{
  "type": "topic",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "name": "demokracja",
  "slug": "demokracja",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja",
  "heading": "Cytaty o demokracji",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja.md",
  "quotes_count": 52,
  "authors_count": 34,
  "parent": {
    "name": "polityka",
    "slug": "polityka",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka",
    "heading": "Cytaty o polityce"
  },
  "children": [],
  "quotes": [
    {
      "id": "7ef78617-5ccb-4819-9fe2-2558c668240a",
      "slug": "media-spolecznosciowe-wywieraja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-d-kaplan/ziemie-jalowe-swiat-w-ciaglym-kryzysie/media-spolecznosciowe-wywieraja",
      "text": "Media społecznościowe wywierają podstępny wpływ na politykę, rozpalając emocje, stałego wroga rozsądku. W pewnym sensie kraje, zwłaszcza demokratyczne, dostają takich przywódców, na jakich zasłużyły. W epoce druku i maszyn do pisania Ameryka była wielką i sprawnie działającą demokracją. Nie jest jasne, czy da się utrzymać ten stan w epoce cyfrowego wideo i mediów społecznościowych, zwłaszcza że – jak się zapowiada – będą one podlegały postępującej manipulacji za pomocą sztucznej inteligencji.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert D. Kaplan",
        "slug": "robert-d-kaplan",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-d-kaplan"
      },
      "book": {
        "title": "Ziemie jałowe. Świat w ciągłym kryzysie",
        "slug": "ziemie-jalowe-swiat-w-ciaglym-kryzysie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-d-kaplan/ziemie-jalowe-swiat-w-ciaglym-kryzysie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 121,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        },
        {
          "name": "internet",
          "slug": "internet",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/internet"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_D._Kaplan#Ziemie_ja%C5%82owe._%C5%9Awiat_w_ci%C4%85g%C5%82ym_kryzysie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:48"
    },
    {
      "id": "42724215-0927-4d7e-83b0-78009295943e",
      "slug": "no-bo-to-w-koncu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/timur-vermes/on-wrocil/no-bo-to-w-koncu",
      "text": "No bo to w końcu jest cudownie wygodne, a jak coś pójdzie źle, to przecież była to wspólna decyzja nas wszystkich, a jeszcze lepiej: to sam naród, wszak to on nas wybrał.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Timur Vermes",
        "slug": "timur-vermes",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/timur-vermes"
      },
      "book": {
        "title": "On wrócił",
        "slug": "on-wrocil",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/timur-vermes/on-wrocil"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 92,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wymówki",
          "slug": "wymowki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wymowki"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        },
        {
          "name": "odpowiedzialność zbiorowa",
          "slug": "odpowiedzialnosc-zbiorowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odpowiedzialnosc-zbiorowa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Timur_Vermes#On_wr%C3%B3ci%C5%82",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:00"
    },
    {
      "id": "55c674f2-c52e-482b-889e-d3d41d554b87",
      "slug": "odwracajac-sie-od-elit",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-krasowski/czas-kaczynskiego-polityka-jako-wieczny-konflikt/odwracajac-sie-od-elit",
      "text": "Odwracając się od elit, Kaczyński i Tusk swoją ofertę skierowali do mas. Inaczej nimi manipulowali, inne ich potrzeby zaspokajali, ale obaj w tym byli wirtuozami. Zakorzenili demokrację w masach mocniej niż poprzednicy. Co nie dodało jej ani zdrowia, ani uroku. Bo pasje obywatelskie to emocje dzikie. Tyleż silne, co ślepe.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert Krasowski",
        "slug": "robert-krasowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-krasowski"
      },
      "book": {
        "title": "Czas Kaczyńskiego. Polityka jako wieczny konflikt",
        "slug": "czas-kaczynskiego-polityka-jako-wieczny-konflikt",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-krasowski/czas-kaczynskiego-polityka-jako-wieczny-konflikt"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 9,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "manipulacja",
          "slug": "manipulacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/manipulacja"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Krasowski#Czas_Kaczy%C5%84skiego._Polityka_jako_wieczny_konflikt",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:57"
    },
    {
      "id": "97c86794-533a-43bd-8cdb-fbc9a9709cea",
      "slug": "glos-ludu-a-lud",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/elzbieta-cherezinska/gra-w-kosci/glos-ludu-a-lud",
      "text": "Głos ludu. A lud, jak raz dostanie głos, tak go nie odda. Będzie sobie wiecznie rościł prawo do karania i nagradzania swoich władców.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Elżbieta Cherezińska",
        "slug": "elzbieta-cherezinska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/elzbieta-cherezinska"
      },
      "book": {
        "title": "Gra w kości",
        "slug": "gra-w-kosci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/elzbieta-cherezinska/gra-w-kosci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 125,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gra_w_ko%C5%9Bci_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:56"
    },
    {
      "id": "d6f775cc-df7e-43bb-bf21-5e1d425eff4f",
      "slug": "sprawiedliwosci-na-swiecie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/remigiusz-mroz/kasacja/sprawiedliwosci-na-swiecie",
      "text": "Sprawiedliwości? Na świecie jest właśnie taka sprawiedliwość, jaką dostaliśmy. Każdy ma swoją rolę do odegrania. Prokurator wyolbrzymia, my pomniejszamy, a sędzia szuka czegoś pośrodku. A przedtem ktoś układa normę prawną, wokół której wszyscy tańczymy jak pieprzeni Indianie, odpychając się wzajemnie i podkładając sobie nogi. To jest sprawiedliwość w demokratycznym wydaniu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Remigiusz Mróz",
        "slug": "remigiusz-mroz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/remigiusz-mroz"
      },
      "book": {
        "title": "Kasacja",
        "slug": "kasacja",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/remigiusz-mroz/kasacja"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sprawiedliwość",
          "slug": "sprawiedliwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sprawiedliwosc"
        },
        {
          "name": "prawo",
          "slug": "prawo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prawo"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Remigiusz_Mr%C3%B3z#Kasacja_(2015)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:55"
    },
    {
      "id": "3f294205-4d7f-4358-a64b-0ce9b8ebd8c1",
      "slug": "wladza-w-rece",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joe-abercrombie/ostateczny-argument/wladza-w-rece",
