# Cytaty o judaizmie - Liczba cytatów: 16 - Liczba autorów: 5 - Szerszy temat: [Cytaty o religii](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia.md) - Strona tematu: https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm - Wersja JSON (te same dane): https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm.json ## Cytaty > Chociaż to duże miasto, Żydzi Białegostoku posługiwali się wyłącznie językiem jidysz. Obca im była snobistyczna asymilacja i każda inna. Dla tutejszych Żydów nie istniała kwestia języka. To jidysz był językiem żydowskich tkaczy i żydowskiej inteligencji. Językiem ulicy i salonu, kawiarni i szkoły. Białostocki Żyd nie mógł się nadziwić, słysząc, że w innych dużych miastach w Polsce w pewnych żydowskich kręgach rozmawia się po polsku, a żydowski jest rzeczą wstydliwą. W Białymstoku nawet słońce świeciło po żydowsku… [Mordechaj Canin](https://www.zielonecytaty.pl/mordechaj-canin.md) · [Przez ruiny i zgliszcza. Podróż po stu zgładzonych gminach żydowskich w Polsce](https://www.zielonecytaty.pl/mordechaj-canin/przez-ruiny-i-zgliszcza-podroz-po-stu-zgladzonych-gminach-zydowskich-w-polsce.md) · s. 250 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/mordechaj-canin/przez-ruiny-i-zgliszcza-podroz-po-stu-zgladzonych-gminach-zydowskich-w-polsce/chociaz-to-duze.md) Tematy: [tożsamość](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc.md), [język](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk.md), [judaizm](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm.md) > Stojąc teraz na pustym chełmskim rynku, przypomniałem sobie, co mi kiedyś powiedział pewien młody człowiek z Chełma. > > Kiedy skończył piętnaście lat, spakował do koszyka kilka książek, parę sztuk bielizny i powiedział, że wyjeżdża w świat. Wtedy zawołał go dziadek, zamożny człowiek, i powiedział: „Czy słyszałeś, żeby się śmiano z Nowego Jorku, z Londynu? Świat, który nie śmieszy, jest trudnym światem. A jak będziesz w wielkim świecie, zobaczysz, że tam czerpią z nas, grzeją się przy naszym ogniu, bo bez Chełma jest bardzo zimno, będziesz za nami tęsknił…”. > > I miał rację ten dziadek z Chełma. > > Dopiero kiedy straciliśmy ten serdeczny śmiech, dostrzegliśmy okrucieństwo świata i wielkość Chełma. [Mordechaj Canin](https://www.zielonecytaty.pl/mordechaj-canin.md) · [Przez ruiny i zgliszcza. Podróż po stu zgładzonych gminach żydowskich w Polsce](https://www.zielonecytaty.pl/mordechaj-canin/przez-ruiny-i-zgliszcza-podroz-po-stu-zgladzonych-gminach-zydowskich-w-polsce.md) · s. 117 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/mordechaj-canin/przez-ruiny-i-zgliszcza-podroz-po-stu-zgladzonych-gminach-zydowskich-w-polsce/stojac-teraz-na-pustym.md) Tematy: [humor](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor.md), [tęsknota](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tesknota.md), [okrucieństwo](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/okrucienstwo.md), [judaizm](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm.md) > Przetrwała jedna jedyna synagoga – besmedresz Szmuela Mohylewera – teraz urządzono tam polityczny klub. Spod dachu płaczą żydowskie litery. Spoglądają dziś na zupełnie obcy świat, na pusty świat, w którym każda żydowska litera jest sierotą po wielu tysiącach istnień. [Mordechaj Canin](https://www.zielonecytaty.pl/mordechaj-canin.md) · [Przez ruiny i zgliszcza. Podróż po stu zgładzonych gminach żydowskich w Polsce](https://www.zielonecytaty.pl/mordechaj-canin/przez-ruiny-i-zgliszcza-podroz-po-stu-zgladzonych-gminach-zydowskich-w-polsce.md) · s. 251 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/mordechaj-canin/przez-ruiny-i-zgliszcza-podroz-po-stu-zgladzonych-gminach-zydowskich-w-polsce/przetrwala-jedna-jedyna.md) Tematy: [Holokaust](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/holokaust.md), [pustka](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pustka.md), [judaizm](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm.md) > Zażarte spory tylko wzmacniały żydowską kulturę, rozkwitała coraz bujniej. Co powstał nowy związek, to zakładano w mieście nową bibliotekę. Zwalczały się jakieś partie – powstawały