{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Bieguni",
  "slug": "bieguni",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni.md",
  "author": {
    "name": "Olga Tokarczuk",
    "slug": "olga-tokarczuk",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk"
  },
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/wydawnictwo-literackie/olga-tokarczuk/bieguni_978-83-0805-594-6.jpg",
  "quotes_count": 43,
  "quotes": [
    {
      "id": "c071e161-d97a-439b-93da-ed3a3501e416",
      "slug": "ten-kto-szuka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/ten-kto-szuka",
      "text": "Ten, kto szuka porządku, niech unika psychologii. Niechże się zdecyduje raczej na fizjologię czy teologię, będzie miał przynajmniej solidne oparcie – albo w materii albo w duchu; nie pośliźnie się na psychice. Psychika to bardzo niepewny obiekt badań.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 16,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "psychologia",
          "slug": "psychologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Bieguni",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:20"
    },
    {
      "id": "b257268f-a2a2-4a1f-9210-e0e5032782e4",
      "slug": "stojac-na-przeciwpowodziowym-wale",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/stojac-na-przeciwpowodziowym-wale",
      "text": "Stojąc na przeciwpowodziowym wale, wpatrzona w nurt, zdałam sobie sprawę, że – mimo wszelkich niebezpieczeństw – zawsze lepsze będzie to, co jest w ruchu, niż to, co w spoczynku; że szlachetniejsza będzie zmiana, niż stałość; że znieruchomiałe musi ulec rozpadowi, degeneracji i obrócić się w perzynę, ruchome zaś – będzie trwało nawet wiecznie.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zmiana",
          "slug": "zmiana",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmiana"
        },
        {
          "name": "stagnacja",
          "slug": "stagnacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/stagnacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Bieguni",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:20"
    },
    {
      "id": "58f1a46f-453b-445a-9956-7cd74ac7c037",
      "slug": "opowiesc-ma-swoja-bezwladnosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/opowiesc-ma-swoja-bezwladnosc",
      "text": "Opowieść ma swoją bezwładność, nad którą nie można do końca zapanować. Domaga się takich jak ja – niepewnych siebie, niezdecydowanych, łatwych do wywiedzenia w pole. Naiwnych.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "opowiadanie historii",
          "slug": "opowiadanie-historii",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/opowiadanie-historii"
        },
        {
          "name": "naiwność",
          "slug": "naiwnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/naiwnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Bieguni",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:20"
    },
    {
      "id": "47a72976-50a9-4eff-b6b9-4f7ef3a54362",
      "slug": "wikipedia-wydaje-mi-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/wikipedia-wydaje-mi-sie",
      "text": "Wikipedia. Wydaje mi się najuczciwszym projektem poznawczym człowieka. Przypomina wprost, że cała wiedza o świecie pochodzi z jego głowy, jak Atena z boskiej głowy. Ludzie wnoszą do Wikipedii wszystko, co sami wiedzą. Jeżeli projekt się uda, to encyklopedia, która wciąż powstaje, będzie największym cudem świata. Znajdzie się w niej wszystko, co wiemy, każda rzecz, definicja, wydarzenie, problem, którym zajął się nasz mózg; będziemy cytować źródła i podawać linki. W ten sposób zaczniemy dziergać swoją wersję świata, otulać kulę ziemską naszą własną opowieścią. Umieścimy w niej wszystko. Bierzmy się do roboty! Niech każdy napisze choć jedno zdanie o tym, na czym zna się najlepiej.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiedza",
          "slug": "wiedza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiedza"
        },
        {
          "name": "internet",
          "slug": "internet",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/internet"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Bieguni",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:20"
    },
    {
      "id": "0d7219d8-4cf6-4c7f-8f6b-cbfb24b37d4b",
      "slug": "swiat-naprawde-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/swiat-naprawde-jest",
      "text": "Świat naprawdę jest ciemny, prawie czarny. Nieruchomy i zimny.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ciemność",
          "slug": "ciemnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ciemnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Bieguni",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:20"
    },
    {
      "id": "963b1ea0-3c9f-4adb-8a30-07dbe0adc15e",
      "slug": "mowic-mowic-w-srodku",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/mowic-mowic-w-srodku",