      "text": "– Władza w ręce ludu? – zapytał z drwiącym uśmieszkiem Bayaz. – Lud jej nie chce. Lud jej nie rozumie. Zresztą, co by z nią zrobił, do diabła, gdyby już ją uzyskał? Ludzie są jak dzieci... Nie, ludzie są dziećmi. Potrzebują kogoś, kto im powie, co mają robić.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Joe Abercrombie",
        "slug": "joe-abercrombie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joe-abercrombie"
      },
      "book": {
        "title": "Ostateczny argument",
        "slug": "ostateczny-argument",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joe-abercrombie/ostateczny-argument"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 724,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "cynizm",
          "slug": "cynizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cynizm"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Joe_Abercrombie#Ostateczny_argument_(2008)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:16"
    },
    {
      "id": "9a18370d-0c47-492e-b180-b7979b21630e",
      "slug": "warto-by-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki/panstwo-i-szkola/warto-by-sie",
      "text": "Warto by się też zastanowić nad pewnym ograniczeniem praw obywatelskich dla tych, co przynajmniej najniższego stopnia organizacyjnego szkoły nie ukończyli.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jacek Woroniecki",
        "slug": "jacek-woroniecki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki"
      },
      "book": {
        "title": "Państwo i szkoła",
        "slug": "panstwo-i-szkola",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-woroniecki/panstwo-i-szkola"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 147,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "edukacja",
          "slug": "edukacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/edukacja"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jacek_Woroniecki#Pa%C5%84stwo_i_szko%C5%82a",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:59:07"
    },
    {
      "id": "d2177dc3-f332-48bf-b5f3-c6de9eef78f5",
      "slug": "miedzy-demokratyzacja-zycia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-giddens/przemiany-intymnosci/miedzy-demokratyzacja-zycia",
      "text": "Między demokratyzacją życia osobistego a szansą dla demokracji w ramach światowego porządku politycznego na największą skalę zachodzi symetria.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Anthony Giddens",
        "slug": "anthony-giddens",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-giddens"
      },
      "book": {
        "title": "Przemiany intymności",
        "slug": "przemiany-intymnosci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-giddens/przemiany-intymnosci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anthony_Giddens#Przemiany_intymno%C5%9Bci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:54"
    },
    {
      "id": "c67f9e3d-70a4-4c0a-80cc-cd9636df2922",
      "slug": "nie-ma-praw",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-giddens/przemiany-intymnosci/nie-ma-praw",
      "text": "Nie ma praw bez obowiązków – ta elementarna zasada demokracji politycznej odnosi się również do czystej relacji. Prawa pozwalają przezwyciężyć arbitralną władzę tylko o tyle, o ile idzie za nimi poczucie odpowiedzialności za innych, które przywilej czyni obowiązkiem. W związkach międzyludzkich, jak wszędzie, obowiązki podlegają renegocjacjom.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Anthony Giddens",
        "slug": "anthony-giddens",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-giddens"
      },
      "book": {
        "title": "Przemiany intymności",
        "slug": "przemiany-intymnosci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-giddens/przemiany-intymnosci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "odpowiedzialność",
          "slug": "odpowiedzialnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odpowiedzialnosc"
        },
        {
          "name": "obowiązek",
          "slug": "obowiazek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/obowiazek"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anthony_Giddens#Przemiany_intymno%C5%9Bci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:54"
    },
    {
      "id": "b3a82ac0-c8ab-43b1-8c15-b1593b831e26",
      "slug": "demokracja-nie-oznacza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-giddens/przemiany-intymnosci/demokracja-nie-oznacza",
      "text": "Demokracja nie oznacza jedynie prawa jednostki do swobodnego rozwoju, ale również konstytucyjne ograniczenie jej udziału we władzy. „Wolność silnych” musi być ograniczana, co nie jest jednak, o ile nie mamy do czynienia z anarchizmem, równoznaczne z pozbawieniem ich władzy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Anthony Giddens",
        "slug": "anthony-giddens",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-giddens"
      },
      "book": {
        "title": "Przemiany intymności",
        "slug": "przemiany-intymnosci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-giddens/przemiany-intymnosci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anthony_Giddens#Przemiany_intymno%C5%9Bci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:54"
    },
    {
      "id": "6f08d5e4-8b4f-45e3-9e70-24cc230e6769",
      "slug": "demokracja-to-dyskusja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-giddens/przemiany-intymnosci/demokracja-to-dyskusja",
      "text": "Demokracja to dyskusja, szansa na to, by siła argumentów przekładała się na podejmowane decyzje (…) Prowadzenie otwartej dyskusji jest samo przez się elementem edukacji demokratycznej: udział w debacie kształtuje bardziej światłych obywateli, co jest po części efektem poszerzenia horyzontów poznawczych, ale wynika też z uznania prawomocnej różnorodności – czyli pluralizmu – i z edukacji emocjonalnej.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Anthony Giddens",
        "slug": "anthony-giddens",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-giddens"
      },
      "book": {
        "title": "Przemiany intymności",
        "slug": "przemiany-intymnosci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anthony-giddens/przemiany-intymnosci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rozmowa",
          "slug": "rozmowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rozmowa"
        },
        {
          "name": "tolerancja",
          "slug": "tolerancja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tolerancja"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anthony_Giddens#Przemiany_intymno%C5%9Bci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:54"
    },
    {
      "id": "337fe31a-acae-4ba3-a0e9-dfa3fa79f8e4",
      "slug": "demokracja-jako-dynamiczna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erik-kuehnelt-leddihn/przeciwko-duchowi-czasu/demokracja-jako-dynamiczna",
      "text": "Demokracja jako dynamiczna ideologia i namiastka religii zawiera w sobie immanentnie tendencję, aby rozszerzać się poza sferę czysto polityczną, ogarniając inne dziedziny życia.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Erik Kuehnelt-Leddihn",
        "slug": "erik-kuehnelt-leddihn",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erik-kuehnelt-leddihn"
      },
      "book": {
        "title": "Przeciwko duchowi czasu",
