{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Polska Jagiellonów",
  "slug": "polska-jagiellonow",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow.md",
  "author": {
    "name": "Paweł Jasienica",
    "slug": "pawel-jasienica",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica"
  },
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/mg/pawel-jasienica/polska-jagiellonow_978-83-8241-204-8-1dfc2127.jpg",
  "quotes_count": 28,
  "quotes": [
    {
      "id": "e0f17220-fec6-481d-97a7-e7d5da06a1f5",
      "slug": "gawiedz-krakowska-podziwiala",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/gawiedz-krakowska-podziwiala",
      "text": "Gawiedź krakowska podziwiała madziarskich rycerzy, których zbroje zdobiły skrzydła natkane lotkami ptasimi. Z wolna nagromadzały się w Polsce składniki tradycji, uznanej potem za ściśle rodzimą.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 366,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "tradycja",
          "slug": "tradycja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tradycja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pawe%C5%82_Jasienica#Polska_Jagiellon%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:43"
    },
    {
      "id": "c3929a66-7f02-481c-bcff-4c35f7970ee0",
      "slug": "wzgledy-personalne-przy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/wzgledy-personalne-przy",
      "text": "Względy personalne [przy nominacjach] nie stwarzają żadnej solidnej podstawy. Za dobrze zorganizowane wolno uważać jedynie takie państwo, gdzie prawo względy owe ogranicza, pozbawia roli decydującej.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 70,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "prawo",
          "slug": "prawo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prawo"
        },
        {
          "name": "państwo",
          "slug": "panstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/panstwo"
        },
        {
          "name": "nepotyzm",
          "slug": "nepotyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nepotyzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pawe%C5%82_Jasienica#Polska_Jagiellon%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:43"
    },
    {
      "id": "90b8f955-9977-45e9-8b3c-899f0f94e590",
      "slug": "karawan-wielkiego-mistrza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/karawan-wielkiego-mistrza",
      "text": "Karawan wielkiego mistrza Krzyżaków wygrał wyścig z historią Polski.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 111,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pawe%C5%82_Jasienica#Polska_Jagiellon%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:43"
    },
    {
      "id": "8b5ca6ab-8f71-4009-be34-df94cd702839",
      "slug": "zastanawiajac-sie-nad-przyczynami",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/zastanawiajac-sie-nad-przyczynami",
      "text": "Zastanawiając się nad przyczynami rozmaitych zjawisk historycznych, często bywamy skłonni lekceważyć dwa czynniki o wielkim znaczeniu, mianowicie przemijanie czasu oraz skutki zbiorowych przeżyć. Granice i ustrój, materialne warunki bytu mogą trwać niezmiennie, a społeczeństwo przeobrazić się gruntownie dzięki razem przebytym nowym doświadczeniom. Natura człowieka jest ogromnie plastyczna, warunki zewnętrzne żłobią w niej trwałe ślady w postaci nawyków, czułości na pewne podniety, odporności wobec innych. Jeśli w przyrodzie nic nie ginie, to tym bardziej w stosunkach międzyludzkich.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 52,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "pamięć zbiorowa",
          "slug": "pamiec-zbiorowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pamiec-zbiorowa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pawe%C5%82_Jasienica#Polska_Jagiellon%C3%B3w",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:43"
    },
    {
      "id": "ff175a16-aec3-4490-8a79-538584109bc9",
      "slug": "od-czasow-kazimierza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/od-czasow-kazimierza",
      "text": "Od czasów Kazimierza Wielkiego zapanował w Polsce kult prawa pisanego.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "sprawiedliwość",
          "slug": "sprawiedliwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sprawiedliwosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:47:39"
    },
    {
      "id": "7b5a3afe-4b04-41c2-9278-38a385bedc65",
      "slug": "chwila-przekazania-wladzy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/chwila-przekazania-wladzy",
      "text": "Chwila przekazania władzy nowemu człowiekowi lub grupie ludzi w każdym ustroju oznacza przesilenie. Wartość porządku politycznego poznaje się miedzy innymi po jego zdolności wytwarzania norm i urządzeń zabezpieczających społeczność przed wspomnianymi wstrząsami, a zapewniających ciągłość działania organów państwa. Właśnie dlatego dziedziczność tronu była takim skarbem dawnej historii.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:47:29"
    },
    {
      "id": "6cf01e92-073b-4a39-9069-df6ed913b7a8",
      "slug": "nie-tylko-kodeks",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/nie-tylko-kodeks",
      "text": "Nie tylko kodeks karny, lecz i historia zna przestępstwo polegające na „zaniechaniu w potrzebie”.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "odpowiedzialność",
          "slug": "odpowiedzialnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odpowiedzialnosc"
        },
        {