      "text": "Mówić! Mówić! W środku i na zewnątrz, do siebie i do innych, opowiadać każdą sytuację, nazywać każdy stan; szukać słów, przymierzać je, ten bucik, który zmienia cudownie kopciuszka w królewnę. Przesuwać słowa jak żetony, którymi obstawia się pola w ruletce. Może tym razem się uda? Może się wygra? (…) Ten, kto nie nauczył się mówić, zostanie na zawsze uwięziony w pułapce.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "słowa",
          "slug": "slowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slowa"
        },
        {
          "name": "rozmowa",
          "slug": "rozmowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rozmowa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Bieguni",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:19"
    },
    {
      "id": "90914261-2e19-437c-806b-eae1b182ccc9",
      "slug": "celem-mojej-pielgrzymki",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/celem-mojej-pielgrzymki",
      "text": "Celem mojej pielgrzymki jest zawsze inny pielgrzym.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "relacje międzyludzkie",
          "slug": "relacje-miedzyludzkie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/relacje-miedzyludzkie"
        },
        {
          "name": "podróże",
          "slug": "podroze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/podroze"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Olga_Tokarczuk#Bieguni",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:19"
    },
    {
      "id": "4657db4b-d5f0-4f79-88af-ccc10a3f265b",
      "slug": "przeswietlic-swiat-jak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/przeswietlic-swiat-jak",
      "text": "Prześwietlić świat jak rentgenem i ujrzeć tam szkielet-Pustki.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pustka",
          "slug": "pustka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pustka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Olga_Tokarczuk#Bieguni",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:19"
    },
    {
      "id": "40057fa8-55dd-4f44-9b63-5109d3973b93",
      "slug": "czy-dobrze-robie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/czy-dobrze-robie",
      "text": "Czy dobrze robię, że opowiadam? Czy nie lepiej byłoby spiąć umysł spinaczem, ściągnąć lejce i wyrażać się nie historiami, ale prostotą wykładu, gdzie w zdaniu po zdaniu klaruje się jedna myśl, a w następnych paragrafach fastryguje się ja z innymi (…) Byłabym panią własnego tekstu, mogłabym uczciwie wziąć za niego wierszówkę.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pisanie",
          "slug": "pisanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pisanie"
        },
        {
          "name": "opowiadanie historii",
          "slug": "opowiadanie-historii",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/opowiadanie-historii"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Bieguni",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:19"
    },
    {
      "id": "35a367f5-cc8d-49d0-90bd-4e3e175f392b",
      "slug": "gdy-ma-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/gdy-ma-sie",
      "text": "Gdy ma się małe dziecko, nie trzeba się nad niczym zastanawiać, wszystko jest oczywiste i naturalne. Lgnienie dziecka do piersi, jego ciężar i zapach – swojski i rozczulający. Ale dziecko nie jest człowiekiem. Staje się człowiekiem, gdy wyrywa się z ramion i mówi „nie”.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "dzieci",
          "slug": "dzieci",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dzieci"
        },
        {
          "name": "niezależność",
          "slug": "niezaleznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niezaleznosc"
        },
        {
          "name": "wychowanie",
          "slug": "wychowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wychowanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Bieguni",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:19"
    },
    {
      "id": "25f12cca-a616-44cc-a8d4-8b5eeac1ff7a",
      "slug": "czy-ktos-jeszcze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/czy-ktos-jeszcze",
      "text": "Czy ktoś jeszcze odważyłby się opisać człowieka w całości, ogólnie i obiektywnie? Posłużył się z całym przekonaniem pojęciem osobowości? Wziął rozmach na przekonującą typologię? Nie sądzę. Pojęcie syndromu pasuje jak ulał do psychologii podróżnej. Syndrom jest nieduży, przenośny, nie podłączony z bezwładną teorią, epizodyczny. Można nim coś wyjaśnić, a potem wyrzucić go do kosza. Narzędzie poznawcze jednorazowego użytku.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "podróże",
          "slug": "podroze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/podroze"
        },
        {
          "name": "psychologia",
          "slug": "psychologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Bieguni",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:19"
    },
    {
      "id": "dfde3b37-67a8-43d3-b496-7bea5b8148a6",
      "slug": "jego-wiek-rozpiety",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/jego-wiek-rozpiety",
      "text": "[...] jego wiek - rozpięty gdzieś między czterdziestką a pięćdziesiątką. Wygląda na człowieka, który niedawno uświadomił sobie, że nie różni się zbytnio od innych, czyli można powiedzieć: osiągnął swego rodzaju oświecenie.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "samopoznanie",
