# Cytaty o języku polskim - Liczba cytatów: 22 - Liczba autorów: 15 - Szerszy temat: [Cytaty o języku](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk.md) - Strona tematu: https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk-polski - Wersja JSON (te same dane): https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk-polski.json ## Cytaty > Proszę się wystrzegać pleonazmów, inaczej pani polszczyzna będzie daleka od doskonałości. Spadać do dołu, wracać z powrotem, cuchnąć brzydko – wszystko to są niezręczne wyrażenia, bo nie można spadać do góry lub ładnie cuchnąć. Można ładnie pachnieć. [Waldemar Łysiak](https://www.zielonecytaty.pl/waldemar-lysiak.md) · [Najgorszy](https://www.zielonecytaty.pl/waldemar-lysiak/najgorszy.md) · s. 74 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/waldemar-lysiak/najgorszy/prosze-sie-wystrzegac.md) Tematy: [język polski](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk-polski.md) > Istnieje przekonanie, że wszyscy ludzie należący do jednego narodu mówią tym samym językiem. W ogólności rzeczywiście tak jest. W sprawach ogólnych i podstawowych każdy Polak porozumiewa się z innymi Polakami tymi samymi wyrazami. Ale kiedy dochodzimy do szczegółów, okazuje się, że w różnych okolicach Polski te same przedmioty mają różne nazwy. Na przykład rośliny, gatunki grzybów albo owoców leśnych. [Krystyna Pisarkowa](https://www.zielonecytaty.pl/krystyna-pisarkowa.md) · [Wyliczanki polskie](https://www.zielonecytaty.pl/krystyna-pisarkowa/wyliczanki-polskie.md) · s. 6 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/krystyna-pisarkowa/wyliczanki-polskie/istnieje-przekonanie-ze-wszyscy.md) Tematy: [język](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk.md), [język polski](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk-polski.md) > Słowa zaczerpnięte z innych języków mają skłonność do asymilowania się, czyli przejmowania gramatycznych cech słów polskich. Zmienia się ich pisownia, zaczynają się odmieniać – i po pewnym czasie zapominamy, że były kiedyś obce. Jeśli nie poddadzą się asymilacji, będą razić, użytkownicy przestaną z nich korzystać i tym sposobem język je wypluje. [Michał Rusinek](https://www.zielonecytaty.pl/michal-rusinek.md) · [Pypcie na języku](https://www.zielonecytaty.pl/michal-rusinek/pypcie-na-jezyku.md) — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/michal-rusinek/pypcie-na-jezyku/slowa-zaczerpniete-z-innych.md) Tematy: [język](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk.md), [język polski](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk-polski.md) > Szczególnie trzeba koniecznie zwrócić uwagę na ogromną doniosłość wychowawczą nauki języka ojczystego i to samej nauki języka, a nie literatury. Nauka języka ojczystego, która, miejmy nadzieję, raz już nareszcie będzie uznana jako jedyny centralny ogólnokształcący przedmiot każdej szkoły, jakiegokolwiek typu, ma w dziedzinie wychowania dużo większe znaczenie niż ogół wychowawców zdaje się mniemać. W jej rękach jest całe kierownictwo rozwoju umysłowego dziecka, wyćwiczenie i nastawienia poszczególnych władz psychicznych i wdrożenie do kontrolowania własnych procesów umysłowych. Wszystko to ma także kapitalne znaczenie dla procesów wychowania. [Jacek Woroniecki](https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki.md) · [W szkole wychowania. Teksty wybrane](https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki/w-szkole-wychowania-teksty-wybrane.md) · s. 73 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki/w-szkole-wychowania-teksty-wybrane/szczegolnie-trzeba-koniecznie.md) Tematy: [edukacja](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/edukacja.md), [wychowanie](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wychowanie.md), [język polski](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk-polski.md) > Kto stawia sobie za ideał mówić po polsku nie tylko byle jak, nie tylko nawet poprawnie, ale pięknie, strojnie, wyraziście, słowem z mocą – „fortiter”? Kto zdaje sobie sprawę z tego, że od opanowania mowy ojczystej zależy coś więcej, niż sama tylko łatwość poprawnego wyrażania się w mowie i w piśmie, że z niem związane jest całe opanowanie świata myśli, całe wyrobienie umysłowe, a co za tem idzie i zdolność oddziaływania na innych? Kto dostrzega, że tym ośrodkiem, koło którego winna się krystalizować cała kultura każdego narodu, nie może być co innego, jak kult mowy ojczystej? [Jacek Woroniecki](https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki.md) · [Około kultu mowy ojczystej](https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki/okolo-kultu-mowy-ojczystej.md) · s. 1 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki/okolo-kultu-mowy-ojczystej/kto-stawia-sobie.md) Tematy: [kultura](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kultura.md), [język polski](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk-polski.md) > Języka ojczystego trzeba uczyć w szkole nie tylko dlatego, żeby młodzież nauczyć nim dobrze władać, ale przede wszystkiem, żeby ją nauczyć poprawnie myśleć. [Jacek Woroniecki](https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki.md) · [Około kultu mowy ojczystej](https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki/okolo-kultu-mowy-ojczystej.md) · s. 21 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki/okolo-kultu-mowy-ojczystej/jezyka-ojczystego-trzeba.md) Tematy: [myślenie](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/myslenie.md), [edukacja](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/edukacja.md), [język polski](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk-polski.md) > Czas już zrozumieć, że od tego, czem będzie dla nas język polski, zależnym się stanie cały poziom naszej kultury umysłowej, że Francja temu właśnie zawdzięcza swą niezaprzeczoną hegemonję duchową nad światem, że jest narodem najbardziej ceniącym swój język o najgruntowniej go posiadającym – a jeśli to promieniowanie nieco osłabło w ostatnich czasach, to dlatego, że się zaczęła sprzeniewierzać swym tradycjom szkolnym. [Jacek Woroniecki](https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki.md) · [Około kultu mowy ojczystej](https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki/okolo-kultu-mowy-ojczystej.md) · s. 38 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki/okolo-kultu-mowy-ojczystej/czas-juz-zrozumiec.md) Tematy: [kultura](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kultura.md), [język polski](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk-polski.md) > Nie „przyrodniczego myślenia” ani „filologicznego” mają uczyć młodzież szkoły tego lub innego typu, ale wszystkie winny ją zaprawiać do „polskiego” myślenia t.j. tak pokierować za pomocą nauki języka ojczystego rozwojem młodego umysłu, iżby się stał zdolny do rozumnego i ścisłego myślenia terminami mowy ojczystej o każdym przedmiocie, wobec którego życie go postawi, i następnie do poprawnego i jasnego komunikowania innym swych myśli. [Jacek Woroniecki](https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki.md) · [Około kultu mowy ojczystej](https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki/okolo-kultu-mowy-ojczystej.md) · s. 49 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki/okolo-kultu-mowy-ojczystej/nie-przyrodniczego-myslenia.md) Tematy: [myślenie](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/myslenie.md), [edukacja](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/edukacja.md), [język polski](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk-polski.md) > Ściślejszy jest jeszcze związek między nauką języka ojczystego a rozwojem i kształceniem wyobraźni. Opanowanie tej tak ruchliwej i trudnej do pokierowania władzy jest jednem z głównych zadań w pracy nad kształceniem młodych umysłów. Chodzi o to, aby zaprawić dziecko do kierowania wyobraźnią, do niepoddawania się jej kierunkowi. [Jacek Woroniecki](https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki.md) · [Około kultu mowy ojczystej](https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki/okolo-kultu-mowy-ojczystej.md) · s. 24 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki/okolo-kultu-mowy-ojczystej/scislejszy-jest-jeszcze.md) Tematy: [wyobraźnia](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyobraznia.md), [edukacja](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/edukacja.md), [język polski](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk-polski.md) > Przez długi czas łacina musiała być głównym ogólnokształcącym czynnikiem; gdy języki narodowe nie były jeszcze dostatecznie rozwinięte i uformowane, trzeba było posługiwać się gotowemi formami myślenia, jakie dawał język łaciński. Niesłuszne są więc narzekania na powstrzymywanie rozwoju języków narodowych przez łacinę; one się na niej kształtowały i, gdybyśmy byli np. już w XVI w. łacinę zarzucili i oparli nasz rozwój umysłowy przede wszystkiem na języku ojczystym, dziś stalibyśmy niewątpliwie niżej, niż stoimy. [Jacek Woroniecki](https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki.md) · [Około kultu mowy ojczystej](https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki/okolo-kultu-mowy-ojczystej.md) · s. 32 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki/okolo-kultu-mowy-ojczystej/przez-dlugi-czas.md) Tematy: [historia](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia.md), [język](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk.md), [język