          "name": "bierność",
          "slug": "biernosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/biernosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:47:18"
    },
    {
      "id": "4186b8e7-ba50-4cc5-84e6-d2223285473d",
      "slug": "zlo-na-pewno",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/zlo-na-pewno",
      "text": "Zło na pewno zwycięży, jeśli je proteguje ktoś silny.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "zło",
          "slug": "zlo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zlo"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:47:15"
    },
    {
      "id": "87f492c0-ae98-4be7-b348-7eb9bf277cfa",
      "slug": "dziela-imponujace-pod",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/dziela-imponujace-pod",
      "text": "Dzieła imponujące pod względem politycznym osiągano często w sposób daleki od przyzwoitości.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "moralność",
          "slug": "moralnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moralnosc"
        },
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:47:11"
    },
    {
      "id": "4edae180-cec8-4bac-b813-e65ba7707389",
      "slug": "prawdziwa-polityka-wyrasta",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/prawdziwa-polityka-wyrasta",
      "text": "Prawdziwa polityka wyrasta z warunków określonego kraju i ma na oku jego specyficzne interesy.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:47:07"
    },
    {
      "id": "bbf6a16f-9638-4090-bb44-cf5cef2a6197",
      "slug": "umysl-i-charakter",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/umysl-i-charakter",
      "text": "Umysł i charakter człowieka! – skreślcie te czynniki, a dzieje narodów staną się niezrozumiałe.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "charakter",
          "slug": "charakter",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/charakter"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:47:03"
    },
    {
      "id": "209a9b77-c99e-411e-9e95-f749ff8abe6b",
      "slug": "praktyka-dowiodla-nieskonczona",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/praktyka-dowiodla-nieskonczona",
      "text": "Praktyka dowiodła nieskończoną ilość razy, że długotrwałe pozostawanie w opozycji wykoleja ludzi, wdraża ich do nawykowego wykrzykiwania: „nie!”.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:46:06"
    },
    {
      "id": "3c1fadcf-98be-4c16-b214-aa269eb46f56",
      "slug": "polityka-nigdy-zreszta",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/polityka-nigdy-zreszta",
      "text": "Polityka nigdy zresztą nie przypomina dyskusji filozoficznej. Istota jej to walka określonych interesów i sił, a nie spór naukowy pomiędzy zwolennikami rozmaitych poglądów.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:46:01"
    },
    {
      "id": "f1b9e328-bd8c-4599-8ee3-4068de4ed582",
      "slug": "czemuz-upieramy-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/czemuz-upieramy-sie",
      "text": "Czemuż upieramy się pamiętać tylko zjawiska ujemne, a skreślamy z rejestru piękno własnej historii? Piękno i prawdę...",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pamięć",
          "slug": "pamiec",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pamiec"
        },
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:45:51"
    },
    {
      "id": "417ff058-e8a6-42bb-9ee0-17ae952b811f",
      "slug": "nasza-wiedza-o-przeszlosci",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/nasza-wiedza-o-przeszlosci",
      "text": "Nasza wiedza o przeszłości zawsze jest ułomna, nawet szczątkowa. Nigdy nie może być pełna, bo wśród dokumentów i zabytków wszechmocnie gospodarzył los, ślepy traf.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "wiedza",
          "slug": "wiedza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiedza"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:45:46"
    },
    {
      "id": "47105d0a-a5f6-494f-8e1d-bdbe8191f3c0",
      "slug": "czas-jest-w-historii",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/czas-jest-w-historii",
      "text": "Czas jest w historii skarbem, jego straty nic powetować nie może.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "czas",
          "slug": "czas",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czas"
        },
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:45:36"
    },
    {
      "id": "3fb86b36-dcef-4d34-a78b-13df809ddd15",
      "slug": "nawyki-podyktowane-przez",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/nawyki-podyktowane-przez",
      "text": "Nawyki podyktowane przez setki lat historii to straszna potęga. One podlegają prawu dziedziczenia i kształtują oblicza środowisk ludzkich.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:45:34"
    },
    {
      "id": "fac6e7ac-3cf2-4cf0-9d05-4d80f949bbed",
      "slug": "rozszerzanie-i-okreslanie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/rozszerzanie-i-okreslanie",
      "text": "Rozszerzanie i określanie uprawnień społeczeństwa to czynność z reguły pożyteczna, tylko takie dzieje zasługują na szacunek, które tej czynności sprzyjają. [...] Źle zaczyna się dziać dopiero wtedy, kiedy część, a czasem mała cząstka społeczeństwa uznaje i ogłasza siebie za cały naród, podstawia się niejako na jego miejsce, garnąc prawa na swój własny użytek.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "społeczeństwo",
          "slug": "spoleczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spoleczenstwo"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:45:30"
