{
  "type": "topic",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "name": "Europa",
  "slug": "europa",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa",
  "heading": "Cytaty o Europie",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa.md",
  "quotes_count": 26,
  "authors_count": 15,
  "parent": null,
  "children": [],
  "quotes": [
    {
      "id": "d020febf-3ad9-4753-b5cc-46ddc0f7a24a",
      "slug": "wiele-bylo-zapewne",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-dowiat/chrzest-polski/wiele-bylo-zapewne",
      "text": "Wiele było zapewne wartości również w kulcie pogańskim. Rodzime pogaństwo stanowiło niewątpliwie ważny element ówczesnej kultury słowiańskiej. Musimy jednak zdawać sobie sprawę, że na pogańskie państwa w owym czasie nie było już miejsca w Europie. Te ludy słowiańskie, które tego w porę nie zrozumiały, uległy obcej przemocy, a następnie germanizacji. Aby zająć należne miejsce wśród narodów Europy, trzeba było włączyć się w ich wspólnotę religijną. Mieszko I i Bolesław Chrobry, a także ich najbliżsi następcy dobrze rozumieli, gdzie był ówczesny „wielki świat”, i że tylko chrześcijaństwo mogło ich weń wprowadzić.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jerzy Dowiat",
        "slug": "jerzy-dowiat",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-dowiat"
      },
      "book": {
        "title": "Chrzest Polski",
        "slug": "chrzest-polski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-dowiat/chrzest-polski"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 95,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "chrześcijaństwo",
          "slug": "chrzescijanstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chrzescijanstwo"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jerzy_Dowiat#Chrzest_Polski",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:23"
    },
    {
      "id": "a36ee4d9-c0ed-4224-9600-11fef825df26",
      "slug": "wydaje-sie-ze-europejczycy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/douglas-murray/przedziwna-smierc-europy/wydaje-sie-ze-europejczycy",
      "text": "Wydaje się, że Europejczycy, więźniowie przeszłości i teraźniejszości, nie mają już żadnych rozsądnych rozwiązań na przyszłość. I właśnie w takich okolicznościach wreszcie spadnie na nas śmiertelny cios.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Douglas Murray",
        "slug": "douglas-murray",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/douglas-murray"
      },
      "book": {
        "title": "Przedziwna śmierć Europy",
        "slug": "przedziwna-smierc-europy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/douglas-murray/przedziwna-smierc-europy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 415,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyszłość",
          "slug": "przyszlosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyszlosc"
        },
        {
          "name": "pesymizm",
          "slug": "pesymizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pesymizm"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Douglas_Murray#Przedziwna_%C5%9Bmier%C4%87_Europy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:03"
    },
    {
      "id": "3271a26f-8bdc-4efc-abd0-f53c6300704e",
      "slug": "tylko-wspolczesni-europejczycy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/douglas-murray/przedziwna-smierc-europy/tylko-wspolczesni-europejczycy",
      "text": "Tylko współcześni Europejczycy radośnie odnoszą się z pogardą do siebie samych na międzynarodowym targowisku dla sadystów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Douglas Murray",
        "slug": "douglas-murray",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/douglas-murray"
      },
      "book": {
        "title": "Przedziwna śmierć Europy",
        "slug": "przedziwna-smierc-europy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/douglas-murray/przedziwna-smierc-europy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 231,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pogarda",
          "slug": "pogarda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogarda"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Douglas_Murray#Przedziwna_%C5%9Bmier%C4%87_Europy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:03"
    },
    {
      "id": "2c133155-1aee-46df-8a65-fac46782da9f",
      "slug": "jezeli-w-przyszlosci",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/douglas-murray/przedziwna-smierc-europy/jezeli-w-przyszlosci",