        "slug": "przeciwko-duchowi-czasu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erik-kuehnelt-leddihn/przeciwko-duchowi-czasu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Erik_von_Kuehnelt-Leddihn#Przeciwko_duchowi_czasu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:26"
    },
    {
      "id": "998066a7-d89e-409e-beeb-defa4d08d074",
      "slug": "tu-jest-demokracja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/dom-duchow/tu-jest-demokracja",
      "text": "– Tu jest demokracja, a nie dyktatura, i dyktatury nigdy tu nie będzie. – Zawsze nam się wydaje, że takie rzeczy możliwe są tylko gdzie indziej – rzekł Miguel.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Isabel Allende",
        "slug": "isabel-allende",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende"
      },
      "book": {
        "title": "Dom duchów",
        "slug": "dom-duchow",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/dom-duchow"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "totalitaryzm",
          "slug": "totalitaryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/totalitaryzm"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        },
        {
          "name": "naiwność",
          "slug": "naiwnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/naiwnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Dom_duch%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:47"
    },
    {
      "id": "f6417d42-cd45-42e2-968a-35f43a610626",
      "slug": "roznica-miedzy-demokracja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/charles-bukowski/najpiekniejsza-dziewczyna-w-miescie/roznica-miedzy-demokracja",
      "text": "Różnica między Demokracją a Dyktaturą jest taka, że w Demokracji najpierw się głosuje, a potem dostaje rozkazy; w Dyktaturze nie marnuje się czasu na głosowanie.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Charles Bukowski",
        "slug": "charles-bukowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/charles-bukowski"
      },
      "book": {
        "title": "Najpiękniejsza dziewczyna w mieście",
        "slug": "najpiekniejsza-dziewczyna-w-miescie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/charles-bukowski/najpiekniejsza-dziewczyna-w-miescie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "totalitaryzm",
          "slug": "totalitaryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/totalitaryzm"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Charles_Bukowski#Tom_Najpi%C4%99kniejsza_dziewczyna_w_mie%C5%9Bcie_(1967)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:53"
    },
    {
      "id": "22bb2442-51a1-4e64-bb51-bd07042038a9",
      "slug": "marketing-jest-zboczeniem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frederic-beigbeder/29-99/marketing-jest-zboczeniem",
      "text": "Marketing jest zboczeniem demokracji: to orkiestra rządzi dyrygentem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Frédéric Beigbeder",
        "slug": "frederic-beigbeder",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frederic-beigbeder"
      },
      "book": {
        "title": "29,99",
        "slug": "29-99",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/frederic-beigbeder/29-99"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        },
        {
          "name": "reklama",
          "slug": "reklama",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/reklama"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Fr%C3%A9d%C3%A9ric_Beigbeder#29,99",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:43"
    },
    {
      "id": "6c198844-6f63-44df-bd3c-417504183623",
      "slug": "wybor-tych-ktorzy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/diuturnum-illud-encyklika-papieza-leona-xiii-o-wladzy-politycznej/wybor-tych-ktorzy",
      "text": "Wybór tych, którzy mają rządzić państwem, może w pewnych wypadkach być pozostawiony woli i osądowi ludu i że to bynajmniej nie sprzeciwia się doktrynie katolickiej ani jej nie narusza. Albowiem podobny wybór wskazuje na przywódcę, a prawa przewodzenia nie są mu nadawane; nie zleca się władzy, tylko stanowi się, kto ją ma wykonywać. Nie chodzi tu również o taki lub inny ustrój państwowy; nie ma powodu, aby Kościół nie uznawał zwierzchniej władzy jednego człowieka lub większej liczby ludzi, byleby władza ta była sprawiedliwa i dążyła do dobra ogólnego. Dlatego z zastrzeżeniem co do praw nabytych, wolno ludowi obrać taką sobie formę rządu, jaka najbardziej odpowiada jego duchowi, zwyczajom i obyczajom.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leon XIII",
        "slug": "leon-xiii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii"
      },
      "book": {
        "title": "Diuturnum illud. Encyklika papieża Leona XIII o władzy politycznej",
        "slug": "diuturnum-illud-encyklika-papieza-leona-xiii-o-wladzy-politycznej",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leon-xiii/diuturnum-illud-encyklika-papieza-leona-xiii-o-wladzy-politycznej"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leon_XIII#Encyklika_Diuturnum_illud_o_pochodzeniu_w%C5%82adzy_cywilnej",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:10"
    },
    {
      "id": "bbf32c1e-cfca-49ba-9e31-fc488c535c60",
      "slug": "nie-istnieje-cos",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-nienacki/ja-dago-piastun/nie-istnieje-cos",
      "text": "Nie istnieje coś takiego jak sąd ludu, ale jedynie sąd w imieniu ludu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Zbigniew Nienacki",
        "slug": "zbigniew-nienacki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-nienacki"
      },
      "book": {
        "title": "Ja, Dago Piastun",
        "slug": "ja-dago-piastun",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-nienacki/ja-dago-piastun"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "manipulacja",
          "slug": "manipulacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/manipulacja"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        },
        {
          "name": "sądy",
          "slug": "sady",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sady"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ja,_Dago_Piastun#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:04"
    },
    {
      "id": "56ea62d5-a700-4a64-9d2d-3a749c3d5ed3",
      "slug": "jesli-lud-daje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-nienacki/ja-dago-piastun/jesli-lud-daje",
      "text": "Jeśli lud daje komuś władzę, może ją łatwo odebrać. Bóg nie jest taki skory do odbierania władzy, lepiej jest więc otrzymać ją od niego, niż od ludu.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Zbigniew Nienacki",
        "slug": "zbigniew-nienacki",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-nienacki"
      },
      "book": {
        "title": "Ja, Dago Piastun",
        "slug": "ja-dago-piastun",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/zbigniew-nienacki/ja-dago-piastun"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ja,_Dago_Piastun#J",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:53:04"
    },
    {
      "id": "6edb421b-f03e-4ab8-8ac6-c31b87a0a115",
      "slug": "w-podziemiu-teoretycznie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-karski/tajne-panstwo-opowiesc-o-polskim-podziemiu/w-podziemiu-teoretycznie",
