{
  "type": "quote",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/szachinszach/jezeli-ktos-byl",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/szachinszach/jezeli-ktos-byl.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/szachinszach/jezeli-ktos-byl.md",
  "id": "a7829e95-e1e0-41c7-becf-c9bcae541714",
  "slug": "jezeli-ktos-byl",
  "text": "Jeżeli ktoś był na stanowisku i nie kradł, robiło się wokół niego pusto: wzbudzał podejrzenie. Inni mówili o nim „to na pewno szpieg, przysłali go, żeby szpiclował i donosił, ile kto kradnie” … Jeżeli mogli, szybko pozbywali się takiego człowieka, psuł grę. W ten sposób wszystko stało na głowie, wartości miały odwrócony znak. Ktoś, kto chciał być uczciwy, był posądzany o to, że jest opłacanym lapsem. Jeżeli ktoś miał czyste ręce, musiał je głęboko chować, w czystości było coś wstydliwego, coś dwuznacznego. Im wyżej, tym kieszeń pełniejsza.",
  "language": "pl",
  "author": {
    "name": "Ryszard Kapuściński",
    "slug": "ryszard-kapuscinski",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
  },
  "book": {
    "title": "Szachinszach",
    "slug": "szachinszach",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/szachinszach"
  },
  "character": null,
  "chapter": null,
  "chapter_parent": null,
  "page": null,
  "verified": false,
  "original": null,
  "other_languages": [],
  "topics": [
    {
      "name": "uczciwość",
      "slug": "uczciwosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/uczciwosc"
    },
    {
      "name": "korupcja",
      "slug": "korupcja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/korupcja"
    },
    {
      "name": "kradzież",
      "slug": "kradziez",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kradziez"
    }
  ],
  "source": {
    "name": "Wikicytaty",
    "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ryszard_Kapu%C5%9Bci%C5%84ski#Szachinszach",
    "license": {
      "label": "CC BY-SA 4.0",
      "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
    }
  },
  "added_at": "2026-09-26T06:50:44",
  "more_from_book": [
    {
      "id": "f9e87161-9933-423c-a938-9f3858976045",
      "slug": "iran-byla-to-dwudziesta",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/szachinszach/iran-byla-to-dwudziesta",
      "text": "Iran – była to dwudziesta siódma rewolucja, jaką widziałem w Trzecim Świecie. W dymie i huku zmieniali się władcy, upadały rządy, na fotelach zasiadali nowi ludzie. Ale jedno było niezmienne, niezniszczalne, boję się powiedzieć – wieczne: bezradność. Jakże mi te siedziby komitetów irańskich przypominały to, co widziałem w Boliwii i w Mozambiku, w Sudanie i w Beninie. Co robić? A ty wiesz, co robić? Ja? Nie wiem. A może ty wiesz? Ja? Poszedłbym na całość. Ale jak? Jak iść na całość? Tak, jest to problem. Wszyscy zgodzą się, że jest to problem, nad którym warto dyskutować.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 155,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bezradność",
          "slug": "bezradnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bezradnosc"
        },
        {
          "name": "rewolucja",
          "slug": "rewolucja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rewolucja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Szachinszach",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:45"
    },
    {
      "id": "4e88553d-d0d8-4a86-8d7e-897175a9260e",
      "slug": "kazda-rewolucje-poprzedza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/szachinszach/kazda-rewolucje-poprzedza",
      "text": "Każdą rewolucję poprzedza stan ogólnego wyczerpania i na tym tle – pobudzonej agresji.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 126,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rewolucja",
          "slug": "rewolucja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rewolucja"
        },
        {
          "name": "wyczerpanie",
          "slug": "wyczerpanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyczerpanie"
        },
        {
          "name": "agresja",
          "slug": "agresja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/agresja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Szachinszach",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:45"
    },
    {
      "id": "13495898-68b8-4c89-b652-06bd1705a9d7",
      "slug": "nalezy-rozrozniac-rewolucje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/szachinszach/nalezy-rozrozniac-rewolucje",
      "text": "Należy rozróżniać rewolucję od rewolty, zamachu stanu, przewrotu pałacowego. Zamach i przewrót można zaplanować, rewolucję – nigdy.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 125,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rewolucja",
          "slug": "rewolucja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rewolucja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Szachinszach",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:45"
    }
  ]
}