          "slug": "samopoznanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/samopoznanie"
        },
        {
          "name": "pokora",
          "slug": "pokora",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pokora"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:37:08"
    },
    {
      "id": "533b2daf-df6e-4bc4-bed2-69a76e220a72",
      "slug": "septal-area-to-maly",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/septal-area-to-maly",
      "text": "Septal area [...] to mały segmencik w ciele migdałowym, który reguluje związek między przyjemnością a uzależnieniem. O tym powinniśmy wiedzieć, gdy przyjdzie pora zmierzyć się ze swoim nałogiem. Należy wiedzieć, do kogo modlić się o pomoc i wsparcie.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "uzależnienia",
          "slug": "uzaleznienia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/uzaleznienia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:36:56"
    },
    {
      "id": "7b86e91e-49f3-4de0-98d4-b66c380b1afa",
      "slug": "opisac-boga-i-jego",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/opisac-boga-i-jego",
      "text": "Opisać Boga i jego intencje to tak, jakby ryba próbowała opisać wodę, w której pływa.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "wiedza",
          "slug": "wiedza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiedza"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:36:44"
    },
    {
      "id": "ce523b5f-53fe-4967-bbab-6c8d736cd2ea",
      "slug": "celem-pielgrzymki-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/celem-pielgrzymki-jest",
      "text": "Celem pielgrzymki jest inny pielgrzym.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "relacje międzyludzkie",
          "slug": "relacje-miedzyludzkie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/relacje-miedzyludzkie"
        },
        {
          "name": "podróże",
          "slug": "podroze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/podroze"
        },
        {
          "name": "pielgrzymka",
          "slug": "pielgrzymka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pielgrzymka"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:36:40"
    },
    {
      "id": "c3f0cf45-dc82-4485-9f9d-ffe5ac07d06e",
      "slug": "wyglada-na-to-ze-pamiec",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/wyglada-na-to-ze-pamiec",
      "text": "Wygląda [...] na to, że pamięć to szuflada zawalona papierami - jedne z nich są zupełnie nieważne [...]. Ale są też inne, wielorazowe, [...] książeczka szczepień dziecka, [...], świadectwo maturalne, zaświadczenie o ukończeniu kursu kroju i szycia.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pamięć",
          "slug": "pamiec",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pamiec"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:36:32"
    },
    {
      "id": "ef14226c-32a3-4968-a91a-37a9b81827ad",
      "slug": "kiwaj-sie-ruszaj",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/kiwaj-sie-ruszaj",
      "text": "Kiwaj się, ruszaj się, ruszaj. Tylko tak mu umkniesz. Ten, kto rządzi światem, nie ma władzy nad ruchem i wie, że nasze ciało w ruchu jest święte, tylko wtedy mu uciekasz, kiedy się poruszasz.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:36:31"
    },
    {
      "id": "e1428b8c-4750-4f2a-957a-fa4cf074b616",
      "slug": "czy-wystarczy-zeby",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/czy-wystarczy-zeby",
      "text": "Czy wystarczy, żeby drugi człowiek był inny, z wyglądu lub wewnętrznie, w jakikolwiek sposób, żeby przestawały go dotyczyć ogólnie przyjęte prawa i zwyczaje. Czy te prawa zostały pomyślane i stworzone tylko dla takich samych ludzi?",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sprawiedliwość",
          "slug": "sprawiedliwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sprawiedliwosc"
        },
        {
          "name": "dyskryminacja",
          "slug": "dyskryminacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dyskryminacja"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:36:27"
    },
    {
      "id": "f7a71a0b-637e-4ed6-b7f6-20febddcb8b2",
      "slug": "opowiesc-ma-swoja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/opowiesc-ma-swoja",
      "text": "Opowieść ma swoją bezwładność, nad którą nie można nigdy do końca zapanować.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "opowiadanie historii",
          "slug": "opowiadanie-historii",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/opowiadanie-historii"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:36:21"
    },
    {
      "id": "10d81ef0-77ea-4500-af0f-1b00294ddac1",
      "slug": "z-cudzego-zycia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/z-cudzego-zycia",
      "text": "[...] z cudzego życia nie da się zrozumieć wszystkiego.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:36:08"
    },
    {
      "id": "2d2aafa1-b47f-418e-9abb-4c7d3678b2b8",