      "text": "W Podziemiu, teoretycznie stanowiącym kontynuację państwa polskiego, powstała sytuacja paradoksalna. Upadek wolności przywrócił standardy demokracji. Okazało się, że w Podziemiu stronnictwa polityczne (Polska Partia Socjalistyczna, Stronnictwo Narodowe, Stronnictwo Ludowe, Stronnictwo Demokratyczne i Stronnictwo Pracy) uzyskały większe możliwości i swobodę działania niż za… niepodległej RP lat 1935–1939.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jan Karski",
        "slug": "jan-karski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-karski"
      },
      "book": {
        "title": "Tajne państwo. Opowieść o polskim Podziemiu",
        "slug": "tajne-panstwo-opowiesc-o-polskim-podziemiu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-karski/tajne-panstwo-opowiesc-o-polskim-podziemiu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        },
        {
          "name": "niepodległość",
          "slug": "niepodleglosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niepodleglosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jan_Karski#Tajne_pa%C5%84stwo:_opowie%C5%9B%C4%87_o_polskim_Podziemiu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:52:18"
    },
    {
      "id": "daa66d84-2e9c-414d-8e60-2a4f60350246",
      "slug": "przesladowala-go-nawet",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-jones/stad-do-wiecznosci/przesladowala-go-nawet",
      "text": "Prześladowała go nawet historia własnego kraju. Może gdyby jego ojciec był zegarmistrzem lub mechanikiem samochodowym czy hydraulikiem i zostawił mu w spadku rzemiosło, które mógłby pokochać, nie musiałby tak bardzo kochać demokracji. Gdyby tylko znalazł jakiś niegroźny kanał, w który mógłby skierować to zamiłowanie do uczciwości i wiarę w demokrację, które wpoiły mu nieroztropne, niemądre dziewice uczące w szkołach nauk społecznych! Gdyby tylko urodził się jako syn milionera! Wtedy wszystko byłoby w porządku.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "James Jones",
        "slug": "james-jones",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-jones"
      },
      "book": {
        "title": "Stąd do wieczności",
        "slug": "stad-do-wiecznosci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-jones/stad-do-wiecznosci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "uczciwość",
          "slug": "uczciwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/uczciwosc"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        },
        {
          "name": "idealizm",
          "slug": "idealizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/idealizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/St%C4%85d_do_wieczno%C5%9Bci#P",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:51"
    },
    {
      "id": "e4d8a50b-8532-4c25-963d-438ade455e35",
      "slug": "co-ten-kraj",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-jones/stad-do-wiecznosci/co-ten-kraj",
      "text": "Co ten kraj dla mnie zrobił? Dał mi prawo głosowania na ludzi, których nie mogą wybrać? Na co mi to? Dał mi prawo do pracy, której nie cierpię? To mi też na nic. A potem mi mówią, że jestem obywatelem najwspanialszego, najbogatszego kraju na ziemi.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "James Jones",
        "slug": "james-jones",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-jones"
      },
      "book": {
        "title": "Stąd do wieczności",
        "slug": "stad-do-wiecznosci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/james-jones/stad-do-wiecznosci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ojczyzna",
          "slug": "ojczyzna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ojczyzna"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        },
        {
          "name": "frustracja",
          "slug": "frustracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/frustracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/St%C4%85d_do_wieczno%C5%9Bci#C",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:50"
    },
    {
      "id": "fcba4be3-7773-4adf-8b0b-72495e467edb",
      "slug": "moze-jestem-naiwny",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-biedron/pod-prad/moze-jestem-naiwny",
      "text": "Może jestem naiwny, ale wierzę, że dialog jest zawsze możliwy. Na tym polega moje podejście do współczesnej demokracji. Jeżeli w moim mieście mieszkańcy wyszliby z inicjatywą postawienia pomnika lub nadania miejskiej instytucji imienia dedykowanego ofiarom katastrofy, skupiłbym się na dialogu, procedurach. A wszystko w atmosferze szacunku i poszanowania racji wszystkich stron. Tak działam od zawsze i takie standardy chcę umacniać. Bo nigdy nie wiadomo, po której stronie przyjdzie nam kiedyś stanąć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Robert Biedroń",
        "slug": "robert-biedron",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-biedron"
      },
      "book": {
        "title": "Pod prąd",
        "slug": "pod-prad",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-biedron/pod-prad"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 233,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rozmowa",
          "slug": "rozmowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rozmowa"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        },
        {
          "name": "szacunek",
          "slug": "szacunek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szacunek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Biedro%C5%84#Pod_pr%C4%85d_(2016)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:16"
    },
    {
      "id": "9c976319-4931-40c6-8a0b-0c146c23c54f",
      "slug": "uwazam-ze-w-naszym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kurt-vonnegut/czlowiek-bez-ojczyzny/uwazam-ze-w-naszym",
      "text": "Uważam, że w naszym kraju, za którego konstytucję walczyłem w sprawiedliwej wojnie, doszło do przewrotu stanu, tak tandetnego jak najgorszy z telewizyjnych seriali komediowych. Czasami chciałbym, by zamiast tego Ameryka padła ofiarą ataku Marsjan.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Kurt Vonnegut",
        "slug": "kurt-vonnegut",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kurt-vonnegut"
      },
      "book": {
        "title": "Człowiek bez ojczyzny",
        "slug": "czlowiek-bez-ojczyzny",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kurt-vonnegut/czlowiek-bez-ojczyzny"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "czarny humor",
          "slug": "czarny-humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czarny-humor"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kurt_Vonnegut#Cz%C5%82owiek_bez_ojczyzny",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:12"
    },
    {
      "id": "a990fa1b-d43b-42de-9a44-e4a6dcf07a94",
      "slug": "mamy-teraz-prezydenta",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/wojna-konca-swiata/mamy-teraz-prezydenta",
      "text": "Mamy teraz prezydenta cywila, pluralizm partyjny, który dzieli i paraliżuje kraj, parlament, gdzie wszelkie wysiłki zmierzające do zmiany istniejącego stanu rzeczy są odwlekane i przeinaczane za pomocą rozmaitych sztuczek, w jakich panowie niewątpliwie celują.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Wojna końca świata",
        "slug": "wojna-konca-swiata",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/wojna-konca-swiata"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        },
        {
          "name": "stagnacja",
