{
  "type": "quote",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-borowski/u-nas-w-auschwitzu/i-wtedy-z-fkl-u",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-borowski/u-nas-w-auschwitzu/i-wtedy-z-fkl-u.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-borowski/u-nas-w-auschwitzu/i-wtedy-z-fkl-u.md",
  "id": "9cd9e5c3-6c58-447f-a7c9-04779fbd64bf",
  "slug": "i-wtedy-z-fkl-u",
  "text": "I wtedy z FKL-u nadjechały samochody pełne nagich kobiet. Kobiety wyciągały ramiona i krzyczały:\n\n– Ratujcie nas! Jedziemy do gazu! Ratujcie nas!\n\nI przejechały koło nas w głębokim milczeniu dziesięciu tysięcy mężczyzn. Ani jeden człowiek się nie poruszył, ani jedna ręka nie podniosła się.\n\nBo żywi zawsze mają rację przeciw umarłym.",
  "language": "pl",
  "author": {
    "name": "Tadeusz Borowski",
    "slug": "tadeusz-borowski",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-borowski"
  },
  "book": {
    "title": "U nas w Auschwitzu...",
    "slug": "u-nas-w-auschwitzu",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-borowski/u-nas-w-auschwitzu"
  },
  "character": null,
  "chapter": null,
  "chapter_parent": null,
  "page": null,
  "verified": false,
  "original": null,
  "other_languages": [],
  "topics": [
    {
      "name": "obojętność",
      "slug": "obojetnosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/obojetnosc"
    },
    {
      "name": "Holokaust",
      "slug": "holokaust",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/holokaust"
    }
  ],
  "source": {
    "name": "Wikicytaty",
    "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Tadeusz_Borowski#U_nas_w_Auschwitzu%E2%80%A6",
    "license": {
      "label": "CC BY-SA 4.0",
      "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
    }
  },
  "added_at": "2026-09-26T06:48:45",
  "more_from_book": [
    {
      "id": "f673d260-d166-4f53-92b4-eb774289826a",
      "slug": "jak-umrzesz-wyrwa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-borowski/u-nas-w-auschwitzu/jak-umrzesz-wyrwa",
      "text": "Jak umrzesz – wyrwą ci złote zęby, już poprzednio zapisane w księgi obozu. Spalą, popiołem wysypią pola albo osuszą stawy. Co prawda marnotrawią przy spalaniu tyle tłuszczu, tyle kości, tyle mięsa, tyle ciepła! Ale gdzie indziej robią z ludzi mydło, ze skóry ludzkiej abażury, z kości ozdoby.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "Holokaust",
          "slug": "holokaust",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/holokaust"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Tadeusz_Borowski#U_nas_w_Auschwitzu%E2%80%A6",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:45"
    },
    {
      "id": "f081a7d6-80ce-48e8-a7f3-375715be73d6",
      "slug": "godnosc-czlowieka-naprawde",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-borowski/u-nas-w-auschwitzu/godnosc-czlowieka-naprawde",
      "text": "(…) godność człowieka naprawdę leży w jego myśli i w jego uczuciu.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "myślenie",
          "slug": "myslenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/myslenie"
        },
        {
          "name": "godność",
          "slug": "godnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/godnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Tadeusz_Borowski#U_nas_w_Auschwitzu%E2%80%A6",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:45"
    },
    {
      "id": "e193c5b0-c7f5-48af-a149-fbba4216e678",
      "slug": "to-wlasnie-nadzieja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tadeusz-borowski/u-nas-w-auschwitzu/to-wlasnie-nadzieja",
      "text": "To właśnie nadzieja każe ludziom apatycznie iść do komory gazowej, każe nie ryzykować buntu, pogrąża w martwotę. To nadzieja rwie więzy rodzin, każe matkom wyrzekać się dzieci, żonom sprzedawać się za chleb i mężom zabijać ludzi. To nadzieja każe im walczyć o każdy dzień życia, bo może właśnie ten dzień przyniesie wyzwolenie. Ach, i już nawet nie nadzieja na inny, lepszy świat, ale po prostu na życie, w którym będzie spokój i odpoczynek. Nigdy w dziejach ludzkich nadzieja nie była silniejsza w człowieku, ale nigdy też nie wyrządziła tyle zła, ile w tej wojnie, ile w tym obozie. Nie nauczono nas wyzbywać się nadziei i dlatego giniemy w gazie.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "nadzieja",
          "slug": "nadzieja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nadzieja"
        },
        {
          "name": "Holokaust",
          "slug": "holokaust",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/holokaust"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Tadeusz_Borowski#U_nas_w_Auschwitzu%E2%80%A6",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:45"
    }
  ]
}