{
  "type": "topic",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "name": "gospodarka",
  "slug": "gospodarka",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka",
  "heading": "Cytaty o gospodarce",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka.md",
  "quotes_count": 36,
  "authors_count": 17,
  "parent": {
    "name": "polityka",
    "slug": "polityka",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka",
    "heading": "Cytaty o polityce"
  },
  "children": [],
  "quotes": [
    {
      "id": "d457f86f-1c07-4f5a-8850-81360e413804",
      "slug": "pod-wplywem-ignorancji",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bhaktiwedanta-swami-prabhupada/nauki-krolowej-kunti/pod-wplywem-ignorancji",
      "text": "Pod wpływem ignorancji ludzie myślą, że fabryki zapewnią im szczęście. Czyżby? Ziemi nie brakuje, można więc uprawiać zboże dla siebie i mieć jedzenia pod dostatkiem. Fabryki nie wyprodukują zboża czy mleka. To z powodu uprzemysłowienia na świecie brakuje żywności. Kto ma produkować zboże, skoro wszyscy pracują w miastach wytwarzając śrubki i nakrętki? Rozwiązaniem problemów ekonomicznych jest proste życie i wzniosłe myślenie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Bhaktiwedanta Swami Prabhupada",
        "slug": "bhaktiwedanta-swami-prabhupada",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bhaktiwedanta-swami-prabhupada"
      },
      "book": {
        "title": "Nauki Królowej Kunti",
        "slug": "nauki-krolowej-kunti",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bhaktiwedanta-swami-prabhupada/nauki-krolowej-kunti"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 145,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "prostota",
          "slug": "prostota",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prostota"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/A._C._Bhaktiwedanta_Swami_Prabhupada#Nauki_Kr%C3%B3lowej_Kunt%C4%AB",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:02"
    },
    {
      "id": "ba2a0fff-c81d-4fb1-a643-5adbfcda0484",
      "slug": "trzeba-sie-kierowac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jaroslaw-kaczynski/polska-naszych-marzen/trzeba-sie-kierowac",
      "text": "Trzeba się kierować względami politycznymi, czyli najpierw musimy wyrównać poziomy gospodarcze, a potem możemy sobie pozwolić na wspólne inwestycje. W przeciwnym razie pewnego dnia obudzimy się w mniejszej Polsce.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jarosław Kaczyński",
        "slug": "jaroslaw-kaczynski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jaroslaw-kaczynski"
      },
      "book": {
        "title": "Polska naszych marzeń",
        "slug": "polska-naszych-marzen",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jaroslaw-kaczynski/polska-naszych-marzen"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Polska_naszych_marze%C5%84",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:58"
    },
    {
      "id": "d93bf5e1-158a-411f-9a9f-aa419bcc15d4",
      "slug": "kapitalistyczna-produkcja-znoszac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/guy-debord/spoleczenstwo-spektaklu/kapitalistyczna-produkcja-znoszac",
      "text": "Kapitalistyczna produkcja znosząc granice między poszczególnymi społeczeństwami, ujednoliciła przestrzeń. Ten proces był tożsamy z intensywnym i ekstensywnym postępem . Nagromadzenie towarów produkowanych seryjnie na potrzeby abstrakcyjnej przestrzeni rynkowej, które zlikwidowało wszelkie bariery regionalne i prawne oraz feudalne monopole cechowe – utrzymujące jakość produkcji rzemieślniczej – unicestwiło również autonomię i jakość miejsc. Ta potęga ujednolicania jest ciężką artylerią, która zburzyła wszystkie mury chińskie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Guy Debord",
        "slug": "guy-debord",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/guy-debord"
      },
      "book": {
        "title": "Społeczeństwo Spektaklu",
        "slug": "spoleczenstwo-spektaklu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/guy-debord/spoleczenstwo-spektaklu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 117,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        },
        {
          "name": "kapitalizm",
          "slug": "kapitalizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kapitalizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Guy_Debord#Spo%C5%82ecze%C5%84stwo_spektaklu_(1973)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:56"
    },
    {
      "id": "698d1249-7b9c-43a9-88e7-08b47aa69d2f",
      "slug": "w-obecnym-systemie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/warren-adler/prywatne-klamstwa/w-obecnym-systemie",
      "text": "W obecnym systemie to dobra konsumpcyjne i usługi pozwalają naszemu społeczeństwu utrzymać wysoki poziom życia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Warren Adler",
        "slug": "warren-adler",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/warren-adler"
      },
      "book": {
        "title": "Prywatne kłamstwa",
        "slug": "prywatne-klamstwa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/warren-adler/prywatne-klamstwa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "konsumpcjonizm",
          "slug": "konsumpcjonizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konsumpcjonizm"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Warren_Adler#Eliot",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:50"
    },
    {
      "id": "c8ca352b-ca5d-488c-9a7d-f4cbff599dee",
      "slug": "w-swiatowej-gospodarce",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/philip-zimbardo/paradoks-czasu/w-swiatowej-gospodarce",