nowe szkoły. > > Międzyrzeccy Żydzi wiedzieli, że jedność panuje tylko na cmentarzu, cicho jest tylko nad grobami. Wielkie wartości tworzą się w duchowym pojedynku, w starciu twórczych sił. [Mordechaj Canin](https://www.zielonecytaty.pl/mordechaj-canin.md) · [Przez ruiny i zgliszcza. Podróż po stu zgładzonych gminach żydowskich w Polsce](https://www.zielonecytaty.pl/mordechaj-canin/przez-ruiny-i-zgliszcza-podroz-po-stu-zgladzonych-gminach-zydowskich-w-polsce.md) · s. 175 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/mordechaj-canin/przez-ruiny-i-zgliszcza-podroz-po-stu-zgladzonych-gminach-zydowskich-w-polsce/zazarte-spory-tylko.md) Tematy: [kultura](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kultura.md), [konflikt wewnętrzny](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konflikt-wewnetrzny.md), [judaizm](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm.md) > Żydzi traktują synagogę nie tylko jako dom modlitwy, ale też jako miejsce spotkań, serdecznego witania przyjaciół, a nawet osobistych wrogów, rozmów i plotek. (…) I szum w Domu Bożym trwa nieustannie, przerywany tylko modlitwą, kazaniem rabina i śpiewem kantora – rzecz nie do pomyślenia w żadnej innej religii. Może to obcych trochę dziwić, ale świadczy o rodzinnym, ludzkim, intymnym stosunku religijnych Żydów do swego Boga. [Włodzimierz Herman](https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman.md) · [Mój Dybuk. W poszukiwaniu tożsamości: drogi, bezdroża, dygresje](https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje.md) · s. 143 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje/zydzi-traktuja-synagoge.md) Tematy: [modlitwa](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/modlitwa.md), [wspólnota](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wspolnota.md), [judaizm](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm.md) > Walka o sprawiedliwość społeczną, poparcie dla rodzącego się ruchu robotniczego były wyraźne w utworach pisarzy żydowskich, szczególnie u Pereca i An-skiego. Literatura żydowska w jidysz miała ogromny wpływ na świadomość młodszego pokolenia Żydów w procesie ich sekularyzacji. (…) literatura w jidysz, z która zetknąłem się jeszcze jako chłopiec, miała również wpływ na rozwój moich poglądów społeczno-politycznych, na mój stosunek do biednych i uciskanych, którzy wprawdzie nie zawsze mają rację, ale zawsze mają prawo do żądania lepszych warunków życia i pracy. [Włodzimierz Herman](https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman.md) · [Mój Dybuk. W poszukiwaniu tożsamości: drogi, bezdroża, dygresje](https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje.md) · s. 214 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje/walka-o-sprawiedliwosc.md) Tematy: [sprawiedliwość](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sprawiedliwosc.md), [literatura](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/literatura.md), [judaizm](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm.md) > Wszystkie te przykazania, nakazy i zakazy, łącznie z głównymi: obrzezaniem, koszernym jedzeniem, zwykle kilkakrotnie droższym od powszechnie dostępnych środków żywnościowych, sprawiają, że Pan Bóg, wybierając sobie naród, nie miał najmniejszego zamiaru uczynić mu życia łatwiejszym i wygodniejszym. > > Żydzi mieli jednak trochę wolności, autonomii, do której siły wyższe się nie wtrącały, a jeżeli już, to umiarkowanie, z pewną tolerancją. Były to święta niereligijne, upamiętniające wydarzenia mniej lub więcej historyczne. I podczas gdy inne narody lub ludy świętują przeważnie czasy zwycięstwa, to Żydzi świętują prawie zawsze czas uniknięcia zagłady. [Włodzimierz Herman](https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman.md) · [Mój Dybuk. W poszukiwaniu tożsamości: drogi, bezdroża, dygresje](https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje.md) · s. 141 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje/wszystkie-te-przykazania.md) Tematy: [przetrwanie](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie.md), [tradycja](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tradycja.md), [judaizm](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm.md) > Może