{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Prawiek i inne czasy",
  "slug": "prawiek-i-inne-czasy",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prawiek-i-inne-czasy",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prawiek-i-inne-czasy.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prawiek-i-inne-czasy.md",
  "author": {
    "name": "Olga Tokarczuk",
    "slug": "olga-tokarczuk",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk"
  },
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/literackie/olga-tokarczuk/prawiek-i-inne-czasy_978-83-0808-643-8-cad424e8.jpg",
  "quotes_count": 11,
  "quotes": [
    {
      "id": "da6aca07-feab-4e43-9668-dfc699e6e88a",
      "slug": "bog-jest-w-kazdym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prawiek-i-inne-czasy/bog-jest-w-kazdym",
      "text": "Bóg jest w każdym procesie. Bóg pulsuje w przemianach. Raz jest, raz jest go mniej, ale czasem nie ma go wcale. Bóg bowiem przejawia się nawet w tym, że go nie ma.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "zmiana",
          "slug": "zmiana",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmiana"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Olga_Tokarczuk#Prawiek_i_inne_czasy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:21"
    },
    {
      "id": "d5ae6497-6f2b-43dd-9be3-9f049f485751",
      "slug": "kto-raz-widzial",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prawiek-i-inne-czasy/kto-raz-widzial",
      "text": "Kto raz widział granice świata, ten najboleśniej doświadczać będzie swego uwięzienia.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "granice",
          "slug": "granice",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/granice"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Olga_Tokarczuk#Prawiek_i_inne_czasy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:21"
    },
    {
      "id": "c4eba4f6-b625-42f3-94ed-6b94df65ef14",
      "slug": "czlowiek-jest-istota",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prawiek-i-inne-czasy/czlowiek-jest-istota",
      "text": "Człowiek jest istotą głupią, która musi się uczyć. Dokleja więc do siebie wiedzę, zbiera ją jak pszczoła i ma jej coraz więcej, użytkuje ją i przetwarza. Ale to w środku, co jest „głupie” i potrzebuje nauki, nie zmienia się.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "wiedza",
          "slug": "wiedza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiedza"
        },
        {
          "name": "głupota",
          "slug": "glupota",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/glupota"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Olga_Tokarczuk#Prawiek_i_inne_czasy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:21"
    },
    {
      "id": "a7da1cec-c7a9-4429-97b5-8b7ccfa5593d",
      "slug": "ten-kto-kocha",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prawiek-i-inne-czasy/ten-kto-kocha",
      "text": "(…) ten, kto kocha, bezustannie daje.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Olga_Tokarczuk#Prawiek_i_inne_czasy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:21"
    },
    {
      "id": "98f5ddc5-2f77-4e40-90e4-f483078d5126",
      "slug": "w-niewiedzy-ze-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prawiek-i-inne-czasy/w-niewiedzy-ze-sie",
      "text": "W niewiedzy, że się istnieje jest wyzwolenie od czasu i śmierci.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "świadomość",
          "slug": "swiadomosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/swiadomosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Olga_Tokarczuk#Prawiek_i_inne_czasy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:21"
    },
    {
      "id": "8f6a9a9e-c831-42c7-bcee-6b0b445e3ae6",
      "slug": "ludzie-mysla-ze-zyja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prawiek-i-inne-czasy/ludzie-mysla-ze-zyja",
      "text": "Ludzie myślą, że żyją bardziej intensywnie niż zwierzęta, niż rośliny, a tym bardziej – niż rzeczy. Rośliny śnią, że żyją bardziej intensywnie niż rzeczy. A rzeczy trwają, i to trwanie jest bardziej życiem niż cokolwiek innego.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        },
        {
          "name": "istnienie",
          "slug": "istnienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/istnienie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Olga_Tokarczuk#Prawiek_i_inne_czasy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:21"
    },
    {
      "id": "854216a2-6a43-4900-bc22-47efcb9c0209",
      "slug": "ludzie-ktorzy-sami",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prawiek-i-inne-czasy/ludzie-ktorzy-sami",
      "text": "Ludzie – którzy sami są przecież procesem – boją się tego, co niestałe i zawsze zmienne, dlatego wymyślili coś, co nie istnieje – niezmienność, i uznali, że to, co wieczne i niezmienne, jest doskonałe.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "zmiana",
          "slug": "zmiana",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmiana"
        },
        {
          "name": "doskonałość",
          "slug": "doskonalosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/doskonalosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Olga_Tokarczuk#Prawiek_i_inne_czasy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:21"
    },
    {
      "id": "762e777d-3d81-4390-91ac-7332d82f105d",
      "slug": "mlodosc-w-swoim",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prawiek-i-inne-czasy/mlodosc-w-swoim",
      "text": "Młodość w swoim natężeniu, w swojej mocy, męczy się sobą. Którejś nocy czy któregoś poranka człowiek przechodzi granice, osiąga swój szczyt i robi pierwszy krok w dół ku śmierci.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "młodość",
          "slug": "mlodosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mlodosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Olga_Tokarczuk#Prawiek_i_inne_czasy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:21"
    },
    {
      "id": "725446c3-b38e-413b-b3fb-3d8b0b0564f6",
      "slug": "najwiekszym-oszustwem-mlodosci",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prawiek-i-inne-czasy/najwiekszym-oszustwem-mlodosci",
      "text": "Największym oszustwem młodości jest wszelki optymizm, uporczywa wiara w to, że we wszystkim jest postęp.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "młodość",
          "slug": "mlodosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mlodosc"
        },
        {
          "name": "optymizm",
          "slug": "optymizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/optymizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Olga_Tokarczuk#Prawiek_i_inne_czasy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:21"
    },
    {
      "id": "5612ac9b-3272-4015-be05-568ebe05ad84",
      "slug": "myslal-ze-starosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prawiek-i-inne-czasy/myslal-ze-starosc",
      "text": "Myślał, że starość otwiera to trzecie okno, którym widzi się wszystko na wskroś, które pozwala rozumieć, jak działa świat. Ale nic się nie wyjaśniło.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "starość",
          "slug": "starosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/starosc"
        },
        {
          "name": "mądrość",
          "slug": "madrosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/madrosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Olga_Tokarczuk#Prawiek_i_inne_czasy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:21"
    },
    {
      "id": "4d82c534-35cd-4726-9eb2-1607f12a4fad",
      "slug": "nie-ma-nikogo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/prawiek-i-inne-czasy/nie-ma-nikogo",
      "text": "Nie ma nikogo takiego, o kim można by powiedzieć, że wymyślił młynek, tworzenie jest bowiem tylko przypominaniem sobie tego co istnieje poza czasem, czyli od zawsze. Człowiek nie potrafi stwarzać z niczego, to boska umiejętność.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "kreatywność",
          "slug": "kreatywnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kreatywnosc"
        },
        {
          "name": "wynalazki",
          "slug": "wynalazki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wynalazki"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Olga_Tokarczuk#Prawiek_i_inne_czasy",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:21"
    }
  ]
}