      "text": "W światowej gospodarce narody, które żyją przeszłością, są skazane na pozostanie w tyle.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Philip Zimbardo",
        "slug": "philip-zimbardo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/philip-zimbardo"
      },
      "book": {
        "title": "Paradoks czasu",
        "slug": "paradoks-czasu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/philip-zimbardo/paradoks-czasu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przeszłość",
          "slug": "przeszlosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przeszlosc"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        },
        {
          "name": "postęp technologiczny",
          "slug": "postep-technologiczny",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/postep-technologiczny"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Philip_Zimbardo#Paradoks_czasu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:57:51"
    },
    {
      "id": "f3e24bbc-d54b-43fe-a102-2181d108338a",
      "slug": "kobiety-maja-mniej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-friedman/nastepne-100-lat-prognoza-na-xxi-wiek/kobiety-maja-mniej",
      "text": "Kobiety mają mniej dzieci, ponieważ utrzymywanie licznego potomstwa w przemysłowym, miejskim społeczeństwie jest ekonomicznym samobójstwem. To się nie zmieni.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "George Friedman",
        "slug": "george-friedman",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-friedman"
      },
      "book": {
        "title": "Następne 100 lat. Prognoza na XXI wiek",
        "slug": "nastepne-100-lat-prognoza-na-xxi-wiek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-friedman/nastepne-100-lat-prognoza-na-xxi-wiek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 76,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "dzieci",
          "slug": "dzieci",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dzieci"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        },
        {
          "name": "zmiany społeczne",
          "slug": "zmiany-spoleczne",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmiany-spoleczne"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/George_Friedman#Nast%C4%99pne_100_lat._Prognoza_na_XXI_wiek",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:37"
    },
    {
      "id": "c30d5350-d87b-48e1-ada8-5f351f0137bc",
      "slug": "kluczem-do-zrozumienia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-friedman/nastepne-100-lat-prognoza-na-xxi-wiek/kluczem-do-zrozumienia",
      "text": "Kluczem do zrozumienia ekonomii jest założenie, iż zawsze są niezamierzone konsekwencje.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "George Friedman",
        "slug": "george-friedman",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-friedman"
      },
      "book": {
        "title": "Następne 100 lat. Prognoza na XXI wiek",
        "slug": "nastepne-100-lat-prognoza-na-xxi-wiek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-friedman/nastepne-100-lat-prognoza-na-xxi-wiek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 27,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "konsekwencje decyzji",
          "slug": "konsekwencje-decyzji",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konsekwencje-decyzji"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/George_Friedman#Nast%C4%99pne_100_lat._Prognoza_na_XXI_wiek",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:37"
    },
    {
      "id": "75f7adbd-9016-49cc-8cf0-4516e1c04333",
      "slug": "kraje-zagrozone-kryzysem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-friedman/nastepne-100-lat-prognoza-na-xxi-wiek/kraje-zagrozone-kryzysem",
      "text": "Kraje zagrożone kryzysem stają się nieprzewidywalne. Mogą zachowywać się agresywnie, próbując, czasem metodą presji politycznej lub wojskowej, otworzyć sobie inne rynki zbytu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "George Friedman",
        "slug": "george-friedman",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-friedman"
      },
      "book": {
        "title": "Następne 100 lat. Prognoza na XXI wiek",
        "slug": "nastepne-100-lat-prognoza-na-xxi-wiek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-friedman/nastepne-100-lat-prognoza-na-xxi-wiek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 85,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        },
        {
          "name": "agresja",
          "slug": "agresja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/agresja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/George_Friedman#Nast%C4%99pne_100_lat._Prognoza_na_XXI_wiek",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:37"
    },
    {
      "id": "71097df3-4c2b-4918-b89c-e673af1ef830",
      "slug": "osobliwym-zadaniem-ekonomii",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/friedrich-august-von-hayek/zgubna-pycha-rozumu-o-bledach-socjalizmu/osobliwym-zadaniem-ekonomii",
      "text": "Osobliwym zadaniem ekonomii jest pokazanie ludziom jak mało w istocie wiedzą o tym, co w ich mniemaniu da się zaprojektować.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Friedrich August von Hayek",
        "slug": "friedrich-august-von-hayek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/friedrich-august-von-hayek"
      },
      "book": {
        "title": "Zgubna pycha rozumu. O błędach socjalizmu",
