{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Szachinszach",
  "slug": "szachinszach",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/szachinszach",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/szachinszach.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/szachinszach.md",
  "author": {
    "name": "Ryszard Kapuściński",
    "slug": "ryszard-kapuscinski",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
  },
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/czytelnik/ryszard-kapuscinski/szachinszach_978-83-0703-694-6.webp",
  "quotes_count": 9,
  "quotes": [
    {
      "id": "f9e87161-9933-423c-a938-9f3858976045",
      "slug": "iran-byla-to-dwudziesta",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/szachinszach/iran-byla-to-dwudziesta",
      "text": "Iran – była to dwudziesta siódma rewolucja, jaką widziałem w Trzecim Świecie. W dymie i huku zmieniali się władcy, upadały rządy, na fotelach zasiadali nowi ludzie. Ale jedno było niezmienne, niezniszczalne, boję się powiedzieć – wieczne: bezradność. Jakże mi te siedziby komitetów irańskich przypominały to, co widziałem w Boliwii i w Mozambiku, w Sudanie i w Beninie. Co robić? A ty wiesz, co robić? Ja? Nie wiem. A może ty wiesz? Ja? Poszedłbym na całość. Ale jak? Jak iść na całość? Tak, jest to problem. Wszyscy zgodzą się, że jest to problem, nad którym warto dyskutować.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 155,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bezradność",
          "slug": "bezradnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bezradnosc"
        },
        {
          "name": "rewolucja",
          "slug": "rewolucja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rewolucja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Szachinszach",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:45"
    },
    {
      "id": "4e88553d-d0d8-4a86-8d7e-897175a9260e",
      "slug": "kazda-rewolucje-poprzedza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/szachinszach/kazda-rewolucje-poprzedza",
      "text": "Każdą rewolucję poprzedza stan ogólnego wyczerpania i na tym tle – pobudzonej agresji.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 126,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rewolucja",
          "slug": "rewolucja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rewolucja"
        },
        {
          "name": "wyczerpanie",
          "slug": "wyczerpanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyczerpanie"
        },
        {
          "name": "agresja",
          "slug": "agresja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/agresja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Szachinszach",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:45"
    },
    {
      "id": "13495898-68b8-4c89-b652-06bd1705a9d7",
      "slug": "nalezy-rozrozniac-rewolucje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/szachinszach/nalezy-rozrozniac-rewolucje",
      "text": "Należy rozróżniać rewolucję od rewolty, zamachu stanu, przewrotu pałacowego. Zamach i przewrót można zaplanować, rewolucję – nigdy.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 125,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rewolucja",
          "slug": "rewolucja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rewolucja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Szachinszach",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:45"
    },
    {
      "id": "f095d2c7-b5cc-4e39-a6fb-439387cbc06d",
      "slug": "zaleta-konkretu-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/szachinszach/zaleta-konkretu-jest",
      "text": "Zaletą konkretu jest to, że ma on swoją wyraźnie zakreśloną granicę uzbrojoną w dzwonki alarmowe. Jeśli umysł zajęty konkretem zacznie zbliżać się do tej granicy, dzwonki ostrzegą go, że poza jej obrębem rozpościera się pole ryzykownych myśli ogólnych, niepożądanych refleksji i syntez.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 103,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "myślenie",
          "slug": "myslenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/myslenie"
        },
        {
          "name": "cenzura",
          "slug": "cenzura",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cenzura"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Szachinszach",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:44"
    },
    {
      "id": "a7829e95-e1e0-41c7-becf-c9bcae541714",
      "slug": "jezeli-ktos-byl",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/szachinszach/jezeli-ktos-byl",
      "text": "Jeżeli ktoś był na stanowisku i nie kradł, robiło się wokół niego pusto: wzbudzał podejrzenie. Inni mówili o nim „to na pewno szpieg, przysłali go, żeby szpiclował i donosił, ile kto kradnie” … Jeżeli mogli, szybko pozbywali się takiego człowieka, psuł grę. W ten sposób wszystko stało na głowie, wartości miały odwrócony znak. Ktoś, kto chciał być uczciwy, był posądzany o to, że jest opłacanym lapsem. Jeżeli ktoś miał czyste ręce, musiał je głęboko chować, w czystości było coś wstydliwego, coś dwuznacznego. Im wyżej, tym kieszeń pełniejsza.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "uczciwość",
          "slug": "uczciwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/uczciwosc"
        },
        {
          "name": "korupcja",
          "slug": "korupcja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/korupcja"
        },
        {
          "name": "kradzież",
          "slug": "kradziez",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kradziez"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ryszard_Kapu%C5%9Bci%C5%84ski#Szachinszach",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:44"
    },
    {
      "id": "9c39f394-ccc1-4f16-8886-4204a4547151",
      "slug": "w-naszym-zatloczonym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/szachinszach/w-naszym-zatloczonym",
      "text": "W naszym zatłoczonym i narzucającym się świecie, żeby się obronić, żeby utrzymać się na powierzchni, słabszy musi się wyodrębnić, stanąć na boku.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 13,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "wyobcowanie",
          "slug": "wyobcowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyobcowanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Szachinszach",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:44"
    },
    {
      "id": "9b0a6de2-251e-4f79-91dd-36e9b70dd44b",
      "slug": "rozwoj-to-zdradliwa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/szachinszach/rozwoj-to-zdradliwa",
      "text": "Rozwój to zdradliwa rzeka, o czym przekona się każdy, kto wstąpi w jej nurt.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 69,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zmiana",
          "slug": "zmiana",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmiana"
        },
        {
          "name": "postęp technologiczny",
          "slug": "postep-technologiczny",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/postep-technologiczny"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Szachinszach",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:44"
    },
    {
      "id": "7c159605-9f61-4046-87fa-4c359adf7385",
      "slug": "pamiec-jest-prywatna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/szachinszach/pamiec-jest-prywatna",
      "text": "Pamięć jest prywatną własnością, do której żadna władza nie ma dostępu.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 43,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "pamięć",
          "slug": "pamiec",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pamiec"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Szachinszach",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:44"
    },
    {
      "id": "09902d1a-1774-41c2-bc10-28417b2b1dd2",
      "slug": "w-jakim-jezyku",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/szachinszach/w-jakim-jezyku",
      "text": "W jakim języku będzie się toczyć uniwersalny dialog ludzkości? Kilkaset języków walczy o uznanie i awans, podnoszą się bariery językowe, wzrasta niezrozumiałość i głuchota.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 14,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "język",
          "slug": "jezyk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk"
        },
        {
          "name": "nieporozumienia",
          "slug": "nieporozumienia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nieporozumienia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Szachinszach",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:44"
    }
  ]
}