polski](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk-polski.md) > Językowym (…) znakiem wyjątkowej roli literatury w dziejach naszego narodu jest stała jej obecność w różnego typu tekstach w postaci tzw. skrzydlatych słów, czyli często przytaczanych cytatów ze znanych utworów, wchodzących do frazeologii języka potocznego i odgrywających w nim rolę aluzyjnych powiedzeń stosowanych w odpowiednich sytuacjach, nierzadko bez wyraźnej świadomości ich pochodzenia. [Jan Miodek](https://www.zielonecytaty.pl/jan-miodek.md) · [Rozmyślajcie nad mową!](https://www.zielonecytaty.pl/jan-miodek/rozmyslajcie-nad-mowa.md) · s. 22 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/jan-miodek/rozmyslajcie-nad-mowa/jezykowym-znakiem-wyjatkowej.md) Tematy: [literatura](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/literatura.md), [język polski](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk-polski.md) > Wciąż coś się łamie, coś pęka. Pękają szyby, napięte liny, naciągnięte struny. Pękają pąki na drzewach. Można złamać przepis, szyfr i słowo. Przełamać pierwsze lody. Można łamać sobie język i głowę. Słyszy się złamane głosy, widzi złamane barwy. Pękają okowy, ale także ludzie, kiedy złamać ich opór. [Jodi Picoult](https://www.zielonecytaty.pl/jodi-picoult.md) · [Krucha jak lód](https://www.zielonecytaty.pl/jodi-picoult/krucha-jak-lod.md) — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/jodi-picoult/krucha-jak-lod/wciaz-cos-sie.md) Tematy: [gra słów](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gra-slow.md), [metafory](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/metafory.md), [język polski](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk-polski.md) > Nie ma przymusu wyrażania się w sposób precyzyjny. Nawet i najstraszniejsze łamanie polszczyzny, jak wiadomo, nie jest karalne. Lepszy język i styl to po prostu alternatywa dla tych, którym sprawia to przyjemność lub jest potrzebne. A kto chce, niechaj wydaje zamiast mowy ludzkiej baranie lub żołądkowe pobekiwania. [Robert Stiller](https://www.zielonecytaty.pl/robert-stiller.md) · [Pokaż język. Tom 1](https://www.zielonecytaty.pl/robert-stiller/pokaz-jezyk-tom-1.md) — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/robert-stiller/pokaz-jezyk-tom-1/nie-ma-przymusu.md) Tematy: [ironia](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia.md), [język polski](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk-polski.md), [styl literacki](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/styl-literacki.md) > Nie rozumiem, czemu po polsku mówi się „samotny” o kimś, kto jest po prostu pojedynczy – jest w tym słowie jakieś naznaczenie, a nawet ocena. Na przykład po angielsku można być „single”, „alone” czy „lonely”, a każde z tych słów oznacza inny rodzaj samotności. [Katarzyna Leżeńska](https://www.zielonecytaty.pl/katarzyna-lezenska.md) · [Kamień w sercu](https://www.zielonecytaty.pl/katarzyna-lezenska/kamien-w-sercu.md) — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/katarzyna-lezenska/kamien-w-sercu/nie-rozumiem-czemu.md) Tematy: [samotność](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/samotnosc.md), [słowa](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slowa.md), [język polski](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk-polski.md) > No tak. Same rymy męskie. Maria ćwiczyła już dla własnej przyjemności tłumaczenia z angielskiego, niemieckiego i rosyjskiego, przy czym dokonała odkrycia: z rymami męskimi, czyli jednosylabowymi, wcale w języku polskim nie jest tak źle – pod jednym warunkiem: że pisze się coś śmiesznego. Jeśli chcemy być poważni, natychmiast zaczynają się schody. > > Niektórzy tłumacze nie zwracali uwagi na takie drobiazgi i zmieniali akcenty w wierszach na polskie, ale przecież nie można zmienić akcentów w piosence, bo onaż się nie da zaśpiewać! [Monika Szwaja](https://www.zielonecytaty.pl/monika-szwaja.md) · [Gosposia prawie do wszystkiego](https://www.zielonecytaty.pl/monika-szwaja/gosposia-prawie-do-wszystkiego.md) — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/monika-szwaja/gosposia-prawie-do-wszystkiego/no-tak-same.md) Tematy: [poezja](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/poezja.md), [język polski](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk-polski.md) > Bo coś rzeczywiście było w tym języku.