zabrzmi to kontrowersyjnie, ale sądzę, że pod koniec XIX i w pierwszej połowie XX wieku decydującą rolę w kształtowaniu poczucia żydowskiej tożsamości przejęły od religii rozwijająca się i coraz bogatsza literatura w jidysz oraz bujne życie teatralne w tym języku. [Włodzimierz Herman](https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman.md) · [Mój Dybuk. W poszukiwaniu tożsamości: drogi, bezdroża, dygresje](https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje.md) · s. 103 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje/moze-zabrzmi-to-kontrowersyjnie.md) Tematy: [tożsamość](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc.md), [literatura](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/literatura.md), [teatr](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/teatr.md), [judaizm](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm.md) > Ostatecznie każdy człowiek ma swojego dybuka. Może nie każdy zdaje sobie z tego sprawę, ale wszyscy go mamy: w sobie, obok siebie… > > Żyć z dybukiem nie jest łatwo. Ale jeszcze trudniej bez niego. [Włodzimierz Herman](https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman.md) · [Mój Dybuk. W poszukiwaniu tożsamości: drogi, bezdroża, dygresje](https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje.md) · s. 9 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje/ostatecznie-kazdy-czlowiek.md) Tematy: [tożsamość](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc.md), [konflikt wewnętrzny](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konflikt-wewnetrzny.md), [judaizm](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm.md) > Osobiście kwalifikowałbym siebie do kategorii zbliżonej do Żyd kulturowy, chociaż brzmi to może nieco komicznie. Jeden z mądrych rabinów kopenhaskich nazywa mnie i mnie podobnych, a tych jest większość w Danii, kultur-jøde, Żydem kulturowym, nie uważając tego za krytykę, stwierdzając po prostu fakt. [Włodzimierz Herman](https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman.md) · [Mój Dybuk. W poszukiwaniu tożsamości: drogi, bezdroża, dygresje](https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje.md) · s. 101 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/wlodzimierz-herman/moj-dybuk-w-poszukiwaniu-tozsamosci-drogi-bezdroza-dygresje/osobiscie-kwalifikowalbym-siebie.md) Tematy: [tożsamość](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc.md), [kultura](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kultura.md), [judaizm](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm.md) > Pełnił on funkcję melameda [sic], nauczał chłopców od trzeciego roku życia podstaw wiedzy: czytania Tory i zapamiętywania jej wersetów podczas długich godzin roztrząsania tekstu biblijnego, połączonego z tłumaczeniem go na jidysz, w którym odbijał się on jak w zwierciadle. (…) > > W dzisiejszych czasach zabrania się dzieciom nauki czytania, dopóki nie ukończą sześciu lat, pod pretekstem, że w tym wieku powinny się jeszcze bawić, tak jakby lektura nie była najpiękniejszą rozrywką, jaka istnieje. [Gilles Rozier](https://www.zielonecytaty.pl/gilles-rozier.md) · [Z kraju bez miłości](https://www.zielonecytaty.pl/gilles-rozier/z-kraju-bez-milosci.md) · s. 142 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/gilles-rozier/z-kraju-bez-milosci/pelnil-on-funkcje.md) Tematy: [czytanie książek](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czytanie-ksiazek.md), [edukacja](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/edukacja.md), [judaizm](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm.md) > Wyobrażał Pan sobie, młody człowieku, że te ściśle przestrzegające przepisów religijnych kobiety nie miały żadnych pragnień erotycznych, o których bez przerwy trąbią nasze kolorowe magazyny? Myślał Pan pewnie, że wszyscy ci mężczyźni, noszący takie same kapelusze, takie same czarne ubrania, a kobiety takie same peruki, wcale nie odczuwali pociągu seksualnego, ale tak nie jest. To były istoty z krwi i kości, odznaczające się takimi samymi cechami ludzkimi jak my. Bo do czego służyłyby