          "slug": "stagnacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/stagnacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Wojna_ko%C5%84ca_%C5%9Bwiata",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:59"
    },
    {
      "id": "abca7b00-c458-40e6-8c7a-bbaf789155d1",
      "slug": "skoro-tyle-rzeczy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/skoro-tyle-rzeczy",
      "text": "Skoro tyle rzeczy już zostało utraconych albo szło w złym kierunku, te dobre, które jeszcze pozostają, powinny być otoczone ochroną jak drogocenne przedmioty. Na przykład demokracja. Nie można pozwolić, żeby została zniszczona jeszcze raz w naszej historii. Nie wolno dawać pretekstów tym, którzy chcą z nią skończyć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Jak ryba w wodzie",
        "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#S",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:50"
    },
    {
      "id": "677e75b8-6ca2-4290-ad00-b3b043d0491a",
      "slug": "w-demokracji-tylko",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/w-demokracji-tylko",
      "text": "W demokracji tylko instytucje i wojska są odpowiedzialne za przywracanie porządku publicznego. Krytyka nie brała pod uwagę rzeczywistości panującej w niedorozwiniętym kraju.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Jak ryba w wodzie",
        "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bezpieczeństwo",
          "slug": "bezpieczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bezpieczenstwo"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:50"
    },
    {
      "id": "c2d52d44-36c3-47dd-b081-d943a214bffd",
      "slug": "brzydze-sie-zlodziejami",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/brzydze-sie-zlodziejami",
      "text": "Brzydzę się złodziejami i korupcją towarzyszącym polityce. Nie jestem tolerancyjny wobec tej ludzkiej słabości. Kradzieże na szczeblu rządowym w biednym kraju, w którym demokracja znajduje się w powijakach, zawsze wydawały mi się ciężkim przestępstwem. Nic tak jak korupcja nie odbiera demokracji prestiżu i nie działa na jej szkodę. Coś się we mnie bezmiernie burzy na widok skandalicznego wykorzystywania władzy, zdobytej dzięki głosom prostodusznych i pełnych nadziei ludzi, do bogacenia siebie i swoich kompanów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Jak ryba w wodzie",
        "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        },
        {
          "name": "korupcja",
          "slug": "korupcja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/korupcja"
        },
        {
          "name": "kradzież",
          "slug": "kradziez",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kradziez"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#B",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:49"
    },
    {
      "id": "324f816c-a32a-4db7-bd73-3fcecb8652a1",
      "slug": "naiwne-bylo-moje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/naiwne-bylo-moje",
      "text": "Naiwne było moje myślenie, że Peruwiańczycy głosują na idee. Głosowali tak, jak się głosuje w nierozwiniętej demokracji, a czasami także i w demokracjach dojrzałych, pod presją obrazów, mitów, uderzeń serca albo niejasnych uczuć czy resentymentów niemających większego związku z rozumem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Jak ryba w wodzie",
        "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "emocje",
          "slug": "emocje",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/emocje"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        },
        {
          "name": "wybory polityczne",
          "slug": "wybory-polityczne",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wybory-polityczne"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#N",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:49"
    },
    {
      "id": "2dc637a2-2b9f-49e8-9f5c-40e94a99a5c1",
      "slug": "bez-wprowadzenia-do-wladzy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/bez-wprowadzenia-do-wladzy",
      "text": "Bez wprowadzenia do władzy zasad moralnych demokracja (…) nie przetrwa albo nadal będzie swoją własną karykaturą.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Jak ryba w wodzie",
        "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "moralność",
          "slug": "moralnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moralnosc"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mario_Vargas_Llosa#Jak_ryba_w_wodzie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:49"
    },
    {
      "id": "2c675eae-15fd-4190-80f4-61454bb3d0dd",
      "slug": "koncentracja-wladzy-politycznej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/koncentracja-wladzy-politycznej",
      "text": "Koncentracja władzy politycznej i gospodarczej w rękach rządzącej partii może oznaczać koniec wolności wypowiedzi i w konsekwencji – koniec całej demokracji.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Jak ryba w wodzie",
        "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#K",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:49"
    },
    {
      "id": "2b304e27-9fbd-4427-ae0b-a1d21ab312d9",
      "slug": "dyktatura-partii-zachowujacej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/dyktatura-partii-zachowujacej",
      "text": "Dyktatura partii zachowującej pozory demokracji, w której są wybory, „krytyczna” prasa i cywilny rząd, od dawna była pokusą dla (…) dyktatorów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Mario Vargas Llosa",
        "slug": "mario-vargas-llosa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
      },
      "book": {
        "title": "Jak ryba w wodzie",
        "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pozory",
          "slug": "pozory",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pozory"
        },
        {
          "name": "totalitaryzm",
          "slug": "totalitaryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/totalitaryzm"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#D",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:49"
    },
    {
      "id": "b858e59c-78e9-4d47-b7b1-588f71bf9c7c",
      "slug": "najczesciej-mowi-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/lapidarium-v/najczesciej-mowi-sie",
      "text": "Najczęściej mówi się o korzyściach z demokracji, rzadziej o jej powinnościach. Tymczasem demokracja, aby funkcjonować, nakłada na wszystkich ogromne obowiązki, zwłaszcza obowiązek uczestnictwa. Ale obyczaj takiego uczestnictwa występuje rzadko tam, gdzie brak odpowiedniej tradycji, dlatego wiele na świecie demokracji ułomnych, słabych, tylko formalnych. Niemniej, w końcu XX wieku demokracja jawi się w świadomości ludzkiej jako system najbardziej pożądany, który wcześniej czy później osiągną wszystkie społeczeństwa i kraje.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ryszard Kapuściński",
        "slug": "ryszard-kapuscinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
      },
      "book": {
        "title": "Lapidarium V",
        "slug": "lapidarium-v",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/lapidarium-v"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "obowiązek",
          "slug": "obowiazek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/obowiazek"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Lapidarium_V",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:43"