      "slug": "czlowiek-stoi-w-samym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/czlowiek-stoi-w-samym",
      "text": "[...] człowiek [...] stoi w samym centrum stworzenia i nasz świat jest światem ludzkim, nie boskim ani czyimkolwiek. Jednego tylko mieć nie możemy - życia wiecznego i, na Boga, skąd przyszedł nam do głowy ten koncept, żeby być nieśmiertelnymi?",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "nieśmiertelność",
          "slug": "niesmiertelnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niesmiertelnosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:36:04"
    },
    {
      "id": "bff85dc6-538e-48a3-a5ed-0d2946cdad5a",
      "slug": "rysowanie-nie-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/rysowanie-nie-jest",
      "text": "Rysowanie nie jest nigdy odtwarzaniem - żeby ujrzeć, trzeba umieć patrzyć, trzeba wiedzieć, na co się patrzy.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "uwaga",
          "slug": "uwaga",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/uwaga"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:35:59"
    },
    {
      "id": "bc9a3e93-ba63-498c-86cf-88ffa5e75342",
      "slug": "jestem-pewien-ze-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/jestem-pewien-ze-nie",
      "text": "Jestem pewien, że nie umiemy rozpoznać losu, jaki żłobią po drugiej stronie życia dla nas boskie rylce. Muszą się nam objawić dopiero we właściwej dla człowieka postaci - czarno na białym. Bóg pisze lewą ręką i lustrzanym pismem.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "los",
          "slug": "los",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/los"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:35:44"
    },
    {
      "id": "43d65bc3-60d4-4c05-8f40-f8a464d9af57",
      "slug": "wszyscy-ludzie-sa-rowni",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/wszyscy-ludzie-sa-rowni",
      "text": "„Wszyscy ludzie są równi od urodzenia. Po naszych rodzicach dziedziczymy tylko życie zwierzęce, a w nim - jak wiemy - nie ma najmniejszej różnicy między królem, księciem, mieszczaninem czy chłopem. Nie istnieje żadne prawo - boskie czy naturalne, które by mogło przeczyć tej równości”.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sprawiedliwość",
          "slug": "sprawiedliwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sprawiedliwosc"
        },
        {
          "name": "równość",
          "slug": "rownosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rownosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:35:42"
    },
    {
      "id": "00aa1f96-4ae7-4f7a-832f-6902ab1713cd",
      "slug": "ten-kto-wie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/ten-kto-wie",
      "text": "Ten, kto wie, o co pyta, jest tym, który mógłby już sobie odpowiedzieć.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiedza",
          "slug": "wiedza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiedza"
        },
        {
          "name": "zadawanie pytań",
          "slug": "zadawanie-pytan",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zadawanie-pytan"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:35:37"
    },
    {
      "id": "7f539d56-35e3-4405-b7ad-2d2b14da83fb",
      "slug": "nic-tak-bowiem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/nic-tak-bowiem",
      "text": "Nic tak bowiem nie czyni nas bardziej ludzkimi niż to, że każdy z nas posiada swoją niepowtarzalną, wyjątkową historię, że poruszamy się w czasie, zostawiając ślady.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "czas",
          "slug": "czas",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czas"
        },
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:35:34"
    },
    {
      "id": "56b5b758-8b81-4d16-9635-9eef79b9782d",
      "slug": "cudowna-ludzka-maszyna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/cudowna-ludzka-maszyna",
      "text": "Cudowna ludzka maszyna o kształtach racjonalnych, opływowych, rozwiązaniach często dowcipnych (budowa ucha), a czasem ekscentrycznych (budowa oka).",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ciało",
          "slug": "cialo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cialo"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:35:25"
    },
    {
      "id": "c4f1a4bd-050a-4f83-8f8d-9390a5c0016b",
      "slug": "dlatego-tak-lubil",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/dlatego-tak-lubil",
      "text": "[...] dlatego tak lubił podróżować - w drodze ludzie zmuszeni są być razem, cieleśnie, blisko siebie, jakby celem podróży był inny podróżny.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "relacje międzyludzkie",
          "slug": "relacje-miedzyludzkie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/relacje-miedzyludzkie"
        },
        {
          "name": "podróże",
          "slug": "podroze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/podroze"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:35:22"
    },
    {
      "id": "12641895-63ce-4e76-8e32-48f51c22262f",
      "slug": "kiedy-wyruszam-w-podroz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/kiedy-wyruszam-w-podroz",