        "slug": "zgubna-pycha-rozumu-o-bledach-socjalizmu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/friedrich-august-von-hayek/zgubna-pycha-rozumu-o-bledach-socjalizmu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiedza",
          "slug": "wiedza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiedza"
        },
        {
          "name": "pycha",
          "slug": "pycha",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pycha"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Friedrich_August_von_Hayek#Zgubna_pycha_rozumu._o_b%C5%82%C4%99dach_socjalizmu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:41"
    },
    {
      "id": "5cb884d4-8596-493d-9e91-8e83647618c5",
      "slug": "wzywam-najzarliwszych-oredownikow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/thomas-paine/zdrowy-rozsadek/wzywam-najzarliwszych-oredownikow",
      "text": "Wzywam najżarliwszych orędowników zgody, aby wymienili choć jedną korzyść, jaką może odnieść ten kontynent [tj. Ameryka] ze związku z Wielką Brytanią. Powtarzam to wyzwanie; nie da się znaleźć ani jednej. Nasze zboże osiągnie właściwą cenę na każdym rynku europejskim, a za towary importowane i tak musimy płacić, gdziekolwiek chcielibyśmy je kupować.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Thomas Paine",
        "slug": "thomas-paine",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/thomas-paine"
      },
      "book": {
        "title": "Zdrowy rozsądek",
        "slug": "zdrowy-rozsadek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/thomas-paine/zdrowy-rozsadek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        },
        {
          "name": "niepodległość",
          "slug": "niepodleglosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niepodleglosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Thomas_Paine#Zdrowy_rozs%C4%85dek_(1776)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:55"
    },
    {
      "id": "3bcf3071-29d8-4c49-96a6-c363216a24be",
      "slug": "bo-tez-ciekawa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andrzej-sapkowski/lux-perpetua-trylogia-husycka-tom-3/bo-tez-ciekawa",
      "text": "Bo też ciekawa rzecz, ów terroryzm, o którym mówimy. Nie uważasz? Usuwa z rynku konkurencję, tworzy nowe miejsca pracy, napędza koniunkturę w przemyśle, rzemiośle, handlu, pobudza indywidualną przedsiębiorczość. Uzasadnia rację bytu licznych organizacji, stanowisk, funkcji i całych rzesz ludzi funkcje te pełniących. Rzesze całe czerpią zeń dochody, tantiemy, gaże, dywidendy, prebendy, pensje i premie. Zaiste, gdyby terroryzmu nie było, należałoby go wymyślić.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Andrzej Sapkowski",
        "slug": "andrzej-sapkowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andrzej-sapkowski"
      },
      "book": {
        "title": "Lux perpetua. Trylogia Husycka. Tom 3",
        "slug": "lux-perpetua-trylogia-husycka-tom-3",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/andrzej-sapkowski/lux-perpetua-trylogia-husycka-tom-3"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        },
        {
          "name": "terroryzm",
          "slug": "terroryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/terroryzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trylogia_o_Reynevanie#Lux_Perpetua",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:31"
    },
    {
      "id": "edbf9740-029a-4732-b650-1d0f5b286ec2",
      "slug": "na-swiecie-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/daniel-cohn-bendit/co-robic/na-swiecie-jest",
      "text": "Na świecie jest 25 milionów rolników zmechanizowanych, 250 milionów korzysta z żywej siły pociągowej, zaś 1200 milionów nie ma żadnego źródła energii poza własnymi rękoma. Zdecydowanie się na żywność genetycznie modyfikowaną skazuje tych ludzi na nędzę i exodus ze wsi do miast. Rozwój kultur żywności genetycznie modyfikowanej pociąga za sobą wybór rolnictwa opartego na specyficznej technologii, rodzącej nieodwracalną zależność. Przykład ten można potraktować jako rolniczy odpowiednik energii atomowej, to znaczy jako rozwiązanie technologiczne generujące problemy w średnim i długim okresie – to fałszywa odpowiedź na prawdziwe pytanie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Daniel Cohn-Bendit",
        "slug": "daniel-cohn-bendit",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/daniel-cohn-bendit"
      },
      "book": {
        "title": "Co robić?",
        "slug": "co-robic",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/daniel-cohn-bendit/co-robic"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ubóstwo",
          "slug": "ubostwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ubostwo"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        },
        {
          "name": "postęp technologiczny",
          "slug": "postep-technologiczny",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/postep-technologiczny"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Daniel_Cohn-Bendit#Co_robi%C4%87%3F",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:28"
    },
    {
      "id": "e52c8be0-d2df-4540-a970-e5cd8f86b030",
      "slug": "stany-zjednoczone-czy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/daniel-cohn-bendit/co-robic/stany-zjednoczone-czy",
      "text": "Stany Zjednoczone czy Wielka Brytania uczyniły z kredytu prosty instrument rekompensaty za porzucenie keynesowskiej polityki redystrybucji. Orientacja ta jest bezpośrednio odpowiedzialna za kryzys, którego teraz doznajemy. Obniżki płac i towarzyszącego jej, rosnącego ubóstwa nie dałoby się utrzymać, gdyby nie łatwy dostęp do kredytu, z duszoną inflacją i niskimi stopami procentowymi. Do klasyki polityki neoliberalnej należy wmawianie ludziom: „Dziś weźmiecie tanie kredyty, jutro zapłacicie mniej!”.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Daniel Cohn-Bendit",