zakazy, jeśli nie do ustrzeżenia się przed najgorszym? Kto Panu powiedział, że odnoszą skutek? [Gilles Rozier](https://www.zielonecytaty.pl/gilles-rozier.md) · [Z kraju bez miłości](https://www.zielonecytaty.pl/gilles-rozier/z-kraju-bez-milosci.md) · s. 69 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/gilles-rozier/z-kraju-bez-milosci/wyobrazal-pan-sobie.md) Tematy: [seks](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/seks.md), [pożądanie](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pozadanie.md), [stereotypy](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/stereotypy.md), [judaizm](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm.md) > Efraim odmawia nad grobem kadisz, ponieważ nie ma żadnego z synów Josefa. Przedtem rzuca na trumnę trzy garstki ziemi, wypowiadając sakramentalne słowa: „Bóg dał, Bóg wziął, niech imię Pana będzie błogosławione”. A mówiąc to, myśli, że ostatnimi czasy Bóg dużo zabierał, a mało dawał. [Gilles Rozier](https://www.zielonecytaty.pl/gilles-rozier.md) · [Z kraju bez miłości](https://www.zielonecytaty.pl/gilles-rozier/z-kraju-bez-milosci.md) · s. 102 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/gilles-rozier/z-kraju-bez-milosci/efraim-odmawia-nad.md) Tematy: [bóg](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog.md), [strata](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strata.md), [pogrzeb](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb.md), [judaizm](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm.md) > – Mesjaszu, przybywszy do nas, cóż zamierzasz dodać do Tory? > > A On odpowiedział: > > – Przybyłem do was nie po to, by dodać coś do Tory. Przybyłem, by zabrać Torę z powrotem. [Mosze Kulbak](https://www.zielonecytaty.pl/mosze-kulbak.md) · [Mesjasz z rodu Efraima](https://www.zielonecytaty.pl/mosze-kulbak/mesjasz-z-rodu-efraima.md) · s. 125 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/mosze-kulbak/mesjasz-z-rodu-efraima/mesjaszu-przybywszy-do-nas.md) Tematy: [judaizm](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm.md), [prorocy](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prorocy.md) > – Krzyże stoją przy wszystkich drogach, a na nich wisi Jezus! > > Ulitował się nad nami, ludźmi grzesznymi, którzy poszli ku niemu, by został umęczony zamiast nich. > > I on, głupiec, wziął szubienicę i wspiął się na Golgotę. > > Ludzie mówili: „Grzeszyliśmy, a teraz ktoś musi przyjść, by go zamęczyli za nas”. > > (…) > > – Posłuchajcie, mówimy przecież jednak: „Mesjasz z rodu Dawida nie zadośćuczyni”. Mówimy przecież: „Każdy człowiek musi wziąć swoją szubienicę i wspiąć się na Golgotę samemu, a każda belka musi być wzięta z muru, a każde drzewo z lasu, bowiem sami powinniśmy powiesić się na wszystkich drogach”. [Mosze Kulbak](https://www.zielonecytaty.pl/mosze-kulbak.md) · [Mesjasz z rodu Efraima](https://www.zielonecytaty.pl/mosze-kulbak/mesjasz-z-rodu-efraima.md) · s. 72 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/mosze-kulbak/mesjasz-z-rodu-efraima/krzyze-stoja-przy.md) Tematy: [odpowiedzialność](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odpowiedzialnosc.md), [grzech](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/grzech.md), [chrześcijaństwo](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chrzescijanstwo.md), [judaizm](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm.md) > Załoga składała się przeważnie z ludzi, którym zagazowano żony, dzieci, rodziców. Wielu zdobyło „tales” i „tfilim” z magazynu, a kiedy zaryglowano barak na noc, słyszeliśmy na pryczach szmer modlitwy „kadisz”. Odmawialiśmy modlitwę za umarłych. Później była cisza. Nie skarżyliśmy się; byliśmy całkiem zrezygnowani. Może tych piętnastu „Zugsführerów” łudziło się jeszcze; my nie. [Rudolf Reder](https://www.zielonecytaty.pl/rudolf-reder.md) · [Bełżec](https://www.zielonecytaty.pl/rudolf-reder/belzec.md) · s. 59 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/rudolf-reder/belzec/zaloga-skladala-sie.md) Tematy: [Holokaust](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/holokaust.md), [judaizm](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/judaizm.md)