      "text": "Jeżeli w przyszłości Europy Zachodniej nie ma miejsca dla kultury, która ją ukształtowała, to z całą pewnością zastąpią ją inne kultury i tradycje.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Douglas Murray",
        "slug": "douglas-murray",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/douglas-murray"
      },
      "book": {
        "title": "Przedziwna śmierć Europy",
        "slug": "przedziwna-smierc-europy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/douglas-murray/przedziwna-smierc-europy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 397,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "kultura",
          "slug": "kultura",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kultura"
        },
        {
          "name": "tradycja",
          "slug": "tradycja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tradycja"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Douglas_Murray#Przedziwna_%C5%9Bmier%C4%87_Europy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:03"
    },
    {
      "id": "fb6e88df-2bb9-4970-b8a3-100bf29a09cf",
      "slug": "za-mego-zycia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/waldemar-lysiak/sprzeciw-kusznika-lysiak-na-lamach-7/za-mego-zycia",
      "text": "Za mego życia zdarzyły się prawie wszystkie głośne dziś ludobójstwa (prócz tego dokonanego przez Turków na Ormianach i tego dokonanego przez Sowietów na Ukraińcach): od Shoah i Wołynia, po Kambodżę i Rwandę. Nie mam żadnych wątpliwości, iż kiedy moje życie dobiegnie kresu – nie dobiegnie kresu zjawisko ludobójstwa, natura człowiecza bowiem jest reformowalna kiepsko, a niektóre grupy, narody społeczeństwa, plemiona marzą wprost o rzezi cudzoziemców bądź innowierców, jak chociażby muzułmanie, którzy prędzej czy później zdziesiątkują/zmasakrują Europejczyków „zachodniej cywilizacji”, przeżeranej trądem samobójczego tolerancjonizmu, vulgo: mięknięciem, ustępowaniem, wszechstronnym i bezwarunkowym „dawaniem ciała”. To już nie tak dalego jak myślicie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Waldemar Łysiak",
        "slug": "waldemar-lysiak",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/waldemar-lysiak"
      },
      "book": {
        "title": "Sprzeciw Kusznika. Łysiak na łamach 7",
        "slug": "sprzeciw-kusznika-lysiak-na-lamach-7",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/waldemar-lysiak/sprzeciw-kusznika-lysiak-na-lamach-7"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 204,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "zło",
          "slug": "zlo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zlo"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Sprzeciw_kusznika",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:52"
    },
    {
      "id": "ba10f720-92f4-4c9c-8ef6-669f17d55599",
      "slug": "az-do-ostatniej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-schuman/dla-europy/az-do-ostatniej",
      "text": "Aż do ostatniej wojny współpraca między narodami objawiała się przede wszystkim pod postacią traktatów przymierza, tych krótkotrwałych układów, tworzonych i obalanych zależnie od ambicji i urazów. Sojusze z Austrią Marii Teresy, Prusami Fryderyka II, Francją Napoleona I lub przeciw nim; sojusze zawierane w celu przygotowania i urzeczywistniania przez kolejne wojny jedności niemieckiej lub włoskiej; układy mające mniej szczytny cel – podział Polski, tego nieszczęśliwego, rozdartego przez dwa wieki narodu, aż do przerażającego sojuszu niemiecko-radzieckiego z sierpnia 1939 roku, który był ostatnim i najbardziej cynicznym przykładem tych wszystkich złych porozumień. Z pewnością nie tak należało budować Europę.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert Schuman",
        "slug": "robert-schuman",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-schuman"
      },
      "book": {
        "title": "Dla Europy",
        "slug": "dla-europy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-schuman/dla-europy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Schuman#Dla_Europy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:50"
    },
    {
      "id": "a807f7fe-f5b0-45bb-8ac0-5815f3e523e3",
      "slug": "zjednoczona-europa-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-schuman/dla-europy/zjednoczona-europa-nie",
      "text": "Zjednoczona Europa nie powstanie od razu i bez wstrząsów. Nic trwałego nie dokonuje się łatwo. Jednakże już weszła na tę drogę.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert Schuman",
        "slug": "robert-schuman",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-schuman"
      },
      "book": {
        "title": "Dla Europy",