        "slug": "daniel-cohn-bendit",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/daniel-cohn-bendit"
      },
      "book": {
        "title": "Co robić?",
        "slug": "co-robic",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/daniel-cohn-bendit/co-robic"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        },
        {
          "name": "kapitalizm",
          "slug": "kapitalizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kapitalizm"
        },
        {
          "name": "długi",
          "slug": "dlugi",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dlugi"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Daniel_Cohn-Bendit#Co_robi%C4%87%3F",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:28"
    },
    {
      "id": "279869f8-4e5c-46e6-a035-48f8a8282fbd",
      "slug": "trzeba-wreszcie-skonczyc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/daniel-cohn-bendit/co-robic/trzeba-wreszcie-skonczyc",
      "text": "Trzeba wreszcie skończyć z tym, co ekonomiści nazywają „eksternalizacją”, polegającą na nieuwzględnianiu kosztów społecznych i środowiskowych w PKB i zaliczaniu ich do kosztów nieproduktywnych. Eksternalizacja to przeniesienie na ekosystem towarzyszących produkcji kosztów ekologicznych i degradacji środowiska. To także złożenie na barki społeczeństw i jednostek kosztów produkcji (opieka socjalna, warunki pracy), których producent nie chce wziąć na siebie. To w końcu zrzucenie na konsumentów ryzyka zdrowotnego, którego nie chce się wziąć pod uwagę (odpady toksyczne itd.)",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Daniel Cohn-Bendit",
        "slug": "daniel-cohn-bendit",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/daniel-cohn-bendit"
      },
      "book": {
        "title": "Co robić?",
        "slug": "co-robic",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/daniel-cohn-bendit/co-robic"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "odpowiedzialność",
          "slug": "odpowiedzialnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odpowiedzialnosc"
        },
        {
          "name": "ekologia",
          "slug": "ekologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ekologia"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Daniel_Cohn-Bendit#Co_robi%C4%87%3F",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:28"
    },
    {
      "id": "0a035fca-abe0-47e0-8843-8518f64c7064",
      "slug": "we-francji-najbardziej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/daniel-cohn-bendit/co-robic/we-francji-najbardziej",
      "text": "We Francji najbardziej wpływowymi centrami zysku są banki i sieci handlowe – innymi słowy dwa sektory pośredniczące między producentem a konsumentem; dwa sektory całkowicie wymykające się opodatkowaniu VAT. Podatek ten przynosi spore zyski państwu, ale jednocześnie jest niesprawiedliwy i wybitnie antyredystrybucyjny, pozostawiając na uboczu to, co ma w działalności gospodarczej znaczenie fundamentalne.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Daniel Cohn-Bendit",
        "slug": "daniel-cohn-bendit",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/daniel-cohn-bendit"
      },
      "book": {
        "title": "Co robić?",
        "slug": "co-robic",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/daniel-cohn-bendit/co-robic"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sprawiedliwość",
          "slug": "sprawiedliwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sprawiedliwosc"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        },
        {
          "name": "podatki",
          "slug": "podatki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/podatki"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Daniel_Cohn-Bendit#Co_robi%C4%87%3F",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:28"
    },
    {
      "id": "07e9c755-9813-4f52-b2f8-b9bff0b52112",
      "slug": "spoleczna-gospodarke-rynkowa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/daniel-cohn-bendit/co-robic/spoleczna-gospodarke-rynkowa",
      "text": "Społeczną gospodarkę rynkową zastąpiła gospodarka polegająca na urynkowieniu tego, co społeczne.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Daniel Cohn-Bendit",
        "slug": "daniel-cohn-bendit",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/daniel-cohn-bendit"
      },
      "book": {
        "title": "Co robić?",
        "slug": "co-robic",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/daniel-cohn-bendit/co-robic"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Daniel_Cohn-Bendit#Co_robi%C4%87%3F",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:28"
    },
    {
      "id": "fa6b1ffd-018d-4400-b426-5481326b046e",
      "slug": "swiat-ekonomii-i-jego",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leopold-tyrmand/dziennik-1954/swiat-ekonomii-i-jego",
      "text": "Świat ekonomii i jego zagadki: szczotka do zębów - zł 14, obiad z dwóch dań - zł 8. \"Cierpienia młodego Wertera\" w pięknym wydaniu ilustrowanym - zł 19, kawałek ordynarnej tektury zwany teczką biurową - zł 7.50, dzieła Lenina w twardej oprawie ze złoconym sznytem - zł 2.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leopold Tyrmand",
        "slug": "leopold-tyrmand",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leopold-tyrmand"
      },
      "book": {
        "title": "Dziennik 1954",
