{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Dymy nad Birkenau",
  "slug": "dymy-nad-birkenau",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/seweryna-szmaglewska/dymy-nad-birkenau",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/seweryna-szmaglewska/dymy-nad-birkenau.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/seweryna-szmaglewska/dymy-nad-birkenau.md",
  "author": {
    "name": "Seweryna Szmaglewska",
    "slug": "seweryna-szmaglewska",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/seweryna-szmaglewska"
  },
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/proszynski/seweryna-szmaglewska/dymy-nad-birkenau_978-83-8352-088-9-dfe343d2.jpg",
  "quotes_count": 2,
  "quotes": [
    {
      "id": "db8d23fe-27b0-4c1d-a9cf-a1130ef9b09d",
      "slug": "bywaja-takie-watle",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/seweryna-szmaglewska/dymy-nad-birkenau/bywaja-takie-watle",
      "text": "Bywają takie wątłe nitki, łączące człowieka z otoczeniem, które dopiero wtedy, gdy przychodzi do zerwania ich, okazują się naczyniami krwionośnymi.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "relacje międzyludzkie",
          "slug": "relacje-miedzyludzkie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/relacje-miedzyludzkie"
        },
        {
          "name": "strata",
          "slug": "strata",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strata"
        },
        {
          "name": "przywiązanie do rzeczy",
          "slug": "przywiazanie-do-rzeczy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przywiazanie-do-rzeczy"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Seweryna_Szmaglewska#Dymy_nad_Birkenau_(1945)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:21"
    },
    {
      "id": "a9d26cc1-1b50-45f5-be49-92ee041a6f9a",
      "slug": "czasem-zycie-pozwala",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/seweryna-szmaglewska/dymy-nad-birkenau/czasem-zycie-pozwala",
      "text": "Czasem życie pozwala spojrzeć, jak w zaczarowany kalejdoskop, w przyszłość. Dzień za dniem, krok za krokiem i ukazuje się to wszystko, co byłoby – co będzie – dla osiągnięcia czego koniecznie trzeba chcieć żyć. Jeżeli człowiek z niechęcią odwraca twarz od tych obrazów, jeżeli nie chce ich widzieć i pragnie tylko zanurzyć się w nicość, wtedy śmierć łagodnie kładzie dłoń na słabnącym sercu i przerywa jego bieg. Potem przesuwa palce po jego twarzy, pokrywając rysy powłoką wiecznej martwoty. Niekiedy zdarza się jednak, że opowieść którą snuje życie, budzi w żyjącym taki ból, burzę, protest, przepełnia jego serce takim płaczem rozpaczy i żalu za tym, co najbardziej umiłowane, że każe mu gestem niecierpliwej tęsknoty wyciągać ramiona i wołać: – Ja chcę żyć! Każe mu spękanymi od pragnienia ustami szeptać swą jedyną prośbę: – Ja chcę żyć! Każe mu zebrać całą wolę, skupić wszystkie siły organizmu, każe mu uchwycić się życia i trwać najbardziej nieprawdopodobnym wysiłkiem. Śmierć nie cofa wprawdzie swej niewidzialnej ręki, lecz jej też nie zbliża. Tymczasem życie ujmuje w swą dłoń gasnące serce człowieka i powoli napełnia je własnym ciepłem. Pierwszym doznaniem budzącego się do życia jest cierpienie. Jeszcze nie ocknął się po męczących, gorączkowych zjawach, a już czuje że boli, tu głęboko, koło serca. Tak jakby jakaś dobra, kochająca ręka ściskała biedne serce z czułością, nie pamiętając, że to boleć może.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        },
        {
          "name": "wola życia",
          "slug": "wola-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wola-zycia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Seweryna_Szmaglewska#Dymy_nad_Birkenau_(1945)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:21"
    }
  ]
}