    },
    {
      "id": "7c3b9044-a229-4508-88e9-461d46cdef1f",
      "slug": "nie-wierze-aby",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/imperium/nie-wierze-aby",
      "text": "Nie wierzę, aby można było zdemokratyzować Imperium, które tworzono setki lat drogą podboju i aneksji.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Ryszard Kapuściński",
        "slug": "ryszard-kapuscinski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
      },
      "book": {
        "title": "Imperium",
        "slug": "imperium",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/imperium"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        },
        {
          "name": "kolonializm",
          "slug": "kolonializm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kolonializm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ryszard_Kapu%C5%9Bci%C5%84ski#Imperium",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:42"
    },
    {
      "id": "ea4dca15-abd1-4c73-b730-142ea07f6fd9",
      "slug": "wszystkie-rzady-z-roznych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/alexis-de-tocqueville/listy/wszystkie-rzady-z-roznych",
      "text": "Wszystkie rządy z różnych względów mogą mieć skłonność do utrzymywania biednych na koszt państwa, ale rząd demokratyczny z natury jest skłonny tak postępować.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Alexis de Tocqueville",
        "slug": "alexis-de-tocqueville",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/alexis-de-tocqueville"
      },
      "book": {
        "title": "Listy",
        "slug": "listy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/alexis-de-tocqueville/listy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Alexis_de_Tocqueville#Listy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:51"
    },
    {
      "id": "2304f4c5-65e3-4e66-8eeb-ae7d1db4b474",
      "slug": "z-wierzeniami-mas",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gustave-le-bon/psychologia-tlumu/z-wierzeniami-mas",
      "text": "Z wierzeniami mas się nie dyskutuje, jak nie dyskutuje się z huraganem. Dogmat powszechnego prawa wyborczego posiada obecnie taką samą moc, jaką w średniowieczu posiadały dogmaty religijne.(...) Tylko czas jest zdolny je przezwyciężyć.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Gustave Le Bon",
        "slug": "gustave-le-bon",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gustave-le-bon"
      },
      "book": {
        "title": "Psychologia tłumu",
        "slug": "psychologia-tlumu",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/gustave-le-bon/psychologia-tlumu"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Psychologia_t%C5%82umu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:49"
    },
    {
      "id": "4e08a92e-1e29-4ff6-872e-674ecad18bac",
      "slug": "jedna-z-przyczyn",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz/trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione/jedna-z-przyczyn",
      "text": "Jedną z przyczyn gorszych epizodów w historii demokratycznych państw jest właśnie pojawienie się uzdolnionych demagogów. Tego się nie da przewidzieć. Jeżeli więc Polska zostanie dotknięta takim przypadkiem, a ludzie będą bierni lub co gorsza – pójdą za demagogią – to stracimy wiele lat pogoni za lepszym życiem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Balcerowicz",
        "slug": "leszek-balcerowicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz"
      },
      "book": {
        "title": "Trzeba się bić z PIS o Polskę. Wydanie II uzupełnione",
        "slug": "trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-balcerowicz/trzeba-sie-bic-z-pis-o-polske-wydanie-ii-uzupelnione"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 303,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "manipulacja",
          "slug": "manipulacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/manipulacja"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Balcerowicz#Trzeba_si%C4%99_bi%C4%87_z_PiS_o_Polsk%C4%99",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:07"
    },
    {
      "id": "0cb17586-d2d3-439e-816e-c4ed987c57de",
      "slug": "demokracja-jest-sprzeczna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-dukaj/perfekcyjna-niedoskonalosc/demokracja-jest-sprzeczna",
      "text": "Demokracja jest sprzeczna z prawami fizyki.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jacek Dukaj",
        "slug": "jacek-dukaj",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-dukaj"
      },
      "book": {
        "title": "Perfekcyjna niedoskonałość",
        "slug": "perfekcyjna-niedoskonalosc",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jacek-dukaj/perfekcyjna-niedoskonalosc"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        },
        {
          "name": "fizyka",
          "slug": "fizyka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fizyka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jacek_Dukaj#Perfekcyjna_niedoskona%C5%82o%C5%9B%C4%87",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:00"
    },
    {
      "id": "307f346b-050d-40df-bd0d-42e900c5814a",
      "slug": "w-chwilach-zametu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/gra-endera/w-chwilach-zametu",
      "text": "W chwilach zamętu świat zawsze jest demokratyczny i wygrywa człowiek z najsilniejszym głosem.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Orson Scott Card",
        "slug": "orson-scott-card",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card"
      },
      "book": {
        "title": "Gra Endera",
        "slug": "gra-endera",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/gra-endera"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 121,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "chaos",
          "slug": "chaos",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chaos"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gra_Endera",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:49"
    },
    {
      "id": "f39c85d8-350d-4a12-bb5b-5d74430ede21",
      "slug": "panstwo-demokratyczne-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/panstwo-demokratyczne-nie",
      "text": "(…) państwo demokratyczne nie jest narzędziem narodu, ale wspólnoty obywateli.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Kołakowski",
        "slug": "leszek-kolakowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski"
      },
      "book": {
        "title": "Mini-wykłady o maxi-sprawach",
        "slug": "mini-wyklady-o-maxi-sprawach",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "wspólnota",
          "slug": "wspolnota",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wspolnota"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Ko%C5%82akowski#Mini_wyk%C5%82ady_o_maxi_sprawach_(1997%E2%80%932003)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:34"
    },
    {
      "id": "7006e3e8-7992-4fee-b155-b7f66a78365c",
      "slug": "demokracja-jest-narzedziem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/demokracja-jest-narzedziem",
      "text": "Demokracja jest narzędziem, które kanalizuje konflikty międzyludzkie i umożliwia ich rozwiązywanie – czasem nawet usuwanie, czasem osłabianie – bez użycia przemocy.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Kołakowski",