        "slug": "dziennik-1954",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leopold-tyrmand/dziennik-1954"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "absurd",
          "slug": "absurd",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/absurd"
        },
        {
          "name": "komunizm",
          "slug": "komunizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/komunizm"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Dziennik_1954",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:10"
    },
    {
      "id": "dc33e184-9474-4462-8aef-5f718a6d3f62",
      "slug": "w-polsce-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leopold-tyrmand/dziennik-1954/w-polsce-nie",
      "text": "W Polsce nie wytwarza się szczoteczek do zębów, które mogłyby być pomocą, ratunkiem, podtrzymaniem zębów. Produkuje się takie, które po kilku dniach używania musi się wyrzucić, aby uniknąć poranienia dziąseł. Aby czyścić zęby zgodnie z instynktem samozachowawczym, trzeba nabywać amerykańskie szczoteczki do zębów u pokątnych sprzedawców. Skąd je mają? Z paczek od amerykańskich krewnych, ale - uwaga! - także ze szmuglu. Nie, ja nie zwariowałem, do Polski przemyca się szczotki do zębów! Istnieje cały zorganizowany szmugiel tego niezwykłego produktu, artykułu, waloru, gospodarczego dobra, ludzie ryzykują wyroki więzienne i wysilają mózg, aby pod osłoną nocy i w tajemnicy przed władzami przetransportować do tego kraju kawałek nylonu z napisem po angielsku. I za to żądają w pełnym tajemnic procederze handlowym po czterdzieści złotych od sztuki! Czyli równowartość czterech przyzwoitych obiadów w pracowniczych stołówkach, albo dwudziestu ciastek, albo ozdobnego wydania klasyka literatury narodowej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leopold Tyrmand",
        "slug": "leopold-tyrmand",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leopold-tyrmand"
      },
      "book": {
        "title": "Dziennik 1954",
        "slug": "dziennik-1954",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leopold-tyrmand/dziennik-1954"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "absurd",
          "slug": "absurd",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/absurd"
        },
        {
          "name": "komunizm",
          "slug": "komunizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/komunizm"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Dziennik_1954",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:10"
    },
    {
      "id": "57fb62b0-a6e9-4058-851c-c10b10499e51",
      "slug": "w-warszawie-siwy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leopold-tyrmand/dziennik-1954/w-warszawie-siwy",
      "text": "W Warszawie siwy mróz, 25 poniżej zera. Brak opału, piekielnie zimno w mieszkaniach i biurach, ludzie siedzą przy biurkach w płaszczach. Stolica węglowego mocarstwa. Palacze i kotłownicy w ciepłowniach skarżą się, że tak cholernie bezwartościowym miałem, jaki przychodzi ze Śląska, można dzieciom wąsy smarować na jasełkę, ale nie zasilać centralne ogrzewanie. Gdzie się podział znany nam wszystkim sprzed wojny antracyt, można go było dostać za grosze? Gdzie znika dobry polski węgiel z Ziem Odzyskanych, za który Skandynawia, Włochy, Szwajcaria, Holandia chcą dać dobre dewizy i dobre towary? Fabryki zbrojeniowe za Uralem mogłyby uchylić rąbka tajemnicy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leopold Tyrmand",
        "slug": "leopold-tyrmand",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leopold-tyrmand"
      },
      "book": {
        "title": "Dziennik 1954",
        "slug": "dziennik-1954",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leopold-tyrmand/dziennik-1954"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ubóstwo",
          "slug": "ubostwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ubostwo"
        },
        {
          "name": "komunizm",
          "slug": "komunizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/komunizm"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Dziennik_1954",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:10"
    },
    {
      "id": "40ee7907-3978-4048-a7e7-790400ed4f5e",
      "slug": "dobre-interesy-sluza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/swieto-kozla/dobre-interesy-sluza",
      "text": "Dobre interesy służą krajowi, dają pracę, wytwarzają bogactwo, podnoszą morale społeczeństwa. Natomiast kradzieże demoralizują.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Święto Kozła",
        "slug": "swieto-kozla",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/swieto-kozla"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "biznes",
          "slug": "biznes",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/biznes"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        },
        {
          "name": "kradzież",
          "slug": "kradziez",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kradziez"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/%C5%9Awi%C4%99to_koz%C5%82a#D",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:55"
    },
    {
      "id": "9bbe21b2-0f2c-49cb-8dfb-2e6267400789",
      "slug": "wiele-razy-myslalem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/wiele-razy-myslalem",