      "text": "Kiedy wyruszam w podróż, znikam z map. Nikt nie wie, gdzie jestem. W punkcie, z którego wyszłam, czy w punkcie, do którego dążę?",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "podróże",
          "slug": "podroze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/podroze"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:35:16"
    },
    {
      "id": "4afa34ab-3835-4536-98b3-144f1e778364",
      "slug": "waznym-pojeciem-w-psychologii",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/waznym-pojeciem-w-psychologii",
      "text": "Ważnym pojęciem w psychologii podróżnej jest pragnienie, to ono istocie ludzkiej nadaje ruch i kierunek oraz - pobudza w niej lgnięcie ku czemuś. Pragnienie samo w sobie jest puste, to znaczy wskazuje tylko kierunek, lecz nie cel; cel bowiem zawsze pozostaje fantasmagoryczny i niejasny; im do niego bliżej, tym bardziej staje się enigmatyczny.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pragnienia",
          "slug": "pragnienia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pragnienia"
        },
        {
          "name": "podróże",
          "slug": "podroze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/podroze"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:35:08"
    },
    {
      "id": "678b0047-b765-49bd-9efa-ca99ad486c07",
      "slug": "ziemia-jest-okragla",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/ziemia-jest-okragla",
      "text": "Ziemia jest okrągła; nie przywiązujmy się więc do kierunków.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "podróże",
          "slug": "podroze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/podroze"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:34:55"
    },
    {
      "id": "613c5db6-5936-453f-98fc-f7bbd105c6cb",
      "slug": "kij-na-ktorym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/kij-na-ktorym",
      "text": "Kij, na którym twoi przodkowie rozpinali swój namiot, był osią świata, jego środkiem. Tam, gdzie rozbijesz swój namiot, tam będzie twoje królestwo.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rodzina",
          "slug": "rodzina",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rodzina"
        },
        {
          "name": "ojczyzna",
          "slug": "ojczyzna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ojczyzna"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:34:52"
    },
    {
      "id": "5e21d945-3fb2-4a92-91e1-fef7d1e0659d",
      "slug": "kto-wymyslil-ludzkie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/kto-wymyslil-ludzkie",
      "text": "Kto wymyślił ludzkie ciało i w związku z tym - kto ma do niego wieczysty copyright?",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ciało",
          "slug": "cialo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cialo"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:33:55"
    },
    {
      "id": "f365095e-28e6-4d8a-ab83-1c9307066e25",
      "slug": "pozwalam-sie-zalac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/pozwalam-sie-zalac",
      "text": "[...] pozwalam się zalać fali wzruszenia. Jaki to mięsień ściska mi gardło obręczą, jak brzmi jego nazwa?",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ciało",
          "slug": "cialo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cialo"
        },
        {
          "name": "wzruszenie",
          "slug": "wzruszenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wzruszenie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:33:51"
    },
    {
      "id": "0e3920aa-4e81-4606-95ab-aa6972fcb759",
      "slug": "nie-chcialam-miec",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/nie-chcialam-miec",
      "text": "Nie chciałam mieć stałych poglądów, byłyby niepotrzebnym bagażem. W dyskusjach stawałam raz po jednej, raz po drugiej stronie - i wiem, że nie lubili mnie za to moi rozmówcy.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rozmowa",
          "slug": "rozmowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rozmowa"
        },
        {
          "name": "subiektywizm",
          "slug": "subiektywizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/subiektywizm"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:33:46"
    },
    {
      "id": "079108ed-d717-4d47-80a4-2bbbee529dcb",
      "slug": "kazdy-kto-kiedykolwiek",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/kazdy-kto-kiedykolwiek",
      "text": "Każdy, kto kiedykolwiek próbował pisać powieści, wie, jakie to ciężkie zajęcie, to niewątpliwie jeden z najgorszych sposobów samozatrudnienia. Trzeba cały czas pozostawać w sobie, w jednoosobowej celi, w całkowitej samotności.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "samotność",
          "slug": "samotnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/samotnosc"
        },
        {
          "name": "pisanie",
          "slug": "pisanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pisanie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:33:40"
    },
    {
