# Polityka polska i odbudowanie państwa - Autor: [Roman Dmowski](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski.md) - Liczba cytatów: 46 - Strona książki: https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa ## Cytaty > Co zaś do ostatecznego załatwienia kwestii polskiej na terenie międzynarodowym, kwestii granic państwa przede wszystkim, to cała nasza praca podczas wojny zostałaby zmarnowana, gdyby Piłsudski i obóz stojący za nim dostali wpływ na te sprawy. Znaliśmy dobrze ich niechętny stosunek do ziem zaboru pruskiego, ich gotowość oddania Ukraińcom większej części Galicji Wschodniej, wreszcie ich niedorzeczne pomysły federacyjne na wschodzie. Gotowi byliby zrealizować Polskę 5 listopada 1916 roku, powiększoną o zachodnią Galicję. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/co-zas-do-ostatecznego.md) > Zawsześmy łatwo przyjmowaliśmy to, co przychodziło z zewnątrz, i miało ono w naszych oczach zazwyczaj większą wartość niż to, co swoje. W polityce to się wyrażało w łatwym uleganiu obcym wpływom, obcym natchnieniom, nawet wtedy, gdy te nas pchały do działania na własną szkodę. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/zawszesmy-latwo-przyjmowalismy.md) > – Któż z was słyszał przedtem o Cieszynie? – zawołał na jednym wiecu w Anglii Lloyd George głosem człowieka, który zrobił odkrycie geograficzne. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/ktoz-z-was.md) > Są ludzie, którzy w polityce uznają tylko żniwo – nawożenie, orka i siew są niepotrzebne. Są tacy, którzy podczas pierwszych robót w polu już pytają o plon, a gdy nie widzą, zniechęcają się i odchodzą… [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/sa-ludzie-ktorzy.md) > Mówi się często u nas o dwóch równorzędnych orientacjach, o dwóch przeciwnych kierunkach polityki polskiej podczas wojny, z których jeden wygrał, bo strona wojująca, z którą poszedł, wygrała. Nie – była tylko jedna polityka polska. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/mowi-sie-czesto.md) > Ci głównie ludzie, którzy tylko dawali ojczyźnie, a nic od niej nie brali, budowali Polskę. Tylko pokolenia, które takich ludzi mają, tworzą przyszłość narodu. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/ci-glownie-ludzie.md) > Ilu wreszcie, którzy nie umieli myśleć o Polsce, tylko o tym, jakby Moskalom zaszkodzić! [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/ilu-wreszcie-ktorzy.md) > Były też rzeczy, których nie rozumiałem całkowicie i które chciałbym lepiej zrozumieć. Chciałbym wiedzieć, skąd pochodziła ta wściekła, wydobywająca pianę na usta, nienawiść do nas, do ludzi, którzy szli inną drogą; skąd te groźby, że jak przyjdą do Warszawy, to nas powywieszają, skąd to publiczne oskarżanie ludzi w Galicji, gdzie zawsze groziła interwencja władz austriackich… [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/byly-tez-rzeczy.md) > Na posiedzeniu plenarnym konferencji, na którym Wilson wniósł swój projekt Ligi Narodów, zabrałem był głos, ażeby z kolei powitać ten projekt w imieniu Polski. W przemówieniu moim znalazły się słowa: „Kraj mój leży w tej części Europy, w której największe niebezpieczeństwa zagrażają przyszłemu pokojowi”. Mówiłem tylko po francusku. Otóż generalny tłumacz konferencji, p. Mantoux (Żyd), bardzo zresztą zdolny człowiek i znakomicie władający obu językami, przełożył te słowa na angielski: „Kraj mój przedstawia największe niebezpieczeństwo dla przyszłego pokoju”. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/na-posiedzeniu-plenarnym.md) > Jeżeli mi kto zazdrościł zaszczytu reprezentowania Polski na konferencji pokojowej, to nie miał czego. Trzeba było mego dużego zdrowia do spełnienia tego obowiązku, a i ono w końcu nie wystarczyło… [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/jezeli-mi-kto.md) > wszelkie próby powstańcze, zaczynając od roku 1863, były już tylko z korzyścią dla Niemiec. Zacząłem się wtedy zastanawiać, czy to może być tylko zbieg okoliczności – za wiele w tym było prawidłowości, za wiele konsekwencji. A nie przychodziło mi wtedy jeszcze do głowy, że będę kiedyś patrzył na legiony polskie, maszerujące obok pułków pruskich w braterstwie broni… [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/wszelkie-proby-powstancze.md) > Pokój brzeski był ukoronowaniem polityki, która związała losy Polski z Austrią i z Niemcami, która się nazywała aktywistyczną, a której aktywność wyraziła się ostatecznie w roli barana na rzeź prowadzonego. Składany był na ofiarę bogu niemieckiemu, więc mu pozłocono rogi. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/pokoj-brzeski-byl.md) > Prusy swą karierę dziejową budowały na rozszerzaniu się na ziemie rdzennie polskie i zniszczenie całkowite Polski było głównym celem ich polityki. Był to ten z wrogów, z którym kompromis był nie do pomyślenia. On się mógł pogodzić tylko z ostatecznym pogrzebem Polski. I właśnie temu wrogowi zaczęła od pół wieku służyć myśl powstańcza, operująca hasłem niepodległości… [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/prusy-swa-kariere.md) > Zbudowawszy, w znacznej mierze dzięki brakowi mózgu politycznego w Polsce, nowe Cesarstwo Niemieckie pod swoją hegemonią, Prusy wyrosły na pierwszorzędną potęgę światową i zaciążyły nad całą środkową i wschodnią Europą, co tylko mogło im ułatwić dokończenie ostatecznej likwidacji kwestii polskiej. Przeszkodzić temu mogła tylko emancypacja Rosji spod ich wpływów, prowadząca do nieuniknionego starcia zbrojnego między dwoma mocarstwami. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/zbudowawszy-w-znacznej.md) > Ktokolwiek starał się konkretnie sobie przedstawić przyszłe państwo polskie, kto obszar ziem polskich dobrze znał i miał cokolwiek politycznej wyobraźni – nie mógł marzyć o sięgnięciu do granic 1772 roku. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/ktokolwiek-staral-sie.md) > Wybuchały powstania wbrew woli ogromnej większości społeczeństwa, narzucane mu przez garść, przeważnie młodzieży. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/wybuchaly-powstania-wbrew.md) > W niektórych zaś gabinetach dyplomatycznych pamiętano, że umiemy swoim kosztem oddawać usługi obcym, i rejestrowano nas jako bezmózgową hołotę polityczną, którą w razie potrzeby można wyzyskać nie tylko dla obcych, ale nawet dla wrogich Polsce interesów. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/w-niektorych-zas.md) > Dwa główne powstania, 18 stycznia 183063 roku, przyniosły korzyść – naszym wielkim kosztem – interesom nie naszym. Pierwsze było dywersją, która ocaliła rewolucyjny Zachód od zbrojnej interwencji rosyjsko-pruskiej, tu przynajmniej nie służyło sprawie wrogów; drugie gorzej, bo umożliwiło Prusom oddalenie Rosji od Francji i związanie jej z sobą na naszą zgubę. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/dwa-glowne-powstania.md) > Właśnie, proszę panów, otrzymałem wiadomość o nowym „pogromie” w Polsce. W Kielcach paruset młodych Żydów, wyszedłszy z kinematografu, ciągnęło przez ulice z okrzykami: „Niech żyje Lenin! Niech żyje Trocki! Precz z Polską!”. Tłum się rzucił na nich i padły ofiary. Co by panowie zrobili, gdyby w którym mieście francuskim ukazała się na ulicach banda z podobnymi okrzykami, wołająca: „Precz z Francją!”? [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/wlasnie-prosze-panow.md) > Naszym celem było stworzenie poważnego przedstawicielstwa polskiego w państwie rosyjskim, które by swym postępowaniem zmusiło Rosję do liczenia się z Polską i które by dla Polski zdobyło stopniowo na zewnątrz znaczenie czynnika polityki europejskiej. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/naszym-celem-bylo.md) > Autorzy powstań nie liczyli się wcale z położeniem zewnętrznym i wybierali na wybuch najnieodpowiedniejsze momenty polityczne. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/autorzy-powstan-nie.md) > Polska nie jest własnością tego czy innego Polaka, tego czy innego obozu ani nawet jednego pokolenia. Należy ona do całego łańcucha pokoleń, wszystkich tych, które były i które będą. Człowiek, który ryzykuje byt narodu, jest jak gracz, który siada do zielonego stołu z cudzymi pieniędzmi. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/polska-nie-jest.md) > Kto się zrzekał ziem zaboru pruskiego, ten się w istocie zrzekał niepodległej Polski. Jeżelibyśmy w przyszłości z tych ziem coś utracili, znaczyłoby to, że odbudowane państwo polskie zaczyna znów upadać. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/kto-sie-zrzekal.md) > Ziemie stanowiące dziś Republikę Austriacką prędzej czy później staną się częścią państwa niemieckiego. Temu żadna siła nie przeszkodzi, bo to jest koniecznością życia. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/ziemie-stanowiace-dzis.md) > Zwłaszcza imiona Lloyda George’a i Wilsona, jeżeli Żydzi umieją być wdzięczni, winny być w ich księgach złotymi zapisane głoskami. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/zwlaszcza-imiona-lloyda.md) > Na pewno byli tacy ludzie, co sobie życzyli zwycięstwa Niemców, żeby czasem endecy nie wygrali, i myśl ta była tak intensywna, że zapomnieli przy tym zapytać siebie, jak Polska na tym wyjdzie. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/na-pewno-byli.md) > W tragicznej chwili naszych niedawnych dziejów, kiedy z ust zawiedzionego polityka polskiego padły słowa: „dla Polaków można coś zrobić, ale z Polakami nigdy!” – rozpoczęły się głębokie i szybkie przemiany w ustroju społeczeństwa, które musiały doprowadzić do tego, że coś dobrego w Polsce można zrobić tylko z Polakami. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/w-tragicznej-chwili.md) > Gdyby nie było legionów, Rady Stanu, Rady Regencyjnej i jej rządu, armii Królestwa Polskiego itd., gdybyśmy mieli podczas wojny rząd narodowy na Zachodzie, gdyby armia nasza po stronie sprzymierzeńców była jedynym dobrowolnym czynem zbrojnym Polaków, gdybyśmy na tej podstawie mogli byli wchodzić w umowy, dawać w imieniu całej Polski zobowiązania i otrzymywać je od mocarstw – inaczej byśmy pewnie, ja i Paderewski, w Paryżu przemawiali. Ale w polityce nigdy nie powinno się mówić „gdyby” … [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/gdyby-nie-bylo.md) > Co prawda są ludzie, którzy gdy mają do wyboru między krzywdą polską a niemiecką, wolą, żeby się stała krzywda Polakom: oni tak długo już byli krzywdzeni, że się mieli czas do tego przyzwyczaić… [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/co-prawda-sa-ludzie.md) > Jedna rzecz była uderzająca: wszystko, co się znajdowało w jakimkolwiek, nawet najluźniejszym, związku z Żydami, było przeciw nam – ma się rozumieć, w imię patriotyzmu. Widoczne było, że główny kanał, przez który przenikają wpływy niemieckie do Polski – to nasze żydostwo. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/jedna-rzecz-byla.md) > Rzymianie, którzy wcale nie byli najgłupszym narodem, mówili: chcesz mieć pokój – przygotowuj wojnę. Europa od paru dziesiątków lat hałaśliwie przygotowywała pokój powszechny i doszła do powszechnej wojny, największej, najstraszniejszej, jaką świat widział. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/rzymianie-ktorzy-wcale.md) > Biorę całkowitą odpowiedzialność za politykę polską. Jeżeli nie dość pomyślne rozwiązanie tej wielkiej dla naszego bytu państwowego kwestii ziem zachodnich pochodzi w tej czy innej mierze z naszej nieumiejętności, czy zaniedbania – ja przede wszystkim jestem za to odpowiedzialny. Czy jako kierownik tej polityki przed wojną i w pierwszym okresie wojny, czy później jako przewodniczący Komitetu Narodowego w Paryżu, czy wreszcie jako pierwszy, a przez dłuższy czas jedyny, delegat polski na konferencji pokojowej – przez cały czas odpowiedzialność na siebie brałem i powiększałem ją przez to, iż starałem się nie dopuścić, ażeby cokolwiek z naszej strony było robione wbrew mojej woli, wbrew temu, co uważałem za dobre. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/biore-calkowita-odpowiedzialnosc.md) > Pomiędzy licznymi węzłami łączącymi ludzi w jeden naród dwa są szczególnej wagi: (1) wspólne dzieje, współżycie w ciągu pokoleń pod jedną władzą i we wspólnych instytucjach, wiekowa walka przeciw wspólnym wrogom; (2) wspólność życia duchowego oparta na wspólnym języku. Zgodnie z różnymi warunkami historycznymi różnych części Europy bądź pierwszy, bądź drugi z tych dwóch czynników odgrywa rolę przeważającą. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/pomiedzy-licznymi-wezlami.md) > Mówiąc o naszych dawniejszych powstaniach i o nowszych próbach w tym kierunku, staram się oceniać ich znaczenie ze stanowiska logiki politycznej. Zapominam, że wielu ludzi u nas nie umie o tym przedmiocie myśleć spokojnie i logicznie, że na jego poruszenie reagują przede wszystkim uczuciowo. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/mowiac-o-naszych.md) > Dotychczas nie mogę zrozumieć, jakimi myślami kierowała się Rada Regencyjna, gdy wysłała do Szwajcarii ks. Eustachego Sapiehę, z propozycją do Komitetu Narodowego w Paryżu, ażeby ten również uznał jej zwierzchnictwo nad sobą. Jak sobie wyobrażano uzależnienie polityki prowadzonej przeciw Niemcom od organu mianowanego przez Niemców i istniejącego pod ich opieką? [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/dotychczas-nie-moge.md) > Polak pod panowaniem rosyjskim ciągle był drażniony, obrażany, ciągle miał powód do oburzenia. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/polak-pod-panowaniem.md) > Polski się nie buduje ani dla siebie, ani dla swej partii, ani nawet dla swego pokolenia. Ona jest własnością nieskończonego szeregu pokoleń, które ją tworzyły i tworzyć będą, które stanowią naród. Tylko ten w wielkich, przełomowych chwilach znajdzie właściwą drogę, kto ma poczucie odpowiedzialności względem tak pojętego narodu. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/polski-sie-nie.md) > Faktem jest, że istnienie legionów, jakkolwiek przyczyniło nam wiele kłopotu, nie sparaliżowało od początku naszej akcji, a to najważniejsze. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/faktem-jest-ze-istnienie.md) > Niepodległość nie dlatego mamy, że ktoś powiedział głośno, iż jej chce, tylko dlatego, że byli ludzie zmierzający planowo do jej odzyskania, orientujący się mniej więcej w warunkach do tego niezbędnych i umiejący te warunki dla postawionego sobie celu wyzyskać. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/niepodleglosc-nie-dlatego.md) > Państwo wielkie – to państwo, które ma dostateczne siły i środki, dość wysoką i sprawną organizację, wreszcie myśl kierującą, zdolną objąć dość szerokie widnokręgi, ażeby polityka jego mogła wywierać wpływ nie tylko na sprawy najbliższe, bezpośrednio go dotyczące, ale brać udział w regulowaniu spraw ogólnoeuropejskich, a jak dziś, ogólnoświatowych. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/panstwo-wielkie-to-panstwo.md) > państwa nie buduje się dla jednego pokolenia i jednym pokoleniem, (…) nie mierzy się wartości narodu. Żyć myślą o odbudowaniu państwa, pracować na serio dla tego celu mogli tylko ludzie nieżyjący wyłącznie dniem dzisiejszym, moralnie niezwiązani zanadto ze współczesnym pokoleniem, niebudujący całych swych nadziei na tym pokoleniu. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/panstwa-nie-buduje.md) > Kto więc myślał naprawdę o odzyskaniu niepodległości i kto rozumiał, co to jest niepodległość, ten musiał myśleć o odbudowaniu Polski w takich warunkach, z takim obszarem, żeby mogła stać się państwem silnym, od sąsiadów niezależnym, zdolnym do wielkopaństwowej polityki. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/kto-wiec-myslal.md) > Historia wszystkich narodów uczy nas, jak często po pokoleniach marnych, moralnie słabych, niedołężnych przychodziły pokolenia dzielne, z szerokimi aspiracjami, które dokonywały wielkich dzieł. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/historia-wszystkich-narodow.md) > Znaczna część ziem dawnej Rzeczypospolitej, leżących poza granicami naszego obszaru etnograficznego, pozostała częścią polskiego obszaru narodowego, w tym znaczeniu, że polskość jest tam dominującą siłą cywilizacyjną, jedyną zdolną do politycznego zorganizowania kraju, że ziemie te wreszcie geograficznie nie dadzą się z Polski wyłączyć. Naród, który politycznie i cywilizacyjnie nie zwyrodniał, który moralnie nie zmarniał, takich ziem wyrzec się nie może. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/znaczna-czesc-ziem.md) > Gdyby Polska posunęła się znacznie na wschód, na ziemie językowo niepolskie, a nie objęła swymi granicami na zachodzie ziem rdzennie polskich, przestałaby być państwem narodowym i – zważywszy ewolucję polityczną Europy, – wkrótce przestałaby w ogóle być państwem. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/gdyby-polska-posunela.md) > Państwami małymi są te, które zmuszone są ograniczać się do obrony tylko swych bezpośrednich interesów, które i w ich zakresie są od wielkich państw zależne, które często są wciągane w orbitę jednego z wielkich państw i, przy formalnej niezawisłości, mają jednak nad sobą zwierzchnią władzę. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/roman-dmowski/polityka-polska-i-odbudowanie-panstwa/panstwami-malymi-sa-te-ktore.md)