      "text": "Wiele razy myślałem sobie: „Kraj z a w s z e może wyglądać jeszcze gorzej. Dla zacofania nie ma granic”. Przez ostatnie trzydzieści lat Peru robiło wszystko, co się dało, żeby mieć coraz więcej biednych i żeby biedni żyli w coraz większej nędzy. (…) Czy nie wydawało się oczywiste, że polityka powinna pójść w takim kierunku, aby przyciągać inwestycje, budować przemysł, aktywizować handel, rekultywować ziemię, rozwijać górnictwo, rolnictwo, hodowlę? Zasada redystrybucji bogactwa ma bezdyskusyjną siłę moralną, ale swoim obrońcom nie pozwala zauważyć, że nie faworyzuje sprawiedliwości, jeżeli polityka, którą inspiruje, hamuje produkcję, zabija inicjatywę i paraliżuje inwestycje, a to znaczy, że taka polityka w rezultacie zwiększa biedę. A redystrybucja biedy, albo, w przypadku rejonu Andów, nędzy (…) nie żywi tych, którzy są zmuszeni zmierzyć się z tym problemem w kategoriach życia lub śmierci.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Jak ryba w wodzie",
        "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "sprawiedliwość",
          "slug": "sprawiedliwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sprawiedliwosc"
        },
        {
          "name": "ubóstwo",
          "slug": "ubostwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ubostwo"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:50"
    },
    {
      "id": "64ba6492-e409-4869-ab49-cbb0f68433f9",
      "slug": "subsydiowanie-konsumpcji-wywoluje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/subsydiowanie-konsumpcji-wywoluje",
      "text": "Subsydiowanie konsumpcji wywołuje złudny dobrobyt trwający dopóty, dopóki dysponuje się dewizami na utrzymywanie przypływu towarów importowanych do kraju, który sprowadza znaczną część artykułów żywnościowych i wyrobów przemysłowych.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Jak ryba w wodzie",
        "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "złudzenia",
          "slug": "zludzenia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zludzenia"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#S",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:50"
    },
    {
      "id": "5b94bb20-e7f6-452a-8177-944f27c1b76e",
      "slug": "trzeba-bylo-wyjasniac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/trzeba-bylo-wyjasniac",
      "text": "Trzeba było wyjaśniać, że nieformalna gospodarka może być odpowiedzią biednych na dyskryminację, której stali się obiektem z powodu kosztownej i selektywnej praworządności, korzystnej tylko dla tych, co mieli pieniądze albo wpływy polityczne.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Jak ryba w wodzie",
        "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ubóstwo",
          "slug": "ubostwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ubostwo"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        },
        {
          "name": "dyskryminacja",
          "slug": "dyskryminacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dyskryminacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#T",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:50"
    },
    {
      "id": "e5f1a9c4-6467-4b8c-b2ba-f9104ba4d0e0",
      "slug": "gospodarka-dewastowana-przez",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/gospodarka-dewastowana-przez",
      "text": "Gospodarka dewastowana przez sklepikarskie praktyki niszczy samego przedsiębiorcę, bo rozwija w nim mentalność pasywną, uzależnia go od protekcji państwa, wzbudza w nim poczucie niepewności i paniczny strach przed konkurencją.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Jak ryba w wodzie",
        "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "biznes",
          "slug": "biznes",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/biznes"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#G",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:49"
    },
    {
      "id": "97947c75-984e-4d0e-af60-2192a3ea30f5",
      "slug": "odkrylem-ze-wbrew",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/odkrylem-ze-wbrew",
      "text": "Odkryłem, że wbrew pozorom ekonomia jest daleka od nauk ścisłych, ponieważ otwiera się szeroko w kierunku fantazji i kreatywności, podobnie jak sztuka.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Jak ryba w wodzie",
        "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "kreatywność",
          "slug": "kreatywnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kreatywnosc"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mario_Vargas_Llosa#Jak_ryba_w_wodzie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:49"
    },
    {
      "id": "8b1ca8db-b5b9-425c-8c3a-d198c41357b8",
      "slug": "dzisiaj-kraje-moga",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/dzisiaj-kraje-moga",
      "text": "Dzisiaj kraje mogą w y b i e r a ć czy chcą się rozwijać. Jednym z najbardziej szkodliwych mitów dnia dzisiejszego jest przekonanie, że biedne kraje są biedne z powodu spisku krajów bogatych, które umawiają się, żeby utrzymywać je w niedorozwoju po to, aby je eksploatować. Nie ma lepszej filozofii, aby żyć w wiecznym zacofaniu. Taka teoria bowiem Nie ma lepszej filozofii, aby żyć w wiecznym zacofaniu. Taka teoria bowiem t e r a z jest fałszywa. Na pewno w przeszłości rozwój zależał prawie wyłącznie od geografii sił. Ale umiędzynarodowienie nowoczesnego życia – rynków, techniki, kapitału – pozwala każdemu krajowi, nawet najmniejszemu i dysponującemu skromniejszymi środkami, na szybki rozwój, jeżeli otworzy się na świat i zorganizuje swoją gospodarkę z myślą o konkurencji.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Jak ryba w wodzie",
        "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ubóstwo",
          "slug": "ubostwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ubostwo"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        },
        {
          "name": "teorie spiskowe",