(...) Może chodziło o te zabawne, urocze, ale i mordercze w wymowie głoski sprawiające, że słowa brzmiały jak wiatr szeleszczących w liściach drzew? Albo o niczym nieuzasadnione żeńskie końcówki, przez które rzeźba zawsze była kobietą, nawet gdy przedstawiała wąsatego marszałka? [Jakub Ćwiek](https://www.zielonecytaty.pl/jakub-cwiek.md) · [Dreszcz](https://www.zielonecytaty.pl/jakub-cwiek/dreszcz.md) · s. 35 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/jakub-cwiek/dreszcz/bo-cos-rzeczywiscie.md) Tematy: [język polski](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk-polski.md) > Tylko prawdziwi językowi twardziele mogli na co dzień mówić po polsku bez uszkodzeń w jamie ustnej i przypadkowych ugryzień. [Jakub Ćwiek](https://www.zielonecytaty.pl/jakub-cwiek.md) · [Dreszcz](https://www.zielonecytaty.pl/jakub-cwiek/dreszcz.md) · s. 35 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/jakub-cwiek/dreszcz/tylko-prawdziwi-jezykowi.md) Tematy: [humor](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor.md), [język polski](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk-polski.md) > Jeśli ktoś nie jest, na przykład, nieudacznik, to co on jest? Udacznik. Czyż nie? > > Jeśli nie jest niemrawiec, to chyba mrawiec…? > > A jeśli nie jest bezduszny, znaczy: duszny. [Joanna Chmielewska](https://www.zielonecytaty.pl/joanna-chmielewska.md) · [(Nie)boszczyk mąż](https://www.zielonecytaty.pl/joanna-chmielewska/nie-boszczyk-maz.md) · s. 5 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/joanna-chmielewska/nie-boszczyk-maz/jesli-ktos-nie.md) Tematy: [gra słów](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gra-slow.md), [język polski](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk-polski.md) > Dowiedziałem się, że jednym z pierwszych zapisanych zdań w naszym ojczystym języku – oprócz słynnego, cytowanego z dumą wszędzie „Daj, at ja pobruszu, a ty pocziwaj”, co oddaje wspaniale pełną galanterii opiekuńczą naturę Polaka (…) – również drugie, mniej cytowane przez podręczniki „Dum bibo piwo, stabat mihi kolano krzywo”, co po części tłumaczy, dlaczego mamy dzisiaj jeden z najwyższych wskaźników spożycia alkoholu w Europie. Dla drogiego Inżyniera tłumaczę oba zdania ze staropolskiego na nasze: Zdanie pierwsze (do żony?!): „Daj, teraz ja pomielę (na żarnach – przyp. autora), a ty sobie odpocznij”. Zdanie drugie (do kumpla?!): „Kiedy się przysmaruje piwem, to mom, kurwa (z łac. – krzywa), miękko w nogach.” [Jerzy Stuhr](https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-stuhr.md) · [Sercowa choroba, czyli moje życie w sztuce](https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-stuhr/sercowa-choroba-czyli-moje-zycie-w-sztuce.md) — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-stuhr/sercowa-choroba-czyli-moje-zycie-w-sztuce/dowiedzialem-sie-ze-jednym.md) Tematy: [humor](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor.md), [alkohol](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/alkohol.md), [Polacy](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polacy.md), [język polski](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk-polski.md) > Ja jestem przekonany, że urzędowym językiem w piekle jest polski. [Kuba Wojewódzki](https://www.zielonecytaty.pl/kuba-wojewodzki.md) · [Kuba Wojewódzki. Nieautoryzowana autobiografia](https://www.zielonecytaty.pl/kuba-wojewodzki/kuba-wojewodzki-nieautoryzowana-autobiografia.md) — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/kuba-wojewodzki/kuba-wojewodzki-nieautoryzowana-autobiografia/ja-jestem-przekonany.md) Tematy: [humor](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor.md), [piekło](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pieklo.md), [język polski](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk-polski.md) > Polskę oniemić, jest to Polskę zniemczyć. [Adam Mickiewicz](https://www.zielonecytaty.pl/adam-mickiewicz.md) · [Pan Tadeusz](https://www.zielonecytaty.pl/adam-mickiewicz/pan-tadeusz.md) — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/adam-mickiewicz/pan-tadeusz/polske-oniemic-jest.md) Tematy: [ojczyzna](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ojczyzna.md), [język polski](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk-polski.md), [Niemcy](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niemcy.md) > Uwikłanie polszczyzny w język niemiecki. Który był jednym z jej pierwszych ogrodów. Zapomniane ścieżki w tamtym ogrodzie: niewygodny temat. W kraju, w którym język bywał jedyną Ojczyzną. [Artur Daniel Liskowacki](https://www.zielonecytaty.pl/artur-daniel-liskowacki.md) · [Cukiernica pani Kirsch](https://www.zielonecytaty.pl/artur-daniel-liskowacki/cukiernica-pani-kirsch.md) — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/artur-daniel-liskowacki/cukiernica-pani-kirsch/uwiklanie-polszczyzny-w-jezyk.md) Tematy: [słowa](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slowa.md), [ojczyzna](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ojczyzna.md), [język polski](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk-polski.md)