{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Zachowuj się. Jak biologia wydobywa z nas to, co najgorsze, i to, co najlepsze",
  "slug": "zachowuj-sie-jak-biologia-wydobywa-z-nas-to-co-najgorsze-i-to-co-najlepsze",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky/zachowuj-sie-jak-biologia-wydobywa-z-nas-to-co-najgorsze-i-to-co-najlepsze",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky/zachowuj-sie-jak-biologia-wydobywa-z-nas-to-co-najgorsze-i-to-co-najlepsze.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky/zachowuj-sie-jak-biologia-wydobywa-z-nas-to-co-najgorsze-i-to-co-najlepsze.md",
  "author": {
    "name": "Robert M. Sapolsky",
    "slug": "robert-m-sapolsky",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky"
  },
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/media-rodzina/robert-m-sapolsky/zachowuj-sie_978-83-6862-567-7.webp",
  "quotes_count": 5,
  "quotes": [
    {
      "id": "cea42ba6-18b5-47b8-b1e4-ad53f2e24444",
      "slug": "cechuje-nas-podobnie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky/zachowuj-sie-jak-biologia-wydobywa-z-nas-to-co-najgorsze-i-to-co-najlepsze/cechuje-nas-podobnie",
      "text": "Cechuje nas (podobnie jak wiele innych gatunków zwierząt) wręcz gorączkowa potrzeba dostosowania się, przynależności i posłuszeństwa. Dostosowanie to może działać na naszą niekorzyść, bo odrzucamy lepsze rozwiązania w imię głupoty tłumu.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 584,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "konformizm",
          "slug": "konformizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konformizm"
        },
        {
          "name": "psychologia tłumu",
          "slug": "psychologia-tlumu",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia-tlumu"
        },
        {
          "name": "przynależność",
          "slug": "przynaleznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przynaleznosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Sapolsky#Zachowuj_si%C4%99._Jak_biologia_wydobywa_z_nas_to,_co_najgorsze,_i_to,_co_najlepsze",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:29"
    },
    {
      "id": "ad0cdb19-0723-4df6-a914-8f5d389b1426",
      "slug": "mowiac-wprost-wiekszosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky/zachowuj-sie-jak-biologia-wydobywa-z-nas-to-co-najgorsze-i-to-co-najlepsze/mowiac-wprost-wiekszosc",
      "text": "Mówiąc wprost, większość ludzi na świecie odziedziczyła wierzenia i poglądy na temat natury narodzin, śmierci i życia od nieznających pisma ludów pasterskich Środkowego Wschodu.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 403,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "tradycja",
          "slug": "tradycja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tradycja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Sapolsky#Zachowuj_si%C4%99._Jak_biologia_wydobywa_z_nas_to,_co_najgorsze,_i_to,_co_najlepsze",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:29"
    },
    {
      "id": "aa332acd-fd9f-4bdc-84fa-5f3f4c3ee12e",
      "slug": "nie-do-konca",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky/zachowuj-sie-jak-biologia-wydobywa-z-nas-to-co-najgorsze-i-to-co-najlepsze/nie-do-konca",
      "text": "Nie do końca potrafię sobie wyobrazić, jak można żyć tak, jakby wolna wola nie istniała. Być może nigdy nie będzie możliwe patrzeć na siebie jako na nic więcej niż sumę biologicznych składników. Może będzie nam musiało wystarczyć, że mity, które sobie opowiadamy o ludziku w naszym mózgu, będą przynajmniej nieszkodliwe, a ciężką pracę autentycznie racjonalnego myślenia zachowamy tylko do spraw naprawdę ważnych – takich jak wstrzymywanie się od surowych ocen.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 741,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ocenianie innych",
          "slug": "ocenianie-innych",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ocenianie-innych"
        },
        {
          "name": "wolna wola",
          "slug": "wolna-wola",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolna-wola"
        },
        {
          "name": "biologia",
          "slug": "biologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/biologia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Sapolsky#Zachowuj_si%C4%99._Jak_biologia_wydobywa_z_nas_to,_co_najgorsze,_i_to,_co_najlepsze",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:29"
    },
    {
      "id": "3e5d6b99-f004-4d4d-9c57-07edd1464017",
      "slug": "oksytocyna-hormon-milosci",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky/zachowuj-sie-jak-biologia-wydobywa-z-nas-to-co-najgorsze-i-to-co-najlepsze/oksytocyna-hormon-milosci",
      "text": "Oksytocyna, hormon miłości, sprawia, że stajemy się bardziej prospołeczni wobec swoich, ale gorsi wobec wszystkich innych. Czegoś takiego nie można nazwać zwykłą „prospołecznością”. Jest to etnocentryzm i ksenofobia.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 147,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "uprzedzenia",
          "slug": "uprzedzenia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/uprzedzenia"
        },
        {
          "name": "przynależność",
          "slug": "przynaleznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przynaleznosc"
        },
        {
          "name": "biologia",
          "slug": "biologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/biologia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Sapolsky#Zachowuj_si%C4%99._Jak_biologia_wydobywa_z_nas_to,_co_najgorsze,_i_to,_co_najlepsze",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:29"
    },
    {
      "id": "2b8443e9-322b-45f1-a121-2394a4bf7569",
      "slug": "budujemy-cale-teologie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/robert-m-sapolsky/zachowuj-sie-jak-biologia-wydobywa-z-nas-to-co-najgorsze-i-to-co-najlepsze/budujemy-cale-teologie",
      "text": "Budujemy całe teologie osnute na przemocy, wybieramy przywódców, którzy czują się z nią jak ryba w wodzie, wiele kobiet najchętniej wiąże się ze zwycięzcami różnych sztuk walki. Kiedy przemoc jest „właściwa”, uwielbiamy ją.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 11,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "przemoc",
          "slug": "przemoc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemoc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Robert_Sapolsky#Zachowuj_si%C4%99._Jak_biologia_wydobywa_z_nas_to,_co_najgorsze,_i_to,_co_najlepsze",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:29"
    }
  ]
}