          "slug": "teorie-spiskowe",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/teorie-spiskowe"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#D",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:49"
    },
    {
      "id": "04c763aa-8a8d-499c-a860-36e272ee0ea6",
      "slug": "nieformalna-gospodarka-budowana",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/nieformalna-gospodarka-budowana",
      "text": "Nieformalna gospodarka budowana na marginesie prawa jest kreatywną odpowiedzią biednych na dyskryminacyjne bariery, jakie narzuca merkantylna wersja kapitalizmu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Jak ryba w wodzie",
        "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ubóstwo",
          "slug": "ubostwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ubostwo"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        },
        {
          "name": "kapitalizm",
          "slug": "kapitalizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kapitalizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:49"
    },
    {
      "id": "5945c66f-3f3f-452f-a7a8-964eafde3ec0",
      "slug": "zyjemy-coraz-mniej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/lapidarium-v/zyjemy-coraz-mniej",
      "text": "Żyjemy coraz mniej w społeczeństwie i coraz bardziej w gospodarce.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ryszard Kapuściński",
        "slug": "ryszard-kapuscinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
      },
      "book": {
        "title": "Lapidarium V",
        "slug": "lapidarium-v",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/lapidarium-v"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "społeczeństwo",
          "slug": "spoleczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spoleczenstwo"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Lapidarium_V",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:43"
    },
    {
      "id": "e1f964a6-0ca0-403b-af4d-daacc4985e76",
      "slug": "w-dziedzinie-zycia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-xxiii/mater-et-magistra/w-dziedzinie-zycia",
      "text": "W dziedzinie życia gospodarczego należy uznać pierwszeństwo prywatnej inicjatywy poszczególnych ludzi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jan XXIII",
        "slug": "jan-xxiii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-xxiii"
      },
      "book": {
        "title": "Mater et magistra",
        "slug": "mater-et-magistra",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-xxiii/mater-et-magistra"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jan_XXIII#Encyklika_Mater_et_Magistra",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:46"
    },
    {
      "id": "14a0ccac-55ae-41d4-8127-9652f1cd7792",
      "slug": "obowiazuje-jednak-zawsze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-xxiii/mater-et-magistra/obowiazuje-jednak-zawsze",
      "text": "Obowiązuje jednak zawsze zasada, że interwencja gospodarcza państwa, choćby była bardzo szeroko zakrojona i docierała do najmniejszych nawet komórek społecznych, winna być tak wykonywana, by nie tylko nie hamowała wolności działania osób prywatnych, lecz by ją zwiększała, jeśli tylko są całkowicie zachowane podstawowe prawa każdej osoby ludzkiej. Właściwością naszych czasów jest – jak się wydaje – stałe zwiększanie się własności państwa oraz innych instytucji publicznych. (…) Jednak i tu także należy koniecznie przestrzegać (…) „zasady pomocniczości”.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jan XXIII",
        "slug": "jan-xxiii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-xxiii"
      },
      "book": {
        "title": "Mater et magistra",
        "slug": "mater-et-magistra",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-xxiii/mater-et-magistra"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jan_XXIII#Encyklika_Mater_et_Magistra",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:46"
    },
    {
      "id": "3506c6be-dc6e-4e20-95ce-f9e5ee2c04bc",
      "slug": "spalac-rope-to-jak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wiktor-suworow/tatiana-tajna-bron/spalac-rope-to-jak",
      "text": "Spalać ropę to jak spalać pieniądze, powiedział wielki rosyjski uczony Dmitrij Iwanowicz Mendelejew. Handlować zasobami to handlować ojczyzną, powiedział towarzysz Stalin. Chruszczow handlował ojczyzną i spalał pieniądze.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Wiktor Suworow",
        "slug": "wiktor-suworow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wiktor-suworow"
      },
      "book": {
        "title": "Tatiana - tajna broń",
        "slug": "tatiana-tajna-bron",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/wiktor-suworow/tatiana-tajna-bron"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "komunizm",
          "slug": "komunizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/komunizm"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wiktor_Suworow#Tatiana_%E2%80%93_tajna_bro%C5%84",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:09"
    },
    {
      "id": "cd646f9a-208e-481c-b0ca-1ae2ce614159",
      "slug": "wielu-ludzi-uznaje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz/trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione/wielu-ludzi-uznaje",
      "text": "Wielu ludzi uznaje, że na zasiłku wprawdzie się wegetuje, ale to jest znośne, więc nie musi poszukiwać pracy albo pracuje w szarej strefie. Wytwarza się kultura uzależnienia i wyłudzania. W tych krajach, gdzie zasiłki są niskie w stosunku do zarobków, ludzie szybciej znajdują pracę, bo mają silniejsze bodźce do jej poszukiwania. A tam, gdzie zasiłki są stosunkowo wysokie, co gorsza można je długo uzyskiwać, jest tendencja do wyższego bezrobocia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Balcerowicz",