        "slug": "dla-europy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-schuman/dla-europy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 15,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cierpliwość",
          "slug": "cierpliwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpliwosc"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Schuman#Dla_Europy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:50"
    },
    {
      "id": "8c3d9b8e-22e2-4c00-af5c-170adf9f26bd",
      "slug": "po-dwoch-wojnach",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-schuman/dla-europy/po-dwoch-wojnach",
      "text": "Po dwóch wojnach światowych uznaliśmy w końcu, że najlepszym zabezpieczeniem dla narodu nie jest ani izolacja, ani własna siła, jakakolwiek by była jego potęga, lecz solidarność narodów, którymi kieruje ten sam duch i które we wspólnym interesie akceptują wspólne zadania.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert Schuman",
        "slug": "robert-schuman",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-schuman"
      },
      "book": {
        "title": "Dla Europy",
        "slug": "dla-europy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-schuman/dla-europy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 21,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bezpieczeństwo",
          "slug": "bezpieczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bezpieczenstwo"
        },
        {
          "name": "solidarność",
          "slug": "solidarnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/solidarnosc"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Schuman#Dla_Europy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:50"
    },
    {
      "id": "8784477b-1885-409a-b7fc-dc268d6f9800",
      "slug": "nie-da-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-schuman/dla-europy/nie-da-sie",
      "text": "Nie da się ukryć, że integracja Europy jest ogromnym i trudnym dziełem, którego dotychczas nie próbowano podjąć. Wymaga ono całkowitej zmiany stosunków między państwami europejskimi, a w szczególności między Francja i Niemcami. I to właśnie dzieło podejmujemy wspólnie, opierając się na całkowitej równości, we wzajemnym poszanowaniu i zaufaniu, mimo ze nasze pokolenie zaznało w najwyższym stopniu cierpienia i nienawiści.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert Schuman",
        "slug": "robert-schuman",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-schuman"
      },
      "book": {
        "title": "Dla Europy",
        "slug": "dla-europy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-schuman/dla-europy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 54,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zaufanie",
          "slug": "zaufanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zaufanie"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Schuman#Dla_Europy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:50"
    },
    {
      "id": "6828838c-8df9-48dd-b5cc-104684970f79",
      "slug": "oby-ta-idea",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-schuman/dla-europy/oby-ta-idea",
      "text": "Oby ta idea pojednanej, zjednoczonej i silnej Europy stała się odtąd hasłem młodych pokoleń, pragnących służyć wyzwolonej wreszcie od nienawiści i lęku ludzkości, która uczy się na nowo, po zbyt długo trwających konfliktach i rozdarciach, chrześcijańskiego braterstwa.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert Schuman",
        "slug": "robert-schuman",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-schuman"
      },
      "book": {
        "title": "Dla Europy",
        "slug": "dla-europy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-schuman/dla-europy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 28,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "młodość",
          "slug": "mlodosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mlodosc"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Schuman#Dla_Europy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:50"
    },
    {
      "id": "261912fa-898c-4fa8-9d41-1f79722055b2",
      "slug": "ta-zjednoczona-europa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-schuman/dla-europy/ta-zjednoczona-europa",
      "text": "Ta zjednoczona Europa nie jest skierowana przeciw komukolwiek; nie ma żadnego zamiaru agresji, żadnych oznak egoizmu lub imperializmu, ani w swym łonie, ani wobec innych krajów. Pozostaje dostępna dla każdego, kto będzie chciał do niej przystąpić. Jej racja bytu jest solidarność i współpraca międzynarodowa, rozumne organizowanie świata, w którym będzie musiała stanowić istotną część.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert Schuman",
