{
  "type": "quote",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-brzozowski/idee-wstep-do-filozofii-dojrzalosci-dziejowej/poki-uczeni-nie",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-brzozowski/idee-wstep-do-filozofii-dojrzalosci-dziejowej/poki-uczeni-nie.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-brzozowski/idee-wstep-do-filozofii-dojrzalosci-dziejowej/poki-uczeni-nie.md",
  "id": "da87deb9-e6ac-4a9e-a39f-51d172480e09",
  "slug": "poki-uczeni-nie",
  "text": "Póki uczeni nie zrozumieją, że rzeczywistością z jaką mają do czynienia, jest działanie ich instrumentów, nieustannie zmienianych i stawianych w coraz to nowe warunki, że mają do czynienia z próbami tworzenia coraz to nowych, a utrwalających się w pozaludzkim forum mechanicznego, technicznego działania, póki będą łudzić się, że mają oni określać coś istniejącego poza człowiekiem, nauka będzie czyniła postępy jedynie buntując się przeciwko własnym, stwardniałym rezultatom; pozostawać będzie sama dla siebie tajemnicą i stawać się będzie źródłem dla tej najsmutniejszej, bo pozbawionej treści, najkomiczniejszej ze wszystkich teologii, która nazywa się teorią poznania i służy do rozwiązywania zagadnienia, jak człowiek poznaje, znajduje w świecie niezależnym od niego fakty, które są tylko prawidłami działania jego instrumentów.",
  "language": "pl",
  "author": {
    "name": "Stanisław Brzozowski",
    "slug": "stanislaw-brzozowski",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-brzozowski"
  },
  "book": {
    "title": "Idee. Wstęp do filozofii dojrzałości dziejowej",
    "slug": "idee-wstep-do-filozofii-dojrzalosci-dziejowej",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-brzozowski/idee-wstep-do-filozofii-dojrzalosci-dziejowej"
  },
  "character": null,
  "chapter": null,
  "chapter_parent": null,
  "page": null,
  "verified": false,
  "original": null,
  "other_languages": [],
  "topics": [
    {
      "name": "nauka",
      "slug": "nauka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nauka"
    },
    {
      "name": "filozofia",
      "slug": "filozofia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/filozofia"
    }
  ],
  "source": {
    "name": "Wikicytaty",
    "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Brzozowski#Idee._Wst%C4%99p_do_filozofii_dojrza%C5%82o%C5%9Bci_dziejowej_(1910)",
    "license": {
      "label": "CC BY-SA 4.0",
      "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
    }
  },
  "added_at": "2026-09-26T06:49:51",
  "more_from_book": [
    {
      "id": "a4ee3422-5f7c-4628-9221-0a95b95e7038",
      "slug": "zadne-zwyciestwo-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-brzozowski/idee-wstep-do-filozofii-dojrzalosci-dziejowej/zadne-zwyciestwo-nie",
      "text": "Żadne zwycięstwo nie oparte na świadomości mas nie jest ostatecznym ani pewnym. Przede wszystkim zaś nie jest wyzwoleniem tych mas.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "świadomość",
          "slug": "swiadomosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/swiadomosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Brzozowski#Idee._Wst%C4%99p_do_filozofii_dojrza%C5%82o%C5%9Bci_dziejowej_(1910)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:51"
    },
    {
      "id": "69afac7e-37ba-4fd3-aac8-3fbb7e964fc4",
      "slug": "czlowiek-bez-narodu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-brzozowski/idee-wstep-do-filozofii-dojrzalosci-dziejowej/czlowiek-bez-narodu",
      "text": "Człowiek bez narodu jest duszą bez treści, obojętną, niebezpieczną i szkodliwą.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        },
        {
          "name": "patriotyzm",
          "slug": "patriotyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/patriotyzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Brzozowski#Idee._Wst%C4%99p_do_filozofii_dojrza%C5%82o%C5%9Bci_dziejowej_(1910)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:51"
    },
    {
      "id": "3f5331d8-e5e8-483e-baf0-332fc5739af9",
      "slug": "nigdzie-w-zadnej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/stanislaw-brzozowski/idee-wstep-do-filozofii-dojrzalosci-dziejowej/nigdzie-w-zadnej",
      "text": "Nigdzie w żadnej dziedzinie człowiek nie ma do czynienia z zagadnieniami innymi jak tylko tymi, jakie sam dla siebie działalnością swą stwarza i rozwiązuje. Materializm dziejowy czyni tę bezwiedną pracę – świadomą, ukazuje nam, że wszędzie i zawsze w całym naszym życiu mamy do czynienia z ludzkimi problemami, z wynikami naszej całej działalności, tym samym: – z zagadnieniami, które sam człowiek rozwiązać m u s i, których nic prócz niego samego nie rozstrzyga. Materializm dziejowy wyklucza raz na zawsze wszelkie ideologiczne, fetyszystyczne substancjalizacje naszej bierności: czy nazywają się one bóstwem, czy ideą, czy bardziej skromnie.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "odpowiedzialność",
          "slug": "odpowiedzialnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odpowiedzialnosc"
        },
        {
          "name": "filozofia",
          "slug": "filozofia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/filozofia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Brzozowski#Idee._Wst%C4%99p_do_filozofii_dojrza%C5%82o%C5%9Bci_dziejowej_(1910)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:49:51"
    }
  ]
}