczali się ciasnym światopoglądem, podejrzewali i nienawidzili obcych, w stosunku do znajomych przejawiali ciekawość i zawiść racjonalizowaną jako oburzenie moralne; całe ich życie opierało się na skąpstwie tak w sferze ekonomicznej, jak psychologicznej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Erich Fromm",
        "slug": "erich-fromm",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-fromm"
      },
      "book": {
        "title": "Ucieczka od wolności",
        "slug": "ucieczka-od-wolnosci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-fromm/ucieczka-od-wolnosci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "posłuszeństwo",
          "slug": "posluszenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/posluszenstwo"
        },
        {
          "name": "dyskryminacja",
          "slug": "dyskryminacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dyskryminacja"
        },
        {
          "name": "nazizm",
          "slug": "nazizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nazizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Erich_Fromm#Ucieczka_od_wolno%C5%9Bci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:20"
    },
    {
      "id": "a56803f4-5d34-486c-b10c-9d3ae7f67f49",
      "slug": "uwazajcie-satyrycy-z-rodzeniem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/uwazajcie-satyrycy-z-rodzeniem",
      "text": "Uważajcie, satyrycy, z rodzeniem pomysłów! W filmie R. Claira „Niech żyje wolność” z roku 1931 brzmi refren jednej z ironicznych piosenek: „Le travail c'est la liberté”, a w roku 1940 na bramie oświęcimskiego obozu pojawił się napis „Arbeit macht frei!”.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "odpowiedzialność",
          "slug": "odpowiedzialnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odpowiedzialnosc"
        },
        {
          "name": "nazizm",
          "slug": "nazizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nazizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#U",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:21"
    },
    {
      "id": "531159aa-3ccc-4a44-b5f2-56de243dc73b",
      "slug": "hitler-musial-miec",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane/hitler-musial-miec",
      "text": "Hitler musiał mieć wąsik, jaki właśnie miał, ale uważajcie! Następny może mieć loki i baczki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Stanisław Jerzy Lec",
        "slug": "stanislaw-jerzy-lec",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec"
      },
      "book": {
        "title": "Myśli nieuczesane",
        "slug": "mysli-nieuczesane",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-jerzy-lec/mysli-nieuczesane"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "nazizm",
          "slug": "nazizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nazizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/My%C5%9Bli_nieuczesane#H",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T05:13:13"
    }
  ]
}