        "slug": "robert-schuman",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-schuman"
      },
      "book": {
        "title": "Dla Europy",
        "slug": "dla-europy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-schuman/dla-europy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 18,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "solidarność",
          "slug": "solidarnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/solidarnosc"
        },
        {
          "name": "współpraca",
          "slug": "wspolpraca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wspolpraca"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Schuman#Dla_Europy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:50"
    },
    {
      "id": "03dcb2c3-9dee-4a63-bbe4-6f243c1bf27c",
      "slug": "ta-idea-europa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-schuman/dla-europy/ta-idea-europa",
      "text": "Ta idea – Europa – ujawni wszystkim wspólne podstawy naszej cywilizacji i stworzy stopniowo więź podobną tej, która jeszcze niedawno była udziałem ojczyzn. Będzie ona siłą, w zderzeniu z którą runą wszystkie przeszkody.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert Schuman",
        "slug": "robert-schuman",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-schuman"
      },
      "book": {
        "title": "Dla Europy",
        "slug": "dla-europy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-schuman/dla-europy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 15,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cywilizacja",
          "slug": "cywilizacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cywilizacja"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Schuman#Dla_Europy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:50"
    },
    {
      "id": "b8d07d19-d86f-4e4e-a7e6-0d7f3c65596a",
      "slug": "nawet-najbardziej-zaciekly",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erik-kuehnelt-leddihn/przeciwko-duchowi-czasu/nawet-najbardziej-zaciekly",
      "text": "Nawet najbardziej zaciekły euromasochista (...) nie może zaprzeczyć temu, że narody Ziemi nadal kierują swój wzrok na Europę i Amerykę Północną, tam szukając wzorców, porównań i odniesień w kwestiach cywilizacyjnych, technologicznych, duchowych, politycznych, ba, nawet kulturalnych i religijnych. Natychmiast jednak doda, że nie jesteśmy jakoś „lepsi” od innych narodów na kuli ziemskiej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Erik Kuehnelt-Leddihn",
        "slug": "erik-kuehnelt-leddihn",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erik-kuehnelt-leddihn"
      },
      "book": {
        "title": "Przeciwko duchowi czasu",
        "slug": "przeciwko-duchowi-czasu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erik-kuehnelt-leddihn/przeciwko-duchowi-czasu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cywilizacja",
          "slug": "cywilizacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cywilizacja"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Erik_von_Kuehnelt-Leddihn#Przeciwko_duchowi_czasu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:26"
    },
    {
      "id": "b0204f3a-564f-4313-9ffb-d24d12684c6f",
      "slug": "z-pewnoscia-tych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erik-kuehnelt-leddihn/przeciwko-duchowi-czasu/z-pewnoscia-tych",
      "text": "Z pewnością tych naszych apostazji, tych zdrad ducha Europy powinniśmy się wstydzić i nie od rzeczy byłoby chyba przeprosić świat za to, że obdarowaliśmy go takimi monstrualnymi, zbrodniczymi ideologiami.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Erik Kuehnelt-Leddihn",
        "slug": "erik-kuehnelt-leddihn",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erik-kuehnelt-leddihn"
      },
      "book": {
        "title": "Przeciwko duchowi czasu",
        "slug": "przeciwko-duchowi-czasu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erik-kuehnelt-leddihn/przeciwko-duchowi-czasu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wstyd",
          "slug": "wstyd",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wstyd"
        },
        {
          "name": "totalitaryzm",
          "slug": "totalitaryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/totalitaryzm"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Erik_von_Kuehnelt-Leddihn#Przeciwko_duchowi_czasu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:26"
    },
    {