    },
    {
      "id": "1a41ae41-486c-41a6-a690-befabab67104",
      "slug": "lamanie-najbardziej-uroczyscie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/lamanie-najbardziej-uroczyscie",
      "text": "[...] łamanie najbardziej uroczyście zawartych układów jest w polityce nie tyle zjawiskiem wyjątkowym, co chlebem powszednim.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "zdrada",
          "slug": "zdrada",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zdrada"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:45:21"
    },
    {
      "id": "4b17f60d-2fb5-4e38-983f-3e0634bc4d95",
      "slug": "masowych-i-powaznych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/masowych-i-powaznych",
      "text": "Masowych i poważnych poruszeń nigdy znikąd się nie importuje, one wyrastają z miejscowego gruntu lub nie ma ich wcale.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "społeczeństwo",
          "slug": "spoleczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spoleczenstwo"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:45:17"
    },
    {
      "id": "044735df-f68d-472e-9843-95a6d5d511c5",
      "slug": "polityka-nigdy-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/polityka-nigdy-nie",
      "text": "Polityka nigdy nie odbywa się w moralnej próżni. Zaufanie rządzonych do osobistej przyzwoitości rządzących znaczy bardzo wiele.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "zaufanie",
          "slug": "zaufanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zaufanie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:45:15"
    },
    {
      "id": "0b84780d-ead0-40ab-a463-ee3c7eb71ca7",
      "slug": "malo-jest-na-swiecie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/malo-jest-na-swiecie",
      "text": "Mało jest na świecie rzeczy tak zaraźliwych jak wolność.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:43:18"
    },
    {
      "id": "94429c53-74b5-4fa8-ab14-67e6e012636b",
      "slug": "dzieje-europy-dobrze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/dzieje-europy-dobrze",
      "text": "Dzieje Europy dobrze znają to zjawisko, że zaraz po zwycięstwie jeden z uczestników koalicji zaczyna działać na rzecz pokonanego, a na niekorzyść własnych sojuszników. Czyniąc tak, jest wierny nadrzędnej zasadzie równowagi politycznej. Wielka Brytania jest w tej mierze mistrzynią, lecz wcale nie musimy uważać jej za wynalazczynię.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:39:45"
    },
    {
      "id": "ff572ab9-00ae-49e3-978b-6eecfc5d1960",
      "slug": "nie-nalezy-dawac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/nie-nalezy-dawac",
      "text": "Nie należy dawać się zwodzić słowom i pięknie brzmiącym sformułowaniom. Pergaminy nie robią polityki, czynią to ludzie, przedstawiciele konkretnych sił, interesów. A zwłaszcza tacy ludzie, co sprawują władzę.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:39:27"
    },
    {
      "id": "abdce93f-51a7-47ae-a744-84e8da7f6271",
      "slug": "tylko-niewolnik-bywa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/tylko-niewolnik-bywa",
      "text": "Tylko niewolnik bywa bierny, człowiek, który zna smak wolności, pragnie jej więcej.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:39:07"
    },
    {
      "id": "eeeea920-b8de-4cf2-96c3-e3b0bb0c02d1",
      "slug": "wzgledy-personalne-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/wzgledy-personalne-nie",
      "text": "Względy personalne nie stwarzają żadnej solidnej podstawy, za dobrze zorganizowane wolno uznawać jedynie takie państwo, gdzie prawo względy owe ogranicza, pozbawia roli decydującej.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "sprawiedliwość",
          "slug": "sprawiedliwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sprawiedliwosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:37:08"
    },
    {
      "id": "c96948d9-0a77-4346-a81a-720b340a5cf9",
      "slug": "miedzy-unia-a-zaborem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/miedzy-unia-a-zaborem",
      "text": "Między unią a zaborem jest dokładnie taka sama różnica jak między białym a czarnym.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "niepodległość",
          "slug": "niepodleglosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niepodleglosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:32:00"
    },
    {
      "id": "6e8b8549-61ee-41e7-ae71-4194e5e8243e",
      "slug": "zastanawiajac-sie-nad",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/pawel-jasienica/polska-jagiellonow/zastanawiajac-sie-nad",
      "text": "Zastanawiając się nad przyczynami rozmaitych zjawisk historycznych, często bywamy skłonni lekceważyć dwa czynniki o wielkim znaczeniu, mianowicie przemijanie czasu oraz skutki zbiorowych przeżyć. Granice i ustrój, materialne warunki bytu mogą trwać niezmiennie, a społeczeństwo przeobrazić się gruntownie dzięki razem przebytym nowym doświadczeniom. Natura człowieka jest ogromnie plastyczna, warunki zewnętrzne żłobią w niej trwałe ślady w postaci nawyków, czułości na jedne podniety, odporności wobec innych. Jeśli w przyrodzie nic nie ginie, to tym bardziej w stosunkach międzyludzkich.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przemijanie",
          "slug": "przemijanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemijanie"
        },
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-09-19T16:31:31"
    }
  ]
}