{
  "type": "quote",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/gra-endera/kiedy-jednak-dochodzi",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/gra-endera/kiedy-jednak-dochodzi.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/gra-endera/kiedy-jednak-dochodzi.md",
  "id": "27cd4c9e-50b6-4033-b2ea-bf98c99a0fdf",
  "slug": "kiedy-jednak-dochodzi",
  "text": "Kiedy jednak dochodzi do działania, jest tylko jedno wyjście: jeśli jedni z nas muszą zostać zniszczeni, to upewnijmy się, że to my w końcu zostaniemy żywi. Nasze geny nie pozwalają na podjęcie innej decyzji. Ewolucja nigdy nie wykształci gatunku pozbawionego woli przeżycia. Można hodować osobniki skłonne poświęcić życie, ale cała rasa nigdy nie postanowi, by przestać istnieć.",
  "language": "pl",
  "author": {
    "name": "Orson Scott Card",
    "slug": "orson-scott-card",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card"
  },
  "book": {
    "title": "Gra Endera",
    "slug": "gra-endera",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/gra-endera"
  },
  "character": null,
  "chapter": null,
  "chapter_parent": null,
  "page": 228,
  "verified": false,
  "original": null,
  "other_languages": [],
  "topics": [
    {
      "name": "przetrwanie",
      "slug": "przetrwanie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
    },
    {
      "name": "wola życia",
      "slug": "wola-zycia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wola-zycia"
    },
    {
      "name": "ewolucja",
      "slug": "ewolucja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ewolucja"
    }
  ],
  "source": {
    "name": "Wikicytaty",
    "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gra_Endera",
    "license": {
      "label": "CC BY-SA 4.0",
      "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
    }
  },
  "added_at": "2026-09-26T06:47:49",
  "more_from_book": [
    {
      "id": "e199a07b-ace3-4b67-8251-f35f40bad54d",
      "slug": "i-ludzie-wyrusza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/gra-endera/i-ludzie-wyrusza",
      "text": "– I ludzie wyruszą?\n\n– Ludzie zawsze wyruszają. Zawsze. Wierzą, że potrafią urządzić życie lepiej niż w domu.\n\n– Do diabla, może naprawdę potrafią.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 275,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "nadzieja",
          "slug": "nadzieja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nadzieja"
        },
        {
          "name": "podróże",
          "slug": "podroze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/podroze"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gra_Endera",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:49"
    },
    {
      "id": "ce5af98e-b914-402e-b361-7796a510cad6",
      "slug": "istoty-ludzkie-sa-wolne",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/gra-endera/istoty-ludzkie-sa-wolne",
      "text": "Istoty ludzkie są wolne z wyjątkiem przypadków, kiedy potrzebuje ich ludzkość.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 38,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "obowiązek",
          "slug": "obowiazek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/obowiazek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gra_Endera",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:49"
    },
    {
      "id": "cae8cb2e-5095-4287-8b59-5ed20282eddb",
      "slug": "witaj-wsrod-ludzi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/orson-scott-card/gra-endera/witaj-wsrod-ludzi",
      "text": "Witaj wśród ludzi. Nikt nie steruje własnym życiem, Ender. Najlepsze, co można zrobić, to pozwolić sobą kierować tym, którzy są dobrzy, którzy cię kochają.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 280,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "los",
          "slug": "los",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/los"
        },
        {
          "name": "zaufanie",
          "slug": "zaufanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zaufanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Gra_Endera",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:49"
    }
  ]
}