        "slug": "leszek-balcerowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Trzeba się bić z PIS o Polskę. Wydanie II uzupełnione",
        "slug": "trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz/trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 293,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Balcerowicz#Trzeba_si%C4%99_bi%C4%87_z_PiS_o_Polsk%C4%99",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:07"
    },
    {
      "id": "6aeed4ca-8633-427f-8c8c-8d73550679f4",
      "slug": "ci-co-robili",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz/trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione/ci-co-robili",
      "text": "Ci, co robili reformy wolniej, zapłacili za to większą cenę. Wolniej oznaczało boleśniej. W 1989 roku Ukraina miała taki sam poziom życia jak Polska, dzisiaj na Ukrainie poziom życia sięga 30 procent polskiego.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Balcerowicz",
        "slug": "leszek-balcerowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Trzeba się bić z PIS o Polskę. Wydanie II uzupełnione",
        "slug": "trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz/trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 193,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zmiana",
          "slug": "zmiana",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmiana"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Balcerowicz#Trzeba_si%C4%99_bi%C4%87_z_PiS_o_Polsk%C4%99",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:07"
    },
    {
      "id": "27b65c62-401b-4968-9012-52f0488a47b7",
      "slug": "wejscie-na-droge",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz/trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione/wejscie-na-droge",
      "text": "Wejście na drogę interwencjonizmu to uruchomienie spirali nacisków. Duża część społecznej energii jest wtedy marnowana na walkę o regulacje lub przywileje, mniej czasu pozostaje na pracę i przedsiębiorczość.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Balcerowicz",
        "slug": "leszek-balcerowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Trzeba się bić z PIS o Polskę. Wydanie II uzupełnione",
        "slug": "trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz/trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 270,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Balcerowicz#Trzeba_si%C4%99_bi%C4%87_z_PiS_o_Polsk%C4%99",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:07"
    },
    {
      "id": "13264cc6-0608-45d7-b03d-5c2e048ef7bc",
      "slug": "jakby-pan-mial",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz/trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione/jakby-pan-mial",
      "text": "– Jakby pan miał podsumować ten czas jednym zdaniem, o co się pan bił? – O wyrwanie Polski z zacofania w stosunku do Zachodu, czyli zacząć redukować 300-letnie zapóźnienie. Trudno w czasie pokoju znaleźć sobie większe zadanie. Do 1989 Polska cofała się względem Zachodu przez poprzednie 300 lat. Byłem przekonany, że nasz kraj może wejść na drogę szybkiego rozwoju, bo dzięki niepodległości możemy robić reformy i dogonić Zachód. Oczywiście nie w dwa lata, jak się startuje z takiego poziomu jak Polska, musi to zająć więcej czasu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Balcerowicz",
        "slug": "leszek-balcerowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Trzeba się bić z PIS o Polskę. Wydanie II uzupełnione",
        "slug": "trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz/trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 193,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zmiana",
          "slug": "zmiana",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmiana"
        },
        {
          "name": "Polacy",
          "slug": "polacy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polacy"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Balcerowicz#Trzeba_si%C4%99_bi%C4%87_z_PiS_o_Polsk%C4%99",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:07"
    },
    {
      "id": "0dcbafd8-caa4-4121-a725-d0450b18fffd",
      "slug": "z-ksiag-rachunkowych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/margaret-thatcher/moje-lata-na-downing-street/z-ksiag-rachunkowych",
      "text": "[…] z ksiąg rachunkowych mojego ojca nauczyłam się, że wolny rynek jest jak delikatny system nerwowy - błyskawicznie reaguje na sygnały i wydarzenia z całego świata, by zaspokajać ciągle zmieniające się potrzeby ludzi różnych narodowości, różnych klas społecznych i różnych wyznań. Państwo, które dysponuje znacznie mniejszym zasobem pewnych informacji […] błądzi w ciemności i bardziej utrudnia, niż usprawnia funkcjonowanie rynku.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Margaret Thatcher",
        "slug": "margaret-thatcher",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/margaret-thatcher"
      },
      "book": {
        "title": "Moje lata na Downing Street",
        "slug": "moje-lata-na-downing-street",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/margaret-thatcher/moje-lata-na-downing-street"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Wstęp",
      "chapter_parent": null,
      "page": 24,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "gospodarka",
          "slug": "gospodarka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gospodarka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-12T19:34:12"
    }
  ]
}