        "slug": "leszek-kolakowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski"
      },
      "book": {
        "title": "Mini-wykłady o maxi-sprawach",
        "slug": "mini-wyklady-o-maxi-sprawach",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przemoc",
          "slug": "przemoc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemoc"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Ko%C5%82akowski#Mini_wyk%C5%82ady_o_maxi_sprawach_(1997%E2%80%932003)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:34"
    },
    {
      "id": "f051d85c-6a63-400b-896b-0a09a633e9c6",
      "slug": "nie-ma-watpliwosci",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/czy-diabel-moze-byc-zbawiony-i-27-innych-kazan/nie-ma-watpliwosci",
      "text": "Nie ma wątpliwości, że społeczeństwo otwarte i pluralistyczne ma więcej szans (choć nie gwarancję), iż podejmować będzie ważne decyzje na przesłankach racjonalnych, a przede wszystkim, że będzie mogło naprawiać swoje błędy. Mimo to despotyzm, zwłaszcza w formie komunistycznej, ma także zalety: oferuje nam bezpieczeństwo za cenę serwilizmu i rezygnacji z uczestnictwa w sprawach publicznych; uwalnia nas od obowiązku posiadania opinii lub idei własnych i kołysze nas w oceanie optymistycznego kłamstwa (a któż udowodnił, że w prawdzie żyje się koniecznie lepiej niż w kłamstwie?).",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Leszek Kołakowski",
        "slug": "leszek-kolakowski",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski"
      },
      "book": {
        "title": "Czy diabeł może być zbawiony i 27 innych kazań",
        "slug": "czy-diabel-moze-byc-zbawiony-i-27-innych-kazan",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/czy-diabel-moze-byc-zbawiony-i-27-innych-kazan"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 42,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "bezpieczeństwo",
          "slug": "bezpieczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bezpieczenstwo"
        },
        {
          "name": "komunizm",
          "slug": "komunizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/komunizm"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Ko%C5%82akowski#Czy_diabe%C5%82_mo%C5%BCe_by%C4%87_zbawiony_i_27_innych_kaza%C5%84.",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:32"
    },
    {
      "id": "72211172-2681-434a-96dd-97603814598b",
      "slug": "demokracja-moze-stawiac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-fromm/miec-czy-byc/demokracja-moze-stawiac",
      "text": "Demokracja może stawiać opór groźbie autorytaryzmu, gdy przekształci się ją z biernej „demokracji widza” w aktywną „demokrację uczestniczącą”, w której sprawy wspólnoty są poszczególnym obywatelom równie bliskie i ważne jak ich sprawy prywatne albo – jeszcze lepiej – w której dobro wspólnoty staje się przedmiotem prywatnej troski każdego obywatela. Uczestniczący we wspólnocie ludzie odkrywają, że życie staje się bardziej interesujące i motywujące. Można również powiedzieć, że prawdziwa demokracja polityczna to taka, w której życie jest właśnie tak interesujące. Z samej swojej natury taka demokracja uczestnicząca – w odróżnieniu od „demokracji ludu” czy „demokracji centralistycznej” – jest niebiurokratyczna i wytwarza klimat, w którym zasadniczo nie ma miejsca dla demagogów.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Erich Fromm",
        "slug": "erich-fromm",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-fromm"
      },
      "book": {
        "title": "Mieć czy być?",
        "slug": "miec-czy-byc",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-fromm/miec-czy-byc"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wspólnota",
          "slug": "wspolnota",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wspolnota"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Erich_Fromm#Mie%C4%87_czy_by%C4%87%3F_(1976)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:20"
    },
    {
      "id": "6da4a39b-f052-4eec-a1f2-3782e2420ff6",
      "slug": "powie-ktos-ze-demokracja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tukidydes/wojna-peloponeska/powie-ktos-ze-demokracja",
      "text": "Powie ktoś, że demokracja nie jest ani rozumna, ani sprawiedliwa i że najlepiej rządzą ludzie bogaci. Ja zaś twierdzę, że po pierwsze państwo tworzy lud, a oligarchia jest tylko jego cząstką; po wtóre ludzie bogaci najlepiej pilnują pieniędzy, ludzie rozumni udzielają mądrych rad, ale najlepsze decyzje podejmuje lud po wysłuchaniu przedłożonych mu wniosków; w końcu w ustroju demokratycznym wszystkie te klasy, zarówno każda z osobna jak wszystkie razem, korzystają z równych praw. Oligarchia zaś zmusza lud do współudziału w niebezpieczeństwach, natomiast korzyści już nie w części, ale w całości dla siebie zagarnia: tego właśnie pragną nasi możnowładcy i ich młodzież.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Tukidydes",
        "slug": "tukidydes",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tukidydes"
      },
      "book": {
        "title": "Wojna peloponeska",
        "slug": "wojna-peloponeska",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tukidydes/wojna-peloponeska"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 338,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sprawiedliwość",
          "slug": "sprawiedliwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sprawiedliwosc"
        },
        {
          "name": "hierarchia społeczna",
          "slug": "hierarchia-spoleczna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/hierarchia-spoleczna"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Tukidydes#Wojna_peloponeska",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:03"
    },
    {
      "id": "dee1d65f-4dcf-4f78-9b4e-2d66028d266f",
      "slug": "w-miescie-ankh-morpork",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/niewidoczni-akademicy/w-miescie-ankh-morpork",
      "text": "W mieście Ankh-Morpork formalnie panuje tyrania, która nie zawsze jest tym samym co monarchia. Nawet samo stanowisko Tyrana zostało przedefiniowane – przez piastującego je obecnie lorda Vetinariego – jako jedyna forma demokracji, która działa. Każdy ma prawo głosu, chyba że zostanie go pozbawiony z powodu wieku albo niebycia lordem Vetinarim.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Niewidoczni akademicy",
        "slug": "niewidoczni-akademicy",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/niewidoczni-akademicy"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        },
        {
          "name": "tyrania",
          "slug": "tyrania",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tyrania"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Terry_Pratchett#Niewidoczni_akademicy_(2009)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:02"
    },
    {
      "id": "28897223-ffa8-4c1c-bd89-f759d70472b4",
      "slug": "podoba-mi-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa/podoba-mi-sie",
      "text": "Podoba mi się idea demokracji stwierdził Brutha. Trzeba mieć kogoś, komu nikt nie ufa. Dzięki temu wszyscy są zadowoleni.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Pomniejsze bóstwa",
        "slug": "pomniejsze-bostwa",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/pomniejsze-bostwa"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "zaufanie",