      "id": "07ae27f0-2038-4841-9a18-1f0c94ff9229",
      "slug": "a-oto-szczypta",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-friedman/nastepne-100-lat-prognoza-na-xxi-wiek/a-oto-szczypta",
      "text": "A oto szczypta ironii: Europa zapanowała nad światem, ale nie zdołała zapanować nad sobą. Przez pięćset lat kontynent rozdzierały wojny domowe i w rezultacie nigdy nie powstało imperium europejskie (…). Narody europejskie najeżdżały, podbijały i ujarzmiały resztę świata, a jednocześnie wykrwawiały się w nieustannych wojnach między sobą.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "George Friedman",
        "slug": "george-friedman",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-friedman"
      },
      "book": {
        "title": "Następne 100 lat. Prognoza na XXI wiek",
        "slug": "nastepne-100-lat-prognoza-na-xxi-wiek",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/george-friedman/nastepne-100-lat-prognoza-na-xxi-wiek"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 36,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/George_Friedman#Nast%C4%99pne_100_lat._Prognoza_na_XXI_wiek",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:56:37"
    },
    {
      "id": "5eb40c81-0733-4b10-895f-6685107ef3f0",
      "slug": "pejzaz-europy-mury",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/lapidarium-iv/pejzaz-europy-mury",
      "text": "Pejzaż Europy: mury obronne, zamki, twierdze, strażnice, bunkry, drogi wojskowe, szlabany, granice. Limes wszędzie wznoszone, umacniane, strzeżone, przecinające kontynent już od prawieków. Nic takiego nie znajdziemy w historii Afryki, w jej pejzażu. To przestrzeń otwarta, wolna, bezbronna, niczym nieograniczona, nieskrępowana.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ryszard Kapuściński",
        "slug": "ryszard-kapuscinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
      },
      "book": {
        "title": "Lapidarium IV",
        "slug": "lapidarium-iv",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/lapidarium-iv"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "granice",
          "slug": "granice",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/granice"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Lapidarium_IV",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:03"
    },
    {
      "id": "26c8f47b-d375-486b-93d8-fac7990d9e09",
      "slug": "rip-van-winkle-cierpi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok/rip-van-winkle-cierpi",
      "text": "– Rip van Winkle cierpi na ten sam problem co Europa: rozbita unia. Wiesz, jaki my, Europejczycy, mamy problem? Chcemy pozostać sobą, nie przestając być Całością. Próbujemy globalizować nasz indywidualizm. Ale świat potrzebuje coraz mniej indywidualistów, coraz mniej ras, mniej narodów, mniej języków. Świat chce, żebyśmy wszyscy mówili po angielsku i byli odrobinę liberalni. Niech Babel mówi po angielsku i niech sobie wieża trwa, deklaruje świat. Tego wymaga globalizacja, a Europejczycy aspirują do niej, nie rezygnując ze swojej pozycji jednostki. Ale czym jest dziś jednostka? Co oznacza bycie Francuzem, Anglikiem czy Włochem? (…) Niczym się już od innych nie różnimy. (…) Zastanawiam się, co byśmy zobaczyli pod skórą Europy, gdybyśmy ją zdrapali. Jak sądzisz? – Musielibyśmy ją długo zdrapywać, Paul.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "José Carlos Somoza",
        "slug": "jose-carlos-somoza",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
      },
      "book": {
        "title": "Klara i półmrok",
        "slug": "klara-i-polmrok",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/klara-i-polmrok"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        },
        {
          "name": "indywidualizm",
          "slug": "indywidualizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/indywidualizm"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Klara_i_p%C3%B3%C5%82mrok",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:27"
    },
    {
      "id": "330f4bab-3b33-45f2-a384-7d6d1b1baf12",
      "slug": "jak-to-mozliwe",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jeremy-clarkson/swiat-wedlug-clarksona/jak-to-mozliwe",
      "text": "Jak to możliwe, że eurodeputowanym udało się wprowadzić ujednolicone banany, a nadal pozwalają, aby w każdym państwie członkowskim istniał inny, za każdym razem ekscytujący sposób wydobywania elektryczności ze ściany.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jeremy Clarkson",
        "slug": "jeremy-clarkson",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jeremy-clarkson"
      },
