{
  "type": "quote",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/chrystus-z-karabinem-na-ramieniu/wojna-jest-najokrutniejsza",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/chrystus-z-karabinem-na-ramieniu/wojna-jest-najokrutniejsza.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/chrystus-z-karabinem-na-ramieniu/wojna-jest-najokrutniejsza.md",
  "id": "6b766082-1294-4fd5-8630-5893afc11bb1",
  "slug": "wojna-jest-najokrutniejsza",
  "text": "Wojna jest najokrutniejszą rzeczą z prostej przyczyny: wymaga straszliwych ofiar. Ludzie z mojego kraju, którzy doszli do Bramy Brandenburskiej, mogą powiedzieć, ile kosztuje zwycięstwo. Kto chce wiedzieć, ile trzeba zapłacić, żeby wygrać wojnę, niech zobaczy nasze cmentarze. Kto twierdzi, że można odnieść trwałe zwycięstwo bez wielkich strat, że można mieć wojnę bez cmentarzy, nie wie, co mówi. Chcę podkreślić, co następuje: istota wojny polega na tym, że pod swoje czarne skrzydła wojna zagarnia wszystkich. Nikt nie może pozostać na uboczu, nikt nie może siedzieć i pić kawy, kiedy akurat w tym momencie trzeba zająć się rzucaniem granatów.",
  "language": "pl",
  "author": {
    "name": "Ryszard Kapuściński",
    "slug": "ryszard-kapuscinski",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski"
  },
  "book": {
    "title": "Chrystus z karabinem na ramieniu",
    "slug": "chrystus-z-karabinem-na-ramieniu",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/chrystus-z-karabinem-na-ramieniu"
  },
  "character": null,
  "chapter": null,
  "chapter_parent": null,
  "page": null,
  "verified": false,
  "original": null,
  "other_languages": [],
  "topics": [
    {
      "name": "wojna",
      "slug": "wojna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
    },
    {
      "name": "poświęcenie",
      "slug": "poswiecenie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/poswiecenie"
    },
    {
      "name": "zwycięstwo",
      "slug": "zwyciestwo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zwyciestwo"
    }
  ],
  "source": {
    "name": "Wikicytaty",
    "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Chrystus_z_karabinem_na_ramieniu",
    "license": {
      "label": "CC BY-SA 4.0",
      "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
    }
  },
  "added_at": "2026-09-26T06:50:41",
  "more_from_book": [
    {
      "id": "eeac1351-ff85-4826-8b4f-4f5f691cfabb",
      "slug": "jezeli-nie-wkroczy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/chrystus-z-karabinem-na-ramieniu/jezeli-nie-wkroczy",
      "text": "Jeżeli nie wkroczy świat, tej wojny nie zakończy żadna ze stron. Za dużo nienawiści, za dużo śmierci, zbyt wielka przepaść, zbyt dobra pamięć.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pamięć",
          "slug": "pamiec",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pamiec"
        },
        {
          "name": "wojna",
          "slug": "wojna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
        },
        {
          "name": "nienawiść",
          "slug": "nienawisc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nienawisc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Chrystus_z_karabinem_na_ramieniu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:41"
    },
    {
      "id": "dd92a0b6-6bda-4f01-8a94-a134609b639b",
      "slug": "i-wtedy-pomyslalem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/chrystus-z-karabinem-na-ramieniu/i-wtedy-pomyslalem",
      "text": "I wtedy pomyślałem, że na świecie są rzeczy wielkie i że wspaniałe jest to, iż po latach chodzenia boso przychodzi jednak taki dzień, kiedy człowiek może założyć buty i nie bać się, że idąc po ziemi zostawia na niej swój ślad.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ubóstwo",
          "slug": "ubostwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ubostwo"
        },
        {
          "name": "godność",
          "slug": "godnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/godnosc"
        },
        {
          "name": "radość",
          "slug": "radosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/radosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Chrystus_z_karabinem_na_ramieniu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:41"
    },
    {
      "id": "c7143a00-4088-4aa3-8cbb-01545f55388a",
      "slug": "byloby-ciekawe-gdyby",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/ryszard-kapuscinski/chrystus-z-karabinem-na-ramieniu/byloby-ciekawe-gdyby",
      "text": "Byłoby ciekawe, gdyby ktoś zbadał, w jakim stopniu światowe systemy masowego przekazu pracują w służbie informacji, a w jakim – w służbie ciszy i milczenia. Czego jest więcej: tego, co się mówi, czy tego, czego się nie mówi? Można obliczyć liczbę ludzi pracujących w dziedzinie reklamy. A gdyby obliczyć liczbę ludzi pracujących w dziedzinie utrzymania ciszy? Których byłoby więcej?",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "milczenie",
          "slug": "milczenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milczenie"
        },
        {
          "name": "media",
          "slug": "media",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/media"
        },
        {
          "name": "cenzura",
          "slug": "cenzura",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cenzura"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Chrystus_z_karabinem_na_ramieniu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:41"
    }
  ]
}