          "slug": "zaufanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zaufanie"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pomniejsze_b%C3%B3stwa",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:53"
    },
    {
      "id": "b7cb6480-f595-44dd-94be-227749a780e5",
      "slug": "ankh-morpork-eksperymentowalo-z-wieloma",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/mort-swiat-dysku/ankh-morpork-eksperymentowalo-z-wieloma",
      "text": "Ankh-Morpork eksperymentowało z wieloma systemami rządów, aż osiągnęło formę demokracji znaną jako Jeden Człowiek, Jeden Głos”. Patrycjusz był tym Człowiekiem; miał Głos.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Terry Pratchett",
        "slug": "terry-pratchett",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett"
      },
      "book": {
        "title": "Mort. Świat Dysku",
        "slug": "mort-swiat-dysku",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/terry-pratchett/mort-swiat-dysku"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ironia",
          "slug": "ironia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
        },
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mort",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:47"
    },
    {
      "id": "644a2d98-830c-49b0-8c4e-eb2eb2c0ec8f",
      "slug": "samorzad-o-ktorym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-stuart-mill/utylitaryzm-o-wolnosci/samorzad-o-ktorym",
      "text": "(…) samorząd, o którym mowa, nie oznacza, że każdy rządzi sobą, lecz że każdym rządzą wszyscy pozostali.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John Stuart Mill",
        "slug": "john-stuart-mill",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-stuart-mill"
      },
      "book": {
        "title": "Utylitaryzm. O wolności",
        "slug": "utylitaryzm-o-wolnosci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-stuart-mill/utylitaryzm-o-wolnosci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Stuart_Mill#Utylitaryzm._O_wolno%C5%9Bci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:41"
    },
    {
      "id": "2ecc7b4e-a504-4ff1-b5e7-adc17fb038c1",
      "slug": "zaden-rzad-utworzony",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-stuart-mill/utylitaryzm-o-wolnosci/zaden-rzad-utworzony",
      "text": "Żaden rząd utworzony przez demokrację lub liczną arystokrację nie wzniósł się nigdy, i nawet wznieść nie mógł ponad mierność.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "John Stuart Mill",
        "slug": "john-stuart-mill",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-stuart-mill"
      },
      "book": {
        "title": "Utylitaryzm. O wolności",
        "slug": "utylitaryzm-o-wolnosci",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-stuart-mill/utylitaryzm-o-wolnosci"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        },
        {
          "name": "przeciętność",
          "slug": "przecietnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przecietnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Stuart_Mill#Utylitaryzm._O_wolno%C5%9Bci",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:41"
    },
    {
      "id": "06c9f99e-05fa-44fd-91be-f2cc4fa84703",
      "slug": "demokracja-nastaje-kiedy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/platon/panstwo/demokracja-nastaje-kiedy",
      "text": "Demokracja nastaje, kiedy ubodzy zwyciężą i jednych bogaczów pozabijają, drugich wygnają z kraju, a pozostałych dopuszczą na równych prawach do udziału w ustroju i w rządach. (...) Państwo takie wcale nie troszczy się o to, od jakich zajęć przechodzi ktoś do spraw państwa i zaczyna się zajmować polityką, ono szanuje każdego, byleby oświadczył, że kocha lud.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Platon",
        "slug": "platon",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/platon"
      },
      "book": {
        "title": "Państwo",
        "slug": "panstwo",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/platon/panstwo"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Platon#Pa%C5%84stwo",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:07"
    },
    {
      "id": "50a44b66-bd76-4505-91bd-b94dfb67e5c7",
      "slug": "historia-uczy-ze-demokracja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii/centesimus-annus/historia-uczy-ze-demokracja",
      "text": "Historia uczy, że demokracja bez wartości łatwo się przemienia w jawny lub zakamuflowany totalitaryzm.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Jan Paweł II",
        "slug": "jan-pawel-ii",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii"
      },
      "book": {
        "title": "Centesimus annus",
        "slug": "centesimus-annus",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jan-pawel-ii/centesimus-annus"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "moralność",
          "slug": "moralnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moralnosc"
        },
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "totalitaryzm",
          "slug": "totalitaryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/totalitaryzm"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jan_Pawe%C5%82_II#Encyklika_Centesimus_Annus",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:52"
    },
    {
      "id": "804b0c83-02d1-4ee4-9aee-21d81768d9e5",
      "slug": "jakaz-to-wolnosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/jakaz-to-wolnosc",
      "text": "Jakaż to wolność, która jednemu przeciw wszystkim oponować pozwala?… Zali ta wolność dla jednego, nie jest niewolą dla wszystkich?",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "Henryk Sienkiewicz",
        "slug": "henryk-sienkiewicz",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz"
      },
      "book": {
        "title": "Potop",
        "slug": "potop",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop"
      },
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 41,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Potop_(powie%C5%9B%C4%87)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:23"
    },
    {
      "id": "b9d1bb84-79e9-4bd9-8757-1623b79f5bdd",
      "slug": "demokracja-nie-pozwala",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/j-m-coetzee/zapiski-ze-zlego-roku/demokracja-nie-pozwala",
      "text": "Demokracja nie pozwala uprawiać polityki poza obrębem systemu demokratycznego. W tym sensie jest ona ustrojem totalitarnym.",
      "language": "pl",
      "author": {
        "name": "J. M. Coetzee",
        "slug": "j-m-coetzee",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/j-m-coetzee"
      },
      "book": {
        "title": "Zapiski ze złego roku",
        "slug": "zapiski-ze-zlego-roku",
        "url": "https://www.zielonecytaty.pl/j-m-coetzee/zapiski-ze-zlego-roku"
      },
      "character": null,
      "chapter": "03. O demokracji",
      "chapter_parent": null,
      "page": 21,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "totalitaryzm",
          "slug": "totalitaryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/totalitaryzm"
        },
        {
          "name": "demokracja",
          "slug": "demokracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/demokracja"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-10T22:44:47"
    }
  ]
}