      "book": {
        "title": "Świat według Clarksona",
        "slug": "swiat-wedlug-clarksona",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jeremy-clarkson/swiat-wedlug-clarksona"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "biurokracja",
          "slug": "biurokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/biurokracja"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jeremy_Clarkson#%C5%9Awiat_wed%C5%82ug_Clarksona",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:32"
    },
    {
      "id": "9ee8bb25-26c1-4f4c-8555-bcc605912f0c",
      "slug": "sztuka-europejska-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem/sztuka-europejska-jest",
      "text": "Sztuka europejska jest chora, że została dotknięta takimi samymi suchotami, na jakie umierają liczni artyści. Przed upadkiem może ją uratować tylko ożywcza kąpiel płynąca z kultur prymitywnych, niezniszczonych jeszcze przez Europę. Stamtąd, gdzie raj wciąż jeszcze jest na ziemi osiągalny.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Raj tuż za rogiem",
        "slug": "raj-tuz-za-rogiem",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/raj-tuz-za-rogiem"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "kultura",
          "slug": "kultura",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kultura"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Raj_tu%C5%BC_za_rogiem#S",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:57"
    },
    {
      "id": "f0ed8443-f249-4a7a-9610-0911e86c1d97",
      "slug": "umysl-europejski-uznaje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/heban/umysl-europejski-uznaje",
      "text": "Umysł europejski uznaje, że ma granice, akceptuje swoją niedoskonałość, jest sceptyczny, wątpi, stawia znaki zapytania. W innych kulturach tego ducha krytyki nie ma. Więcej – są one skłonne do pychy, do uznawania wszystkiego, co własne, za doskonałe, słowem – są one w stosunku do siebie bezkrytyczne. Winą za całe zło obarczają wyłącznie innych, inne siły (spiski, agentów, obcą dominację w różnych formach). Wszelką krytykę uznają za złośliwy atak, za przejaw dyskryminacji, za rasizm itd. Przedstawiciele tych kultur traktują krytykę jako osobistą obrazę, jako rozmyślną próbę ich poniżenia, nawet jako formę znęcania się.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ryszard Kapuściński",
        "slug": "ryszard-kapuscinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
      },
      "book": {
        "title": "Heban",
        "slug": "heban",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/heban"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pycha",
          "slug": "pycha",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pycha"
        },
        {
          "name": "kultura",
          "slug": "kultura",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kultura"
        },
        {
          "name": "krytyka",
          "slug": "krytyka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/krytyka"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Heban",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:42"
    },
    {
      "id": "0021a129-63b4-409b-9571-9a671ff08f95",
      "slug": "jesli-czyjas-historia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gabriel-garcia-marquez/general-w-labiryncie/jesli-czyjas-historia",
      "text": "Jeśli czyjaś historia jest skąpana we krwi i obfituje w niegodne, niesprawiedliwe czyny, to właśnie historia Europy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Gabriel García Márquez",
        "slug": "gabriel-garcia-marquez",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gabriel-garcia-marquez"
      },
      "book": {
        "title": "Generał w labiryncie",
        "slug": "general-w-labiryncie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gabriel-garcia-marquez/general-w-labiryncie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gabriel_Garc%C3%ADa_M%C3%A1rquez#Genera%C5%82_w_labiryncie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:07"
    },
    {
      "id": "58aa15a2-3baf-4f95-85c5-cda93c1d0b03",
      "slug": "za-wszystkimi-europejskimi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/milan-kundera/nieznosna-lekkosc-bytu/za-wszystkimi-europejskimi",
      "text": "Za wszystkimi europejskimi wiarami religijnymi i politycznymi stoi pierwszy rozdział Genesis, z którego wypływa, że świat został stworzony właściwie, że byt jest dobrem, należy więc się mnożyć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Milan Kundera",
        "slug": "milan-kundera",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/milan-kundera"