      "id": "8593c44c-ef05-4f46-8336-ccc8a606fb58",
      "slug": "mnie-zycie-zawsze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/mnie-zycie-zawsze",
      "text": "Mnie życie zawsze się wymykało. Natrafiałam tylko na jego ślady, jakieś marne wylinki. Gdy namierzałam jego pozycje, ono było już gdzie indziej.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:33:33"
    },
    {
      "id": "9d5f5499-de2e-4b70-84fe-d2d50e5d11af",
      "slug": "gdyby-nie-istnialy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/gdyby-nie-istnialy",
      "text": "[...] gdyby nie istniały racjonalizacja, sublimacja, wyparcie, te wszystkie sztuczki, którymi raczymy samych siebie, [...] gdyby można było spojrzeć na świat bez żadnej ochrony, uczciwie i odważnie - pękłyby nam serca.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "prawda",
          "slug": "prawda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prawda"
        },
        {
          "name": "wyparcie",
          "slug": "wyparcie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyparcie"
        },
        {
          "name": "oszukiwanie siebie",
          "slug": "oszukiwanie-siebie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/oszukiwanie-siebie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:33:24"
    },
    {
      "id": "ddf0db8e-a733-4ca8-8578-9f3c02cc30c8",
      "slug": "nie-ciagne-sokow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/nie-ciagne-sokow",
      "text": "Nie ciągnę soków z ziemi, jestem anty-Anteuszem. Moja energia bierze się z ruchu - z trzęsienia autobusów, z warkotu samolotów, z kołysania promów i pociągów.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "podróże",
          "slug": "podroze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/podroze"
        },
        {
          "name": "niezależność",
          "slug": "niezaleznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niezaleznosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:33:21"
    },
    {
      "id": "878fb863-e4ec-4895-8228-aa9dea2cd3ff",
      "slug": "widocznie-brakowalo-mi-jakiegos",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/widocznie-brakowalo-mi-jakiegos",
      "text": "Widocznie brakowało mi jakiegoś genu, który sprawia, że gdy tylko przystanie się na dłużej w jakimś miejscu, zaraz zapuszcza się korzenie.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ojczyzna",
          "slug": "ojczyzna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ojczyzna"
        },
        {
          "name": "wykorzenienie",
          "slug": "wykorzenienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wykorzenienie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:33:15"
    },
    {
      "id": "d8952f62-b766-41ca-b00e-441968b0fe18",
      "slug": "stojac-na-przeciwpowodziowym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/stojac-na-przeciwpowodziowym",
      "text": "Stojąc na przeciwpowodziowym wale, wpatrzona w nurt, zdałam sobie sprawę, że – mimo wielkich niebezpieczeństw – zawsze lepsze będzie to, co jest w ruchu, niż to, co w spoczynku; że szlachetniejsza będzie zmiana niż stałość; że znieruchomiałe musi ulec rozpadowi, degeneracji i obrócić się w perzynę, ruchome zaś – będzie trwało nawet wiecznie.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zmiana",
          "slug": "zmiana",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmiana"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:33:04"
    },
    {
      "id": "14d0a716-f8cb-4991-b34a-b662850f06df",
      "slug": "myslala-ze-nikt",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/myslala-ze-nikt",
      "text": "Myślała, że nikt nie nauczył nas się starzeć, nie wiemy jak to jest. Gdy jesteśmy młodzi, wydaje nam się, że ta choroba dotyka zawsze tylko innych. My zaś, z jakichś nie do końca jasnych względów, pozostaniemy młodzi. Starych traktujemy, jakby sami sobie byli winni, jakby się przysłużyli swojej dolegliwości, podobnie jak cukrzycy czy miażdżycy. A przecież na te chorobę, na starzenie, zapadają najwięksi niewinni.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "starość",
          "slug": "starosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/starosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:33:01"
    },
    {
      "id": "90646dc7-802c-46f1-b7ae-1fe7d6bbba5d",
      "slug": "lecz-dzis-wiem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/olga-tokarczuk/bieguni/lecz-dzis-wiem",
      "text": "Lecz dziś wiem jedno: ten, kto szuka porządku niech unika psychologii. Niechże się zdecyduje raczej na fizjologię czy teologię, będzie miał przynamniej solidne oparcie – albo w materii, albo w duchu; nie pośliźnie się na psychice. Psychika, to bardzo niepewny obiekt badań.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiedza",
          "slug": "wiedza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiedza"
        },
        {
          "name": "psychologia",
          "slug": "psychologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/psychologia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-07-12T11:32:32"
    }
  ]
}