      },
      "book": {
        "title": "Nieznośna lekkość bytu",
        "slug": "nieznosna-lekkosc-bytu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/milan-kundera/nieznosna-lekkosc-bytu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Niezno%C5%9Bna_lekko%C5%9B%C4%87_bytu#Cz%C4%99%C5%9B%C4%87_VI_%E2%80%93_Wielki_Marsz",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:43"
    },
    {
      "id": "e63ff173-480f-437f-8dbe-74f162ff937d",
      "slug": "europa-to-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/milan-kundera/nieznosna-lekkosc-bytu/europa-to-jest",
      "text": "Europa to jest Wielki Marsz. Marsz od rewolucji do rewolucji, od walki do walki, wciąż naprzód.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Milan Kundera",
        "slug": "milan-kundera",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/milan-kundera"
      },
      "book": {
        "title": "Nieznośna lekkość bytu",
        "slug": "nieznosna-lekkosc-bytu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/milan-kundera/nieznosna-lekkosc-bytu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rewolucja",
          "slug": "rewolucja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rewolucja"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Niezno%C5%9Bna_lekko%C5%9B%C4%87_bytu#Cz%C4%99%C5%9B%C4%87_III_%E2%80%93_Niezrozumiane_s%C5%82owa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:42"
    },
    {
      "id": "076306cd-6b8f-4727-b41b-2021d7f5c3e6",
      "slug": "ameryka-jest-wciaz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll/na-pastwe-aniolow/ameryka-jest-wciaz",
      "text": "Ameryka jest wciąż świeża i kotłuje się w niej jak w tyglu alchemika; Europa przy niej to stare dziedzictwo i nieważne co przyszłość przyniesie, ona zawsze tu będzie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jonathan Carroll",
        "slug": "jonathan-carroll",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll"
      },
      "book": {
        "title": "Na pastwę aniołów",
        "slug": "na-pastwe-aniolow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jonathan-carroll/na-pastwe-aniolow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Na_pastw%C4%99_anio%C5%82%C3%B3w#A",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:03"
    },
    {
      "id": "c480eae1-e59d-4238-a884-922804836dd7",
      "slug": "dosyc-juz-tej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fiodor-dostojewski/idiota/dosyc-juz-tej",
      "text": "Dosyć już tej ciągłej uczuciowości, trzeba wreszcie zacząć kierować się rozsądkiem. Wszystko to razem wzięte, ta cała zagranica, ta cała wasza Europa, to tylko fantazja, nic więcej; i my wszyscy za granicą – to tylko fantazja... nich pan zapamięta moje słowa, sam się pan przekona!",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Fiodor Dostojewski",
        "slug": "fiodor-dostojewski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fiodor-dostojewski"
      },
      "book": {
        "title": "Idiota",
        "slug": "idiota",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/fiodor-dostojewski/idiota"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "myślenie",
          "slug": "myslenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/myslenie"
        },
        {
          "name": "emocje",
          "slug": "emocje",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/emocje"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Idiota_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:35"
    },
    {
      "id": "522a3be8-194a-4ee5-b668-6dd01b68ffb6",
      "slug": "zamieszkam-w-odkarmionej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ian-mcewan/w-skorupce-orzecha/zamieszkam-w-odkarmionej",
      "text": "[...] zamieszkam [...] w odkarmionej, wolnej od plag Europie. W starej sklerotycznej Europie, stosunkowo grzecznej, prześladowanej przez swoje duchy, wystawionej na ataki agresorów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ian McEwan",
        "slug": "ian-mcewan",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ian-mcewan"
      },
      "book": {
        "title": "W Skorupce Orzecha",
        "slug": "w-skorupce-orzecha",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ian-mcewan/w-skorupce-orzecha"
      },
      "character": null,
      "chapter": "Jeden",
      "chapter_parent": null,
      "page": 12,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "Europa",
          "slug": "europa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/europa"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T13:53:41"
    }
  ]
}